اجرا و ارزیابی مدل مراقبتی حین زایمانی سازمان بهداشت جهانی: یک مطالعه ترکیبی همگرای موازی
Implementation and evaluation of the WHO Maternity Care Model: a parallel convergent mixed study
مجریان: مژگان میرغفوروند , شمسی عباسعلیزاده
خلاصه روش اجرا: .پژوهش حاضر، یک مطالعه ترکیبی موازی همگرا و پارادایم آن عمل گرایی یا پراگماتیسم می باشد. از آنجایی که تحقیقات ترکیبی دارای الگوهای متنوعی می باشند، توالی، اولویت و دیدگاه نظری در پاسخ به سؤالات مطرح شده در تصمیم¬گیری در مورد ماهیت طرح انتخابی، لحاظ می شود. با توجه به هدف مطالعه که ارزیابی تاثیر اجرای مدل مراقبتی حین زایمان سازمان بهداشت جهانی بر برخی پیامدهای زایمانی و مادری است، می توان با تلفیق داده¬های حاصل از بخش کیفی و کمی، به منظور دستیابی به هدف مورد نظر پژوهش یافته های غنی تری بدست آورد. هدف از انجام مطالعه موازی همگرا کسب اطلاعات متفاوت ولی تکمیل کننده پدیده مرکزی تحت مطالعه است. هدف این طرح توجه به یک نقطه و هدف مشترک یک پدیده یا مشکل برای جبران کردن محدودیتهای یک رویکرد است و بدین صورت نمایش داده می شود: QUAL + QUAN در این طرح ترکیبی، داده های کیفی و کمی بطور همزمان و مستقل از هم جمع آوری و تحلیل می شوند و اولویت برابری داشته و به هر دو نوع داده، ارزش یکسان داده می شود. تحلیل داده ها جداگانه انجام می شود ولی در مرحله تفسیر داده ها، نتایج ترکیب می شود. بحث معمولاً در مورد میزان و وسعت همگرایی داده های کمی و کیفی صورت می گیرد. مرحله کمی مرحله کمی مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده می باشد. جمعیت هدف زنان باردار بستری در اتاق زایمان در مراکز آموزشی-درمانی طالقانی و الزهرا شهر تبریز است. پژوهشگر پس از اخذ کد اخلاق و ثبت کارآزمایی در مرکز ثبت کارآزمایی بالینی ایران، اقدام به نمونه گیری خواهد کرد. نمونه گیری از زنان بالقوه حائزشرایط جهت شرکت در مطالعه حاضر، به روش آسان یا دردسترس انجام خواهد شد، سپس توضیحات کامل در مورد پژوهش و اهداف و روش اجرای آن در اختیار زنان گذاشته خواهدشد در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، رضایت نامه آگاهانه کتبی اخذ خواهد شد. به شرکت کنندگان در خصوص محرمانه ماندن اطلاعات و اسامی شان در گزارش نتایج اطمینان کافی ارائه خواهد شد. سپس در صورت تمایل زنان به شرکت در مطالعه، تخصیص آنان به گروه های مطالعه در ابتدای ورود به مرحله فعال لیبر انجام خواهد گرفت. جهت تخصیص مشارکت کنندگان به گروه های مطالعه، از روش بلوک بندی تصادفی طبقه بندی شده (نولی پار و زایمان دوم) با سایز بلوک های 4 تایی و 6 تایی و با نسبت تخصیص 1:1 استفاده خواهدشد. به جهت پنهان سازی تخصیص (Allocation Concealment)، نوع مداخله در کاغذی نوشته شده و در داخل پاکت های مات پشت سر هم شماره گذاری شده قرار خواهد گرفت. پس از اخذ رضایت¬نامه آگاهانه و تکمیل مشخصات پایه-ای، پاکت مربوطه باز و مداخله اجرا خواهد شد. بعد از تخصیص افراد در گروههای مطالعه، پرسشنامه های دموگرافیک و مامایی برای آنان تکمیل خواهد شد. برای افراد در گروه مداخله، اجزای مدل مراقبتی حین زایمان WHO توسط پژوهشگر اجرا خواهد گردید. زنان در گروه کنترل مراقبت استاندارد و روتین را دریافت خواهند نمود. بلافاصله حین و پس از زایمان اطلاعات مامائی (طول مدت مرحله فعال لیبر، طول مدت مرحله دوم و سوم زایمان، آپگار نوزاد و ...) تکمیل خواهدشد. پرسشنامه ترس از زایمان قبل از شروع فاز فعال جهت ثبت ترس از زایمان پایه و بار دیگر در دیلاتاسیون 8-7 سانتی متری تکمیل خواهدشد. شرکت کنندگان در هر دو گروه تا 6 هفته پس از زایمان پیگیری خواهند شد و پرسشنامه تجربه زایمانی، بارداری و زایمان، افسردگی پس از زایمان، پرسشنامه استرس پس از حادثه (PTSD= Post Traumatic Stress Disorder) و چک لیست تمایل به فرزندآوری مجدد در یک محیط نسبتاً با سر و صدای کم تکمیل خواهد شد. روایی و پایایی پرسشنامه های تجربه زایمان و افسردگی پس از زایمان قبلاً در محیط پژوهش این طرح (شهر تبریز) تعیین و تایید شده است. همچنین پایایی استرس پس از حادثه با انجام آزمون-آزمون مجدد بر روی 20 نفر با فاصله دو هفته و تعیین ضریب آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی درون-رده ای (ICC= Intra-Correlation Coefficient) تعیین خواهدشد. در مورد پرسشنامه ترس از زایمان نیز از پایایی دو نیمه کردن و انسجام درونی (ضریب آلفای کرونباخ) استفاده خواهدشد. اطلاعات به دست آمده در این مرحله با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 تجزیه و تحلیل خواهد شد. برای توصیف مشخصات فردی-اجتماعی و مامایی در صورت نرمال بودن داده ها از آمار توصیفی شامل فراوانی (درصد) و میانگین (انحراف معیار) و میانه (چارک 25 تا 75) برای داده های غیرنرمال استفاده خواهد شد. برای مقایسه متغیرهای تجربه زایمان، افسردگی پس از زایمان، علایم استرس بعد از حادثه، پیامدهای مادری و نوزادی در بین گروه های مطالعه از مدل خطی عمومی یا رگرسیون لجستیک چندمتغیره با کنترل متغیرهای مخدوشگر احتمالی و عامل طبقه بندی (Stratification) استفاده خواهدشد. مرحله کیفی بخش کیفی پژوهش، از نوع تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قراردادی است. ابتدا تمام متن به طور مکرر خوانده می شود تا درکی کامل دربارة آنها بهدست آید. سپس با خواندن کلمه به کلمه متون، کدها استخراج می شود. در ابتدا، کلمات عینی از متن که به نظر در برگیرنده مفاهیم اصلی است، مشخص می شود. محقق متن را با یادداشت برداری از تحلیل اولیه به پیش می برد و این کار ادامه مییابد تا پیشزمینههایی برای ظهور رمزها آغاز شود. در طول این فرایند، برچسب های کدها که نمایانگر بیش از یک فکر اصلی هستند، مشخص می گردند؛ این موارد به صورت مستقیم استخراج می شوند. سپس کدها بر اساس تفاوت و یا ارتباط شان با همدیگر طبقه بندی می شوند. این طبقه¬بندی از سازماندهی و گروهبندی کردن رمزها به صورت خوشههای معنی دار دستهبندی میشود. به طور ایده¬آل تعداد طبقات بین 10 تا 15 است تا برای طبقه بندی تعداد زیادی از کدها در حد کافی باشند. مزیت اصلی تحلیل محتوای کیفی براساس رویکرد قراردادی، بهدست آوردن اطلاعات مستقیم از مطالعه، بدون تحمیل کردن مقوله یا نظریههای ازپیشتعیینشده است. برای جمع آوری داده های کیفی از مصاحبه های فردی عمیق و نیمه ساختار یافته با سوالات باز استفاده خواهد شد. قبل از اجرای مرحله کیفی، سوالات مورد نظر در راهنمای مصاحبه براساس یافته های مرحله اول یا کمی طراحی می¬شوند. راههای اخذ داده های معتبر و چگونگی تمرکز روی سوالات پژوهش با اعضای تیم تحقیق مرور و مصاحبه با سوالات از پیش تعیین شده شروع و همچنین در تداوم مصاحبه سوالات عمق دهنده و اکتشافی بر اساس نوع پاسخ به هر سوال برای پی بردن به عمق ادراک زنان نظیر منظورتان چیست؟ چرا؟ بیشتر توضیح دهید، ممکن است موردی را مثال بزنید تا من منظورتان را درک کنم ارائه خواهد شد. در طی مصاحبه، محقق داده های غیر کلامی را مثل تون صدا، تظاهرات صورت و پوزیشن مشارکت کنندگان را در یک شیت خاص با ذکر زمان و مکان مصاحبه ثبت خواهد نمود. نمونه گیری تا اشباع اطلاعات، یعنی عدم دریافت اطلاعات یا کد جدید، ادامه خواهد یافت. از چهار معیار قابلیت اعتبار؛ قابلیت اعتماد؛ قابلیت تأیید و قابلیت انتقال پذیری برای افزایش صحت و استحکام یافته-های کیفی استفاده خواهدشد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 69307 |
| عنوان فارسی طرح | اجرا و ارزیابی مدل مراقبتی حین زایمانی سازمان بهداشت جهانی: یک مطالعه ترکیبی همگرای موازی |
| عنوان لاتین طرح | Implementation and evaluation of the WHO Maternity Care Model: a parallel convergent mixed study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارائه الگوهای مناسب در مدیریت نظام سلامت |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | در میان آن فعالیت هایی که به دنبال مراقبت از زندگی بشر است، توجه به روند زایمان از زمان پیدایش بشر مهم بوده است. بارداری و زایمان یکی از مهمترین تجارب در زندگی یک زن می باشد. نیازها و مشکلاتی که مادران در دوران بارداری، لیبر و زایمان خود تجربه می کنند و نیز اقداماتی که در جهت رفع آنها صورت می گیرد، همگی در معنی دادن به روند باروری نقش بسزایی دارند. مادران تجارب زایمانی خود را فراموش نمی کنند. مراقبت های مناسب باعث می گردد مادر یک تجربه زایمانی مثبت و نگرشی مطلوب نسبت به زایمان بعدی خود داشته باشد. یک تجربه منفی در زایمان با اختلال استرس بعد از حادثه (PTSD= Post-Traumatic Stress Disorder)، اختلال در روابط بین فردی، ناکارآمدی ارتباط مادر و نوزاد، کاهش میزان شیردهی انحصاری، استفاده نامناسب از خدمات مراقبت از مادر و نوزاد، ترس از زایمان و افزایش میل به زایمان سزارین انتخابی در بارداری های آتی ارتباط دارد. در جهان سالانه حدود 140 میلیون زن زایمان می کنند. اکثر سیاست های مراقبت مادری تشخیص داده¬اند که تمام زنان و نوزادانشان باید مراقبت های مبتنی بر شواهد، عادلانه، دلسوزانه و محترمانه در طی زایمان داشته باشند. با این وجود، واقعیتی که زنان و نوزادان در بسیاری از محیط ها چه ثروتمند چه فقیر تجربه کرده اند به صورت یک تجربه مثبت نیست و نیز امکان مداخلات اساسی به صورت جهانی وجود ندارد. در برخی مناطق، زنان و نوزادان از کمبود مراقبت های حرفه ای می میرند، در حالی که در سایر مناطق آنها از مداخلات غیرضروری بی-اثر و یا مضر مربوط به پزشکی سازی زایمان رنج می برند. در قرن بیستم، پیشرفتهای تکنولوژیکی در زمینه زنان و مامایی، زایمان را به یک مدل بیومدیکال تغییر داد. زایمان در منزل به آرامی جای خود را به زایمان در بیمارستان داد و زایمان در اکثر کشورها به یک روش پزشکی تبدیل شد که در این مدل پزشک همواره زایمان را کنترل می کند. مراقبت های پزشکی باعث شد مادر نقش خود را در قالب یک بیمار درک کرده و استقلال و کنترل خود را برای اداره زایمان از دست بدهد. به این دلیل سازمان جهانی بهداشت (WHO) مجبور شد با توجه به پزشکی مبتنی بر شواهد، روش های مناسب برای مراقبت های حین تولد را در نظر بگیرد. بر همین اساس، WHO در سال 2015، یک چشم انداز جهانی را ارائه داد که در آن هر زن باردار و نوزادش، بایستی مراقبت با کیفیت در طول بارداری، زایمان و دوره بعد از زایمان دریافت کند و اهمیت توجه در مورد چگونگی ارائه مراقبت توسط کارکنان سلامتی در سیستم های بهداشتی و همچنین نحوه تجربه مراقبت توسط دریافت کنندگان (به ویژه زنان باردار و خانواده های آنها) را روشن ساخت. WHO برای ارتقای کیفیت مراقبت، ارتباط موثر، احترام، عزت و حمایت عاطفی را به عنوان حوزه های اصلی کیفیت برای بهبود تجارب مراقبت از زنان و نوزادان مشخص می کند. تأکید بیشتر برکیفیت مراقبت در سال 2018 توسط توصیه های WHO در رابطه با مراقبت های حین زایمان برای داشتن یک تجربه مثبت از زایمان انجام گردید که فراتر از پیشگیری از مرگ و میر بوده و شامل یک رویکرد مبتنی بر حقوق زنان حین زایمان و بهینه سازی سلامت و رفاه برای زنان و نوزادان آنان است. تجزیه و تحلیل شواهدی که از توصیه های WHO در رابطه با مراقبت های حین زایمانی حمایت کرده اند، نشان داد که زنان یک تجربه ای از زایمان را می خواهند که باورها و انتظارات قبلی شخصی و فرهنگی اجتماعی آنها را برآورده کند و یا از آن هم فراتر رود. توصیه های اخیر WHO، تجربه زنان از مراقبت حین زایمان را به عنوان یک جنبه مهم از مراقبت با کیفیت بالا و نه فقط به عنوان مکمل ارائه اقدامات بالینی، تعیین می کند. در این زمینه، WHO مراقبت های حین زایمان را به عنوان بستری جهت فراهم کردن اقدامات بالینی و غیربالینی توام با احترام، مخصوص هر فرد، زن محور و موثر برای زنان باردار در نظر می گیرد تا پیامدهای تولد را برای زن و نوزادش توسط ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی ماهر در یک سیستم با عملکرد خوب، بهینه کند. برای رسیدن به این هدف WHO یک مدل مراقبتی حین زایمان را که در آن زن و نوزادش در مرکز مراقبت قرار دارند پیشنهاد کرده است. اجزای 9 گانه مدل مراقبت حین زایمان شامل موارد زیر است: 1) لیبر و زایمان احترام آمیز، 2) دریافت حمایت عاطفی از یک همراه انتخابی، 3) ارتباط موثر با کارکنان، 4) استراتژی¬های کاهش درد، 5) نظارت منظم بر لیبر، مستند سازی وقایع، حسابرسی و بازخورد، 6) دریافت خوراکی مایعات و غذا، 7) تحرک در لیبر و انتخاب پوزیشن دلخواه، 8) طرح ارجاع از پیش تعیین شده، 9) تداوم مراقبت رضایت مادری از تجارب زایمان های قبلی، نقش بسیار مهمی در نوع زایمانی دارد که بر اساس تصمیم مادر انجام خواهد شد و چه بسا در صورت عدم رضایت از اولین تجربه زایمانی خود ممکن است در زایمان های بعدی تمایل به داشتن زایمان سزارین داشته باشند. بر اساس جدیدترین مرور سیستماتیک، درصد سزارین در کشور ایران برابر 48% گزارش شده است که بسیار بیشتر از آنچه که WHO توصیه می کند می باشد. طبق جستجو های انجام گرفته مطالعه ای که به بررسی تمام اجزای مدل مراقبتی حین زایمان پیشنهادی WHO بپردازد یافت نشد. همچنین مطالعات کیفی محدودی در این زمینه انجام شده که جامع نبوده و تنها اجزای محدودی از این مدل مراقبتی را بررسی کرده اند. با توجه به این مهم که در میان متخصصین سلامت عمومی، اتفاق نظر رو به افزایشی وجود دارد که مراقبت های مامایی سهم اساسی در خدمات با کیفیت بالا برای مادر و نوزاد دارد، همچنین با توجه به اهمیت تبیین ادراک مادران پس از اجرای مدل مراقبتی جامع حین زایمان، مطالعه حاضر با هدف توضیح بهتر تاثیر اجرای مدل مراقبتی حین زایمانی پیشنهادی WHO بر برخی پیامدهای بارداری و نوزادی با تبیین ادراک زنان از تاثیر اجرای مدل مراقبتی حین زایمانی بر فرایند زایمان آنها صورت خواهد گرفت. انتظار می رود انجام مطالعه حاضر بتواند با ارزیابی مدل حین مراقبت زایمانی سازمان جهانی بهداشت 2018 در راستای ارتقای خدمات حین زایمان، منجر به افزایش تجارب رضایت بخش زنان از فرایند زایمان طبیعی و در نتیجه موجب افزایش تمایل زنان به داشتن زایمان طبیعی و کاهش روند افزایش بی رویه زایمان های سزارین شود. |
| اهداف اختصاصی | - مقایسه میانگین نمره تجربه زایمانی در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه­ های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین بیمارستانی) -مقایسه میانگین نمره ترس از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه ­های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت ­کننده مراقبت روتین بیمارستانی) با کنترل مقادیر پایه -مقایسه میانگین نمرات کیفیت مراقبت­های حین زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه­های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت ­کننده مراقبت روتین بیمارستانی) - تبیین ادراک مادران از تاثیر اجرای مدل مراقبتی حین زایمان سازمان بهداشت جهانی بر فرآیند زایمان آنها -هدف فرعی اول مقایسه میانگین نمره افسردگی 6 هفته بعد از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه ­های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین بیمارستانی) هدف فرعی دوم مقایسه میانگین نمره PTSD 6 هفته بعد از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه­ های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت ­کننده مراقبت روتین بیمارستانی) هدف فرعی سوم مقایسه فراوانی تمایل به فرزندآوری مجدد 6 هفته بعد از زایمان در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه ­های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت­ کننده مراقبت روتین بیمارستانی) هدف فرعی چهارم مقایسه فراوانی زایمان طبیعی در بین دو گروه مداخله (دریافت­ کننده مراقبت مبتنی بر سازه ­های مدل مراقبتی حین زایمان WHO) و گروه کنترل (دریافت ­کننده مراقبت روتین بیمارستانی) -هدف فرعی پنجم مقایسه میانگین نمره آپگار نوزادی در بین دو گروه مداخله و کنترل هدف فرعی ششم مقایسه طول مدت مرحله فعال زایمان در بین دو گروه مداخله و کنترل هدف فرعی هفتم مقایسه طول مدت مرحله دوم زایمان در بین دو گروه مداخله و کنترل هدف فرعی هشتم مقایسه طول مدت مرحله سوم زایمان در بین دو گروه مداخله و کنترل هدف فرعی نهم مقایسه فراوانی شیردهی در بین دو گروه مداخله و کنترل - هدف فرعی دهم تعیین روایی صوری، محتوا، سازه و پایایی پرسشنامه بارداری و زایمان (PCQ = Pregnancy and Childbirth Questioairre) |
| چکیده انگلیسی طرح | The present study is a parallel convergent combined study and its paradigm is pragmatism. Because hybrid research has a variety of patterns, sequence, priority, and theoretical perspectives are taken into account in answering questions about the nature of the selected design. According to the purpose of this study, which is to evaluate the impact of the implementation of the childbirth care model of the World Health Organization on some maternity and maternal outcomes, it is possible to combine the data obtained from the qualitative and quantitative sections in order to achieve the desired goal. The purpose of conducting a convergent parallel study is to obtain different but complementary information about the central phenomenon under study. The purpose of this scheme is to pay attention to a point and a common goal of a phenomenon or problem to compensate for the limitations of an approach and is displayed as QUAL + QUAN |
| کلمات کلیدی | تجربه زایمانی تعریف نظری: تجربه زایمانی به عنوان یک رویداد زندگی فردی که ترکیبی از فرایندهای فیزیولوژیکی و ذهنی- روانی است، تعریف می گردد. تجارب زایمان تحت تاثیر زمینه های اجتماعی، محیطی، سازمانی و سیاست ها قرار می گیرد (59). تعریف عملی: برای سنجش تجارب زایمان در مرحله کمی از پرسشنامه تجربه زایمان نسخه 2 (CEQ2.0=Childbirth Experiences Questionnaire vsersion 2.0) استفاده خواهد شد. این ابزار حاوی 25 سوال بوده (60) که چهار تا شش هفته پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهد شد. افسردگی تعریف نظری: افسردگی پس از زایمان به عنوان تجربه خلق افسرده برای یک دوره حداقل دو هفته در طول 9 ماه اول پس از زایمان تعریف شده است (61). تعریف عملی: در این مطالعه جهت بررسی افسردگی زنان شرکت کننده از پرسشنامه افسردگی ادینبورگ دوران بارداری Edinburgh’s Depression during Pregnancy)) استفاده خواهدشد. این پرسشنامه برای اندازه گیری افسردگی دوران بارداری و پس از زایمان به کار می رود که از ده سوال چهار گزینه ای تشکیل شده است و امتیازی که فرد کسب می کند از جمع امتیازات ده سوال بدست می آید که می تواند از صفر تا 30 متغیر باشد (62). این پرسشنامه از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر، چهار تا شش هفته پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهد شد. مرحله فعال لیبر تعریف نظری: مرحله فعال لیبر از دیلاتاسیون 4 سانتی متر سرویکس تا باز شدن کامل سرویکس تعریف می شود (63). تعریف عملی: جهت اندازه گیری طول مرحله فعال لیبر در پژوهش حاضر از نمودار پارتوگراف استفاده خواهدشد که دیلاتاسیون 4 تا 10 سانتی متری دهانه رحم مدنظر می باشد. (59). این نمودار توسط پژوهشگر در بیمارستان حین لیبر و زایمان زنان تکمیل خواهدشد. مرحله دوم زایمانی تعریف نظری: مرحله دوم زایمانی فاصله ی زمانی از دیلاتاسیون کامل سرویکس تا خروج کامل جنین تعریف می شود (63). تعریف عملی: طبق تعریف نظری در مطالعه حاضر نیز منظور از مرحله دوم زایمانی، فاصله زمانی از دیلاتاسیون کامل سرویکس تا خروج کامل جنین می باشد که با استفاده از فرم پارتوگرام و توسط پژوهشگر در اتاق زایمان سنجش گردیده و در چک لیست مربوطه ثبت می شود. مرحله سوم زایمانی تعریف نظری: فاصله ی زمانی از خروج جنین تا خروج کامل جفت تعریف می شود (63). تعریف عملی: در مطالعه حاضر فاصله زمانی بین خروج جنین و خروج کامل جفت بعنوان مرحله سوم زایمانی در نظر گرفته-می شود که توسط پژوهشگر در اتاق زایمان بر اساس واحد دقیقه سنجیده خواهدشد و در چک لیست مربوطه ثبت خواهدشد. آپگار نوزادی (Apgar score) تعریف نظری: یک روش قابل اعتماد و بسیار سریع در ارزیابی سلامت نوزاد در لحظههای ابتدایی تولد استفاده از نمره دهی آپگار است که در سال ۱۹۵۲ توسط ویرجینیا آپگار ابداع شد. مقیاس آپگار پنج معیار دارد که برای هر کدام بنابر شدت و وضعیت عنوان شده در نوزاد نمرات صفر، یک و یا دو اختصاص داده می شود و پس از جمعبندی پنج مقدار بدست آمده سلامت کلی نوزاد مشخص می شود. بنابراین نمره آپگار در یک محدوده صفر تا ۱۰ قرار میگیرد. پنج معیار آپگار شامل: تنفس، قوام عضلانی، تعداد ضربان قلب، رنگ پوست و واکنش به تحریک است (64). تعریف عملی: در مطالعه حاضر از جدول نمره دهی آپگار برای نوزادان استفاده خواهد شد که توسط پژوهشگر در دقیقه اول و دقیقه پنجم تولد نمره دهی گردیده و در چک لیست مربوطه ثبت خواهدشد. ترس از زایمان تعریف نظری: ترس از زایمان در طیفی از ترس شدید تا منطقی از زایمان قرار دارد و میتواند به عنوان ترس قبل، حین و یا بعد از زایمان تعریف شود (65، 66). تعریف عملی: پرسشنامه ترس از زایمان (DFS) Delivery Fear Scale توسط Wijma طراحی گردیده و جهت سنجش ترس زنان از زایمان در طی لیبر استفاده خواهدشد (67). DFS یک پرسشنامه خود ارزیابی معتبر است که امتیازاتی از نمره 1 (= اصلا موافق نیستم) تا نمره 10 (=کاملاً موافقم) که به منظور سنجش ترس از زایمان در حین لیبر طراحی گردیده است. نمره بالاتر، نشان دهنده ترس بیشتراست (68). نسخه فارسی DFS، یک ابزار روا و پایا برای اندازهگیری ترس در اتاق زایمان در مرحله دیلاتاسیون فعال (5-3) است. آلفای کرونباخ این ابزار در مطالعه ی ایروانی و همکاران 0/77 محاسبه گردیده است (69). پرسشنامه ترس از زایمان قبل از شروع فاز فعال جهت ثبت ترس از زایمان پایه و بار دیگر در دیلاتاسیون 8-7 سانتی متری از طریق مصاحبه با شرکت کنندگان تکمیل خواهدشد. استرس پس از سانحه تعریف نظری: اختلال استرس پس از سانحه شامل علایمی می باشد که بعد از حادثه ای اتفاق می افتد که در آن حادثه خطر آسیب شدید، مرگ یا صدمه فیزیکی برای شخص وجود داشته باشد و آشفتگی روانی در فرد به دنبال مواجهه با وقایع تروماتیک را توصیف می کند (70، 71). تعریف عملی: در این مطالعه از پرسشنامه استرس پس از حادثه استفاده خواهدشد که دارای 17 سوال است که با استفاده از مقیاس لیکرت، شدت علائم هر ملاک را درجه بندی می-کند. زیردامنه های این ابزار شامل الف) علائم مربوط به تجربه ی مجدد (4 سوال)، ب) علائم مربوط به پرهیز (7 سوال) و ج) علائم مربوط به واکنش های انگیزشی (6 سوال) می باشد. در صورت داشتن یک مورد یا بیشتر از علائم تجربه ی مجدد و سه مورد یا بیشتر از علائم مربوط به پرهیز و 2 مورد یا بیشتر از عوامل مربوط به واکنش های انگیزشی، اختلال استرس پس از تروما تشخیص داده می¬شود. دامنه امتیازات از 0 تا 51 می باشد. آلفای کرونباخ نسخه ی بومی شده ابزار 0/88 و ضریب کاپای محاسبه شده با استفاده از روش آزمون مجدد برابر 1 گزارش شده است (72). این پرسشنامه از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر، چهار تا شش هفته پس از زایمان در صورت مراجعه مادر به درمانگاه مرکز آموزشی به صورت حضوری و در غیر این صورت به صورت تلفنی تکمیل خواهد شد. کیفیت مراقبت های دوران بارداری و زایمان تعریف نظری: در تعریف کیفیت مراقبت ها دو بعد در نظر گرفته می شود: دسترسی و اثربخشی. بدین صورت که آیا افراد می توانند به ساختارها و فرآیندهای مراقبتی که نیاز دارند دسترسی داشته باشند و آیا مراقبت های دریافتی موثر است یا خیر (74). تعریف عملی: از پرسشنامه بارداری و زایمان (PCQ = Pregnancy and Childbirth Questionnaire) جهت سنجش کیفیت مراقبت های دوران بارداری و زایمان از دیدگاه مادران پس از زایمان استفاده می شود. این پرسشنامه توسط Truijens و همکاران در سال 2014 طراحی گردیده و دارای 25 آیتم می باشد. تعداد 18 آیتم آن بر اساس تجربیات و ادراک زنان باردار از کیفیت مراقبت های دوران بارداری استوار است و خود دارای دو زیردامنه می باشد: رفتار شخصی (11 آیتم؛ آلفا کرونباخ = 0/87) و اطلاعات آموزشی (7 آیتم؛ آلفا کرونباخ = 0/90) و نیز 7 آیتم آن تجربیات زنان تازه زایمان کرده از کیفیت مراقبت های حین زایمان استوار است (آلفا کرونباخ = 0/88). در این ابزار سوالات در گزاره های مثبت و منفی فرموله شده و در مقیاس لیکرت پنج درجه ای از کاملا موافق (1) تا کاملا مخالف (5) رتبه بندی گردیده اند. نمرات بالاتر با سطوح بالاتر رضایت همبستگی دارد. مجموع امتیازات می تواند از 25 تا 125 متغیر باشد (74). در این مطالعه از قسمت دوم این پرسشنامه (تجربیات زنان تازه زایمان کرده از کیفیت مراقبت های حین زایمان) استفاده خواهدشد. روانسنجی تعریف نظری: مسائل و موضوعات اندازه گیری توسط ابزارها است که اصولاً روی روایی و پایایی ابزارها متمرکز است (75). تعریف عملی: در این مطالعه منظور تعیین روایی و پایایی و سهولت اجرای پرسشنامه بارداری و زایمان (PCQ = Pregnancy and Childbirth Questionnaire) میباشد. روایی تعریف نظری: میزانی که یک ابزار آنچه را که هدف اندازه گیری است، می سنجد (75). تعریف عملی: در این مطالعه، منظور اندازه گیری روایی صوری (Face validity)، روایی محتوا (Content validity)، روایی سازه (Construct validity) (شامل تحلیل عاملی اکتشافی (EFA= Exploratory Factor Analysis) و تحلیل عاملی تاییدی (CFA= Confirmatory Factor Analysis ) ابزار مورد استفاده می¬باشد. پایایی تعریف نظری: پایایی به دقت، اعتمادپذیری، ثبات یا تکرار پذیری نتایج آزمون اشاره می کند (75). تعریف عملی: در این مطالعه منظور اندازه گیری ثبات بازآزمایی (Test-retest Reliability) با استفاده از آزمون-آزمون مجدد و با محاسبه ضریب همبستگی درون رده ای (Intraclass Correlation Coefficient ICC= ) و فاصله اطمینان به دست آمده از دوبار پاسخ دهی به سوالات پرسشنامه و اندازه گیری همسانی درونی (Internal consistency) با استفاده از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach’s Coefficient alpha) است. جواني جمعيت - مخاطرات باروري نظام سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح شامل زنان، نوزادان، خانواده ها، ارائه دهندگان خدمات مادر و نوزاد شامل متخصصین زنان و زایمان، اطفال، بیهوشی و ماماها و ... می باشند.با توجه به سیاستهای جمعیتی کشوری و لزوم افزایش فرزندآوری، ضرورت اتخاذ برنامه هایی جهت ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده به مادران باردار بیش از پیش آشکار می شود. اجرا و به کارگیری اجزای مدل مراقبت حین زایمانی پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت می تواند گام مهمی در راستای تدوین و یا بازنگری مجدد در برنامه های مراقبتی حین زایمان برای مادران باردار در جهت حفظ کرامت انسانی، رعایت حقوق مادران، افزایش تجارب مثبت از فرایند زایمان و در نهایت افزایش تمایل مجدد زنان به فرزندآوری باشد. همچنین با توجه به بالا بودن درصد سزارین های غیر ضروری که خود از عوامل مهم افت شاخص های بهداشتی می باشد، انتظار می رود اجرای چنین مراقبت هایی باعث افزایش گرایش زنان به زایمان طبیعی و پیشگیری از افزایش بی رویه زایمان های سزارین می شود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| شمسی عباسعلیزاده | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| فاطمه عباسعلیزاده | مشاور |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
| شایسته جهانفر | همکار اصلی |
| سمیه عبدالعلی پور | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر اجرای مدل مراقبتی حین زایمان سازمان جهانی بهداشت می تواند منجر به بهبود تجارب زایمانی شود.متن خبر رضایت مادری از تجارب زایمانهای قبلی، نقش بسیار مهمی در تمایل به فرزندآوری مجدد و انتخاب نوع زایمان بعدی دارد. برای ایجاد تجربه مثبت زایمان در زنان، WHO یک مدل مراقبتی حین زایمان را که در آن زن و نوزادش در مرکز مراقبت قرار دارند پیشنهاد کرده است. پژوهش حاضر دارای دو مرحله است: 1) کمی که از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده است، 2) کیفی که با هدف تبیین ادراک مادران از تاثیر اجرای مدل مراقبتی حین زایمان سازمان بهداشت جهانی بر فرآیند زایمان آنها و به روش تحلیل محتوای قراردادی انجام گرفت. نتایج بخش کمی نشان داد که اجرای مدل مراقبتی حین زایمان سازمان بهداشت جهانی در بهبود تجارب زایمانی و رضایت از کیفیت مراقبتهای حین زایمان از دیدگاه زنان و نیز کاهش ترس از زایمان در لیبر موثر است. بر اساس نتایج بخش کیفی مطالعه، تجارب زنان از مراقبت از مدل مراقبتی حین زایمان WHO از مثبت تا در موارد کمی به صورت غیر رضایت بخش متفاوت بود. ممکن است نیازها و انتظارات مادران زایمان زیاد به نظر برسد اما نتایج این مطالعه نشان میدهدکه داشتن همراه انتخابی، دریافت اطلاعات، ارتباط بین فردی خوب، تسکین مناسب درد و حس کنترل بر فرایند زایمان میتوانند این انتظارات را برآورده ساخته و منجر به ایجاد تجربه مثبت زایمان شوند. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
