مقایسه سناریوهای پرداخت یارانه های انرژی با توجه به اثرات بهداشتی، زیست محیطی و اقتصادی آن با استفاده از روش AHP
Comparison of energy subsidies payment scenarios considering the related health, environmental and economic effects using AHP method
مجریان: حسن تقی پور
خلاصه روش اجرا: در این تحقیق با توجه به روش کار مورد استفاده (AHP)، و هدف اصلی مطالعه با مشورت تیم پژوهش و نیز با مرور منابع تعدادی معیار و زیرمعیار شناسایی خواهد شد، و از این معیارها و زیرمعیارها برای ارزیابی و انتخاب بهترین سناریو استفاده خواهد گردید. برای اطمینان از انتخاب درست معیارها و زیرمعیارها، جدول اعتبارسنجی طراحی و در اختیار تیم کارشناسان خبره منتخب قرار داده خواهد شد تا ارزش گذاری شوند. پس از آن نظرات تیم خبرگان جمع بندی و با استفاده از نرم افزار Excel امتیاز هر معیار (زیرمعیار) محاسبه و با بررسی تیم پژوهش تأیید و نهایی خواهند گردید. در ادامه، معیارها و زیرمعیارهای اصلی براساس هدف توسط کارشناسان خبره با بکارگیری مقیاس ارجحیت 9 تایی ساعتی مقایسه زوجی خواهد شد و وزن هر یک از معیارها (زیرمعیارها) با کمک نرم افزار Expert Choice-11 محاسبه و اولویت دهی خواهند گردید. در مرحله بعد، سناریوهای منتخب برای هر یک از معیارها (زیرمعیارها) به صورت زوجی مورد مقایسه قرار خواهند گرفت، و درجه اهمیت هر گزینه نسبت به دیگری در هر معیار (زیرمعیار) با کمک نرم افزار Expert Choice-11 تعیین و اولویت بندی خواهند شد. در نهایت، برای تعیین اولویت نهایی، از تلفیق ضرایب مزبور امتیاز نهایی هر یک از سناریوها از طریق نرم افزار Expert Choice-11 بدست خواهد آمد و بر اساس آن بهترین گزینه معرفی خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 72018 |
| عنوان فارسی طرح | مقایسه سناریوهای پرداخت یارانه های انرژی با توجه به اثرات بهداشتی، زیست محیطی و اقتصادی آن با استفاده از روش AHP |
| عنوان لاتین طرح | Comparison of energy subsidies payment scenarios considering the related health, environmental and economic effects using AHP method |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی, گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | ارزیابی عوامل خطر در بیماریهای اولویتدار (اعتیاد، تغذیه، آلودگی هوا و محیط زیست) |
| نوع مطالعه | طرح تحقیقاتی-پژوهشی |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | بخش انرژی به عنوان منبع اصلی آلودگی هوا، باید در خط مقدم تمام برنامه ها و فناوری های مربوط به بهبود کیفیت هوا در سراسر جهان قرار گیرد. به طوری که در صورت عدم تغییر در رویکرد کنونی تولید و مصرف انرژی در جهان، عوارض مخرب ناشی از آلودگی هوا در زندگی بشر افزایش خواهد یافت. بنابراین برای مقابله با بحران اشاره شده و نیز با توجه به اهمیت کارایی انرژی و همچنین لزوم دستیابی به پایداری و بقاء محیط زیست و منابع طبیعی انتخاب صحیح سیاست ها و چهارچوب های قانونی نهادهای قانون گذار و دولت ها برای انجام هماهنگی ها و همکاری های بین بخشی و تغییرات در بخش پرداخت یارانه های انرژی و در نتیجه مصرف انرژی، افزایش بازده انرژی، بهینه سازی مصرف سوخت و بالتبع آن کاهش آلودگی هوا بسیار ضروری می باشد. در این راستا با توجه به عدم وجود مطالعات و مستندات علمی مشخص در این خصوص در کشور، هدف اصلی این پژوهش بررسی روش ها و سناریوهای مختلف پرداخت یارانه های انرژی و تأثیر آن بر محیط زیست به ویژه آلودگی هوا می باشد. |
| اهداف اختصاصی |
|
| چکیده انگلیسی طرح | In this research, according to the method used (AHP), and the main objective of study, some criteria and sub-criteria will be identified with consultation of the research team and also by reviewing the scientific literature, and then these criteria and sub-criteria will be used to evaluate and selection the best scenario. To ensure the accuracy of selected criteria and sub-criteria, the validation table will be designed and will be evaluated by selected connoisseur experts’ team. Then, the opinions of the expert’s team will be obtained and summarized by Excel software to score and finalizing of each of criterion and sub-criterion. In the following, the finalized criteria and sub-criteria based on the objective will be made pair-wise comparison by connoisseur experts using Saaty,s scale of preferences, and the weight of each of the criteria (sub-criteria) will be calculated and prioritized by the Expert Choice-11 software. In the next step, the selected scenarios for each of the criteria (sub-criteria) will be compared in pair-wise, and the degree of importance of each options will be compared to the other in each criterion (sub-criteria) and prioritized by using the Expert Choice-11 software. Finally, for determination the final priority, the final score of each scenario will be obtained from the combination of the mentioned coefficients through the Expert Choice-11 software, finally according of that, the best option will be introduced. |
| کلمات کلیدی | Analytic Hierarchy Process (AHP): ارزیابی دقیق و جامع جهت تصمیم گیری درباره انتخاب بهترین روش مسائل پیچیده نسبتأ دشوار می باشد. از این رو از روش تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) می توان برای تسهیل در فرایند تصمیم گیری بهره برد. MCDM به دو دسته تقسیم می گردد که در برگیرنده ی تصمیم گیری چندمعیاره (MADM) که شامل انتخاب از بین تعداد محدودی از گزینه ها می باشد؛ در حالی که تصمیم گیری چندهدفه (MODM) به منظور طراحی و برنامه ریزی جهت دستیابی به یک راه حل بهینه از مجموعه اهداف مورد استفاده قرار می گیرد. روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) یکی از روش های MADM می باشد (23). فرایند AHP یکی از جامع ترین فنون طراحی شده برای تصمیم گیری با معیارهای چندگانه برای دنیای واقعی بزرگ، پویا و پیچیده است که توسط توماس ال ساعتی در سال 1980 ابداع گردید. این تکنیک امکان فرموله کردن مسئله را به صورت سلسله مراتبی فراهم می نماید و همچنین معیارهای مختلف کمی و کیفی را در مسئله در نظر می گیرد. این فرایند گزینه های مختلف را در تصمیم گیری دخالت داده و امکان آنالیز تحلیل حساسیت روی معیارها و زیرمعیارها را دارد، همچنین بر مبنای مقایسه زوجی بنا نهاده شده که قضاوت و محاسبات را تسهیل می کند؛ میزان سازگاری و ناسازگاری تصمیم را مشخص می کند؛ و نیز ارائه راه حل در برنامه Excel را ممکن می سازد که از مزایای ویژه این تکنیک در تصمیم گیری چندمعیاره هستند، و AHP را به یکی از متداول ترین روش های مورد استفاده در مطالعات تبدیل کرده است. به طوری که کاربردهای به روز و موفق AHP در بازاریابی، سرمایه گذاری، آموزش، سیاست همگانی، اقتصاد، پزشکی و ورزش گزارش شده است. همچنین AHP در طیف گسترده ای از مشکلات تصمیم گیری پیچیده، مانند برنامه ریزی راهبردی منابع سازمانی و ارزیابی گزینه های جایگزین راهبردی یا توجیه فناوری جدید تولید، مورد استفاده قرار گرفته است. با معلوم بودن اصول، روش AHP، به ترتیب شامل مراحل زیر می باشد: 1- ایجاد سلسله مراتب 2- ایجاد ماتریس مقایسه دوتایی 3- محاسبه وزن های معیار 4- محاسبه نرخ ناسازگاری 5- مدل سازی فضایی و ترکیب لایه ها (14, 20, 24). یارانه های انرژی : یارانه های انرژی به اقداماتی گفته می شود که نرخ را برای مصرف کننده زیر قیمت بازار و یا برای تولیدکنندگان بالاتر از سطح بازار نگه می دارد یا مخارج مصرف کنندگان و تولیدکنندگان را کاهش می دهد. در واقع، دولت ها برای مبارزه با فقر، با هدف حمایت از اقشار کم درآمد و افزایش قدرت خرید آن ها، به اجرای طرح ها و برنامه هایی می پردازند. پرداخت یارانه در جهت تأمین رفاه اجتماعی و جلوگیری از کاهش رفاه شهروندان پیوسته مورد توجه اندیشمندان، نظریه پردازان و سیاست گذاران بوده، به طوری که هدف پرداخت یارانه ها در بخش مصرف ایجاد امکان تهیه کالاها و خدمات ارزان قیمت و کمک به ثبات قیمت کالاهای ضروری است. از این رو هدف دولت ها از پرداخت یارانه این است که بیشترین منافع را عاید اقشار کم درآمد جامعه نماید و رفاه اجتماعی را افزایش دهد (25). |
| ذینفعان نتایج طرح | این مطالعه می تواند با ایجاد انگیزه به راهنمایی تصمیم گیرندگان، سیاست گذاران و کارشناسان بخش انرژی و کیفیت هوا در تدوین مجموعه ای از سیاست های مربوط به بخش انرژی در راستای پرداخت یارانه های انرژی و در نتیجه کاهش مصرف انرژی و بالتبع کاهش آلودگی هوا کمک نماید. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| حسن تقی پور | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| محمد شاکرخطیبی | همکار اصلی |
| رضا رضائی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر پرداخت یارانه های انرژی با توجه به اثرات بهداشتی و زیست محیطی آن باید اصلاح گردند.متن خبر انرژی مهمترین پیشنیاز توسعه و فعالیت های اقتصادی و اجتماعی هر کشوری است. بااین حال، پرداخت یارانه به انرژی و مصرف بی رویه آن در سالهای اخیر منجر به مشکلات زیست محیطی زیادی از جمله آلودگی هوا و آسیب های بهداشتی و اقتصادی در کشور شده است.
نتایج مطالعه نشان داد اصلاح پرداخت یارانه های انرژی باید انجام گیرد و در صورت انجام این کار می توان منابع مالی را به صورت کارآمدتری مورد استفاده قرار داد و در جهت ارتقای خدمات بهداشتی و درمانی، توسعه آموزش، توسعه حملونقل عمومی و انرژیهای تجدیدپذیر صرف نمود. همچنین این اقدام می تواند برای کنترل روند افزایشی مصرف انرژی و مشکل ناترازی انرژی در کشور و بهبود شاخص های بهداشتی و زیست محیطی به ویژه آلودگی هوا مفید باشد. لذا پیشنهاد می گردد اصلاح روند کنونی به دور مسائل سیاسی در اسرع وقت مورد توجه قرار گیرد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
