بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر نیاز، در کاربرد سموم آفتکش از لحاظ ایمنی، بهداشتی و زیستمحیطی بر آگاهی، نگرش و قصد رفتاری کشاورزان
Effectiveness Evaluation of the need-based education in the application of pesticides in terms of safety, health and environment on farmers' knowledge, attitude and practice
مجریان: رضا دهقانزاده ریحانی
خلاصه روش اجرا: ابتدا به دلیل اینکه مطالعه حاضر وضعیت موجود را به تناسب شرایط کنونی کشاورزان شهرستان سراب میسنجد، به شناخت خطرپذیری سموم آفتکش موجود پرداخته میشود؛ سپس با استفاده از منابع مطالعاتی مشابه و روشهای آماری، گروههای مطالعه تعیین خواهد شد. پژوهش حاضر در چهار مرحله متناوب، بر روی حجم نمونهای 398 کشاورز، اهداف خود را دنبال خواهد کرد؛ در مرحله اول، حجم نمونه اصلی مطالعه مشخص خواهد شد و از آنجا که اثربخشی آموزش کشاورزان مبتنی بر نیاز آموزشی آنها است، نیازسنجی آموزشی و اجرای مرحله پیشآزمون صورت خواهد. در مرحله دوم، با هماهنگیهای سازمانهای مرتبط، اقدام به گردآوری اطلاعات بوسیله پرسشنامه واکاوی آگاهی، نگرش و عملکرد کشاورزان در کاربرد سموم آفتکش بدون اجرای مراحل مداخله برای گروه مطلعه خواهد شد. در مرحله سوم برنامه آموزشی برای گروه مطلعه پیادهسازی خواهد شد. در مرحله چهار، گروه مطالعه مجددا اقدام به تکمیل پرسشنامه خواهند کرد. در ادامه جهت مقایسه تاثیر آموزش بر میزان آگاهی و نوع نگرش و قصد رفتاری کشاورزان در قبل و بعد از مداخله، از تحلیلهای آماری متناسب با دادههای جمعآوری شده به کمک نرمافزار SPSS صورت خواهد پذیرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 70409 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر نیاز، در کاربرد سموم آفتکش از لحاظ ایمنی، بهداشتی و زیستمحیطی بر آگاهی، نگرش و قصد رفتاری کشاورزان |
| عنوان لاتین طرح | Effectiveness Evaluation of the need-based education in the application of pesticides in terms of safety, health and environment on farmers' knowledge, attitude and practice |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | مهارتهای رفتاری، ارتباطی و آموزش و ارتقاء سلامت و مداخلات آموزشی |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 7 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | امروزه با افزایش جمعیت جهانی، نیاز به غذا و محصولات کشاورزی در حال افزایش می¬باشد. بخش کشاورزی به عنوان مهمترین برآورنده این نیاز در سطح جهان مطرح می¬باشد. بخش کشاورزی در هر کشوری در تولید مواد غذایی و فرآورده¬های مورد نیاز آن کشور نقش مهمی را ایفا میکند. در کشاورزی، آفتکش¬ها برای حفاظت محصولات و گیاهان از آفات، بیماری¬ها و علف¬های هرز بکار میروند. این نهاده¬های شیمیایی، با اینکه به عنوان عناصر ضروری در کشاورزی مدرن شناخته شده¬اند اما به دلیل عوارض فراوان آنها، همواره استفاده از آنها مورد نکوهش قرار گرفته است. طبق آخرین برآوردهای سازمان جهانی بهداشت و مطالعات اخیر (1) از بین حدودا 860 میلیون کشاورز در سطح جهان، سالیانه 385 میلیون نفر کارگران کشاورزی دچار مسمومیتهای حاد غیرعمدی با آفتکشها میشوند و حدود 11.000 نفر از آنها جان خود را از دست می¬دهند. همچنین آلودگیهای ناشی از آنها موجب از بین رفتن ناخواسته جانوران و گیاهانی بسیار می¬شود که حضور آنها برای حفظ محیط زیست ضروری است. از آنجا که نظام¬های کشاورزی، فصل مشترک نظام¬های طبیعی، فیزیکی و اجتماعی هستند، عوامل اجتماعی و اقتصادی نقش مهمی در دستیابی به پایداری در کشاورزی دارا بوده و دستیابی به کشاورزی پایدار، منوط به حصول پایداری در هر یک از این ابعاد می-باشد. برای افزایش دانش و بهبود نگرش و ایجاد تغییرات رفتاری مناسب هنگام کار با آفتکشها، در ابعاد ایمنی، بهداشتی و زیستمحیطی، دادههایی معتبر درباره میزان آگاهی، نگرش و رفتار کشاورزان نسبت به آفتکشها مورد نیاز است تا اینکه مداخلات موثر صورت گیرد. طرح پیشنهادی حاضر برای برآورده ساختن تاثیر مداخله آموزش نگاشته شده است. |
| اهداف اختصاصی | تعیین سطح آگاهی، نوع نگرش و قصد رفتاری کشاورزان در کاربرد سموم آفت‌کش قبل از مداخله -تعیین سطح آگاهی، نوع نگرش و قصد رفتاری کشاورزان در کاربرد سموم آفت‌کش بعد از مداخله -تعیین میزان تاثیر آموزش بر آگاهی، نگرش و قصد رفتاری کشاورزان در کاربرد سموم آفت‌کش |
| چکیده انگلیسی طرح | The current research is a semi-experimental intervention study of applied type with the aim of analyzing the impact of need-based training in the use of pesticides in terms of safety, health and environment on farmers' awareness, attitude and performance. The present study tries to measure the level of knowledge, attitude and behavior of farmers by using various methods and evaluate the effect of educational interventions in increasing the level of knowledge, improving the attitude and their performance. For this purpose, in the first stage, the main sample size of the study will be determined, and since the effectiveness of training farmers is based on their educational needs, educational needs assessment and the implementation of the pre-test stage will be done. In the second stage, with the coordination of related organizations, information will be collected through a questionnaire to analyze the awareness, attitude and performance of farmers in the use of pesticides without implementing intervention steps for the informed group. In the third stage, the training program will be implemented for the informed group. In the fourth stage, the study group will complete the questionnaire again. The questionnaire includes five sections; Section 1) personal and background information related to age, gender, history of agricultural activity, marital status, education level and information about the crop; Section 2) educational, health and promotional components; Section 3) variables for measuring the level of awareness in the use of pesticides; Section 4) variables for measuring the type of attitude towards the use of pesticides; Section 5) variables measuring the type of behavior in the use of pesticides. In the following, in order to compare the effect of education on the level of knowledge, attitude and performance intention of farmers before and after the intervention, statistical analysis will be done according to the data collected with the help of SPSS software. |
| کلمات کلیدی | 1. آگاهی، نگرش و عملکرد: نظرسنجیهای آگاهی، نگرش و عملکرد (KAP) نماینده یک جمعیت خاص برای جمعآوری اطلاعات در مورد آنچه میدانیم، باور داریم و انجام میدهیم در رابطه با یک موضوع خاص است؛ که پرکاربردترین ابزار مطالعه در تحقیقات رفتار سلامت جویانه به حساب میآید. 2. سموم آفتکش: آفتکشها موادی هستند که برای محافظت از انسان در برابر حشرات ناقل پاتوژنهای بیماریزا، محافظت از گیاهان زراعی در برابر فراوانی گیاهان رقابت کننده ناخواسته (علفهای هرز) و برای محافظت از گیاهان زراعی و دام در برابر بیماریها (قارچها، حشرات، کنهها و جوندگان) استفاده میشوند. 3. آموزش مبتنی بر نیاز: (نیازسنجی آموزشی) فرآیند جمعآوری و تجزیه و تحلیل دادههایی است که بر اساس آن نیازهای آموزشی افراد، گروهها، سازمانها و جوامع مشخص میشود. 4. ابعاد ایمنی، بهداشتی و زیستمحیطی کشاورزی: مجموعهای از فرآیندها و روشها برای شناسایی خطرات احتمالی برای کشاورزان و محیط زیست است و بهترین روشها را ارائه میدهد تا از شدت این خطرات بکاهد یا آنها را حذف کند. 5. شهرستان سراب: الف) موقعیت جغرافیایی: شهرستان سراب با وسعت 3452 کیلومتر مربع (6/7 درصد مساحت استان) در 130 کیلومتری تبریز واقع شده و از سمت شمال با استان اردبیل و شهرستان هریس، از سمت شرق با استان اردبیل، از سمت غرب با شهرستان بستانآباد و از سمت جنوب با شهرستان میانه هممرز است. ب) تقسیمات کشوری: طبق آخرین تقسیمات کشوری شهرستان سراب دارای دو بخش به نامهای مرکزی (شامل دهستانهای رازلیق، ابرغان، آغمیون، صائین، حومه و ملایعقوب) و مهربان (شامل دهستانهای آلان برآغوش، اردلان و شربیان)، چهار نقطه شهری به نامهای سراب، مهربان، شربیان و دوزدوزان و 186 آبادی میباشد. پ) جمعیت: براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1390، جمعیت شهرستان سراب در حدود 131934 نفر (5/3 درصد جمعیت استان) و جمعیت مرکز این شهرستان 44846 نفر برآورد شده است. جمعیت شهری این شهرستان 59493 نفر و جمعیت روستایی آن 72441 نفر و تعداد خانوار کل آن 37053 خانوار است. |
| ذینفعان نتایج طرح | 1. سازمان حفاظت از محیط زیست 2. معاونت برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی 3. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی 4. مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت 5. سازمان توسعه تجارت ایران 6. سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران 7. جامعه کشاورزان 8. پژوهشگران و محققان مطالعات مشابه |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| رضا دهقانزاده ریحانی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| سعید موسوی | مشاور |
| منوچهر محبوبی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر آموزش هدفمند کشاورزان نقش کلیدی در کاهش مخاطرات سلامت ناشی از آفتکشها دارد.متن خبر نتایج مطالعه انجام شده در شهرستان سراب نشان میدهد که سطح آگاهی، نگرش و قصد رفتاری ایمن کشاورزان در خصوص استفاده از آفتکشها پایین است. این امر میتواند منجر به افزایش خطر مسمومیت شغلی و آسیبهای بهداشتی-زیست محیطی گردد. با این حال، یک مطالعه مداخلهای به روشنی اثربخشی آموزش را در ارتقای معنیدار این سه مؤلفه را ثابت کرد. این نتایج سیاستگذاران را ملزم میکند تا با اولویتدهی به برنامههای آموزشی ساختاریافته و ترویجی، بر کسب آگاهی صحیح از خطرات، ترویج نگرش مسئولانه و تقویت قصد استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (مانند ماسک، عینک و دستکش) در میان جامعه کشاورزی تمرکز کنند. ادغام آموزش ایمنی آفتکشها در نظام ارائه خدمات بهداشتی روستایی و ترویج کشاورزی، یک راهبرد اجتنابناپذیر و مؤثر برای کاهش بار بیماریهای ناشی از مواجهه شغلی و حفاظت از سلامت کشاورزان و محیط زیست است. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
