بررسی ویژگی های روانسنجی نسخه فارسی فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان
Evaluation of the psychometric properties of the Persian version of the Postpartum Specific Anxiety Scale-Research Short-Form (PSAS-RSF)
مجریان: مژگان میرغفوروند
خلاصه روش اجرا: پژوهش حاضر یک پژوهش متدولوژیکال (روششناسی) است که در آن اعتبارسنجی و تعیین پایایی روانسنجی فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان به عنوان ابزار اندازه گیری مد نظر است. بعد از کسب اجازه ترجمه این پرسشنامه از طراحان آن، ترجمه نسخه Original با استفاده از روش Forward-backward انجام شده و نسخه فارسی تهیه میشود. حجم نمونه مورد نیاز جهت انجام تحلیل عاملی 5 الی 10 نمونه به ازای هر سوال ابزار میباشد، که با توجه به تعداد 12 آیتم، و با در نظر گرفتن 5 نفر به ازای هر آیتم، تعداد 60 نمونه نیاز است، اما با توجه به طرح نمونهگیری خوشهای و با اعمال اثر طرح (Design effect) برابر با 2، حجم نمونه به 120 مورد افزایش یافت، با توجه به اینکه تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل عاملی تاییدی روی دو مجموعه جداگانه داده ها انجام خواهدگرفت، لذا حجم نمونه نهایی برای این طرح 240 نفر خواهدبود. نحوه نمونهگیری به صورت تصادفی خوشه¬ای خواهدبود، بدینصورت که در مرحله اول با استفاده از وب سایت www.Random.org یک چهارم مراکز از بین 82 مرکز سلامت شهر تبریز خواهدشد، سپس لیست مادرانی که 6 هفته تا 6 ماه روز پس از زایمان را سپری میکنند بر اساس سامانه سیب تهیه خواهدشد و به نسبت حجم نمونه، تعداد زنان منتخب از هرکز مشخص خواهدشد و به روش تصادفی و با استفاده از وب سایت www.Random.org زنان از هرکز انتخاب خواهندشد، سپس پژوهشگر با استفاده از شماره تلفن افراد با آنان تماس گرفته و توضیحات مختصری درباره علل، چگونگی و نحوه انجام پژوهش به آنها داده و شرکت در پژوهش پیشنهاد میشود، در صورت تمایل از مادر درخواست میشود که در تاریخ و در ساعتی معین جهت توضیحات بیشتر و پر کردن پرسشنامهها به مرکز یا پایگاه بهداشتی تحت پوشش و یا واحد نزدیک منزلشان مراجعه نماید. پس از مراجعه ابتدا شرکت کننده از نظر اطلاعات پایه و معیارهای ورود و خروج پژوهش بررسی خواهد شد و در صورتی که حائز شرایط ورود به پژوهش باشد، اطلاعاتی جامع از علل انجام پژوهش، فواید، نتایج و محرمانه بودن اطلاعات و نحوه انجام پژوهش در اختیارشان قرار خواهد گرفت و در صورت موافقت برای شرکت در پژوهش، فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش توسط شرکت کننده تکمیل و پر شده و پرسشنامهها در اختیارشان گذارده خواهد شد. پرسشنامههایی که در اختیار مادران گذاشته خواهد شد شامل پرسشنامههای ثبت اطلاعات جمعیت شناختی و فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان) (Postpartum Specific Anxiety Scale Research Short-Form میباشد. پرسشنامهها به صورت Self-administered توسط شرکتکنندگان در مراکز تکمیل خواهد شد. جهت ترجمه پرسشنامه از انگلیسی به فارسی، فرم انگلیسی آن توسط دو مترجم مسلط به زبان انگلیسی که 1) زبان مادر آنها فارسی باشد و 2) با مفهوم اضطراب و دوران پس از زایمان آشنا باشند، به صورت جدا از هم ترجمه خواهد شد. سپس دو مترجم با یکدیگر در مورد ترجمهشان بحث خواهند کرد تا یک نسخه مورد توافق ارائه کنند. سپس این نسخه به یک مترجم انگلسی زبان مسلط به زبان فارسی داده میشود تا این نسخه فارسی را به انگلیسی ترجمه کند و در نهایت دو نسخه Forward – Backward و نسخه Original مقایسه خواهند شد، در صورت عدم تطابق یا تفاوت زیاد بین این دو نسخه، به نسخه فارسی رجوع میشود تا اصلاحات لازم انجام شود. سپس پرسشنامه اصلاح شده در اختیار 30 مادر که حائز شرایط پژوهش، قرار داده میشود و از آنها درخواست میشود تا نظرات خود را درباره محتوا، وضوح و سادگی سوالات پرسشنامه به شکل کمی و کیفی بیان کنند. به منظور تعیین روایی محتوا از نظرات متخصصان (10نفر) با دانش و تجربه در زمینه اضطراب و دوران پس از زایمان و طراحی ابزار استفاده میشود. برای تعیین روایی محتوا، از دو روش کیفی و کمی استفاده میشود. در بررسی کیفی محتوا، پژوهشگر از متخصصان درخواست میکند تا پس از بررسی کیفی ابزار بر اساس معیارهای رعایت دستور زبان، استفاده از کلمات مناسب، قرارگیری آیتمها در جای مناسب خود و امتیازدهی مناسب، بازخورد لازم را ارائه دهند که بر اساس آن اصلاح خواهند شدبرای بررسی روایی محتوا به شکل کمی، از دو ضریب نسبت روایی محتواContent Validity Ratio (CVR) و شاخص روایی محتواContent Validity Index (CVI) استفاده میشود. برای تعیینCVR ، از متخصصان درخواست میشود تا هر آیتم را بر اساس طیف چهار قسمتی (غیرمفید، غیر ضروری، مفید و ضروری) بررسی نماید. سپس پاسخها بر اساس فرمول مقابل محاسبه میگردد: CVR = (n_E- N/2)/(N/2) که در آن 〖 n〗_Eتعداد افراد خبرهای است که به گزینه ضروری پاسخ دادهاند و N تعداد کل افراد خبره میباشد. در صورتی که مقدار CVR محاسبه شده از فرمول مطابق با جدول Lawshe کمتر از 62/0 باشد(19) ، ضرورت آن آیتم مورد تایید نیست و آن آیتم کاندیدای حذف خواهد بود. برای بررسی CVI، سه معیار سادگی، اختصاصی (مرتبط) بودن و وضوح به صورت مجزا در یک طیف لیکرتی چهار قسمتی برای هر یک از آیتمها توسط پانل خبرگان مورد بررسی قرار میگیرد. برای مثال 1: غیر مرتبط، 2: تا حدودی مرتبط، 3: مرتبط، 4: کاملا مرتبط. بدین منظور امتیاز CVI به وسیله تجمیع امتیازات موافق برای هر آیتم که رتبه 3 و 4 (بالاترین) کسب کردهاند بر تعداد کل متخصصان محاسبه خواهد شد. پذیرش آیتمها بر اساس نمره CVI بالاتر از 79/0 خواهد بود. برای تعیین روایی صوری از دو روش کیفی و کمی استفاده میشود. در تعیین کیفی روایی صوری، موارد سطح دشواری (Difficulty)، میزان عدم تناسب (Irrevalancy) و ابهام (Ambiguous) مورد بررسی قرار گرفته و اصلاح میشود. در گام بعدی برای تعیین اهمیت هر یک از آیتمها، از روش کمی تاثیر آیتم(Item Impact Method) استفاده خواهد شد (20). در مطالعه حاضر پرسشنامه با طیف لیکرت چهار قسمتی شامل هرگز، گاهی اوقات، غالبا و تقریبا همیشه به ترتیب امتیازهای 1، 2 و 3 و 4 در نظر گرفته میشود، سپس پژوهشگر امتیاز تاثیر هر یک از آیتمها را با توجه به پاسخهای انتخاب شده توسط مادران، بر اساس فرمول زیر به طور جداگانه محاسبه مینماید: Impact Score = Frequency (%) × Importance Impact Score با امتیاز بالای 5/1 مورد تایید است. (Frequency: درصد مادرانی که به یک لیکرت خاص در آیتم مورد نظر پاسخ دادهاند و Importance: شماره لیکرت انتخاب شده توسط مادران میباشد.) جهت روایی سازه از روش تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) و تحلیل عاملی تاییدی (CFA) استفاده میشود. برای تحلیل عاملی اکتشافی، پس از محاسبه ماتریس همبستگی بین متغییرها، استخراج عوامل (با استفاده از روش دستهبندی کردن محورهای اصلی و با استفاده از روش تجزیه و تحلیل مولفههای اصلی) صورت میگیرد و سپس از دوران عاملی، دوران واریمکس و دوران مایل (به منظور بررسی رابطه بین عوامل) استفاده میشود. بعد از استخراج عوامل، هر کدام از آنها بر اساس متغییرها (سوالات)، نامگذاری میشود و میزان همخوانی این عوامل با مفهوم و ابعاد اضطراب بررسی میشود. برای بررسی کفایت مدل از معیاری به نام (KMO (Kaiser-Meier-Olkin، آزمون بارتلت برای بررسی کرویت و شاخص واریانس بیان شده توسط عاملها و کل استفاده میشوند، برای انتصاب پارامترهای عاملی (همبستگی بین سوالهای پرسشنامه و عاملها) نقطه برش 40/0 در نظر گرفته میشود، تعداد کل گردشها بر حسب پیش فرض SPSS برابر 25 مورد در نظر گرفته میشود ولی در صورت نیاز میتوان افزایش داد. روایی تمایز (Discriminant Validity) بخشی از روایی سازهای محسوب میشود، به طوری که آیتمهای دو سازه مختلف به گونهای از هم متمایز شوند (همبستگی ضعیف داشته باشند) که بتوان نتیجه گرفت این دو سازه، دو هدف مختلف را اندازهگیری میکند. این موضوع زمانی رخ میدهد که بین دو سازه مختلف به لحاظ تعریف، همپوشانی وجود داشته باشد. جهت تعیین پایایی پرسشنامه، از ثبات بازآزمایی (Test-Retest Reliability) و همسانی درونی (Internal consistency) استفاده خواهد شد. برای تعیین ثبات بازآزمایی (Test-Retest Reliability) در فاصله زمانی دو هفته (فاصله زمانی بین دو آزمون باید تا حدی باشد که از طرفی فراموشی سوالهای پرسشنامه اتفاق بیفتد و از طرف دیگر تغییر در پدیده موردنظر رخ ندهد، این فاصله زمانی را دو هفته الی یک ماه بیان میکنند.)، پرسشنامه توسط 30 نفر از مادرانی که به صورت تصادفی انتخاب شدهاند، پر میشود و شاخص همبستگی درون ردهای Intraclass Correlation Coefficient (ICC) و فاصله اطمینان آن بین نمرات به دست آمده از دو بار پاسخ دهی پرسشنامه، برای هر عامل و کل پرسشنامه محاسبه میشود. به منظور تعیین همسانی درونی (Internal consistency) از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach Coefficient alpha) برای هر عامل و کل ابزار استفاده میشود. که هدف از آن بررسی میزان همبستگی میان متغییرهایی است که سازه یا مقیاس مورد نظر را میسازند. در مطالعه حاضر مقدار الفا باید بزرگتر از 7/0 باشد تا پایایی مناسب بدست آید.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 68096 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی ویژگی های روانسنجی نسخه فارسی فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان |
| عنوان لاتین طرح | Evaluation of the psychometric properties of the Persian version of the Postpartum Specific Anxiety Scale-Research Short-Form (PSAS-RSF) |
| نوع طرح | گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | مراقبت در بیماریهای شایع روانپزشکی با تاکید بر افسردگی و اختلالات اضطرابی، اختلال بیش فعالی و اوتیسم |
| نوع مطالعه | مطالعات روش شناختی |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 6 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | دوران بارداری یکی از مهم ترین مراحل زندگی زنان است. اگرچه این دوره برای بیشتر زنان یک دوره ی خوشایند و مسرت بخش است، اما اغلب یک دوره ی استرس زا همراه با تغییرات فیزیولوژیک و روانی به حساب می آید (1). از طرفی دوره ی پس از زایمان نیز هم، با تغییرات روان شناختی و فیزیولوژیک بسیار مهمی همراه است که گاهی اوقات منجر به تغییرات پاتولوژیک می شود. در صورت بروز اختلالات خلقی و روانی بعد از زایمان، زمینه جهت رخداد مشکلات برای مادر و نوزاد و سایر افراد خانواده فراهم می شود و چنین وضعیتی ممکن است بر میزان دلبستگی مادر و نوزاد و سایر روابط خانوادگی تاثیر منفی گذاشته و حتی به منزله ی تهدیدی برای امنیت و سلامت مادر و نوزاد و سایر فرزندان محسوب شود (2, 3). یکی از مشکلات روانی شایع که در دوره ی پس از زایمان رخ می دهد، اضطراب است. اضطراب یک ترس بدون دلیل و غیر قابل توجیه، تنش یا نگرانی غیرمعقول با نشانه های متداول تردید، عدم اطمینان، ناتوانی و بروز هیجانات فیزیولوژیک است که ممکن است باعث مشکلات مختلف در زمینه های روان شناختی، شناختی، عاطفی و فیزیکی شود (1). شیوع اختلالات اضطرابی در دوره ی پس از زایمان، بین 11% تا 21% درصد می باشد (4). بروز اضطراب نسبت به افسردگی در دوره ی پس از زایمان شایع تر است و ممکن است به تنهایی و یا همراه با نشانه های افسردگی باشد (5). اختلال اضطرابی بعد از زایمان از نظر بالینی به عنوان یک نگرانی نامتناسب و طاقت فرسا تعریف شده است که منجر به نقص در عملکرد می شود. علایم جسمی همراه با اضطراب شامل خستگی، تحریک پذیری، مشکل در تمرکز و اختلالات خواب می باشد. با وجود اینکه این علایم به راحتی قابل تشخیص هستند اما توسط پزشکان و بیماران به علت چالشی که در تفاوت بین نشانه های بارداری طبیعی و نشانه های اضطراب بعد از زایمان وجود دارد، طبیعی تلقی می شوند که همین امر منجر به تاخیر در تشخیص خواهد شد (6). فاکتورهای خطر اضطراب بعد از زایمان شامل ویژگی های جمعیت شناختی، بارداری و نحوه ی زایمان، شیردهی انحصاری، تغییرات هورمونی، سابقه نازایی، مهارت های اجتماعی ناکافی، فقدان حمایت اجتماعی، تاریخچه مشکلات روان شناختی، درک منفی از زایمان با توجه به تجربه ی منفی از زایمان قبلی، حاملگی ناخواسته و سطح آموزش مادر می باشد (7, 8). اضطراب بعد از زایمان با عواقب و پیامدهای گسترده ای برای مادر و نوزاد همراه است. اختلال در پیوند مادری، کاهش خودکارآمدی مادران، نتایج نامطلوب تغذیه نوزاد، مشکلات خلق و خوی نوزاد، پیامدهای ضعیف رشد روانی نوزاد و تحمیل بار اقتصادی بر سیستم بهداشتی نمونه هایی از پیامدهای حاصله می باشند (7, 9-12). گستردگی پیامدهای ذکر شده بر اهمیت غربالگری و شناسایی صحیح و به موقع این اختلال در طی دوره ی پس از زایمان تاکید می کنند. به طور کلی هرگونه غربالگری که در قالب مصاحبه ی تشخیصی جهت تشخیص و غربالگری اضطراب پس از زایمان انجام شود، روشی ارجح خواهد بود اما به دلیل کمبود زمان و متخصصین مربوطه در این زمینه، استفاده از ابزارهای غربالگری مورد توجه قرار گرفته است (13). جهت سنجش اضطراب پس از زایمان عمدتا از مقیاس هایی از قبیل پرسشنامه اضطراب صفت-حالت State-Trait Anxiety Inventory (STAI)و پرسشنامه اختلال اضطراب عمومی Generalised Anxiety Disorder-7 (GAD) استفاده می شد اما از آنجایی که این ابزارها جهت استفاده در جمعیت بزرگسال عمومی طراحی شده اند، استفاده از آن ها در شرایط بعد از زایمان مشکل است و از طرفی این مقیاس های عمومی نمی توانند به طور ویژه نگرانی های مادران را منعکس کنند (14). در نتیجه نمرات کم حاصل از این ابزارها نشان دهنده¬ی عدم وجود مشکل یا فقدان علایم نمی باشد (15). جهت فایق آمدن به مشکلات ابزارهای عمومی سنجش اضطراب، پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان توسط Fallon و همکاران شامل 51 سؤال به صورت لیکرت سه گزینه ای طراحی شد که شامل چهار حیطه است، اجزای آن شامل اضطرابهای مربوط به شایستگی مادری و دلبستگی، اضطراب های مربوط به ایمنی و رفاه شیرخوار، اضطراب های مربوط به مراقبت های عملی از شیرخوار و تطابق روانی با مادری می باشد (16). در حال حاضر این ابزار توسط 53 تیم مختلف پژوهشی از 29 کشور جهت تعیین روایی و پایایی درخواست شده است و این امر نشان دهنده ی علاقه گسترده جهانی به این ابزار و توانایی آن جهت اندازه گیری اضطراب بعد از زایمان می باشد (17). در حالیکه این ابزار توانایی قابل قبولی جهت سنجش اضطراب بعد از زایمان دارد اما به دنبال تقاضاهای مکرر جهت فرم کوتاه آن، فرم کوتاه توسط Davies و همکاران شامل 12 سؤال به صورت لیکرت چهار گزینه ای طراحی شده است (18). با توجه به مقبولیت و گستردگی استفاده از این ابزار و با در نظر گرفتن این موضوع که فرم بلند این پرسشنامه توسط این تیم در ایران روایی و پایایی شده است، پیرو روایی و پایایی فرم بلند و با نظر به اینکه فرم کوتاه پرسشنامه حاضر با مقبولیت و سهولت بیشتری جهت تکمیل همراه خواهد بود، بر آن شدیم تا این مطالعه را با هدف روانسنجی فرم کوتاه پرسشنامه اضطراب اختصاصی پس از زایمان، انجام دهیم. |
| اهداف اختصاصی |
تعیین روایی سازه فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان -تعیین پایایی بازآزمایی فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان -تعیین پایایی همسانی درونی فرم کوتاه پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان |
| چکیده انگلیسی طرح | Anxiety is one of the most common psychological disorders that occurs in the postpartum period. Anxiety is an unreasonable fear, panic, tension, or worry with common symptoms of uncertainty, inability, and physiological excitement, which may cause various physical, emotional, cognitive, or psychological problems.The prevalence of anxiety disorders in the postpartum period is between 11% to 21%. Postpartum anxiety has been associated with persistent and far-reaching outcomes for mothers and infants. These include associations with impaired maternal bond, reduced maternal self-efficacy adverse, infant feeding outcomes, difficult infant temperament, and poor infant developmental outcomes. Timely and correct screening of anxiety is very important. To overcome these psychometric issues, the 51-item Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS) was developed and validated by Fallon et al. It measures four domains of anxiety specific to the postpartum period: maternal competence and attachment anxieties; infant safety and welfare anxieties; practical infant care anxieties; and psychosocial adjustment to motherhood. While the PSAS demonstrates good capability as a valid and reliable measure of postpartum anxiety, there have been increasing requests for a shorter version to aid accessibility. The short form was designed by Davis et al including 12 questions in a four-choice Likert form. Assuming that the long form of this questionnaire has been validated by this team in Iran. The aim of this study was to assess the psychometric properties of the Postpartum Specific Anxiety Scale-Research Short-Form. |
| کلمات کلیدی | اضطراب پس از زایمان: اضطراب یک ترس بدون دلیل و غیر قابل توجیه، تنش یا نگرانی غیرمعقول با نشانه های متداول تردید، عدم اطمینان، ناتوانی و بروز هیجانات فیزیولوژیک است که ممکن است باعث مشکلات مختلف در زمینه های روان شناختی، شناختی، عاطفی و فیزیکی شود.اختلال اضطرابی بعد از زایمان از نظر بالینی به عنوان یک نگرانی نامتناسب و طاقت فرسا تعریف شده است که منجر به نقص در عملکرد می شود. نظام سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح، کلیه برنامه ریزان و سیاستگذاران سلامت به منظور برنامه ریزی برای غربالگری اضطراب مادران در دوران پس از زایمان با استفاده از یک ابزار مناسب، کلیه پرسنل مراکز سلامت شامل ماماها و کلیه مادران زایمان کرده است. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| سپیده مشایخ امیری | همکار اصلی |
| محمد اصغری جعفرآبادی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر نسخه فارسی فرم کوتاه ابزار اختصاصی اضطراب پس از زایمان یک ابزار معتبر و پایا برای سنجش اضطراب در دوران پس از زایمان می باشد.متن خبر اضطراب پس از زایمان یک مشکل شایعی در زنان زایمان کرده است که زندگی بخش عظیمی از زنان را تحت تاثیر قرار می دهد. در این مطالعه متدولوژیکی، 180 زن در دوران پس از زایمان به روش نمونه گیری خوشه ای از مراکز سلامت شهر تبریز انتخاب شدند. روایی صوری به روش کمی و کیفی تعیین شد و در روش کمی impact score تعیین شد. روایی محتوا از طریق شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا سنجش شد. برای تعیین روایی سازه از تحلیل عاملی تاییدی و اکتشافی استفاده شد. پایایی از طریق سنجش ضریب آلفای کرونباخ و ضریب همبستگی درون رده ای ارزیابی شد. نتایج نشان داد که شاخص روایی محتوا برابر با 0/91 و نسبت روایی محتوا برابر با 0/97 بود. Impact score تمامی آیتم ها بالاتر از 1/5 بود. یک ساختار چهار عاملی از طریق تحلیل عاملی اکتشافی استخراج شد که شاخص های تحلیل عاملی تاییدی هم برازش مدل را تایید کردند. ضردیب آلفای کرونباخ برابر با 0/72 و ضریب همبستگی درون رده ای برابر با 0/97 بود. در نتیجه می توان گفت که نسخه فارسی فرم کوتاه ابزار اختصاصی اضطراب پس از زایمان یک ابزار معتبر و پایا برای سنجش اضطراب در دوران پس از زایمان می باشد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
