بررسی تأثیر برنامه آموزشی ارتقاء رفتار ایمن عابرین پیاده بر رفتار ترافیکی مراقبین سلامت شهرستان تبریز
The effect of pedestrian traffic behavior educational program on traffic behavior of health workers in Tabriz.
مجریان: فاطمه باختری اقدم
خلاصه روش اجرا: پس از تصویب نهایی طرح و اخذ مجوز اخلاق از دانشگاه علوم پزشکی تبریز و طی کردن مراحل اداری از 82 مرکز سلامت شهرستان تبریز 41 مرکز بصورت تصادفی به عنوان گروه مداخله و 41 مرکز بصورت تصادفی به عنوان گروه کنترل انتخاب خواهند شد . از هر 41 مرکز گروه مداخله یک نفر مراقب سلامت به عنوان نماینده آن مرکز برای شرکت در مطالعه انتخاب خواهد شد. واحدهای پژوهش به طور تصادفی با استفاده از بلوک¬های 6 تایی با نسبت تخصیص 1:1 در دو گروه مداخله و کنترل قرارمی¬گیرند بلوک بندی تصادفی (Random Allocation) چهار تایی و شش تایی با استفاده از سایت (http://www.random.org) انجام خواهد گرفت. هدف مطالعه برای شرکت کنندگان در طرح توضیح داده می شود و فرم رضایت نامه آگاهانه تکمیل می گردد. ابزار مورد استفاده ، پرسشنامه ی معتبر سنجش رفتار ترافیکی (PBQ) می باشد. در مرحله ی پره تست، رفتار ترافیکی مراقبین سلامت شرکت کننده با استفاده از این پرسشنامه معتبر که روایی وپایایی آن اثبات شده است اندازه گیری خواهد شد. بعد از بررسی اولیه و تحلیل نتایج حاصل از آن ، برنامه ی آموزشی اجرا خواهد شد. دو ماه بعد از اتمام مداخله پست تست گرفته خواهد شد اگر نتایج نشان دادند که تاثیر برنامه مداخله ای در گروه آزمون مثبت بود برنامه برای گروه کنترل نیز اجرا خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 68277 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی تأثیر برنامه آموزشی ارتقاء رفتار ایمن عابرین پیاده بر رفتار ترافیکی مراقبین سلامت شهرستان تبریز |
| عنوان لاتین طرح | The effect of pedestrian traffic behavior educational program on traffic behavior of health workers in Tabriz. |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اپیدمیولوژی و پیشگیری از سوانح ترافیکی |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | خیر |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | تصادفات عابرین پیاده هشتمین علت مرگ در جهان و دومین علت مرگ بعد از بیماری های قلبی عروقی در ایران می باشد. نتایج مطالعات نشان داده که 80 درصد عابرین پیاده، رفتار غیر ایمن دارند. یکی از سازمانهایی که در آموزش رفتار سالم دخیل است وزارت بهداشت کشور و بخصوص مراقبین سلامت می باشند که بعنوان سردمداران سلامت در جامعه محسوب می شوند. هدف از مطالعه حاضر تحلیل رفتار ترافیکی مراقبین به عنوان عابر پیاده است در ابتدا بر اساس تحلیل وضعیت رفتار ترافیکی عابرین مشخص می شود بعد بر اساس تحلیل نتایج اولیه برنامه آموزشی مناسب برای آنها طراحی و اجرا خواهد شد. در صورت ایجاد تغییر مطلوب در رفتار ترافیکی این افراد بعد از اجرای برنامه می توان آن را به معاونت بهداشتی استان ارائه داد که به عنوان برنامه روتین آموزشی برای کلیه مراقبین سلامت اجرا شود و به عنوان نکته ی آغازین موجبات بهبود رفتارهای ترافیکی در عموم جامعه فراهم شود. چون مراقبین سلامت مسئولیت آموزش ، ارتقاء، حفظ و بهبود سلامت افراد خانواده،گروه و اجتماعات هستند و به موضوعاتی که سلامت و رفاه عموم را ارتقاء می بخشند، اولویت می دهند نتایج مثبت این برنامه می تواند کانونی برای آموزش و ارتقاء رفتار ترافیکی در مردم باشند. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه نمرات نقض یا تخلف در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله -مقایسه نمرات حواس پرتی در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله -مقایسه نمرات رفتارهای مثبت در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله -مقایسه نمرات رعایت قوانین ترافیکی در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله -مقایسه نمرات رفتارهای پرخاشگرانه در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله -مقایسه نمرات رفتار ترافیکی در مراقبین سلامت دو گروه کنترل و مداخله قبل و بعد از مداخله |
| چکیده انگلیسی طرح | type of study: This study is an interventional (quasi experimental) study In order to investigate the effect of the educational program to improve the behavior of pedestrians on the traffic behavior of health care workers in Tabriz in 1400. Target population: Health care workers working in Tabriz health centers in 1400. How to select samples: After the final approval of the plan and obtaining the ethics license from Tabriz University of Medical Sciences and going through the administrative steps of 82 health centers in Tabriz, 41 centers will be randomly selected as the intervention group and 41 centers will be randomly selected as the control group. From each of the 41 centers of the intervention group, one health care worker will be selected as the representative of that center to participate in the study. Research units are randomly divided into intervention and control groups with a 1: 1 allocation ratio. The purpose of the study is explained to the participants in the project and the informed consent form is completed. The instrument used is a valid Pedestrian Behavior Questioner (PBQ). In the pre-test stage, the traffic behavior of the participating health care providers will be measured using this valid questionnaire whose validity and reliability have been proven. After the initial review and analysis of the results, the training program will be prepared and implemented. A Post-test will be taken two months after the intervention. If the results show that the effect of the intervention program was positive in the experimental group, the program will be implemented for the control group as well. |
| کلمات کلیدی | تعریف نظری مراقبین سلامت: در نظـام سـلامت کشـور، ارائه خدمـات و مراقبت هـای اولیـه بهداشــتی بایــد در قالــب بســته خدمــات پایــه ســلامت، بــه جمعیــت تحت پوشــش در مناطــق شــهری و روســتایی ارائه شـود. بـه گونـه ای کـه بهبـود سـلامت عمومـی مـردم، کاهـش هزینه هـای عمومـی مراقبـت سـلامت، نـوآوری، ایجـاد ایمنـی جامعـه و حمایـت اجتماعـی را در برداشـته باشـد، لـذا در سـال1393 موضــوع تحــول بهداشــت بــا تبدیــل مرا کــز بهداشــتی درمانـی شـهری بـه مرکـز سـلامت جامعـه و تبدیـل پایگاههـای بهداشـتی بـه پایـگاه سلـامت جامعـه مطـرح و پیگیـری شـد، در این برنامه با توجه به تجربه ارائه خدمـــات بـــه شـــکل فعــال در روستاها، ارائه خدمات به شکل فعال بــه جمعیــت شــهری و وجــود کارکنــان چنــد پیشــه در پایگاههـــای ســـلامت جامعـــه هماننـــد بهـــورزان در روســـتاها پیگیـــری و بـــه ایـــن افـــراد نـــام« مراقـــب ســـامت خانـــواده » اطلاق شد[21]. تعریف عملی: افراد شاغل در مراکز بهداشتی و درمانی که پست سازمانی آن ها مراقب سلامت می باشد. تعریف نظری برنامه آموزشی ارتقاء رفتار: برنامه ای که افراد طی آن مهارت ها، طرز تلقی ها و گرایش های مناسب را جهت ایفای نقش خود در اجتماع می آموزند[22]. تعریف عملی برنامه آموزشی ارتقاء رفتار: برنامه های آموزشی که براساس 5 حیطه پرسشنامه سنجش رفتار ترافیکی عابرین(PBQ) و در قالب کارگاه آموزشی، حل مسئله، بحث گروهی، کتابچه آموزشی، کلیپ مستند و ... طی جلسات آموزشی تعیین شده به مراقبین سلامت گروه مداخله ارائه خواهد شد. تعریف نظری رفتار ایمن عابر پیاده : رفتار ایمن به عنوان رویکردی اساسی در جهت نهادینه¬ کردن قوانین و ضوابط موجود در راستای کنترل یا کاهش سوانح در جامعه است[23]. تعریف عملی: در این مطالعه رفتارهای ایمن طبق پرسشنامه سنجش رفتار ترافیکی شامل موارد زیر خواهد بود و هر چه نمره بالاتر رفتارهای مثبت بیشتر و رفتار ایمن تر و بهتر خواهد بود . آیتم ها: 15- من از سمت راست پیاده رو حرکت می کنم تا عابرین پیاده از برخورد با من اذیت نشوند. 21-قوانین ترافیکی مربوط به عابرین پیاده را رعایت می کنم. 22- در هوای گرگ و میش (نیمه تاریک هنگام طلوع خورشید) بیشتر قوانین ترافیکی مربوط به عابر پیاده را رعایت می کنم. 24- در حین عبور از تقاطع حق تقدم را رعایت می کنم. 26- به ماشین اجازه عبور می دهم، حتی اگر حق تقدم با من باشد. 27- هنگام عبور از عرض خیابان سعی می کنم با راننده ارتباط چشمی برقرار کنم. تعریف نظری رفتار ترافیکی: شرایط روانی و مهارت های رفتاری لازم برای زندگی در شهر و جابجایی های لازم در آن با استفاده از وسایل نقلیه به طور کلی رفتار ترافیکی نامیده می شود. به عبارتی رفتار ترافیکی به عنوان بخشی از فرهنگ عمومی بیان کننده میزان تابعیت یا عدم تابعیت اکثریت افراد و جامعه از قوانین و هنجارهای ترافیک و معیارهای ضروری برای تردد و جابجایی افراد و وسایل نقلیه می باشد که بر جامعه حاکم است. عدم تابعیت افراد و شهروندان از قوانین منجر به بروز رفتارهای نابهنجار در جامعه می شود [24]. رفتار ترافیکی: در مطالعه ی حاضر رفتار ترافیکی بر اساس پرسشنامه معتبر سنجش رفتار ترافیکی عابرین (Pedestrain Behavior Questionnaire) (PBQ) خواهد بود. که روایی و پایایی محتوای آن در مطالعات قبلی مورد تایید قرار گرفته است. این پرسشنامه رفتار را در 5 بعد رفتار مثبت Positive behavior) )، نقض و تخلف (Violation)، رعایت قوانین ترافیکی (Adherence to traffic rules)، خشونت (Aggressive) و حواسپرتی (Distraction) اندازه گیری می کند. تعریف نظری ابعاد رفتار ترافیکی نقض یا تخلف: انحراف عمدی از قوانین اجتماعی را Violations یا نقض می گویند[24]. رفتار مثبت: یک نوع رفتار ارزشمند و مفید است که افراد آن را بصورت دلخواه و داوطلبانه از خود بروز می دهند[25]. تبعیت از قانون: پیروی افراد جامعه و شهروندان از قانون به عنوان یکی از ابزارهای اساسی برای تنظیم رفتار افراد در جامعه و پذیرش آن[26] خشونت: رفتارهای فیزیکی و کلامی تخریب کننده اشیاء یا آسیب رسان به افراد است که عمدتا در تعاملات میان فردی اتفاق می افتد[27]. حواسپرتی: یک رفتار پیچیده که تحت تاثیر فاکتورهای مختلفی از جمله فاکتورهای روانشناختی ، شخصیتی فردی، اجتماعی و محیطی است که به چهار دسته حواسپرتی فیزیکی- شناختی- بصری و شنوایی تقسیم شده است[29-28]. تعاریف عملی : نقض یا تخلف(Violation) : بر اساس پرسشنامه با 10تا از آیتم های 4-6-7-8-11-12-17-20-25-28 اندازه گیری خواهد شد . در این بعد از پرسشنامه نمرات ریورس خواهد شد . نمره بالاتر یعنی نقض و تخلف کمتر و رفتار بهتر. آیتم ها: 4-فردی که سهوا به اشتباه از چراغ قرمز عبور کند من هم بدون توجه به شرایط پشت سر او حرکت می کنم. 6-من از دیگر افرادی که در شرایط خطرناک به صورت ناایمن از عرض خیابان عبور می کنند، تبعیت می کنم. 7-اگر از محل تابلوی عبور ممنوع پیاده موقعی که احساس کنم خطری مرا تهدید نمی کند، عبور می کنم. 8- پیاده رو وجود نداشته باشد و مجبور شوم در امتداد خیابان عبور کنم، هم جهت حرکت خودروها حرکت می کنم. 11-برای راحتی خودم، از پلهای عابر پیاده استفاده نمیکنم، حتی اگر یکی از آنها در نزدیکی ام قرار گرفته باشد. 12- برای صرفه جویی در وقت به صورت قطری و کجکی از تقاطع یا عرض خیابان عبور می کنم. 17- به خاطر صرفه جویی در زمان با عجله و سریع از خیابان عبور می کنم. 20- به خاطر عدم رعایت قوانین توسط بعضی مامورین راهنمایی و رانندگی، من هم قوانین ترافیکی عابرین پیاده را رعایت نمی کنم. 25- چون اغلب افراد از پل عابر پیاده استفاده نمی کنند منم استفاده نمی کنم. 28- من هنگام عبور از خیابان به صورت مارپیچ از بین خودروها عبور می کنم. رفتارهای خشونت آمیز(Aggressive) : با دو تا سوال 19 و 29 از آیتم های پرسشنامه سنجیده خواهد شد.در این بعد نمرات ریورس خواهد شد یعنی هر چه نمره بالاتر، رفتارهای خشونت آمیز کمتر و رفتار ایمن تر وبهتر خواهد بود. آیتم ها: 19-اگر از رفتار یک راننده خودرو عصبانی شوم با دست یا پا به خودرویش ضربه می زنم. 29-من از دیگر کاربران جاده (راننده، عابر پیاده، دوچرخه سوار) عصبانی می شوم و به آنها توهین میکنم. رفتارهای مثبت(Positive behavior) : با 6 تا از آیتم های پرسشنامه (15-21-22-24-26-27) سنجیده خواهد شد. هر چه نمره بالاتر رفتارهای مثبت بیشتر و رفتار ایمن تر و بهتر خواهد بود . آیتم ها: 15- من از سمت راست پیاده رو حرکت می کنم تا عابرین پیاده از برخورد با من اذیت نشوند. 21-قوانین ترافیکی مربوط به عابرین پیاده را رعایت می کنم. 22- در هوای گرگ و میش (نیمه تاریک هنگام طلوع خورشید) بیشتر قوانین ترافیکی مربوط به عابر پیاده را رعایت می کنم. 24- در حین عبور از تقاطع حق تقدم را رعایت می کنم. 26- به ماشین اجازه عبور می دهم، حتی اگر حق تقدم با من باشد. 27- هنگام عبور از عرض خیابان سعی می کنم با راننده ارتباط چشمی برقرار کنم. تبعیت از قانون(Adherence the rule) با 7 تا سوال(1-2-5-9-10-13-14) از آیتم های پرسشنامه سنجیده خواهد شد هرچه نمره بالاتر تبعیت از قانون بیشتر و رفتار ایمن تر و بهتر خواهد شد. آیتم ها: 1- در یک خیابان دو طرفه بدون خط کشی من از قسمت اول عبور می کنم و در وسط خیابان منتظر می شوم تا در صورت امن بودن از قسمت دوم عبور کنم. 2- در هنگام ایست کامل کامیون یا اتوبوس به خاطر ایمنی خودم، از پشت آن عبور می کنم. 5- من در مواقع تاریکی از لباسهای رنگ روشن یا با شبرنگ (رفلکتور) برای پیاده روی استفاده می کنم. 9- برای عبور از تقاطع، بعد از تخمین فاصله زمانی رسیدن خودرو و ایمن بودن شرایط از تقاطع عبور میکنم. 10- برای عبور به سمت دیگر خیابان، سرزده و شتابزده وارد خیابان نمی شوم. 13- هنگام عبور از خیابان، پس از متوقف شدن کامل خودروها و سبز شدن چراغ عابر پیاده، اقدام به عبور میکنم. 14- موقع عبور از ترافیک، در شرایط خطرناک سریع می ایستم و یا به سرعت به عقب بر می گردم. حواسپرتی(Distraction) با 4 تا سوال 3-16-18-23 از آیتم های پرسشنامه سنجیده خواهد شد. در این قسمت از پرسشنامه نمرات ریورس خواهد شد. هرچقدر نمره بالاتر، حواسپرتی کمتر و رفتار ایمن تر و بهتر خواهد بود. آیتم ها: 3-در هنگام پیاده روی در پیاده رو یا خیابان از هنزفری استفاده میکنم. 16-هنگام عبور از خیابان از تلفن همراه استفاده می کنم یا با آن پیام می دهم چون می دانم دچار حواسپرتی نمی شوم. 18- در مواقع ضرورت حتی در حین پیاده روی و عبور از خیابان مجبور می شوم از تلفن همراه استفاده کنم. 23- من در حال صحبت کردن با تلفن همراه یا گوش دادن به موزیک با هدفونم از عرض خیابان عبور می کنم. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | جامعه بهداشت - درمان و آموزش پزشکی، نیروی انتظامی و ادارات راهنمایی و رانندگی بیمه ها و کلیه مردم. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فاطمه باختری اقدم | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| حمید اله وردی پور | مشاور |
| همایون صادقی بازرگانی | مشاور |
| مریم وطن دوست | دانشجوی مالک پایان نامه |
| احمد مردی | همکار اصلی |
| فرناز رهبرفرزام | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر آموزش رفتار عبور ایمن عابرین به مراقبین سلامت می تواند باعث افزایش رفتارهای ترافیکی ایمن در آنان شود.متن خبر مراقبین سلامت یکی از اعضای مهم آموزش دهنده رفتارهای سالم در جامعه می باشند. آموزش عموم مردم ، دانش آموزان و گروههای هدف خاص در تمامی زمینه های رفتاری سالم از طریق مراقبین سلامت انجام می گیرد. اگر این گروه بتوانند رفتارهای ترافیکی سالم را آموزش ببینند می توانند آن را به مردم آموزش دهند . انجام رفتارهای ترافیکی ایمن می تواند در کاهش تصادفات و مرگ و میر ناشی از تصادفات که در ایران دومین عامل مرگ است تاثیرگذار باشد. یکی از گروههای آسیب پذیر در تصادفات عابرین پیاده می باشد. آموزش رفتارهای ترافیکی ایمن عابرین در گروه مراقبین سلامت می تواند باعث توسعه دانش ترافیکی عبور ایمن عابرین در جامعه و ارتقای سلامت مردم شود. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
