طراحی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی
Designing a model for household infectious waste management
مجریان: دکتر لیلا محمدی نیا
خلاصه روش اجرا: مطالعه حاضر یک مطالعه ترکیبی است که با هدف طراحی و تدوین مدیریت پسماندهای عفونی خانگی در 4مرحله مستقل به شرح زیر انجام خواهدگرفت: گام اول) شناسایی شیوه ها و مدل های مدیریت پسماندهای عفونی خانگی در جهان و ایران : بدین منظور با استفاده از کلیدواژه های مربوطه مقالات علمی، سایت های علمی معتبر وکتاب های موجود در زمینه مدیریت پسماند عفونی خانگی بدون محدودیت زمانی بررسی خواهند شد. مطالعات بدست آمده بررسی و مؤلفه های مدل از آنها استخراج خواهد شد. گام دوم) تعیین و شناسایی مولفه های مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی از دیدگاه مدیران ، صاحب نظران و ذینفعان: این بخش از مطالعه به صورت کیفی و از طریق انجام مصاحبه نیمه ساختار یافته بصورت حضوری و یا مجازی از طریق تلفن یا نرم افزارهای ارتباطی مانند (Skype,Adobe Connect,…) با صاحبنظران کلیدی درحوزه مدیریت پسماند که معیارهای لازم را برای ورود به مطالعه دارند برگزار خواهدشد . گام سوم) تعیین مولفه های نهایی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی از دیدگاه صاحبنظران:در این مرحله به منظور بررسی صلاحیت حضور هریک از مولفه ها در مدل نهایی و تایید اعتبارآن از تکنیک دلفی استفاده خواهد شد. برای انجام روایی محتوایی و تدوین مدل، مؤلفه های بدست آمده از بررسی متون و مصاحبه با صاحبنظران باهم ادغام خواهند شد. بدین ترتیب با ادغام مولفه های به دست آمده، پرسشنامه دلفی توسط پژوهشگران بر اساس دو معیار اهمیت و قابلیت اجرایی، طراحی و به همراه یک راهنما در خصوص هدف مطالعه و نحوه تکمیل پرسشنامه در اختیار صاحبنظران و کارشناسان حوزه ی مدیریت پسماند ،کارشناسان حوزه ی پسماند در شهرداری،اعضای هیئت علمی و متخصصان بیماری های عفونی دارای بیشترین تجربه علمی و عملی در زمینه مدیریت پسماند به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف قرار داده خواهد شد، تا طی فرصت تعیین شده نظرات خود را ثبت نمایند. گام چهارم) طراحی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی: در این مرحله پژوهشگران مولفه های نهایی شده در گام سه را در کنار هم قرار داده و با ترسیم روابط بین این مولفه ها مبادرت به طراحی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی خواهند نمود.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 69825 |
| عنوان فارسی طرح | طراحی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی |
| عنوان لاتین طرح | Designing a model for household infectious waste management |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | آلودگی هوا و آلاینده های زیست محیطی |
| نوع مطالعه | مطالعات کیفی (Qualitative) |
| تحقیق در نظام سلامت | خیر |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | از آنجایی که بشر در کنار رفع نیازهای روزمره ی خود منجر به تولید پسماند میشود در نتیجه برای حفظ تعادل و تناسب محیط زیست و سلامت انسانها و عموم جامعه نیاز هست که دولت ها به تدوین و اجرای قوانینی در رابطه با پسماندهای تولیدی بپردازند. از آن جایی که پسماند های عفونی تولید شده توسط خانوارها درحال جمع آوری و مدیریت با پسماند های عمومی شهری است وتا به امروز یک پروتکل یکپارچه واستراتژی مدیریتی برای پسماندهای عفونی خانگی تعیین نشده است لذا وجود یک استراتژی مدیریت منحصر به فرد در این شرایط ضروری و مهم به نظر می رسد و اصلاح اساسی در ساختار مدیریت پسماند مورد نیاز است (از دستورالعمل های جداسازی و ذخیره سازی در خانه ها تا پروتکل های ایمنی برای تیم های جمع آوری پسماند). با توجه به رخداد پاندمی کووید19و تولید حجم زیادی از پسماندهای عفونی از مراقبت های خانگی، این پژوهش برآن است تا به طراحی مدلی برای مدیریت پسماند عفونی خانگی بپردازد. از آنجا که در سال های اخیر بیماران مبتلا به کرونا منجربه تولید حجم بالایی از پسماندهای عفونی خانگی می شوند این پژوهش مقرر است به پسماندهای خانگی ناشی از بیماران کرونا تمرکز بیشتری داشته باشد تا از بحران پسماند های عفونی در عصر کووید19جلوگیری شود و آمادگی های لازم برای مقابله با شرایط مشابهی در آینده نیز کسب گردد. |
| اهداف اختصاصی | شناسایی شیوه ها و مدل های مدیریت پسماندهای عفونی خانگی در جهان و ایران -تعیین و شناسایی مولفه های مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی از دیدگاه مدیران ، صاحب نظران و ذینفعان -تعیین مولفه های نهایی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی از دیدگاه صاحبنظران -طراحی مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی |
| چکیده انگلیسی طرح | The present study is a combined study that aims to design and formulate the management of household infectious waste in 4 independent stages as follows: Step 1) Identify methods and models of household infectious waste management in the world and Iran: For this purpose, using the relevant keywords, scientific articles, reputable scientific sites and books in the field of household infectious waste management will be reviewed without time limit. The obtained studies will be reviewed and model components will be extracted from them. Step 2) Determining and identifying the components of the household infectious waste management model from the perspective of managers, experts and stakeholders: This part of the study qualitatively and through semi-structured interviews in person or virtually by phone or communication software such as (Skype, Adobe Connect,…) will be held with key experts in the field of waste management who have the necessary criteria to enter the study. Step 3) Determining the final components of the household infectious waste management model from the perspective of experts: In this step, in order to check the competence of the presence of each component in the final model and confirm its validity, the Delphi technique will be used. To perform content validity and model development, the components obtained from the review of texts and interviews with experts will be combined. Thus, by integrating the obtained components, the Delphi questionnaire was designed by researchers based on two criteria of importance and feasibility, and along with a guide on the purpose of the study and how to complete the questionnaire for experts in the field of waste management, experts in the field. Waste in the municipality, faculty members and infectious disease specialists with the most scientific and practical experience in the field of waste management will be targeted by sampling method, to record their opinions within the allotted time. Step 4) Designing a model for household infectious waste management: In this stage, researchers will put the finalized components in step three together and draw the relationship between these components to design a model for household infectious waste management. |
| کلمات کلیدی | پسماند تعریف علمی: بر اساس تعریف سازمان همکاری اقتصادی و توسعه ، پسماند عبارت است از مواد اجتناب ناپذیر ناشی از فعالیتهای انسانی که درحال حاضر و در آینده نزدیک نیازی به آن نیست و پردازش و یا دفع آن ضروری است. از طرف دیگر، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد ،پسماند را اشیایی تعریف میکند که مالکشان آنها را نمیخواهد،نیازی به آنها ندارد،یا از آنها استفاده نمیکند و به پردازش و یا دفع نیاز دارند(26) تعریف عملی: در این مطالعه منظور از پسماند،محصول جانبی و اضافی که به صورت معمول از فعالیتهای روزمره ی بیماران منازل در شهرها و روستاها تولید میشود و نیاز به مدیریت دارند. پسماند عفونی تعریف علمی: این طبقه شامل کشت ها و عوامل عفونی حاصل از کار آزمایشگاهی، پسماند حاصل ازعمل جراحی یا کالبد شکافی بیمارانی با بیماری عفونی ،پسماند تولید شده توسط بیماران آلوده در بخش ایزوله،پسماند مربوط به بیماران دیالیزی و یا هر ابزار و مواد دیگری که درتماس با افراد و حیوانات آلوده هستند، می باشد اگرپسماندهای عفونی با پسماندهای غیرعفونی ترکیب شوند، کل جرم پسماند، به طور بالقوه عفونی محسوب میشود. از نظر موسسات پزشکی، میتوان این پسماندها را به مدت یک روز در دمای5درجه سانتیگراد، به مدت هفت روز در دمای 5-0درجه سانتیگراد و به مدت سی روز در دمای صفر درجه نگهداری کرد(27) تعریف عملی: در این مطالعه منظور از پسماند عفونی، بافت بدن،لباس وتجهیزات به شدت آلوده به خون و یا سایر مایعات بدن،حوله یک بارمصرف،روپوش،پیش بند، دستکش،ماسک،فضولات،پانسمان زخم آلوده یا جراحی، و هر ابزاری که در تماس با بیماران در منازل بوده است می باشد. مدیریت پسماند تعریف علمی: مدیریت پسماند عبارت است از مجموعه مقررات منسجم و سیستماتیک(نظام مند)راجع به تولید،ذخیره،جمع آوری،حمل و نقل،پروسه و دفع مواد زائد جامد،منطبق بر اصول بهداشت عمومی،اقتصاد، حفاظت از منابع،زیبایی شناختی و سایر ملزومات زیست محیطی و آنچه برای عموم مردم مورد توجه است (28) تعریف عملی: در این مطالعه منظور از مدیریت پسماند،مجموعه فعالیتها و اقدامات لازم برای مدیریت پسماندهای عفونی خانگی از زمان تولید تا دفع نهایی آن است. این فعالیتها شامل جداسازی،جمعآوری، انتقال ، دفع و نظارت بر اجرای قوانین مربوط به مدیریت این پسماندها است. کووید19 تعریف علمی: کروناویروس ها خانواده بزرگی از ویروس ها هستند که شامل ویروس سرماخوردگی معمولی تا عامل بیماری های شدیدتری همچون سارس، مرس و کووید19می باشند. اکنون هفت کروناویروس منتقل شده به انسان، کشف شده است که آخرین نوع آنها، کروناویروس سندرم حاد تنفسی است. اولین مورد بیماری کرونا در دسامبر2019در شهر ووهان چین گزارش شد بطور کلی در دستگاه تنفسی فوقانی تکثیر می یابد، هرچند این ویروس در دستگاه تنفسی تحتانی هم تولید میشود. تصور میشود که کرونا ویروس جدید از طریق تماس نزدیک، آئروسل و شاید انتقال مدفوع- دهان منتقل میشود و بیماران در دوره قرنطینه میتوانند ویروس را به افراد دیگر منتقل نمایند.تنگی نفس، سرفه خشک و یافته های رادیولوژیک مانند کدورت شیشه ای ریه دو طرفه از علایم شایع این بیماری میباشد(29) تعریف عملی: ویروس کرونا به عنوان عامل این بیماری به سیستم تنفسی حمله می کند و به تدریج این سیستم را از کار می اندازد و از علائم این بیماری می توان به سرفه، تب شدید،التهاب ریه،نارسایی کلیه،اسهال،استفراغ و حتی مرگ اشاره کرد. تکنیک دلفی : تعریف علمی: یک فن تسهیل ارتباطات است که با استفاده از پرسشنامه بدنبال اجماع نظر در موردیک موضوع از خبرگانی است که دارای فاصله زمانی و مکانی از یکدیگر می باشند.(30) تعریف عملی: منظور از این واژه در مطالعه حاضر، تکنیک دلفی به کار رفته جهت بررسی وکسب اجماع صاحبنظران بر طراحی و تدوین مدل مدیریت پسماند های عفونی خانگی می باشد. مدل تعریف علمی: یک تصویر سه بعدی از یک شخص، شی و ساختار پیشنهادی است که به طور معمول در مقیاس کوچکتر از نسخه اصلی آن است. مدل، طرح و نمونه ای است که از آن الهام گرفته و پیروی می شود و یا نسخه ای از آن برداشته می شود.(31) مدل آن چیزی است که به امر تشریح چگونگی و نحوه ارتباط اجزاء تئوری یاری می رساند.(32) تعریف عملی: منظور از این واژه در مطالعه حاضر، ارائه مدل مدیریت پسماندهای عفونی خانگی می باشد. |
| ذینفعان نتایج طرح | مجریان این مطالعه بر این باورند که نتایج حاصل از این مطالعه خواهد توانست تاثیرات مثبتی در تغییر نگرش تصمیم گیران و سیاستگذاران در حوزه مدیریت پسماند و همچنین رفتار شهروندان و جامعه ایجاد نماید. با تفکیک و مدیریت این پسماندها ها از اتلاف منابع ممانعت خواهد شد و موانع صنعت بازیافت زباله از بین خواهد رفت.از آلودگی محیط زیست و شیوع بیماری های مرتبط با پسماندهای عفونی و همه گیری کووید19تا حدودی جلوگیری خواهد شد و در کل نتایج این طرح می تواند گامی در جهت سلامت عموم مردم وجامعه باشد و از اتلاف انرژی و منابع ملی ممانعت کند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| دکتر لیلا محمدی نیا | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| فتح اله غلامی بروجنی | مشاور |
| خدیجه راعی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر مدل جامع و بومی پسماندهای عفونی خانگی؛ طراحی گردید.متن خبر امروزه به دنبال گسترش مراقبت های بهداشتی و درمانی در منزل حجم پسماندهای عفونی نیز در حال افزایش است. از آن جایی که پسماند های عفونی تولید شده توسط خانوارها درحال جمع آوری و مدیریت با پسماند های عمومی شهری است و تا به امروز یک پروتکل یکپارچه و استراتژی مدیریتی برای پسماندهای عفونی خانگی تعیین نشده است لذا وجود یک استراتژی مدیریت منحصر به فرد در این شرایط ضروری و مهم به نظر می رسد و اصلاح اساسی در ساختار مدیریت پسماند خانگی مورد نیاز است (از دستورالعمل های جداسازی و ذخیره سازی در خانه ها تا پروتکل های ایمنی برای تیم های جمع آوری پسماند).
این مطالعه با روش ترکیبی، از مرور متون علمی و تکنیک دلفی برای استخراج و اعتبارسنجی مولفههای موثر در مدیریت پسماندهای عفونی خانگی استفاده کرده است. مدل نهایی شامل 12 مولفه اصلی و 14 مولفه فرعی است که میتواند به عنوان الگویی جامع برای مدیریت پسماندباشد.
یافته های اصلی این پژوهش بیانگر مولفه های قابل توجه در مدیریت پسماند عفونی خانگی است که شامل مولفه اصلی آموزش و فرهنگ سازی، اقدامات مدیریتی، حمایت های اجتماعی و قانونی، حمایت های اقتصادی، تکنولوژی، کنترل و ارزیابی، تولید، طبقه بندی و جمع آوری، ذخیره سازی موقت، حمل و نقل، پردازش، دفع ایمن می گردد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
