ترومبوز ورید مغزی و واکسیناسیون کووید19 : یک مرور نظام مند بر مطالعات انجام شده
cerebral venous thrombosis (CVT) following COVID-19 vaccination : a systematic review
مجریان: کاووس شهسواری نیا , هانیه صالحی پورمهر
خلاصه روش اجرا: پس ازتعیین کلیدواژه های جست وجو به دوصورت استفاده ازکلیدواژه های MESH وهم بصورت آزاد درپایگاه های اطلاعاتی PubMed, Scopus, Proquest, CINHAL, EMBASE, The Cochrane Library جستجوخواهندشد. همچنین علاوه برپایگاه های فوق، جستجوی فهرست منابع مطالعات منتخب ونیزکنفرانس های مرتبط به صورت دستی جستجوخواهندشد. مقالات و مستندات بدست آمده ازجست وجوی انجام شده طی چندمرحله از نظرعنوان، چکیده و تمام متن غربالگری و مطالعات نهایی که دارای معیارهای ورود میباشند واردجامعه آماری خواهندشد. مطالعات بدست آمده توسط 2 نفرمتخصص ارزیابی و با استفاده از JBIازنظر انواع خطرتورش (انتخاب،عملکرد،گزارش،Attrition)... و نیزمحتوا، نقادی و مطالعات با کیفیت پائین کنارگذاشته خواهندشد. همچنین درصورت اختلاف نظر بین متخصصین درهرمرحله از انتخاب و ارزیابی از نفر سوم بهره گرفته خواهدشد و بحث جمعی انجام خواهدشد. سپس داده های مربوطه ازمطالعات بااستفاده از جدول طراحی شده استخراج خواهدشد. میزان کیفیت هرکدام ازمقالات موردمطالعه شامل مطالعات کارآزمایی بالینی و مطالعات کوهورت با استفاده از چک لیست مخصوص نوع مطالعه موسسه JBI مورد بررسی قرار خواهد گرفت و نهایتا با استفاده از نرم افزار the second version of comprehensive meta-analysis (CMA.2) software داده ها آنالیز خواهند شد . میزان ناهمگونی مطالعات و پراکندگی آنها بررسی شده و نمودارهای funnel plot , forest plot ارائه خواهند شد . پس از محاسبه ی I2 در صورت هموژن بودن مطالعات از روش fixed و در صورت هتروژن بودن از روش random استفاده می کنیم و درنهایت از نتیجه ی بدست آمده نگارش نتایج انجام خواهد شد .
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 68574 |
| عنوان فارسی طرح | ترومبوز ورید مغزی و واکسیناسیون کووید19 : یک مرور نظام مند بر مطالعات انجام شده |
| عنوان لاتین طرح | cerebral venous thrombosis (CVT) following COVID-19 vaccination : a systematic review |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | غربالگری، اپیدمیولوژی، پیشگیری و مراقبت در بیماریهای نوپدید و بازپدید |
| نوع مطالعه | مطالعات مرور سیستماتیک |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری عمومی |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | در دسامبر سال 2019 پزشکان در ووهان چین سازمان بداشت جهانی ( WHO) را از ویروس تنفسی جدیدی مطلع کردند که پس از مدتی severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) نامیده شد ، COVID-19 بیماری است که توسط SARS-CoV-2 ایجاد می شود و به عنوان یک فوریت جهانی بهداشت عمومی شناخته می شود ، این بیماری در تاریخ 11 مارس 2020 به عنوان پاندمی معرفی گردید (1) این بیماری عمدتا از راه تنفسی شامل قطرات و آئروسل های تنفسی منتقل می گردد (2) علایم این بیماری می تواند خفیف تا شدید باشد ، اکثریت افراد بی علامت هستند ، علایم شایع گزارش شده : تب (83%) سرفه (82%) و تنگی نفس (31%) هستند ، با این وجود ،تظاهرات تنفسی تنها نگرانی مدیکال در مورد این ویروس نیست. بر اساس بسیاری از گزارش ها ، COVID-19 یک اختلال چند عضوی با چندین تظاهرات خارج ریوی ، از جمله قلبی عروقی ، کلیوی ، گوارشی(استفراغ ، اسهال و درد شکم که در 10% مبتلایان تظاهر اسهال و تهوع بر تظاهر تب و علایم تنفسی مقدم بوده است (3)) ، هماتولوژیک ( شامل لکوسیتوز همراه با افزایش کانت نوتروفیل و لنفوپنی و کاهش کانت ائوزینوفیل ، در این بیماران سطح AST , ALT , LDH , CRP نیز افزایش می یابد (4)) و نیز عصبی (از سردردهای ساده گرفته تا تظاهرات شدیدتر مانند بیماری حاد عروقی مغزی از جمله ترومبوز ورید مغزی ، اختلال هوشیاری ، سکته مغزی و تشنج (5)) است (6). اگر PCR نمونه های تنفسی (به عنوان مثال ، سواب بینی یا گلو) یا نمونه ی CSF برای RNA ویروسی مثبت باشد یا اگر سرولوژی برای IgM یا IgG ضد SARS-CoV-2 مثبت باشد ، شواهد عفونت SARS-CoV-2 به عنوان COVID-19 تأیید می شود یا اگر رادیوگرافی قفسه سینه یا CT قفسه سینه با COVID-19 مطابقت داشته باشد اما PCR و سرولوژی منفی بوده یا انجام نشده باشد موارد به عنوان COVID-19 احتمالی تعریف می شوند در صورتی که بیماران به دلایل بالینی توسط پزشک مشکوک به COVID-19 باشند اما PCR ، سرولوژی و تصویر برداری منفی باشد یا انجام نشده باشد ممکن است مبتلا به COVID-19 باشند (7) . پیشرفت در ساخت واکسن یک استراتژی کلیدی برای پیشگیری از گسترش عفونت ویروسی و کاهش مرگ و میر ناشی از آن است (8)؛ از این رو بسیاری از کشورها در تلاش برای ساخت واکسن موثر علیه بیماری کووید19 هستند ، طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO) تا تاریخ 7 سپتامبر 2021 تعداد 114 واکسن از کشورهای مختلف در مرحله ی کارآزمایی بالینی هستند که از این تعداد 8 واکسن شامل ( واکسن فایزر ، واکسن مدرنا ، واکسن مرکز آسترازنکا با مشارکت آکسفورد ، سینوفارم ، Johnson and Johnson ، واکسن شرکت بیولوژیک کانسینو (CanSino) ، واکسن سینوواک چین، واکسن اسپوتنیک V ) در فاز 4 کارازمایی بالینی هستند (9) ، عوارض جانبی گزارش شده برای واکسن های COVID-19 عمدتا خفیف تا متوسط و کوتاه مدت بوده است. این موارد عبارتند از: تب ، خستگی ، سردرد ، درد عضلانی ، لرز ، اسهال و درد در محل تزریق. شانس هر یک از این عوارض جانبی بعد از واکسیناسیون با توجه به واکسن خاص COVID-19 متفاوت است (10). یکی دیگر از عوارض گزارش شده به دنبال معرفی برخی از واکسن های علیه COVID -19 سندرم vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia (VITT) است که شایعترین تظاهر ان ترومبوز ورید مغزی ( CVT) است (11) . CVT نوعی سکته مغزی است که در آن ترومبوز در گردش خون وریدی رخ می دهد که منجر به انسداد یک یا چند ورید مغزی و سینوس وریدی دورا می شود امروزه بروز CVT در اروپای غربی 100000/1.32 در سال برآورد می شود (12). میزان بروز CVT در کشورهای در حال توسعه و در زنان بیشتر است. CVT در بچه ها و افراد جوان بیشتر بروز می کند ، CVT دارای علایم بالینی متغیر است ، در موارد خفیف ممکن است فقط سردرد ، سردرد همراه با ادم پاپی یا سایر علایم افزایش فشار داخل مغزی ، علایم فوکال مانند آفازی یا پارزی که اغلب همراه با تشنج بروز می کند ،بروز کند ، موارد شدید با انسفالوپاتی ، کما یا استاتوس اپیلپتیکوس همراه است ، تأیید تشخیص CVT با تصویربرداری نیازمند تظاهر لخته در وریدهای مغزی یا سینوس دورا است در حال حاضر ، CVT به علت افزایش اگاهی و دسترسی اسان به تصویر برداری با magnetic resonance (MR) بیشتر تشخیص داده می شود (13) CVT دارای عوامل خطر متعددی است که می تواند به صورت زیر دسته بندی می شوند: 1. عوامل خطرگذرا : مانند داروهای ضد بارداری خوراکی ( OCP) و سایر داروها با اثرات پروترومبوتیک ، بارداری و دوره ی نفاس ، عفونت ها به ویژه آنهایی که سیستم عصبی مرکزی ، سینوس های پارانازال ، گوش و ماستوئید را درگیر می کنند. 2. عوامل خطرساز دائمی : شامل بیماری ژنتیکی ترومبوفیلیک ، سندرم انتی فسفولیپید ، بدخیمی ها و اختلالات میلوپرولیفراتیو . با این حال حدود 13٪ از CVT بزرگسالان فاقد عوامل خطر شناخته شده هستند ،در حال حاضر مرگ و میر حاصل از بیماری CVT در جهان غرب زیر 5% است و حدود 80 % از بیماران به طور کامل بهبود می یابند (14) ، مرگ عمدتاً ناشی از فتق مغزی کشنده است که ثانویه به انفارکت هموراژیک نیمکره ای بزرگ ایجاد می شود (15) . با شروع گستردهی واکسیناسیون علیه بیماری کووید-19، جهت پیشگیری و مدیریت بهتر عوارض ناشی از آن انجام مطالعات بیشتر در این زمینه امری ضروری است (16) با توجه به این که برخی مطالعات وجود ارتباط معنی داری بین بروز ترومبوز ورید مغزی و واکسیناسیون علیه COVID-19 را تایید کرده اند و همینطور چند مورد از موارد ابتلا به ترومبوز ورید مغزی به دنبال دریافت چند نوع از وکسن COVID-19 گزارش شده است (11) و نیز اهمیت واکسیناسیون علیه COVID-19 بر ان شدیم تا مروری نظام مند بر مطالعات انجام شده در زمینه ی ارتباط احتمالی بروز ترومبوز ورید مغزی و واکسیناسیون علیه COVID-19 ، وجود یا عدم وجود این ارتباط بررسی کنیم تا در صورت لزوم بتوان با تشخیص به موقع ، افزایش اطلاع رسانی در این زمینه و امادگی برای مقابله با عارضه ی ترومبوز ورید مغزی و در نظر گرفتن این بیماری به عنوان عارضه ی محتمل وکسیناسیون علیه COVID-19زمینه ی اطمینان خاطر افراد جامعه و مدیریت هر چه بهتر عوارض ناشی از واکسیناسیون را فراهم کرد |
| اهداف اختصاصی | تعیین ارتباط بروز ترومبوز ورید مغزی با واکسیناسیون کووید-19 -تعیین ارتباط بروز ترومبوز ورید مغزی با انواع مختلف واکسن‌های کووید-19 |
| چکیده انگلیسی طرح | After determining the search keywords, both MESH keywords will be searched freely in PubMed, Scopus, Proquest, CINHAL, EMBASE, and The Cochrane Library databases. In addition to the above sites, a list of selected study resources and related conferences will also be searched manually. In December 2019, doctors in Wuhan, China, notified the World Health Organization (WHO) of a new respiratory virus that after a while Called severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), COVID-19 is a disease caused by SARS-CoV-2 and recognized as a global public health emergency, the disease on March 11, 2020 Introduced as a pandemic Advances in vaccine development are a key strategy to prevent the spread of viral infections and reduce mortality The reported side effects of COVID-19 vaccines have been mostly mild to moderate and short-lived. These include fever, fatigue, headache, muscle aches, chills, diarrhea, and pain at the injection site. The chance of any of these side effects after vaccination varies according to the specific COVID-19 vaccine. Another reported complication of some COVID-19 vaccines is vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia (VITT), the most common manifestation of which is cerebral venous thrombosis (CVT). Given that some studies have confirmed a significant association between the incidence of cerebral venous thrombosis and COVID-19 vaccination and Importance of COVID-19 vaccination We sought a systematic review of studies on the possible association between cerebral venous thrombosis and COVID-19 vaccination, whether or not there was a link. |
| کلمات کلیدی | واکسن (به فرانسوی: Vaccin) یک فراوردهٔ زیستی است که در برابر یک بیماری میکروبی مشخص، ایمنی فعالِ اکتسابی تولید میکند. ترومبوز (به انگلیسی: thrombosis) به موقعیتی گفته میشود که یک لخته در داخل عروق سالم تحت شرایطی خاص ایجاد شود که میتواند مانع جریان خون در عروق شود |
| ذینفعان نتایج طرح | پزشکان و متخصصین و مسئولین بهداشتی کشور |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| کاووس شهسواری نیا | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| هانیه صالحی پورمهر | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| حسن سلیمانپور | مشاور |
| علیرضا رزاقی | مشاور |
| غلامرضا فریداعلایی | مشاور |
| صنم آتشگاهی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| فاطمه صادقی غیاثی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر ترومبوز وریدی مغزی یک عارضه جانبی گزارش شده بدنبال واکسیناسیون کووید-19 بود.متن خبر ترومبوز وریدی مغزی به نوعی سکته گفته می شود که در آن ترومبوز در گردش خون منجر به انسداد یک یا چند ورید مغزی و سینوس دورا می شود. با توجه به اینکه مطالعات قبلی ارتباط معنی داری بین بروز ترومبوز ورید مغزی و واکسیناسیون کووید-19 را نشان داده بودند، مطالعه مروری چتری بر روی مرورهای سیستماتیک قبلی برای جمعبندی شواهد مربوط به ارتباط واکسیناسیون کووید-19 با ترومبوز ورید مغزی صورت گرفت. از میان، ۱2 مرور نظام مند با یا بدون متآنالیز، نتایج نشان داد که ترومبوز سینوس ورید مغزی ناشی از واکسن کووید-19 میتواند در هر گروه سنی، در هر دو جنس و با همه انواع واکسنها رخ دهد. با این حال، زنان جوان بیشترین موارد ابتلا را تشکیل می دادند. اگرچه این بیماری در انواع واکسن های آدنوویروس رایج تر است، اما واکسن های متشکل از mRNA نیز عاری از عوارض جانبی نبودند و سردرد معمول ترین علامت بالینی بود. ترومبوسیتوپنی، سنجش PF4 IgG و ارزیابی d-Dimer در بسیاری از مطالعات گزارش شده مثبت بود. نتایج این مطالعه نشان داد که اگرچه ترومبوز ورید مغزی یک وضعیت تهدید کننده زندگی است، اما تشخیص به موقع و مدیر یت آن می تواند برای بیماران نجات بخش باشد. توازن کلی خطر و منفعت به نفع واکسیناسیون در همه مطالعات وارد شده بود. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
