ارزیابی وضعیت ارایه خدمات مراقبت در منزل سالمندان و تدوین الگوی جامع مراقبت بلند مدت مبتنی بر خانه
Home care services for older adults and developing a comprehensive model of home-based long-term care
مجریان: احمد کوشا
خلاصه روش اجرا: پژوهش حاضر یک مطالعه چند روشی (ترکیبی از نوع تبیینی متوالی (مقطعی و سپس مصاحبه کیفی)، مرور حیطه ای، بررسی اسناد بالا دستی، بحث گروهی متمرکز، دلفی) و در چهار مرحله انجام خواهدگرفت. ابتدا وضعیت فعلی ارایه خدمات مراقبت در منزل به سالمندان در ایران (ساختار و فرایند) از طریق مطالعه کمی از نوع مقطعی و همچنین مصاحبه های تکمیلی نیمه ساختاریافته با سالمندان گیرنده خدمات مراقبت در منزل و خانواده های آنها، صاحبظران و ارایه دهندگان خدمات، تعیین خواهد شد. در مرحله دوم مطالعه مرور حیطه ای برای شناسایی نحوه سازماندهی مراقبت بلند مدت ارائه شده به سالمندان در کشورهای مختلف در پایگا¬ه های اطلاعاتی مرتبط انجام خواهد شد. در مرحله سوم الگوی اولیه توسط تیم پژوهش به روش سه سویه سازی (استفاده از نتایج مرحله قبلی، بررسی و مرور اسناد بالادستی و پانل خبرگان) تدوین خواهد شد. در گام چهارم پژوهش الگوی تدوین شده با استفاده از روش دلفی معتبر سازی انجام خواهد گرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 68225 |
| عنوان فارسی طرح | ارزیابی وضعیت ارایه خدمات مراقبت در منزل سالمندان و تدوین الگوی جامع مراقبت بلند مدت مبتنی بر خانه |
| عنوان لاتین طرح | Home care services for older adults and developing a comprehensive model of home-based long-term care |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | طراحی و آینده نگاری نظام ارائه خدمات سلامت مبتنی بر جمعیت سالمند |
| نوع مطالعه | مطالعات کیفی (Qualitative) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | مطالعه ای از نظر وضعیت مراقبت رسمی و غیر رسمی در خصوص ارائه خدمت در منزل برای سالمندان وجود ندارد. علیرغم توجه ویژه ی جامعه ی جهانی به سلامت سالمندان طی دهه های اخیر، هنوز برنامه های جامعی در خصوص سلامت سالمندان در کشور ما برای ارائه مراقبت های رسمی وجود ندارد. با توجه به تغییرات پرشتاب جمعیت سالمندی و نیازهای خاص آنان، اصلاح و باز طراحی نظام مراقبت رسمی از سالمندان ایرانی ساکن در منزل جهت پاسخگویی به نیاز های آنها امری ضروری و فوری است. بهبود کیفیت زندگی سالمندان و خانواده های آنها، جلوگیری از بستری مجدد در بیمارستان، کاهش عفونت های اکتسابی بیمارستان، کاهش بار مالی و مراقبتی تحمیل شده بر نظام سلامت، مشارکت سالمند و خانواده در فرایند مراقبت از سالمند می تواند از مزایای احتمالی این طرح باشد. ارایه یک الگوی جامع مراقبت می تواند بار مشکلات سالمندان ساکن در منزل و مراقبین را کاهش داده و در بلند مدت می تواند بخشی از چالش های تغییرات دموگرافیک و سالمند شدن کشور را کاهش دهد. برای سازماندهی و اجرای مراقبت های موثر الگوی جامع مراقبتی مورد نیاز می باشد. همچنین برای ارایه مراقبت توسط مراقبین رسمی با صلاحیت معتبر لازم است در ابتدا الگوی مشخصی برای انجام این مراقبت ها تدوین گردد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین وضعیت ارایه خدمات مراقبت در منزل سالمندان در ایران -تعیین نحوه سازماندهی مراقبت بلند مدت در منزل سالمندان در کشورهای مختلف -تدوین الگوی پیشنهادی برای ارایه مراقبت بلند مدت رسمی برای سالمندان ساکن در منزل -تعیین قابلیت ­اجرایی و امکان­سنجی الگوی پیشنهادی |
| چکیده انگلیسی طرح | The multi-method study will be conducted in four stages: Stage One: The mixed-methods sequential explanatory design consists of 2 steps. Step one: A quantitative cross-sectional study will be conducted to determine the current status of home care services for the older adults in Iran (structure and process). Step two: A qualitative study will be conducted by semi-structured supplementary interviews with the elderly receiving home care services and their families, experts and service providers. Stage2: A scoping review study will be conducted to identify how long-term care is provided to the older adults in different countries by searching in related databases. Stage 3: In the third stage, the initial model will be developed by the research team using triangulation method (using the results of the previous stages, reviewing upstream documents and the panel of experts). Stage 4: the developed model will be validated using the Delphi method. |
| کلمات کلیدی | سالمندی: تعریف نظری؛ تغییرات بیولوژیکی در نحوه ی زیست ارگانیسم، که به مرور زمان ظاهر می شود. این روند با کاهش عملکردی و تطابقی همراه است. یعنی کاهش قابلیت انطباق فرد با شرایط ناگهانی و ناتوانی در ایجاد تعادل مجدد را در پی دارد و به تدریج تغییرات ساختمانی و عملکردی در اعضای مختلف بدن به وجود می آورد (75). تعریف عملیاتی؛ مطابق با تعریف نظری است. سالمند: تعریف نظری: برای اطلاق یک فرد سالمند، چندین تعریف وجود دارد. سالمندی از دیدگاه های مختلفی مثل دیدگاه تقویمی، علوم اجتماعی، روانشناختی و زیست شناختی تعریف می شود. در این مطالعه تعریف متداول یعنی دیگاه تقویمی مد نظر می باشد که در این دیدگاه سن تقویمی را مبنای تعریف سالمندی قرار می دهند. سازمان ملل (United Nations) با توجه به تفاوت امید به زندگی در جوامع در یک تعریف کلی، سن 60 سالگی را مرز دوران سالمندی در نظر گرفته است در حالی که، در کشوورهای پیشرفته و غربی با توجه به امید به زندگی بالاتر سن تقویمی سالمندی را 65 سالگی در نظر گرفته اند(76, 77). تعریف عملیاتی؛ منظور از سالمند در این پژوهش سن تقویمی یعنی افراد بالای 60 سال، براساس تعریف سازمان ملل و قانون بازنشستگی جمهووری اسلامی ایران می باشد. مراقبت در منزل: تعریف نظری: مراقبت در منزل طیف گسترده ای از خدمات سلامتی و اجتماعی را در بر می گیرد. این خدمات در خانه به افراد در حال بهبود، معلول، بیمار مزمن یا در حال موت که نیاز به درمان پزشکی، پرستاری، اجتماعی یا درمانی و یا کمک به انجام فعالیتهای اساسی زندگی روزمره دارند، ارائه می شود (78). تعریف عملی: در این پژوهش مراقبت های ارائه شده توسط مراقبین غیر رسمی مانند همسر، مادر، فرزندان و یا یکی از اعضای نزدیک خانواده و مراقبت های ارایه شده توسط مراقبین رسمی مانند مراکز مراقبت در منزل که مراقبت های رسمی تخصصی مربوط به سلامت و غیر تخصصی مربوط به کمک به انجام کارهای روزمره برای حفظ استقلال سالمند را شامل می شود مراقبت در منزل غیر رسمی: تعریف نظری: مراقبت های غیررسمی به عنوان مراقبت های غیرحرفه ای ارائه می شود - به انتخاب یا به طور پیش فرض - توسط اعضای خانواده (از نزدیکان) ، دوستان ، همسایگان یا سایر افرادی که از افراد نیازمند مراقبت طولانی مدت در هر سنی ، معمولاً در خانه های خود فرد مراقبت می کنند (79). تعریف عملی: طبق تعریف نظری می باشد مراقبت رسمی: مراقب رسمی مراقبت در خانه ها، بیمارستان ها، خانه های سالمندان و انواع دیگر مراکز مراقبتی را شامل می شود و از خدمات و حمایت های بلند مدت غیر پزشکی برای کمک به فعالیت های اساسی زندگی روزمره تا مراقبت های پزشکی در خانه متغیر می باشد(25, 26). مراقبت رسمی در منزل به دو نوع مختلف تقسیم بندی می شود؛ مراقبت های پایه یا مراقبت مبتنی بر منزل(home-based care) یا مراقبت رسمی غیر تخصصی که شامل بهداشت شخصی، به حرکت درآوردن سالمند، تغذیه و مشارکت اجتماعی و کمک به سالمند در انجام کارهای روزمره زندگی می باشد و مراقبت های پیشرفته یا مراقبت سلامت در منزل (health care Home) یا مراقبت رسمی تخصصی که بیشتر تمرکز بالینی دارد از جمله تجویز دارو، لوله تغذیه و استفاده از فن آوری های مراقبت در منزل (ونتیلاتور ، صندلی چرخدار برقی، و دستگاه های اکسیژن، پانسمان، مراقبت از زخم بستر ) می باشد (27). تعریف عملی: در این پژوهش مراقبت رسمی غیر تخصصی به مراقبت های ارائه شده به سالمند برای انجام فعالیت های روزمره زندگی (Activities of Daily Living (ADL)) و فعالیت های ابزاری زندگی (Instrumental Activities of Daily Living (IADL)) می باشد. و منظور از مراقبت رسمی تخصصی، هرگونه مراقبت تخصصی ارائه شده توسط سازمان ها یا موسسات رسمی به سالمندان ساکن در منزل است. برای مثال مراقبت از زخم برای زخم های فشار یا زخم جراحی، آموزش بیمار و مراقب، درمان وریدی یا تغذیه ای، تزریق و نظارت بر بیمار با وضعیت سلامت ناپایدار می باشد که توسط افراد آموزش دیده ارائه می شود. مراقب (80): تعریف نظری: مراقب به عنوان فردی شناخته می شود که مسئول مراقبت از فرد بیمار یا وابسته است و در انجام فعالیتهای روزمره از جمله تغذیه، بهداشت شخصی، تأمین داروهای معمول و همراهی آنها با خدمات درمانی و همچنین در سایر موارد مورد نیاز در زندگی روزمره آنها کمک می کند. تعریف عملی: در این پژوهش منظور از مراقب، مراقبین غیر رسمی و رسمی می باشند. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | سالمندان: در صورت اجرای کشوری یک الگوی جامع مراقبت رسمی از سالمندان همه سالمندان و بخصوص سالمندان زن، تنها و فرتوت به صورت عادلانه از خدمات مراقبت در منزل استفاده خواهند نمود. مراقبین غیر رسمی: بار مراقبتی از دوش مراقبین غیر رسمی برداشته شده، هزینه های مراقبت در مراکز سالمندی مثل خانه های سالمندان کم می شود چرا که حمایت از سالمندان برای زندگی مادام العمر در خانه خود تحقق می یابد. نظام سلامت: هزینه های کلان نظام سلامت که در نتیجه درمان بیماری های مزمن و عوارض ناشی از این بیماری ها بوده کاهش یافته، کیفیت زندگی سالمندان و همچنین مراقبین بهبود خواهد یافت. مراقبین غیر آموزش داده شده: برای مراقبین فرصت شغلی ایجاد می شود و کیفیت مراقبت نیز افزایش خواهد یافت. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| خورشید مبصری زرنق | دانشجوی مالک پایان نامه |
| حسین مطلبی | مشاور |
| احمد کوشا | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| حمید اله وردی پور | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر الگوی جامع مراقبت بلند مدت مبتنی بر منزل سالمندان طراحی و اعتبار سنجی شد.متن خبر یکی از دستاوردهای مهم بشریت در عصر حاضر افزایش جمعیت سالمندی در کل دنیا و در ایران می باشد. این در حالی است که در کشور ایران برای ارایه مراقبت در منزل برای سالمندان اقدام تخصصی صورت نگرفته است. لذا این مطالعه با هدف تعیین خدمات ارایه شده در منزل و مراقبین ارایه دهنده این خدمات به سالمندان و ارایه الگوی مراقبت در منزل طراحی شد. خدمات مرتبط با سلامت به صورت خیلی محدودی در منزل انجام می شود و اکثر مراقبین سالمندان خانواده های آنها به خصوص دخترانشان هستند. همچنین، تمام افراد درگیر در مراقبت در منزل با چالشهای فقدان ساز و کار مدیریت مراقبت در منزل، نگرانی از کارآمدی مراقبت در منزل و احساس عدم امنیت شغلی مراقبین روبرو هستند. الگوی طراحی شده وزارت بهداشت را متولی اصلی سلامت و ارایه دهنده مراقبت در منزل می داند. نحوه تامین مالی را ترکیب بیمه ها، کمک های دولتی و مشارکت در پرداخت توسط دریافت کنندگان خدمات و خیریه ها در نظر گرفته است. در این مدل، استفاده از تیم مراقبت متشکل از رشته های مختلف علوم بهداشتی و سلامت و درج تمام اطلاعات در سیستم الکترونیک سلامت در نظر گرفته شده است. این مدل برقراری سیستم قانون گذاری را برای تعریف بیمه مراقبین و سالمندان و بیمه درمانی برای مراقبت را الزامی می داند. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
