بررسی روند تغییرات شاخص های سلامت مادر و کودک از سال 1373 تا سال 1401 و تاثیر پاندمی کووید – 19 بر آن در مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی
evaluation the changes in maternal and child health indicators from 1994 to 2022 and the impact of the covid-19 pandemic on them in rural areas of east azarbayjan
مجریان: حسین جباری بیرامی , محمد زکریا پزشکی
خلاصه روش اجرا: در این مطالعه شاخص های کلی سلامت مادر و کودک مثل مرگ و میر ها ( که در 1000 یا مضربی از ان محاسبه می شوند) از زیجهای حیاتی معاونت بهداشتی دانشگاه برای مناطق روستایی استان استخراج و مقایسه خواهند شد و اما شاخص های مراقبت بهداشتی از داده های مطالعات قبلی محقق اصلی طرح (از سال 73 تا 97) استخراج خواهند شد. برای سالهای 1398 تا 1401 هم با همان ابزار قبلی داده ها جمع اوری و مورد تحلیل قرار خواهند گرفت جامعه پژوهش روستاهای استان آذربایجان شرقی – شهرستان تبریز دارای خانه بهداشت فعال در خلال سالهای 1373 لغایت 1401 هستند. در ابتدا روستاها بسته به مناطق جفرافیایی در خوشه ها قرار خواهند گرفت و پس از تصادفی سازی خوشه ای نمونه ها در داخل هر خانه بهداشت به صورت تصادفی ساده انتخاب خواهند شد به طوری که مجموع تعداد نمونه شامل 200 مادر و کودک در هرسال مطالعه شوند.داده های قبلی هم از فایل اماده در دست محقق اصلی برای مقایسه و کارهای اماری بیشتر مورد استفاده قرار خواهد گرفت. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ایی است که روایی و پایایی آن در مطالعات قبلی محقق اصلی تایید شده اطلاعات مورد نظر توسط پژوهشگر بر اساس اطلاعات موجود در پرونده خانوارها تکمیل گردیدند. در این پرسشنامه متغیر های متعددی گنجانده شده است از جمله میزان سواد مادر و پدر، شغل مادر و پدر، نوع زایمان، سن مادر در این حاملگی ، تعداد بارداری و زایمان قبلی ، تعداد فرزندان زنده در زمان مطالعه ، تعداد مراقبتها ،فرد مراقبت کننده ، وزن ،قد و توده بدنی مادر ،وزن گیری مادر ،انجام ازمایشات روتین ،مقدار هموگلوبین خون مادر ،انجام و تکرار سونوگرافی و متغیرهای کودک هم شامل وزن و قد در بدو تولد ، شش ماهگی ،12 ماهگی ، تعداد مراقبتها ، مرگ و میر نوزادی و زیر یک سال می باشند. بطور کلی پرسشنامه شامل: 1) ویژگی های دموگرافیک، 2)سوالات اختصاصی می باشد. بررسی روند ارائه خدمات ، ارزیابی میزان پیشرفت برنامه ها و دستیابی به اهداف با استفاده از شاخص های مناسب امری ضروری و پذیرفته شده در سراسر جهان است که در این رابطه ما نیز بر اساس مدل معروف دونابدین شاخص ها را در سه گروه ساختاری ، فرایندی و پیامدی در طی سه دهه و بویژه قبل و بعد کووید مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهیم داد. داده ها با نرم افزار آماری spss مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و از مقایسه میانگین ها، تحلیل رگرسیون و انالیز واریانس برای تعیین روابط بین متغیرها استفاده خواهد شد. missing data این گونه برطرف خواهد شد که متغیرها و بیمارانی که داده های گمشده زیادی دارند از مطالعه به طور کامل حذف خواهند شد. همچنین داده هایی که زیر 20درصد missing داشته باشند با نرم افزار SPSS جایگزین خواهند شد و سپس وارد انالیز خواهند شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 70533 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی روند تغییرات شاخص های سلامت مادر و کودک از سال 1373 تا سال 1401 و تاثیر پاندمی کووید – 19 بر آن در مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی |
| عنوان لاتین طرح | evaluation the changes in maternal and child health indicators from 1994 to 2022 and the impact of the covid-19 pandemic on them in rural areas of east azarbayjan |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اطلاعات سلامت (health information) |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری عمومی |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | در سراسر جهان مرورهای نظام مند در خصوص تاثیر کووید -19 بر روی خدمات بهداشتی اولیه انجام و راهکارهای چندی هم در پاسخ کاهش مراجعات و خدمات ارائه شده بکار گرفته شده است و تجارب و مشاهدات میدانی هم حاکی از کاهش مراجعات و خدمات ارائه شده در ایران می باشد.لذا برای قضاوت دقیق و متقاعد نمودن مدیران برای بازنگری احتمالی در شیوه ارائه خدمات نیازمند مطالعات گسترده تر می باشیم. در ایران مطالعات انگشت شماری دررابطه با تاثیر کووید -19 به مادران باردار و نوزادان مبتلا انجام شده است و ما مطالعه مشابهی را با این عنوان (بررسی خدمات ارائه شده در PHC به مادران و کودکان )در بررسی های خود نیافتیم و باحتمال زیاد انجام نشده است. بنابراین ضرورت و فوریت این مطالعه برای سیستم بسیار مشخص و نواورانه است. بررسی وضعیت سلامت مادر و کودک بر اساس شاخص های استاندارد بین المللی امری حیاتی می باشد . اهمیت این موضوع از نظر تاثیر آن بر سلامت خانواده و جامعه و همین طور تاثیر گذاری آن بر شاخص های توسعه یافته ی کشور دوچندان می شود . با توجه به تغییرات گسترده جمعیتی ،اقتصادی ، اپیدمیولوژیکی ، تغذیه ای و فرهنگی ، سیستم بهداشتی درمانی کشور طی 3 دهه ی اخیر با ریفورم های مهمی چون طرح پزشک خانواده طرح تحول سلامت و هعمچنین چالش های جدیدی همچون پاندمی کووید – 19 همراه بوده که پیامد های انها نیازمند بررسی و تحلیل می باشند. |
| اهداف اختصاصی | تعیین شاخص های سلامت مادر و کودک در سال های 1373 تا 1384 ( قبل از اجرای طرح پزشک خانواده ) مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی -تعیین شاخص های سلامت مادر و کودک در سال های از سال 1384 تا 1393 ( پزشک خانواده تا طرح تحول سلامت ) مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی -تعیین شاخص های سلامت مادر و کودک در سال های از سال 1393 تا 1397 ( از دوران طرح تحول سلامت تا قبل از همه گیری ویروس کرونا ) مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی -تعیین شاخص های سلامت مادر و کودک در سال های از سال 1398 تا شهریور 1401 (همه گیری ویروس کرونا ) مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی - تعیین روند تغییرات شاخص های سلامت مادر و کودک در سالهای 1373 تا 1401 مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی |
| چکیده انگلیسی طرح | in Iran, primary health care, including health care for pregnant mothers and children, is provided free of charge to everyone, especially in rural areas, through a strong and extensive health care network launched in the early 1960s. Bumi, midwife and family doctor (added to the team since 2014) are responsible for providing care and follow up on the necessary cases so that the mother or child is not deprived of services . Supplementation of micronutrients in Iran started in 1983 and its importance has increased with the expansion of the family doctor network and reform (1384) and the evolution of health (1393).Therefore, examining the health indicators of the mother (including weighing during pregnancy, gestational age, abortion rate, stillbirth) and child (including birth weight, birth height, type of delivery, infant mortality, infant mortality under one year) in three The last decade in the rural areas of Iran during the years 1373 to 1384 (the era before the implementation of the family doctor plan) and 1384 to 1393 (the family doctor until the health reform plan) and from 1393 to 1397 (from the beginning of the health reform plan to before the start of all Taking the corona virus (from 1398 to Shahrivar 1401) (Covid-19 pandemic) and comparing health indicators during these periods is one of the goals of implementing our proposed plan.In this study, the general indicators of mother and child health such as deaths (which are calculated in 1000 or multiples thereof) will be extracted and compared from the vital signs of the health department of the university for the rural areas of the province, but the health care indicators from the data The previous studies of the main researcher of the project (from 1973 to 1997) will be extracted For the years 2018 to 2019, data will be collected and analyzed with the same tools as before.The data will be analyzed with spss statistical software and comparison of averages, regression analysis and analysis of variance will be used to determine the relationships between variables. |
| کلمات کلیدی | - شاخص های سلامت شامل مادر : شامل وزن گیری طی دوران بارداری ، سن حاملگی ، میزان سقط ، میزان مرده زایی ، میزان مراقبت ،مرگ و میر مادران بدلیل بارداری و زایمان - شاخص های سلامت کودک : شامل وزن تولد ، قد تولد ، نوع زایمان ، مرگ و میر نوزادان ، مرگ و میر شیرخواران زیر یک سال و زیر 5 سال ، میزان مراقبت - طرح تحول سلامت : طرحی برای بهبود سیستمهای سلامت ایران است که از ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ در بیمارستانهای وزارت بهداشت آغاز به کار کرد تحول در نظام سلامت با سه رویکرد حفاظت مالی از مردم، ایجاد عدالت در دسترسی به خدمات سلامت و نیز ارتقای کیفیت خدمات اجرا میشود - طرح پزشک خانواده : طرحی است است که از سال 1384 اجرا شد که در آن پزشکان خانواده به صورت مستقیم با خانوادهها در تماس هستند. این پزشکان مراقبتهای اولیه را بر عهده دارند و پزشک سلامت نگر هستند ، یعنی علاوه بر درمان بیماری ، به بهداشت جسم و روان افراد تحت پوشش خود نیز توجه دارند . |
| ذینفعان نتایج طرح | از آنجایی که این طرح به صورت مستقیم نشانگر وضعیت عملکرد نظام بهداشتی و درمانی ایران در حوزه ی سلامت مادر و کودک می باشد فلذا این نتایج میتواند در دراز مدت به عنوان نقشه ی راه در اصلاح و بهبود نظام بهداشتی ایران ایفای نقش نماید . همچنین بررسی اثرات تحولات انجام شده بر سیستم بهداشتی درمانی ( طی دهه های گذشته ) و همچنین اثرات مستقیم آن ها بر شاخص های درمانی مادر و نوزاد می تواند منجر به پیشرفت نظام بهداشتی درمانی در حال و آینده باشد . نهایتا بهبود نظام خدمات بهداشتی و درمانی در ارائه ی خدمت به مادران باردار ، ذینفع های نهایی این طرح مادران و نوزادان خواهند بود . |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| حسین جباری بیرامی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| امین نقوی بهزاد | دانشجوی مالک پایان نامه |
| محمد زکریا پزشکی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر مراقبتهای بهداشتی و پیامدی مادر و کودک در سی سال گذشته همگی روند رو به بهبودی را داشتند اما روند کاهش زایمان طبیعی همچنان و با شتاب تداوم داردمتن خبر نظام های سلامت به منظور تامین و ارتقای سلامت، اقدام به انجام اصلاحات می نمایند. سنجش اثرات اصلاحات یکی از روش های تعیین اثربخشی بوده و زمینه ساز بهبود وضعیت خواهد بود و یکی از مهم ترین حیطه ها در این زمینه سلامت مادر و کودک میباشد. در مطالعه ای که توسط محققان مرکز تحقیقات پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام گرفت، متغیرهای زمینه ای-فرایندی(مراقبتها و خدمات ارائه شده به مادران باردار و کودکان آنها تا یک سالگی) در چند مرحله از روی پرونده های بهداشتی خانوارهای روستایی آ.شرقی شهرستان تبریز استخراج و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های این مطالعه نشان داد که در طول سه دهه اخیر متغیرهای زمینه ای سواد روند رو به بهبود مداومی داشت و سن بارداری افزایش و تعداد بارداری ها با کاهش همراه بوده است .فرایتدهای مراقبتی و پیامدی مادر و کودک همگی روند رو به بهبودی را داشتند اما روند کاهش زایمان طبیعی همچنان و با شتاب تداوم دارد. مراقبت روتین بهداشتی از کودکان در ایران از سه دهه پیش به شکل روبه گسترشی در حال انجام است بر اساس یافتههای این مطالعه برخی از اجزاء مراقبت کودکان با بهبودی همراه شدهاند اما تغییرات آنتروپومتریک قد و وزن تغییرات مشخصی و معنیداری را در راستای بهبود شاخصها نشان ن |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
