| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 69298 |
| عنوان فارسی طرح | وضعیت ارائه مراقبتهای زنمحور توسط ماماهای شهر تبریز و ارائه راهکارهایی جهت ترویج و بهبود مراقبت زنمحور: یک مطالعه ترکیبی متوالی توضیحی |
| عنوان لاتین طرح | Status of providing women-centered care by midwives and providing strategies to promote and improve women-centered care in Tabriz, Iran: A sequential explanatory mixed method study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارائه الگوهای مناسب در مدیریت نظام سلامت |
| نوع مطالعه | مطالعات روش شناختی |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | طبق بیانیه سازمان جهانی بهداشت، تمامی انسان¬ها باید به بالاترین سطح استاندارد در زمینه سلامت دسترسی داشته باشند و دستیابی به سیستم¬های حامی سلامت که فرصت¬های یکسانی برای کلیهی انسان¬ها فراهم کنند، از جمله احقاق حقوق همه¬ی انسان-ها داشته باشند. در سطح بین¬المللی طی 40 سال اخیر، جهت اصلاح روند ارائهی مراقبتهای سلامتی و تصمیمات اخذشده مرتبط با سلامت، یک تغییر جهت آشکار به سمت مراقبت بیمارمحور در علوم پزشکی مشهود است که این اصطلاح در خدمات مامایی تحت عنوان مراقبت زنمحور تجلی یافته است. ارائهی مراقبت با تمرکز بر محوریت زنان، به عنوان چارچوبی در طیف وسیعی از اسناد سیاستی و استانداردهای مربوط به حرفهی مامایی بهویژه در انگلستان و استرالیا به شدت مورد توجه قرار گرفتهاست. مراقبت زنمحور مفهومی است که ابتدا از جنبشی در راستای سلامت زنان در دهه¬های 1980-1970 تحت حمایت و پشتیبانی فمنیست¬ها شکل گرفت و برای اولین بار طی گزارش¬های وینترتون (Winterton Report) و تغییر زایمان (Changing Childbirth) در انگلستان معرفی شد. طی گذشت زمان و در فرهنگ¬های مختلف، زنان همیشه خواهان همراهی ماماها در طی دوران باروری خود بوده¬اند و تمایل به برقراری رابطه¬ای بر اساس احترام و اعتماد دو طرفه، از خواسته¬های آنان بوده است. مراقبت زنمحور، هسته اصلی در عملکرد مامایی در زمان معاصر و به عنوان نشانگر اصلی کیفیت در ارائه خدمات مامایی و اغلب معادل مراقبت¬های مامایی در نظر گرفته می¬شود. در حال حاضر تعریف جهانی و عمومی قابل قبولی جهت مراقبت زن محور وجود ندارد. با این وجود در حرفه مامایی، پذیرش گسترده¬ای در مورد تعریف مراقبت زن محور ارائه شده توسط Leap وجود دارد. طبق این تعریف، مراقبت زنمحور شامل اصولی همچون انتخاب زنان، کنترل، مراقبت مستمر و حق تعیین سرنوشت توسط خود زنان در طی دوره¬های قبل از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان است. بهعبارتی مراقبت زنمحور به عنوان یک فلسفه و ابزاری آگاهانه انتخاب شده جهت مدیریت مراقبت از زنان در دورههای قبل از بارداری، بارداری و پس از زایمان تعریف میشود که در آن رابطه مشترک بین زن به عنوان یک انسان و ماما به عنوان یک فرد حرفهای از طریق همبستگی، تعامل و شناخت و احترام به زمینه¬های تخصصی مربوط به یکدیگر شکل میگیرد. در واقع تمرکز مراقبت زن محور بر تجربه فردی زنان، قابلیت مدیریت فرزندآوری و زایمان و همچنین بر سلامت و رفاه مادر و فرزند میباشد. اصول مراقبت زنمحور شامل دریافت اطلاعات فردی و مراقبت¬های مناسب در طول دوره قبل از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان بر اساس شواهد با کیفیت علمی، دسترسی زنان به امنیت فرهنگی و مراقبت¬های مامایی به زبان خودشان، دسترسی زنان به مراقبت¬های ارائه شده توسط نیروی کار مامایی شایسته، پاسخگو و منعکس¬کننده تنوع فرهنگی، ارائه مراقبت مامایی با رعایت احترام و در نظر گرفتن کرامت زنان، ارائه مراقبت¬های مامایی جامع با در نظر گرفتن نیازهای جسمی، اجتماعی، روانی و معنوی زنان، حمایت از ارتباط احترام¬آمیز و همکاری میان متخصصین سلامت جهت امنیت زنان از نظر خدمات مامایی، قرار دادن تمامی اطلاعات مربوط به خدمات مامایی و زایمان منطقه در اختیار زنان، حمایت از زنان جهت تصمیم¬گیری آگاهانه و انتخاب روند درمانی، احترام و توجه به ترجیحات زنان در دوره قبل از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان، دسترسی زنان به مراقبت¬های مامایی مناسب از دوره قبل از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان، دسترسی زنان به تداوم مراقبت¬های مامایی توسط ارائه دهنده خدمات مامایی به انتخاب خودشان و دسترسی زنان به اطلاعات مربوط به سلامت روان، ارزیابی، حمایت و درمان از دوره قبل از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان می باشند. با توجه به محوریت موضوع مراقبت زنمحور در حرفه مامایی، این موضوع حائزاهمیت است که بتوان میزان مراقبت زن¬محور را توسط ابزاری پایا و معتبر مورد سنجش قرار داد. درحالیکه چندین ابزار برای مراقبت¬های بیمارمحور و شخص¬محور وجود دارد، ابزار منحصر به فردی جهت اندازه¬گیری مراقبت زن محور وجود نداشت، تا اینکه یک ابزار معتبر و پایا جهت ارزیابی مراقبت زن محور ابزار بر پایه خودگزارش¬دهی ماماها در سال 2021 طراحی شده ¬است. این ابزار دارای پنج حیطه شامل برآورده¬سازی نیازهای منحصر به فرد زنان، برقراری تعادل بین نیازهای زنان با خدمات مامایی، ارائه عملکرد مامایی در چارچوب خدمات مامایی، همکاری مشارکتی بر مبنای عملکرد مبتنی بر شواهد و انجام تمامی اقدامات مامایی با مشارکت و همکاری زنان می¬باشند. از آنجایی که ماماها ارائهدهندگان اصلی مراقبتهای قبل از بارداری، دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان هستند، این امر نشانگر نقش اساسی آن¬ها در مراقبت زن¬محور است، بنابراین کشف تجربیات ذهنی ماماها در مورد مراقبت زن¬محور شامل باورهای فردی، باورهای هنجاری و باورهای کنترلی آن¬ها از اهمیت ویژه¬ای برخوردار است. علیرغم تأکید بر ارائه مراقبت زن¬محور در کشورهای توسعه¬یافته، بر اساس بررسی¬های انجام گرفته توسط پژوهشگر، تاکنون وضعیت ارائه مراقبت زنمحور توسط ماماهای ایران بوسیله ابزاری استاندارد مورد بررسی قرار نگرفته¬است این در حالی است که با توجه به اهمیت موضوع و تفاوت¬های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جوامع مختلف لازم است که چنین مساله¬ای در هر جامعه به طور جداگانه بررسی گردد. همچنین بر اساس بررسی¬های انجام گرفته توسط پژوهشگر، مطالعه کیفی که مراقبت زنمحور را به طور اختصاصی در ایران مورد بررسی قرار دهد نیز یافت نشد، این در حالی¬ است که پژوهش¬های کیفی به درک بهتر پدیدههای انسانی با تأکید بر بافت اجتماعی آن کمک می¬کند. با توجه به اینکه مطالعه¬ی کمی به تنهایی نمی¬تواند در راستای کاهش مشکل و یا درک موضوع کمک کننده باشد بهتر است تا با تلفیق مطالعه¬ی کمی و کیفی به این اهداف نائل شد. تلفیق این رویکردها نقایص هم را پوشش داده و درک بهتری از موضوع تحقیق، نسبت به زمانی که هر یک از این رویکردها جداگانه به کار روند، فراهم می¬کنند. البته باید توجه داشت که هدف روش تحقیق ترکیبی جایگزین کردن هر کدام از رویکردها به جای یکدیگر نیست بلکه ترجیحاً استفاده از قوت¬ها و کم کردن ضعف¬های هر روش در یک مطالعه واحد است. لذا به¬ منظور ارتقای مراقبت¬های قبل از بارداری، دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان و در نتیجه ارتقای سلامت مادران و کودکان، به¬ نظر می¬رسد که بررسی وضعیت موجود مراقبت زن¬محور و دیدگاه¬های ماماها با استفاده از رویکرد ترکیبی در این رابطه می¬تواند در ارائه راهکارهای حمایتی برای بهبود و ترویج مراقبت زنمحور موثر واقع شود. بنابراین مطالعه حاضر اولین مطالعه¬ای خواهدبود که مراقبت زن¬محور و راهکارهای بهبوددهنده¬ی آن را با یک رویکرد ترکیبی مورد بررسی قرار خواهد داد. |
| اهداف اختصاصی | اهداف اختصاصی مرحله اول (فاز کمی) 1. تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره مراقبت زن‌محور در ماماهای شهر تبریز -2. تعیین ارتباط برخی عوامل فردی-اجتماعی با مراقبت زن‌محور در ماماهای شهر تبریز -3. تعیین روایی محتوایی و صوری پرسشنامه مراقبت زن‌محور- خود گزارش‌دهی ماما (WCCS-MSR= Woman Centred Care Scale-Midwife Self Report) -4. تعیین روایی سازه پرسشنامه مراقبت زن‌محور- خود گزارش‌دهی ماما (WCCS-MSR= Woman Centred Care Scale-Midwife Self Report) -5. تعیین پایایی بازآزمایی و همسانی درونی پرسشنامه مراقبت زن‌محور- خود گزارش‌دهی ماما (WCCS-MSR= Woman Centred Care Scale-Midwife Self Report) -اهداف اختصاصی مرحله دوم (فاز کیفی)
2. تبیین ادراک زنان باردار و زایمان‌کرده از مراقبت زن‌محور توسط ماماها هدف اختصاصی مرحله سوم (ترکیبی) 1. ارائه راهکارهایی جهت بهبود و ترویج مراقبت زن­‌محور در ارائه خدمات مامایی |
| چکیده انگلیسی طرح | Woman-centred care is a concept that emerged from the women’s health movement of the 1970s and 80 s underpinned by a feminist ethic. It can be defined as care that “focuses on the woman’s unique needs, expectations and aspirations; recognises her right to self-determination in terms of choice, control and continuity of care; and addresses her social, emotional, physical, psychological, spiritual and cultural needs and expectations”.There is currently no universally accepted definition of woman-centered care. However, in the midwifery profession, there is widespread acceptance of the definition of woman-centered care provided by Leap. According to this definition, woman-centered care includes principles such as women's choice, control, continuous care, and the right of women to self-determination during the pre-pregnancy, pregnancy, childbirth, and postpartum periods. The present study is a mixed study (Mixed Methods Research) with an Explanatory Sequential approach. The first stage is quantitative and cross-sectional and has been developed with the aim of determining the status of women-centered care provided by midwives working in health centers, public and private hospitals in Tabriz and related factors. The second stage is a qualitative study that aims to explain the perception of midwives and pregnant and postpartum women in relation to appropriate gynecological care. In the third stage, in order to provide solutions to improve and promote women-centered care in midwives, a combination of two quantitative and qualitative studies, a review of texts and the Delphi method will be used. |
| کلمات کلیدی | مراقبت زنمحور تعریف نظری: مراقبت زنمحور به عنوان یک فلسفه و ابزاری آگاهانه انتخاب شده جهت مدیریت مراقبت از زنان در دورههای قبل از بارداری، بارداری و پس از زایمان تعریف می¬شود که در آن رابطه مشترک بین زن به عنوان یک انسان و ماما به عنوان یک فرد حرفهای از طریق همبستگی، تعامل و شناخت و احترام به زمینه¬های تخصصی مربوط به یکدیگر شکل میگیرد. در واقع تمرکز مراقبت زن محور بر تجربه فردی زنان، قابلیت مدیریت فرزندآوری و زایمان و همچنین بر سلامت و رفاه مادر و فرزند میباشد (43). تعریف عملی: جهت سنجش مراقبت زنمحور در مرحله کمی از پرسشنامه مراقبت زنمحور- خود گزارش دهی ماماها (WCCS-MSR= Woman Centred Care Scale-Midwife Self Report) استفاده خواهد شد. این ابزار حاوی 40 سوال بوده و پس از تائید اعتبار آن در ایران، تکمیل خواهد شد. در مرحله کیفی نیز مراقبت زنمحور با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قراردادی تبیین خواهد شد. در این رویکرد، تحلیل داده¬ها با خواندن تمام متن به طور مکرر شروع می¬شود تا درکی کامل دربارة آنها بهدست آید. سپس، متون کلمه به کلمه برای استخراج کدها خوانده می¬شود. ماما تعریف نظری: طبق تعریف کنفدراسیون بینالمللی مامایی، ماما به شخصی گفته میشود که دوره آموزشی مامایی مورد تایید کشور محل اقامت خود را که مطابق با صلاحیتهای حرفه مامایی و استانداردهای جهانی این کنفدراسیون در زمینه آموزش مامایی باشد، گذرانده باشد. ضمناً شرایط لازم جهت اخذ مجوز کار در مامایی و استفاده از عنوان مامایی را نیز کسب نمودهاند و دارای مدرک مامایی هستند. همچنین مسئولیت ارائه مراقبت¬های پیش از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان برای مادر و نوزاد به عهده ماماها میباشد (63). تعریف عملی: کلیه ماماهایی که حائز شرایط باشند و در مراکز سلامت و بخش لیبر بیمارستانهای آموزشی و خصوصی مشغول به خدمت باشند، وارد مطالعه خواهند شد. روانسنجی تعریف نظری: مسائل و موضوعات اندازه¬گیری توسط ابزارها است که اصولاً روی روایی و پایایی ابزارها متمرکز است (64). تعریف عملی: در این مطالعه منظور تعیین روایی و پایایی و سهولت اجرای پرسشنامه¬ی مراقبت زنمحور- خود گزارشدهی ماماها (WCCS-MSR= Woman Centred Care Scale-Midwife Self Report) میباشد. روایی تعریف نظری: میزانی که یک ابزار آنچه را که هدف اندازه¬گیری است، می¬سنجد (64). تعریف عملی: در این مطالعه، منظور اندازه¬گیری روایی صوری (Face validity)، روایی محتوا (Content validity)، روایی سازه (Construct validity) (شامل تحلیل عاملی اکتشافی (EFA= Exploratory Factor Analysis) و تحلیل عاملی تاییدی (CFA= Confirmatory Factor Analysis ) ابزار مورد استفاده می¬باشد. پایایی تعریف نظری: پایایی به دقت، اعتمادپذیری، ثبات یا تکرار پذیری نتایج آزمون اشاره می¬کند (64). تعریف عملی: در این مطالعه منظور اندازه¬گیری ثبات بازآزمایی (Test-retest Reliability) با استفاده از آزمون-آزمون مجدد و با محاسبه ضریب همبستگی درون¬رده¬ای (Intraclass Correlation Coefficient ICC= ) و فاصله اطمینان به دست آمده از دوبار پاسخ دهی به سوالات پرسشنامه و اندازه¬گیری همسانی درونی (Internal consistency) با استفاده از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach’s Coefficient alpha) است. |
| ذینفعان نتایج طرح | اجرای اصولی و صحیح مراقبت زنمحور در راستای بهبود کیفیت و کمیت مراقبتهای بارداری و زایمان توسط ماماها می¬تواند در ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده به مادران باردار موثر باشد. با بهبود و ترویج اصول مراقبت زنمحور، زنان می¬توانند تمایل بیشتری برای انجام زایمان طبیعی و فرزندآوری داشته باشند. در این مطالعه می¬توانیم از موانع برنامه مراقبت زنمحور در جامعه ایرانی آگاه شویم و بر اساس یافته¬های مطالعه، می¬توان پروتکل برنامه مراقبت زنمحور را تهیه و در اختیار برنامه¬ریزان و سیاستگذاران قرار داد تا جهت بهبود مراقبتها از دیدگاه زنان ایرانی، بهبود پیامدهای مادر و نوزادی و افزایش مشارکت فعال زنان در پروسه لیبر و زایمان استفاده نمایند و در نهایت می¬تواند بعنوان راهکاری در جهت کمک به مادران ایرانی برای افزایش رضایت از زایمان بکار گرفته شود. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رقیه نوری زاده | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
| مریم واعظی | مشاور |
| سپیده مشایخ امیری | دانشجوی مالک پایان نامه |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مراقبت زنمحور میتواند کیفیت زایمان و تولد را با استفاده از- رویکردی جامع و مبتنی بر حقوق بشر- بهینه کند.متن خبر مراقبت مامایی نه تنها در خدمات زایمان، بلکه در تمامی زمینههای حرفهای مامایی اعمال میشود. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف تعیین وضعیت مراقبت زنمحور و عوامل مرتبط با آن در ماماهای شاغل در بخش دولتی و خصوصی مراکز درمانی شهر تبریز در مرحله کمی؛ تببین ادراک ماماها و زنان باردار و زایمانکرده در رابطه با مراقبت زنمحور و موانع و تسهیلکنندههای دستیابی به آن در مرحله کیفی و ارائه راهکارهایی بهمنظور بهبود و ترویج مراقبت زنمحور در مرحله ترکیبی انجام گرفت. نتایج بخش کمی مطالعه حاضر نشان داد که وضعیت تأهل مجرد و متأهل و میزان درآمد کافی ماماها، بهطور معناداری میانگین نمره مراقبت زنمحور را افزایشداد. نتایج تحلیل دادههای کیفی در ماماها، منجر به شکلگیری 11 طبقه اصلی گردید که شامل ارتباط موثر، صلاحیت حرفهای، مراقبت کل نگر فردمحور، تصمیمگیری مشارکتی، مراقبت مستمر، رعایت ارزشهای حرفهای و اخلاقی، ارتقای سواد سلامتی مددجویان، همدلی با مددجویان، موانع مراقبت زنمحور، عوامل تسهیلگر در ارائه مراقبت زنمحور و مزایای مراقبت زنمحور میباشد. نتایج فاز دلفی منجر به ارائه 89 راهکار مراقبت زنمحور در قالب 7 طبقه اصلی شد. پیشنهاد میگردد که راهکارهای ارائهشده در اختیار سیاستگذاران قرار گیرد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |