بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و نوزاد جهت خوشایندسازی دوره پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی
Adapting and implementation of clinical guideline (WHO recommendations) on maternal and newborn care for a positive postnatal experience.
مجریان: سکینه محمد علیزاده چرندابی , مژگان میرغفوروند
خلاصه روش اجرا: خلاصه روش اجرا: این مطالعه در دو فاز انجام خواهد گرفت؛ در فاز اول راهنمای بالینی مراقبت از مادر و فرزند و خوشایندسازی دوره پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی بومی سازی خواهدشد و در فاز دوم تمامی توصیه های راهنمای بالینی بر روی مادران و نوزادان اجرا و پیامدهای مادری و نوزادی سنجش خواهدشد. فازهای مطالعه به ترتیب توضیح داده می شوند: فاز اول در این مطالعه از روش ADAPTE که یک روش نه گامی برای بومی سازی راهنمای بالینی است استفاده می شود. ADAPTE شامل آماده سازی، تعیین گستره و هدف، جستجو و غربالگری، ارزیابی کیفیت و انتخاب، سفارشی سازی، مرورخارجی، برنامه ریزی و به روزرسانی می باشد. که در سه مرحله، شروع، تطبیق و نهایی سازی انجام می گردد؛ مرحله شروع، آمادگی برای فرایند بومی سازی است که پس از مشخص کردن حیطه های موردنظر در زمینه مراقبت مادران در دوران پس از زایمان (حیطه های تشخیص، پیشگیری، برنامه ریزی، آموزشی، مداخله و سیاست ها)، مشکلاتی که به علت عدم تطابق اجرای راهنماهای بالینی موجود بین المللی با ساختار نظام ارائه خدمات بهداشتی_درمانی کشور در هر یک از حیطه ها حائزاهمیت بوده و نیاز به ارائه توصیه بالینی دارد، مشخص شدند. با توجه به تعداد زیاد موضوعات در حیطه مراقبت مادران، و تمرکز مراقبت ها و توصیه ها در زمینه بارداری و زایمان، ونبودن راهنمای بالینی جامع در حیطه مراقبت پس از زایمان، پس از بررسی های لازم این حوزه انتخاب و گروه هدف ماماها و پرستاران انتخاب شدند. زمینه طرح، تمامی مراکز درمانی و سلامت در نظر گرفته شد، چون مراقبت از مادران پس از زایمان در سطوح درمانی و مراقبتی کاربرد دارد. در این مرحله امکان انجام بومی سازی راهنمای بالینی بررسی، و به تایید اعضای تیم رسید. بر اساس موضوع انتخاب شده، گروه های بومی سازی راهنمای بالینی انتخاب و معرفی شدند که شامل متخصصان و کارشناسان موضوع مورد نظر، متدولوژیست ها و به ویژه افراد صاحبنظر در حیطه سلامت مادران می باشند، افراد درگیر در بومی سازی راهنمای بالینی در سه گروه مشخص شدند. که شامل کمیته مرکزی (SC= Steering Committee)، گروه بومی سازی گایدلاین (GAG= Guideline Adapting Group) و تیم ارزیابی خارجی External Review Team می باشد، اعضای کمیته مرکزی شامل: نماینده وزارت بهداشت در امور استانداردسازی و تدوین دستورالعمل های بالینی، نماینده معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی تبریز، معاونت پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی تبریز، دو نفر از اساتید گروه مامایی و زنان دانشگاه علوم پزشکی تبریز، یک نفر از گروه مبتنی بر شواهد دانشگاه علوم پزشکی تبریز می باشند. اعضای تیم بومی سازی شامل متخصص زنان، متخصص نوزادان، دکترای سیاست گذاری سلامت، دکترای سلامت باروری، دکترای مامایی، ماما و پرستار خواهدبود، و اعضای تیم ارزیابی خارجی شامل اعضای هیئت علمی گروه زنان، مامایی و بهداشت باروری و گروه مبتنی بر شواهد دانشگاه علوم پزشکی تبریز می باشد. با شناسایی منابع و مهارت های لازم، وظایف و نقش ها برای اعضای تیم مشخص گردید. طراحی اینکه چه نوع شواهدی برای تحلیل و ارائه توصیه ها (Recommendations) در زمینه مراقبت پس از زایمان مورد نیاز است تحت عنوان طراحی سؤال قابل پاسخگویی PICOs یا PIPOH مطرح گردید. ابتدا تیم پژوهش سوالات بالینی در حوزه عملکردی مراقبت پس از زایمان را در قالب 20 سوال در 5 حیطه (شناسایی، مداخله، آموزش، برنامه ریزی وسیاست ها) مشخص و با نظر متخصصین مربوطه (تیم تحقیق) بررسی و تایید نمود. 1- ارزیابی مادر پس از زایمان (واژینال و سزارین) چگونه باید انجام شود؟ 2- مناسب ترین روش تسکین درد مادر(کرامپ رحمی) پس از زایمان (واژینال و سزارین) کدام روش است؟ 3- مناسب ترین روش تسکین درد محل اپی زیوتومی کدام روش است؟ 4- مناسب ترین روش تسکین درد و مراقبت محل انسزیون سزارین کدام روش است؟ 5- مناسب ترین روش برای بهبود احتقان پستان کدام روش است؟ 6- مناسب ترین روش برای پیشگیری از زخم نیپل کدام روش است؟ 7- روشهای پیشگیری از احتباس ادرار پس از زایمان کدام است؟ 8- معتبرترین روش ارزیابی افسردگی پس از زایمان کدام روش است؟ 9- مداخلات مناسب برای پیشگیری از افسردگی پس اززایمان چیست؟ 10- آیا تمامی مادران نیاز به دریافت مکمل ها غیر از آهن در دوره پس از زایمان دارند؟ 11- بهترین توصیه های تغذیه ای برای مادرپس از زایمان کدام است؟ 12- مناسب ترین زمان شروع فعالیت های بدنی پس از زایمان واژینال و سزارین چه زمانی است؟ 13- مهمترین ارزیابی های لازم برای نوزاد سالم در بخش پس از زایمان کدامند؟ 14- مداخلات لازم برای بهبود شیردهی نوزادان کدامند؟ 15- مهمترین آموزش های مراقبتی نوزادان که به مادران باید آموزش دهیم؟ 16- مهمترین مداخلات برای تشخیص زردی کدام است؟ 17- آیا نیاز به استحمام نوزاد در بیمارستان وجود دارد؟ 18- مناسب ترین روش برای پیشگیری از عفونت بند ناف نوزاد چیست؟ 19- مناسب ترین زمان ترخیص پس از زایمان واژینال وسزارین چه زمانی است؟ 20- مناسب ترین زمان مراجعه مادر به مراکز سلامت برای دریافت مراقبت پس از زایمان چه زمانی است؟ 21- ارزیابی مشکلات مادر در مراکز سلامت باید شامل بررسی کدام موارد باشد؟ 22- بهترین توصیه ها برای فعالیت های جنسی مادر پس از زایمان چیست؟ 23- مهمترین روش های حمایت روانی-اجتماعی مادر برای پیشگیری از پیامدهای سوء مادری و شیرخواری و بهبود عملکرد مادری کدام است؟ در مرحله جستجوی گایدلاین ها با توجه به اینکه هدف تیم راهنمای بالینی نویسی، بومی سازی راهنمای بالینی در زمینه مراقبت مادر و نوزاد در دوران پس از زایمان بود، جستجو برای یافتن راهنماهای بالینی مناسب انجام گرفت. برای جستجوی گایدلاین ها و دیگر مستندات مرتبط یک استراتژی جستجو مبتنی بر سؤال های اصلی قابل پاسخگویی تعیین شد در این مرحله معیار های ورود و خروج راهنماهای بالینی و دیگر مستندات مشخص گردیدند سپس PIPOH طراحی و کلیدواژه های مناسب براساس آن انتخاب شدند: P(Population): Postpartum women, Healthy newborns I(Intervention): Postnatal Care, newborn care P(Professions): Public health policy-makers; implementers and managers of maternal, newborn and child health programs; health facility managers; health workers (including midwives, auxiliary nurse midwives, nurses, obstetricians, pediatricians, neonatologists, general medical practitioners and community health workers) O (Outcomes): Maternal Health, Maternal-Child Health Services, Adverse Outcome Pathways, Maternal Welfare, Maternal Experience H (Health care settings): Health system جستجوی سرعنوان های موضوعی انتخاب شده و کلمات آزاد مرتبط با کلیدواژه های انتخابی در محدوده زمانی (2022-2010) انجام گرفت. راهنماهای بازیابی شده بر اساس پایگاه های ذکر شده 17 راهنما بود، که پس از بررسی اولیه راهنماهای بازیابی شده توسط تیم جستجو و انتخاب اولیه آنها 4 مورد تکراری، 2 مورد عدم دسترسی به متن کامل، 2 مورد به علت انتشار قبل از سال 2010 و 2 مورد بعلت عدم داشتن معیارهای ورود حذف شدند، 7 راهنمای انتخاب شده برای مرحله دوم بررسی و مورد ارزیابی و نقادی قرار گرفتند. انتخاب گایدلاین های مرتبط از بین گایدلاین اولیه بر اساس فرم (پیوست2 ) انجام شد. در انتخاب ثانویه به دو نفر از متخصصان موضوعی ارسال و توسط ابزار نقد راهنما (AGREE-ll) بررسی و با توجه به نمره ارزیابی بالای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و فرزند و خوشایندسازی دوره پس از زایمان 2022 سازمان بهداشت جهانی (97 درصد)، این راهنمای بالینی جهت بومی سازی انتخاب شد و از توصیه های سایر راهنماها با توجه به سوالات پژوهشی مورد نظر و زمینه در تدوین توصیه های پس از زایمان استفاده خواهد شد. مکاتبات لازم با وزارت بهداشت، انجام گردیده و پس از اخذ نهایی مجوز بومی سازی راهنمای بالینی، پیش نویس گزارش راهنمای بالینی تهیه خواهدشد. در مرحله نهایی سازی، ارزیابی توسط ناظران خارجی انجام خواهدشد و برنامه ریزی برای مرور و به روزرسانی انجام و راهنمای بالینی نهایی ارائه خواهدشد و در فاز دوم توصیه های گایدلاین در قالب مطالعه کارآزمایی بالینی اجرا و پیامدها بررسی خواهد شد. فاز دوم فاز دوم مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده می باشد که بعد از اخذ کد اخلاق و ثبت کارآزمایی در مرکز ثبت کارآزمایی های بالینی ایران (IRCT= Iranian Registry of Clinical Trials) انجام خواهدشد. جمعیت هدف زنان زایمان-کرده و نوزادان ترم بدون مشکل در بخش زایمان در مراکز آموزشی-درمانی طالقانی شهر تبریز خواهدبود. نمونه گیری از مادران زایمان کرده بالقوه حائزشرایط جهت شرکت در مطالعه حاضر، به روش آسان یا دردسترس انجام خواهد شد (مادر و نوزاد وی به عنوان یک واحد در نظر گرفته خواهدشد)، سپس توضیحات کامل در مورد پژوهش و اهداف و روش اجرای آن در اختیار زنان گذاشته خواهدشد، در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، رضایت نامه آگاهانه کتبی از زن و در صورت امکان از همسر وی اخذ خواهد شد و به شرکت کنندگان در خصوص محرمانه ماندن اطلاعات اخذ شده اطمینان کافی ارائه خواهد شد. پرسشنامه های مشخصات فردی- اجتماعی و مامایی و افسردگی پس از زایمان برای مادران تکمیل خواهدشد. جهت تخصیص مشارکت کنندگان به گروه های مطالعه، از روش بلوک بندی تصادفی طبقه بندی شده (نولی پار و زایمان دوم) با سایز بلوک های چهار و شش تایی و با نسبت تخصیص 1:1 استفاده خواهدشد. جهت پنهان سازی تخصیص (Allocation Concealment)، نوع مداخله در کاغذی نوشته شده و در داخل پاکت های مات پشت سر هم شماره گذاری شده قرار خواهد گرفت. پس از اخذ رضایت نامه آگاهانه و تکمیل مشخصات پایه ای، پاکت مربوطه باز و نوع مداخله دریافتی تعیین خواهد شد. برای افراد در گروه مداخله، توصیه های راهنمای بالینی WHO توسط پژوهشگر اجرا خواهد گردید. مادران در گروه کنترل مراقبت روتین را دریافت خواهند نمود. توصیه های اجرا شده به پیوست ضمیمه پروپوزال شده است، البته امکان تغییر به علت بومی سازی وجود خواهد داشت. مادران و نوزادان آنها تا 6 هفته پس از زایمان پیگیری خواهندشد و چک لیست های مشکلات سلامتی مادر و نوزاد، پرسشنامه مراقبت از نوزاد، افسردگی پس از زایمان، اضطراب اختصاصی پس از زایمان و عملکرد مادری و پرسشنامه سنجش خشونت (Hurts, Insults, Threaten, and Screams =HITS) تکمیل خواهدشد. روایی و پایایی پرسشنامه های افسردگی پس از زایمان، اضطراب اختصاصی پس از زایمان، مشکلات سلامتی مادر و نوزاد در دوران پس از زایمان، پرسشنامه مراقبت از نوزاد ، عملکرد مادری وسنجش خشونت قبلاً در محیط پژوهش این طرح (شهر تبریز) تعیین و تأیید شده است. روایی پرسشنامه مشخصات فردی- اجتماعی هم با استفاده از روایی محتوا و صوری تعیین خواهدشد. اطلاعات به دست آمده در این مرحله با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل خواهدشد. برای توصیف مشخصات فردی-اجتماعی و مامایی ازآمار توصیفی برای متغیر های کیفی شامل تعداد (درصد) و در صورت نرمال بودن داده-های کمی از میانگین (انحراف معیار) و میانه (چارک 25 تا 75) برای داده های غیرنرمال استفاده خواهد شد. در صورت توزیع نرمال داده ها از آزمون های پارامتریک و درصورت عدم توزیع نرمال از آزمون های نان پارامتریک استفاده خواهد شد.برای مقایسه متغیرهای کمی (افسردگی پس از زایمان، اضطراب اختصاصی پس از زایمان، عملکرد مادری ، مراقبت از شیرخوار، خشونت و رضایت از مراقبت ها ) در بین گروه های مطالعه قبل از مداخله از آزمون ANCOVA با کنترل عامل سهمیه بندی (Stratification) و بعد از مداخله نیز از ANCOVA با کنترل متغیرهای مخدوشگر احتمالی از جمله نمره پایه و عامل سهمیه بندی استفاده خواهدشد. برای مقایسه متغیرهای کیفی (مشکلات سلامتی مادری) در بین گروه های مطالعه قبل از مداخله از رگرسیون لجستیک چندمتغیره با کنترل عامل سهمیه بندی و بعد از مداخله نیز از رگرسیون لجستیک چندمتغیره با کنترل متغیرهای مخدوشگر احتمالی از جمله عامل سهمیه بندی استفاده خواهدشد.کلیه آنالیزها بر اساس intention-to-treat خواهدبود.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 70662 |
| عنوان فارسی طرح | بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و نوزاد جهت خوشایندسازی دوره پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی |
| عنوان لاتین طرح | Adapting and implementation of clinical guideline (WHO recommendations) on maternal and newborn care for a positive postnatal experience. |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | آینده پژوهی و پژوهش عملیاتی در نظام سلامت |
| نوع مطالعه | مطالعات ارتقای کیفیت خدمات یا سرویس |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | طبق جستجوهای انجام گرفته، بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی مراقبت از مادرو نوزاد و خوشایندسازی دوره پس از زایمان WHO تاکنون در سطح کشور و در سطح جهان انجام نشده است. با توجه به این مهم که در میان متخصصین سلامت عمومی، اتفاق نظر رو به افزایشی وجود دارد که مراقبت های مامایی سهم اساسی در ارائه خدمات با کیفیت بالا برای مادر و نوزاد دارد، و با توجه به نبود راهنمای جامع به روز شده برای مراقبت پس از زایمان در سطح کشور، و با در نظر گرفتن نوآوری راهنمای بالینی مراقبت از مادر و فرزند و خوشایندسازی دوره پس از زایمان 2022 سازمان بهداشت جهانی در زمینه خوشایندسازی مراقبت پس از زایمان، با حمایت از مادران و خانواده ها در دوره پس از زایمان و تاکید بر مراقبت احترام آمیز توام با آموزش و ارتباط با ارائه مراقبت های با کیفیت پس از زایمان، در راستای سیاست های جمعیتی و ترغیب مادران و خانواده ها به فرزندآوری، بعد از انجام مراحل بومی سازی (فاز1) با توجه به نمره ارزیابی بالای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و فرزند و خوشایند سازی دوره پس از زایمان 2022 سازمان بهداشت جهانی، این راهنمای بالینی جهت بومی سازی انتخاب و به کار گرفته خواهدشد. مطالعه حاضر با هدف بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی 2022 WHO بر برخی پیامدهای مادران و نوزادان ترم انجام خواهدگرفت. انتظار می رود انجام مطالعه حاضر بتواند با بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی سازمان جهانی بهداشت 2022 در راستای سیاست های جمعیتی و نیز ارتقای خدمات پس زایمان، منجر به افزایش تجارب رضایت بخش مادران از مراقبت های ارائه شده در دوره پس از زایمان گردیده و در نتیجه موجب افزایش تمایل زنان به بارداری مجدد، تمایل به زایمان طبیعی و کاهش روند افزایش بی رویه زایمان های سزارین شود . |
| اهداف اختصاصی |
مقایسه میانگین نمره افسردگی پس از زایمان در هفته ششم پس از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر راهنمای بالینی WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین) با کنترل اثر نمره پایه -مقایسه میانگین نمره اضطراب پس از زایمان در هفته ششم پس از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت بر اساس راهنمای بالینی WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین) -مقایسه میانگین نمره رفتار مراقبت از شیرخوار در هفته دوم و ششم پس از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر راهنمای بالینی WHO) و گروه کنترل (دریافت ­کننده مراقبت روتین) -مقایسه فراوانی مشکلات سلامتی پس از زایمان در هفته دوم و هفته ششم پس از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت کننده مراقبت مبتنی بر راهنمای بالینی WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین) |
| چکیده انگلیسی طرح | In the first phase, the World Health Organization's clinical guidelines for mother and child care and postnatal care will be localized, and in the second phase, all recommendations of the clinical guidelines will be implemented on mothers and babies, and maternal and newborn outcomes will be measured. First phase: In this study, the ADAPTE method, which is a seven-step method for guideline localization, is used. ADAPTE includes preparation, scoping and targeting, search and screening, quality assessment and selection, customization, external review, planning and updating.. Target group is midwives and nurses, The scope of the plan is hospitals and health centers. Based on the topics, the guideline localization group was selected and introduced, which included specialists and the desired topics, methodologists, and especially experts in the field of maternal health. The design of what kind of evidence is needed to analyze and propose recommendations in the field of postpartum care was proposed under the title of designing answerable questions PICOs or PIPOH. First, the research team identified clinical questions in the functional field of postpartum care in the form of 23 questions in 5 areas and reviewed and confirmed with the opinion of relevant experts (localization team). In the stage of searching for guidelines, maternal and newborn care during the postpartum period, a search was made to find suitable clinical guidelines. To search for guidelines and other related documents, a search strategy based on answerable main questions was determined. At this stage, the entry and exit criteria for guidelines and other documents were determined, then PIPOH was designed and suitable keywords were used based on PIPOH. The title search of the selected subjects and free words related to the selected keywords were carried out in the time frame of 5 years ago. The retrieved guidelines based on the mentioned databases were 17 guidelines, after which from the initial guideline retrieved by the search team and their initial selection 4 were duplicates, 3 were not available in full text, 1 was due to publication since 2018 and 2 Cases were excluded due to lack of entry criteria, 7 guideline were selected for the second stage and were evaluated and criticized. The relevant guidelines were selected from among the primary guidelines based on the form. Second phase: The second phase of the study is a RCT that will be conducted after obtaining the code of ethics and registering the trial IRCT. The target population will be women and full-term babies without problems in the delivery department in Taleghani educational-medical centers of Tabriz city. For people in the intervention group, the recommendations of the WHO clinical guidelines will be implemented by the researcher. Mothers in the control group will receive routine care. The implemented recommendations are attached to the proposal, although there will be a possibility of change due to localization. Mothers and their babies will be followed up to 6 weeks after delivery, and a checklist of maternal health problems, infant care questionnaire, postpartum depression, specific postpartum anxiety, maternal performance, HITS and Satisfaction will be completed, and in the second week after delivery, the checklist of maternal health problems and the infant care questionnaire will also be completed. |
| کلمات کلیدی | راهنمای بالینی تعریف نظری: راهنماهای بالینی، ابزار مناسبی برای تصمیم گیری بالینی ارائه می دهند، و پتانسیل بالایی برای کاهش تغییرات در ارائه مراقبتهای بهداشتی و هزینه های آن دارد، اگرچه موانع متعددی ممکن است اثربخشی آنها را به خطر بیندازند، راهنماهای بالینی، ابزاری برای بهبود کیفیت مراقبت هستند، راهنماهای عملکرد بالینی شامل توصیه ها و پیشنهاد هایی هستند که به شکل نظام مند تدوین شده و به تصمیم گیری ذینفعان امر مراقبت و بیماران در مراقبت بهداشتی مناسب در شرایط بالینی خاص کمک می کنند راهنمای بالینی WHO سندی است که توسط سازمان بهداشت جهانی تهیه شده و حاوی توصیه هایی برای عملکرد بالینی یا بهداشت عمومی است، یک توصیه به کاربر نهایی راهنمای بالینی می گوید، در موقعیت های خاص برای رسیدن به بهترین پیامد های سلامتی چه چیزی را می تواند یا باید انجام دهد. دستوالعمل انتخابی را از بین مداخلات یا استانداردهای مختلف ارائه می دهد و پیشنهادهایی برای استفاده از منابع دارد. توصیه ها به استفاده کننده گایدلاین کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه در شرایط ویژه، تست های بالینی یا معیارهای سلامتی عمومی داشته باشد و همینطور به انتخاب و اولویت بندی کمک می کند . تعریف عملی: در این مطالعه منظور راهنمای بالینی WHO (2022) در مورد مراقبت از مادر و فرزند و خوشایندسازی دوره پس از زایمان است. این راهنمای بالینی توصیه هایی در مورد مراقبت های پس از زایمان از مادر و نوزاد از راهنمای بالینی WHO در سال 2014 را به روزرسانی کرده و گسترش می دهد و مکمل راهنماهای بالینی موجود WHO در مورد مدیریت عوارض پس از زایمان است. مجموعه ای جامع از 63 توصیه است که برای بهبود ارائه خدمات، تجربه و استفاده از خدمات مراقبت در طول دوره پس از زایمان ایجاد شده و اجزای مراقبت پس از زایمان را درسه طبقه اصلی: مراقبت از مادر، مراقبت از نوزاد و سیستم بهداشتی و مداخلات ارتقای سلامت ارائه کرده است، و به صورت توصیه شده، توصیه نشده و توصیه در شرایط خاص، توصیه ها را ارائه می نماید . بومی سازی راهنمای بالینی (Adapting) تعریف نظری: به عنوان یک رویکرد سیستماتیک جهت در نظر گرفتن استفاده و یا اصلاح دستورالعمل های تهیه شده در یک محیط فرهنگی و سازمانی برای کاربرد در یک بستر متفاوت، تعریف می شود. در این رویکرد توصیه های دستورالعمل یا دستورالعمل اصلی، گرفته شده و با توجه به شواهد محلی برای پاسخ به نیازهای محلی تغییر داده می شوند . تعریف عملی:در این مطالعه منظور بومی¬سازی راهنمای بالینی سازمان بهداشت جهانی 2022 می باشد، که بر اساس فرایند ADAPTE که در روش کار توضیح داده شده است، طراحی می شود. دوره پس از زایمان تعریف نظری: WHO مرحله پس از زایمان را از زمان بلافاصله پس از تولد تا شش هفته (42 روز) پس از تولد نوزاد تعریف می کند . تعریف عملی: در این مطالعه، مدت زمان خروج جفت تا شش هفته بعد از زایمان، مرحله پس از زایمان در نظر گرفته خواهدشد. مشکلات سلامتی مادر تعریف نظری: خستگی، مشکلات پستان (قرمزی، درد شقاق، ماستیت)، کم خونی، کمردرد، یبوست، هموروئید، سردرد، دلتنگی، گسیختگی و درد محل اپی زیاتومی، ترشحات غیرطبیعی دستگاه تناسلی، دیسپارونی، احتباس ادرار، عفونت دستگاه ادراری، گرفتگی پا و درد مفاصل، خونریزی شدید بیش از یک هفته، مشکلات خواب، ضعف یا خستگی، ..... از جمله مشکلات سلامتی هستند که ممکن است مادران در دوران نفاس آنها را تجربه کنند . تعریف عملی: چک لیست مشکلات سلامتی مادر شامل آیتم هایی در زمینه یبوست، هموروئید، زخم مقعد، عفونت دستگاه ادراری، سرماخوردگی یا تب، کمردرد، گرفتگی پا، درد مفاصل، درد شکم، سرگیجه، سردرد، التهاب دهان و خونریزی از لثه، التهاب و قرمزی پستان، درد پستان، شقاق (زخم نوک پستان)، ماستیت، درد محل اپی زیاتومی ، عفونت محل اپی زیاتومی، خونریزی شدید بیش از یک هفته، مشکلات خواب، بی اختیاری ادراری، ضعف یا خستگی، غم و غصه و ناراحتی ترشحات غیرطبیعی دستگاه تناسلی… بر اساس چک لیست استفاده شده در مطالعه میرغفوروند و همکاران و توصیه های راهنمای بالینی سازمان بهداشت جهانی 2022 استفاده خواهد شد. در این مطالعه چک لیست مشکلات سلامتی مادر در روز ترخیص، هفته دو و شش پس از زایمان تکمیل خواهدشد. رفتار مراقبت از شیرخوار (Infant Care Behavior) تعریف نظری: مراقبت از نوزاد نیز از ابعاد وضعیت عملکردی است که شامل تمام نیازهای فیزیکی شیرخوار از قبیل تغذیه، پوشاک، استحمام و ... و همچنین تصمیم گیری جهت اطمینان از آینده سالم شیرخوار است . پرسشنامه رفتار مراقبت از شیرخوار (Infant Care Behavior Questionnaire) این پرسشنامه توسط جمالی وند و همکاران تدوین شده است که شامل 22 آیتم است و براساس طیف لیکرت از همیشه (نمره 4)، اغلب (نمره3)، گاهی اوقات (نمره2) و هرگز (نمره 1) نمره دهی شده است. دامنه نمرات قابل کسب از 22 تا 88 است. روایی پرسشنامه توسط شاخص روایی محتوا (CVI=Content ValidityIndex) و نسبت روایی محتوا (CVR= Content Validity Ratio) توسط جمالی وند و همکاران سنجیده شده که به ترتیب برابر با 95/0 و 99/0 محاسبه شدند و ضریب آلفای کرونباخ برابر 76/0 ومیزان (ICC= Intra-class Correlation Coefficient) برابر با 85/0 بود. در این مطالعه، پرسشنامه رفتار مراقبت از شیرخوار هفته شش پس از زایمان تکمیل خواهدشد . تعریف عملی: برای سنجش رفتار مراقبت از شیرخوار از پرسشنامه رفتار مراقبت از شیرخوار (Infant Care Behavior Questionnaire) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه توسط جمالی وند و همکاران (83) تدوین شده است که شامل 22 آیتم است و براساس طیف لیکرت از همیشه (نمره 4)، اغلب (نمره3)، گاهی اوقات (نمره2) و هرگز (نمره 1) نمره دهی شده است. دامنه نمرات قابل کسب از 22 تا 88 است (56). برخی از آیتم های این پرسشنامه منطبق بر دستورالعمل سازمان بهداشت جهانی بوده و از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر، دو هفته پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهد شد. افسردگی تعریف نظری: افسردگی به نوعی از اختلال روانی اطلاق می شود که با علائمی نظیر احساس گناه، اختلال در حافظه و تمرکز، احساس منفی درباره ی خود، احساس ناامیدی، ناراحتی و اعتماد به نفس پایین همراه است . تعریف عملی: در این مطالعه جهت بررسی افسردگی زنان شرکت کننده از پرسشنامه افسردگی ادینبورگ پس از زایمان (Edinburgh’s Postpartum Depression Scale) استفاده خواهدشد. این پرسشنامه برای اندازه گیری افسردگی دوران بارداری و پس از زایمان به کار می رود که از ده سوال چهارگزینه ای تشکیل شده است و امتیازی که فرد کسب می کند از جمع امتیازات ده سوال بدست می آید که می تواند از صفر تا 30 متغیر باشد. این پرسشنامه از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر، هفته دو و شش پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهد شد. اضطراب پس از زایمان تعریف نظری: طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)، ویژگیهای کلیدی اختلال اضطراب فراگیر (Generalized anxiety disorder =GAD) شامل اضطراب و نگرانی مداوم و مفرط در مورد حوزههای مختلفی است که کنترل آن برای فرد دشوار است. علاوه بر این، فرد علائم فیزیکی از جمله بی قراری، احساس سرگیجه، به راحتی خسته شدن، مشکل در تمرکز یا خالی شدن ذهن، تحریک پذیری، تنش عضلانی و اختلال خواب را تجربه می کند. اضطراب پس از زایمان (PPA= Postpartum Anxiety) اشاره به GAD «با شروع پس از زایمان» دارد . تعریف عملی: در این مطالعه جهت بررسی اضطراب اختصاصی پس از زایمان از فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان(PSAS-RSF: The Postpartum Specific Anxiety Scale Research Short-Form) استفاده خواهدشد. این پرسشنامه برای بررسی فراوانی و نه شدت اضطراب خاص دوره پس از زایمان برای استفاده در مادران با نوزادان 0 تا 12 ماهه ابداع و اعتبارسنجی شده است و شامل 16 بیانیه در 4 عامل سازگاری روانی اجتماعی با مادر شدن، اضطراب-های عملی مراقبت از نوزاد، اضطراب شایستگی و دلبستگی مادری و نگرانی های ایمنی و رفاه نوزاد است که برای هر عامل 4 بیانیه وجود دارد و گزینه ها برای بیانیه ها بصورت هرگز، گاهی اوقات، غالباً و تقریباً همیشه می باشند که نمرات در نظر گرفته شده به این گزینه ها به ترتیب یک تا چهار می باشند. حداقل نمره کسب شده 16 و حداکثر آن 64 می باشد . این پرسشنامه از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر، هفته دو و شش پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهدشد. عملکرد مادری (Maternal functioning) تعریف نظری: عملکرد مادری در دوران پس از زایمان زمانی مطلوب در نظر گرفته می شود که (الف) دارای حمایت اجتماعی مناسب باشد، (ب) بتواند مراقبت جسمانی از خود را انجام دهد و نیازهای روانی خود را برطرف نماید (رفاه روانی)، (ج) از نوزاد خود مراقبت کند، (د) تعامل مناسب با کودک خود داشته باشد، (ه) مسئولیت های مختلف خود را مدیریت کرده، و (خ) در طول زمان با مسئولیت های خود سازگاری یابد. این شاخص یک ابزار اندازه گیری موثر برای تعیین وضعیت فیزیولوژیکی و روانی زنان و همچنین سازگاری با نقش ها و مسئولیت های جدید است. عملکرد مادری شامل 7 حوزه عملکردی شامل حمایت اجتماعی، مدیریت، تعامل مادر و کودک، مراقبت از نوزاد، مراقبت از خود، تطابق، و رفاه روان شناختی مادر می باشد. تعریف عملی: در این مطالعه از پرسشنامه شاخص عملکرد مادری بارکین(BIMF= Barkin Index of Maternal Functioning) جهت ارزیابی عملکرد مادری پس از زایمان استفاده شد. این پرسشنامه زمینه های مختلفی چون مراقبت از خود، مراقبت از نوزاد، تعامل مادر و کودک، رفاه روان شناختی، حمایت اجتماعی، مدیریت و تطابق را پوشش می دهد و دارای 20 آیتم می باشد که از صفر تا 6 نمره گذاری می شود و محدوده نمره قابل کسب 0 تا 120 می باشد. نمره بالاتر نشان دهنده عملکرد مادری مطلوب است . این پرسشنامه شش هفته پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهدشد. خشونت (Demostic Violence) تعریف نظری: طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی عبارت است از هرگونه رفتار خشونت آمیـز که توسط همسر انجام گیرد و سبب آسیب جسـمی، روانی و جنسی گردد(61). تعریف عملی: در این مطالعه از ابزار 4 آیتمی HITS جهت غربالگری خشونت استفاده خواهدشد (62). جواني جمعيت - مخاطرات باروري |
| ذینفعان نتایج طرح | با توجه به سیاستهای جمعیتی کشوری و لزوم افزایش فرزندآوری، ضرورت اتخاذ برنامه هایی جهت ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده به مادران ونوزادان بیش از پیش آشکار می شود. اجرا و به کارگیری توصیههای راهنمای بالینی پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت می تواند گام مهمی در راستای تدوین و یا بازنگری مجدد در برنامه های مراقبتی پس از زایمان برای مادران و نوزادان در جهت حفظ ارتقای کیفیت مراقبت های پس از زایمان، افزایش تجارب مثبت دردوره پس زایمان و در نهایت افزایش تمایل مجدد زنان به فرزندآوری باشد. توصیههای این راهنمای بالینی برای اطلاع رسانی در جهت توسعه سیاستهای بهداشت ملی و محلی مرتبط، پروتکلهای بالینی و راهنماهای برنامهای است. بنابراین، مخاطبان هدف شامل سیاست گذاران ملی سلامت عمومی، مجریان و مدیران برنامه های سلامت مادر و نوزاد، مدیران مراکز بهداشتی و درمانی، کارکنان بهداشتی و درمانی (شامل ماماها، پرستاران، متخصصین زنان و زایمان، متخصصین نوزادان، پزشکان عمومی و کارکنان بهداشت جامعه)، سازمانهای غیردولتی، انجمنهای حرفهای درگیر در برنامهریزی و مدیریت خدمات بهداشتی مادر، نوزاد و کودک، کارکنان دانشگاهی درگیر در آموزش کارکنان بهداشتی، و گروههای زنان و والدین می باشد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| فاطمه عباسعلیزاده | مشاور |
| هانیه صالحی پورمهر | مشاور |
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| لیلا عبدلی نجمی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر اجرای راهنمای بالینی مراقبت از مادر و نوزاد منجر به افزایش تغذیه با شیرمادر و رضایت از آموزش های ارائه شده گردید.متن خبر در این مطالعه بومی سازی و اجرای راهنمای بالینی پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی در دو بخش انجام گردید؛ در بخش اول راهنمای بالینی مراقبت از مادر و فرزند و خوشایندسازی دوره پس از زایمان سازمان بهداشت جهانی بومی سازی شد و در بخش دوم توصیه های راهنمای بالینی بر روی مادران و نوزادان اجرا و پیامدهای مادری و نوزادی سنجش گردید. راهنمای بالینی بومی سازی شده، در قالب 66 توصیه بالینی در محورهای موضوعی مراقبتی، پیشگیری، درمانی، آموزشی و ارتقای سیستم ارائه گردید، که 49 توصیه از سازمان بهداشت جهانی و 17 توصیه از راهنمای بالینی NICE می باشد. در بخش دوم توصیه های راهنمای بالینی در قالب کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده اجرا گردید. نتایج مطالعه نشان داد ارائه مراقبت های مبتنی بر راهنمای بالینی با افزایش فراوانی تغذیه با شیرمادر، افزایش استفاده از روشهای کنترل موالید و افزایش رضایت مادران از آموزشهای ارائه شده همراه می باشد. راهنمای بالینی بومی سازی شده در اختیار سیاستگذاران و برنامه ریزان قرار گرفت، تا برنامه ریزی های لازم جهت اجرای تمام توصیه های راهنمای بالینی بومی سازی شده فراهم گردد و گامی در جهت ارتقای مراقبت های پس از زایمان و بهبود تجربه پس از زایمان در کشور برداشته شود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
