| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 68189 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره شناختی رفتاری و آموزش تکنیک های ارتباطی بر ترس از زایمان، تجربه ی زایمان و افسردگی پس از زایمان در زنان نخست زا |
| عنوان لاتین طرح | Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy and Communication Thecniques Training on fear of childbirth, Childbirth Experiences and postpartum depression in Nulliparous Pregnant Women |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اطلاعات سلامت (health information) |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | ترس از زایمان منجر به افزایش شیوع سزارین در زنان نخست زا و انجام سزارین تکراری بدنبال سزارین اولیه می گردد .در ایران، شیوع سزارین 48 درصد گزارش شده است. یکی از روش های نسبتا جدید کاهش ترس از زایمان، برنامه آموزشی تکنیک های ارتباطی ذهن و بدن مادر و کمک به خودآگاهی مادر از توانایی وی برای فرایند فیزیولوژیک بارداری و زایمان و تقویت احساسات و نگرش مثبت به بارداری و نیز تکنیک های ارتباطی مادر با جنین از قبیل لمس و توجه به حرکات جنین و صحبت کردن با جنین است که به مجموع این تکنیک ها، هپتونومی اطلاق می گردد. یکی دیگر از روش های موثر برای کاهش ترس از زایمان، مشاوره با رویکرد شناختی رفتاری است که هدف آن شناسایی و به چالش کشیدن رفتار ها و افکار غیر منطقی برای رساندن فرد به سلامت روانی کلی است. در مشاوره با رویکرد شناختی رفتاری، به مراجعین در رشد مهارت هایی برای تغییر باور ها و نگرش های غیر مفید و بازسازی شناختی کمک می شود. با توجه به نقش ترس از زایمان در افزایش سزارین های غیرضروری و لزوم اقدامات پیشگیرانه و مداخله ای در این زمینه و اهمیت تاثیر آموزش ها و مشاوره در مادران نخست زا در پیشگیری از سزارین های بی دلیل و با توجه به اینکه پژوهشی یافت نشد که به مقایسه ی این دو روش بپردازد، مطالعه ی حاضر با هدف تعیین تاثیر مشاوره شناختی رفتاری و آموزش تکنیک های ارتباطی بر ترس از زایمان، تجارب زایمان و افسردگی پس از زایمان در زنان نخست زا طراحی گردید. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره ترس از زایمان بین سه گروه در 37-35 هفته بارداری و یک­ماه پس از زایمان باکنترل اثر نمره پایه -مقایسه میانگین نمره ی تجربه ی زایمان در بین سه گروه، یک ماه بعد از زایمان -مقایسه میانگین نمره ی افسردگی پس از زایمان در بین سه گروه یک ماه بعد از زایمان -هدف 1 مربوط به پیامد ثانویه : مقایسه نوع زایمان ترجیحی در بین سه گروه قبل از مداخله در هفته 28-24 بارداری و بدنبال مداخله در هفته 37-35 بارداری -هدف 2 مربوط به پیامد ثانویه: مقایسه ی نوع زایمان انجام گرفته بین سه گروه |
| چکیده انگلیسی طرح | The present study is a quasi-experimental study that will be conducted after obtaining permission from the ethics committee of Tabriz University of Medical Sciences. Convenient sampling will be done from 4 health complexes of Tabriz with different socio-economic levels.The researcher will be gone to selected health complexes and will prepare a list of nulliparous women aged from 18 to 45 years with a gestational age of 24-28 weeks. Further will check the inclusion and exclusion criteria using phone call. If they are eligible, researcher will invite them to participate in the study.In a face to face appointment, women who achieve a fear of childbirth score, based on Wijma Delivery Expectancy / Experience Questionnaire- Version A, above 65 and a depression score below 13 according to Edinburgh Depression Inventory, after explaining the objectives of the study, and obtaining consent form will be asked to complete the demographic and obstetric characteristics and state their desired type of delivery.Then using RAS software, they will be randomly assigned to three groups with a ratio of 1: 1: 1 (33 per each group) through random blocking based on high and severe fear and health complex with 6 and 9 blocks.The allocation type will be written on paper and put in a series of numbered opaque envelopes (Allocation Concealment). The envelopes will be opened sequentially by the person not involved in the sampling. In first group, from the 24th to the 28th week of pregnancy, cognitive-behavioral counseling in groups of 3-6 people in 8 sessions will be given as a combination of face-to-face and online sessions, each session lasting 45 to 60 minutes, once a week. In second group, from the 24th to the 28th week of pregnancy, communication techniques in groups of 3-6 people in 5 sessions will be given as a combination of face-to-face and online sessions, each session lasting 45 to 60 minutes, once a week. Control group will receive routine prenatal care. Participants will follow up in gestational age of 35 to 37 weeks for assessing fear of childbirth, desired type of delivery and cesarean indications. One month after delivery they will follow up for assessing fear of childbirth, childbirth experiences, postpartum depression, type of delivery and reasons for cesarean section. After data collection the data will be analyzed using spss-version21 software. To compare the mean score of fear of childbirth and postpartum depression between the three groups before intervention, One way ANOVA will be used and To compare the childbirth experiences and postpartum depression after intervention, ANCOVA will be used.to compare mean of fear of child birth between three groups RMANOVA will be used. logarithmic transformation will be used if the data has abnormal distribution. To compare desired type of delivery and type of delivery, Chi square will be used. |
| کلمات کلیدی | ترس از زایمان تعریف نظری: ترس از زایمان به صورت احساسات منفی نسبت به زایمان و حاملگی توصیف شده است. ترس از درد، ترس از مرگ، ترس از مشکلات غیر منتظره، خودکارآمدی ضعیف، نگرانی از مشکلات جنسی بعد زایمان و نگرانی از سلامت نوزاد دلایل عمده ترس از زایمان می باشند(4). علائم ترس از زایمان شامل استرس، کابوس شبانه و علائم فیزیکی می باشد(56). تعریف عملی: در این مطالعه، ترس از زایمان با استفاده از نسخه¬های قبل (A) و پس از زایمان (B) پرسشنامه ی ترس از زایمان WDE-Q سنجیده خواهد شد. سوالات هر دو پرسشنامه یکسان هستند اما در نسخه¬ی A، فعل¬های استفاده شده به صورت آینده¬نگر بوده و در نسخه B، زایمان اتفاق افتاده و آنچه که مادر تجربه کرده، مورد بررسی قرار می¬گیرد. مادران احساسات و شناخت شخصی خود را بر اساس مقیاس لیکرت 6 نمره ای از 0 تا 5 مشخص می کنند. به طور کلی نمره به دست آمده از جمع نمرات همه آیتم ها به دست می آید. طیف نمرات بین صفر تا 165 می باشد. هر چه ترس از زایمان بالاتر باشد نمره به دست آمده بیشتر است(57). نمره مساوی یا بیشتر از 66 نشان دهنده ی ترس بالا و نمره ی بیشتر از 85 معیار ترس شدید است(58). این پرسشنامه در 28-24 هفته، 37-35 هفته و یک ماه پس از زایمان توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد شد. تجربه ی زایمان تعریف نظری: تجربه ی زایمان به عنوان یک رویداد زندگی فردی که ترکیبی از فرآیندهای فیزیولوژیکی و ذهنی-روانی است، تعریف می شود و تحت تاثیر زمینه های اجتماعی، محیطی، سازمانی و سیاست هاست (16). تعریف عملی: در این مطالعه، تجربه ی بعد از زایمان با استفاده از پرسشنامه ی Childbirth Experiences Questionnaire version 2.0(CEQ-2.0)سنجیده خواهد شد. این پرسشنامه که توسط Dencker و همکاران طراحی شده است حاوی 23 سوال در طیف 4 گزینه ای لیکرت بوده است. در این ابزار سوالاتی که به صورت مقیاس دیداری پاسخ داده شده اند، به مقادیر 1 الی 4 تبدیل می شوند: نمرات 40-0(نمره1)، نمرات 60-41(نمره2)، 80-61(نمره3)، 100-81(نمره4). جملات با مفاهیم منفی(تجربه درد شدید، احساس خستگی، ترس و داشتن خاطره بد) به صورت منفی نمره گذاری می شوند. میانگین نمرات بالا در این ابزار به معنی تجربه مثبت تر از زایمان می باشد(59). این پرسشنامه یک ماه بعد از زایمان توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد شد. افسردگی پس از زایمان تعریف نظری: افسردگی پس از زایمان یک اختلال شایع و ناتوان کننده روانی اجتماعی است(31) که ممکن است حداکثر طی چهار هفته اول پس از زایمان آغاز گردد(32). علائم و نشانه های آن ممکن است به صورت تغییرات خلق، اختلال در خواب و اشتها، اختلالات روانی حرکتی، خستگی، کاهش تمرکز، احساس گناه و عدم لذت از کار و فعالیت باشد(32, 34, 35) که در نتیجه آن مادر قادر به ایفای نقش مادری و همسری نبوده و در موارد شدید منجر به خودکشی یا فرزندکشی می گردد(36). تعریف عملی: برای سنجش افسردگی پس از زایمان از مقیاس افسردگی ادینبورگ Edinburgh Postpartum Depression Scale(EPDS) که توسط COX طراحی شده است استفاده خواهد شد. ابزار فوق از 10 سوال در طیف 4 گزینه ای لیکرت تشکیل شده و حداقل نمره ی آن صفر و حداکثر 30 می باشد. هر سوال امتیازی بین صفر تا 3 بر اساس شدت علائم به خود اختصاص می دهد. نمره ی پایین تر نشان دهنده ی وضعیت بهتر فرد و نمره بالای 13، وجود احتمالی اختلال افسردگی را نشان می دهد(60). تکنیک های ارتباطی تعریف نظری: منظور ارتباط ذهن و بدن مادر و کمک به خودآگاهی مادر از توانایی وی برای فرایند فیزیولوژیک بارداری و زایمان و تقویت احساسات و نگرش مثبت به بارداری(42) و نیز تکنیک های ارتباطی مادر با جنین از قبیل لمس و توجه به حرکات جنین و صحبت کردن با جنین است(45) که به مجموعه این تکنیک¬ها، هپتونومی گفته می¬شود. تعریف عملی: منظور از تکنیک های ارتباطی (هپتونومی) در این مطالعه، ارائه آموزش های ارتباطی با جنین و ارتباط ذهن و بدن مادر باردار و کمک به خودآگاهی مادر از توانایی وی برای فرایند فیزیولوژیک بارداری و زایمان و تقویت احساسات و نگرش مثبت به بارداری از هفته 28-24 بارداری به صورت گروه های 6-3 نفره در 5 جلسه، هر جلسه به مدت 60-45 دقیقه، هفته ای یکبار می باشد. محتوای آموزش در هر جلسه به شرح زیر خواهد بود: جلسه اول: معارفه و آشنایی با مشارکت کنندگان، بیان تغییرات فیزیولوژیک، آناتومی و هورمونی در طی بارداری و آشنایی با مراحل رشد جنین در طی مراحل بارداری جلسه دوم: بیان احساسات و واکنش های مربوط به بارداری فعلی، شناسایی نگرانی ها و موارد استرس زا نسبت به بارداری و زایمان، تقویت احساسات و نگرش مثبت به بارداری و کمک به جایگزین کردن و حل ترس و نگرانی ها تکلیف: ثبت تهدیدات و نگرانی های درک شده نسبت به زایمان در یک ردیف و ثبت احساسات و نگرش های مثبت به بارداری در ردیف دیگر کاغذ جلسه سوم: آموزش روش های ارتباطی از قبیل حرف زدن با جنین، مشاهده و لمس شکم، توجه به حرکات جنین و آموزش شمارش حرکات جنین، توصیه به نامیدن جنین با اسم و... تکلیف: شمارش و ثبت حرکات جنین در یک برگه و به همراه آوردن آن طی جلسه بعد جلسه چهارم: آموزش انواع روش های کنترل درد زایمانی، نمایش فیلم تاثیر هورمون های بارداری بر تغییرات آناتومیک لگن، کمک به تغییر ذهن و شناخت از فرایند بارداری و زایمان در راستای خودآگاهی ذهنی از بدن و توانمندی زن برای بارداری و زایمان تکلیف: تمرین تکنیک های تنفسی در منزل و درخواست ثبت برنامه زایمانی طراحی شده توسط مادر بر روی کاغذ و به همراه آوردن آن طی جلسه بعد جلسه پنجم: نمایش تاثیر تغییر پوزیشن مادر حین لیبر بر ابعاد لگن روی مولاژ، توضیح دلایل انجام معاینه واژینال برای ارزیابی پیشرفت زایمان و تفسیر پیشرفت زایمان با توجه به آن، ارزیابی برنامه زایمانی و جمع بندی مطالب(42). مشاوره شناختی رفتاری(Cognitive Behaioral Therapy) تعریف نظری: تلفیقی از رویکردهای شناختی و رفتاری است که هدف آن شناسایی و به چالش کشیدن رفتار ها و افکار غیر منطقی برای رساندن فرد به سلامت روانی کلی است(49). در مشاوره با رویکرد شناختی رفتاری، به مراجعین در رشد مهارت هایی برای تغییر باور ها و نگرش های منفی، بازسازی شناختی و تغییر رفتار کمک می شود(50). تعریف عملی: مشاوره با رویکرد شناختی – رفتاری طی 8 جلسه 45 الی 60 دقیقه ای به صورت هفته ای یک بار برای حداقل 3 نفر و حداکثر 6 نفر از زنان واجد شرایط انجام خواهد گرفت. هدف، بازسازی شناختی افراد و جایگزینی افکار ناکارآمدی همچون "من توانایی تحمل درد را ندارم یا زایمان وحشتناک است" با افکاری مانند "این درد به من آسیب نمی زند یا زایمان یک چالش است که زنان زیادی در آن پیروز شده اند، پس من هم می توانم" می باشد(51). تکنیک های بازشناختی رفتاری کمک خواهند کرد تا افکار ناکارآمد تغییر پیدا کند و در نتیجه میزان اجتناب و کناره گیری افراد از محرکها ی ایجاد کننده درد نیز کاسته شود(52). جلسات مشاوره به شرح ذیل خواهد بود: جلسه اول: خوشامد گویی و معارفه، معرفی الگوی شناختی رفتاری، بیان اهداف و منطق درمان شناختی رفتاری، برقراری ارتباط و جمع آوری اطلاعات زمینه ای، آموزش فرآیند بارداری و زایمان جلسه دوم: بیان اهمیت ترس از زایمان، بررسی علل آن و تاثیر آن بر فرآیند بارداری و زایمان و مشاوره با افراد تا علل ترس خود را شناسایی کنند، بیان اینکه درمانگر به عنوان یک هدایت کننده است و خود آنها مسئول تغییر رفتار غیر منطقی خود درباره زایمان هستند تکلیف: مشارکت کنندگان تغییرات مورد انتظار خود از برنامه درمانی را به عنوان تکلیف برای جلسه بعد بنویسند. جلسه سوم: مرور تکالیف، شناسایی افکار ناکارآمد و افکار ناخودآگاه فرد در مورد توانایی در امر زایمان، بررسی نگرش زنان دارای ترس از زایمان و بررسی نگرش های منفی غالب، بررسی باور های غیر منطقی و تشریح آن ها و معرفی تحریف های شناختی تکلیف: تمرین شناسایی موارد تحریف های شناختی و باور های ناکارآمد با استفاده از برگه ثبت افکار و تجدید نظر در تحریف های شناختی جلسه چهارم: مرور جلسه قبل، بررسی روش های مقابله با تحریف های شناختی، باز سازی خودگویی های ناسازگارانه، رفع سو تفاهم های ناشی از برداشت های غلط(مهارت های شناختی)، آموزش افزایش خودگویی های مثبت و آموزش مهارت حل مسئله و نقش آن در کاهش ترس از زایمان جلسه پنجم: معرفی چرخه ABC("افکار، احساس و رفتار")، بیان فواید و زیان های زایمان طبیعی و سزارین، آموزش مراحل زایمان تکلیف: تمرین مقابله و جلوگیری از رفتار ها و افکار نامناسب جلسه ششم: مرور جلسه قبل، آموزش فنون رفتاری پرت کردن حواس، آموزش آرمیدگی، تنفس شکمی و تمرینات کگل تکلیف: تمرین آرمیدگی و ورزش جلسه هفتم: آشنایی با تصاویر ذهنی شایع در بارداری، آموزش فن تغییر تصاویر ذهنی تکلیف: تمرین برای مقابله با بازگشت نگرش های قبلی جلسه هشتم: جمع بندی مطالب و ارزیابی تکنیک های مختلف به کار گرفته شده، بازخورد دهی پیرامون اثربخش یا غیر اثربخش بودن مشاوره، ارزیابی نتایج مثبت حاصل از مشاوره و میزان رضایت افراد از مشاوره و اجرای پس آزمون(50). |
| ذینفعان نتایج طرح | زنان نخست زا، نوزادان و خانواده این زنان، سیستم بهداشتی و درمانی کشور، مراقبین و سیاست گزاران حیطه سلامت زنان از ذینفعان نتایج طرح هستند. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| رقیه نوری زاده | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| سویل حکیمی | مشاور |
| خلیل اسماعیل پور | مشاور |
| زهرا علی وند | دانشجوی مالک پایان نامه |
| عصمت مهرابی | همکار اصلی |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی در زنان نخستزا میتواند بر کاهش ترس از زایمان و بهبود تجربه زایمانی موثر باشد.متن خبر با توجه به شیوع بالای سزارین در ایران و نقش ترس از زایمان در افزایش سزارینهای غیرضروری و اهمیت تاثیر آموزشها و مشاوره در مادران نخستزا در پیشگیری از سزارینهای بیدلیل و باتوجه به اینکه پژوهشی یافت نشد که به مقایسهی آموزش و مشاوره در این زمینه بپردازد، مطالعه حاضر با هدف مقایسه تاثیر مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی بر ترس از زایمان، تجربه زایمان و افسردگی پس از زایمان در زنان نخستزای شهر تبریز در سال 1401-1400 انجام گرفت. در یک گروه مداخله از هفته 28-24 بارداری مشاوره شناختی-رفتاری در گروههای 3 نفره در 8 جلسه به صورت ترکیبی از جلسات حضوری و آنلاین و هر جلسه به مدت 45 تا 60 دقیقه، هفتهای یکبار ارائه شد. در گروه دیگر مداخله، از هفته 28-24 بارداری، تکنیکهای ارتباطی در گروههای 3 نفره در 5 جلسه به صورت ترکیبی از جلسات حضوری و آنلاین، هر جلسه به مدت 60-45 دقیقه، هفته ای یکبار آموزش داده شد. گروه کنترل، مراقبتهای روتین بارداری را دریافت کردند. نتایج، نشان دهنده تاثیر مثبت مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی بر کاهش ترس از زایمان و بهبود تجربه زایمان بود، اما تاثیری بر افسردگی پس از زایمان نداشت. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی در زنان نخستزا میتواند بر کاهش ترس از زایمان و بهبود تجربه زایمانی موثر باشد.متن خبر با توجه به شیوع بالای سزارین در ایران و نقش ترس از زایمان در افزایش سزارین، مطالعه حاضر با هدف مقایسه تاثیر مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی بر ترس و تجربه زایمان و افسردگی پس از زایمان در زنان نخستزای شهر تبریز انجام گرفت. در یک گروه مداخله از هفته 28-24 بارداری مشاوره شناختی-رفتاری در گروههای 3 نفره در 8 جلسه به صورت ترکیبی از جلسات حضوری و آنلاین و هر جلسه به مدت 45 تا 60 دقیقه، هفتهای یکبار ارائه شد. در گروه دیگر مداخله، از هفته 28-24 بارداری، تکنیکهای ارتباطی در گروههای 3 نفره در 5 جلسه به صورت ترکیبی از جلسات حضوری و آنلاین، هر جلسه به مدت 60-45 دقیقه، هفته ای یکبار آموزش داده شد. نتایج، نشان دهنده تاثیر مثبت مشاوره شناختی-رفتاری و آموزش تکنیکهای ارتباطی بر کاهش ترس از زایمان و بهبود تجربه زایمان بود، اما تاثیری بر افسردگی پس از زایمان نداشت. با توجه به عدم تفاوت معنیدار بین دو گروه مداخله در ترس و تجربه زایمان و نظر به اینکه آموزش تکنیکهای ارتباطی در حیطه تخصص ماماها بوده و نیاز به مهارتهای پیچیده مشاورهای نداشته و در جلسات کمتر قابل ارائه میباشد، لذا بعنوان رویکرد مداخله ارجح توسط ماماها جهت کاهش ترس از زایمان و بهبود تجربهزایمانی پیشنهاد میشود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |