مرور نظام مند روش های ارزیابی دیازتازیس رکتی
Measurement methods of diastasis recti: a systematic review
مجریان: حکیمه آدی گوزلی
خلاصه روش اجرا: مقدمه: دیازتازیس¬رکتی اغلب به علت بارداری در زنان ایجاد می¬شود و ممکن است باعث ایجاد عوارض ثانویه مانند کمردرد، درد لومبوپلویک و اختلالاتی در ناحیه کف لگن ¬شود. برای تعیین نیاز به جراحی و همچنین تعیین میزان بهبودی و پاسخ به درمان، مشخص شدن دقیق ترین روش به لحاظ کلینیکی حائز اهمیت می¬باشد. بنابراین هدف این مطالعه مرور شواهد مرتبط با روش¬های ارزیابی دیازتازیس¬رکتی می¬باشد. روش: ابتدا جست وجو در پایگاه¬های اطلاعاتی مهم و با استفاده از کلیدواژه¬های مرتبط جهت یافتن مقالات انجام می گیرد. سپس طبق معیار¬های ورود و خروج، مقالات جهت ورود به مطالعه¬ی حاضر انتخاب می شوند. کیفیت مطالعات با استفاده از چک-لیست ارزیابی کیفیت COSMIN توسط دو ارزیاب مستقل سنجیده خواهد شد. اطلاعات مربوط به هر کدام از مقالات، استخراج شده و جدول مربوط به ویژگی¬ها و یافته¬های آن¬ها ثبت می گردد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 67802 |
| عنوان فارسی طرح | مرور نظام مند روش های ارزیابی دیازتازیس رکتی |
| عنوان لاتین طرح | Measurement methods of diastasis recti: a systematic review |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | ناهنجاریهای ماسکلواسکلتال با تاکید بر کمردرد و دیسکهای گردنی |
| نوع مطالعه | مطالعات مرور سیستماتیک |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | دیازتازیس¬رکتی جدا¬شدگی دو بالک عضله راست شکمی در خط وسط در محل اتصال عضلات شکمی می¬باشد و باعث به هم خوردن یکپارچگی عضلات شکم می¬شود (1). دیازتازیس¬رکتی باعث ایجاد کشش در لیناآلبا می¬شود. لیناآلبا شبکه¬ای از فایبر¬های کلاژن می¬باشد و محل اتصال فاشیای عضلات راست شکمی، مایل و عرضی شکمی در شکاف مرکزی است که از زایفوئید تا سمفیز پوبیس امتداد دارد (2). این عارضه در خانم¬های باردار به وفور دیده می¬شود اما فقط منحصر به این قشر نیست و ممکن است در خانم¬هایی که سال¬ها از تولد فرزندشان گذشته است و حتی در آقایان نیز دیده شود (1). دیازتازیس¬رکتی در بارداری به دنبال اثر هورمون¬ها بر بافت همبند و تغییرات بیومکانیک بارداری اتفاق می¬افتد و به هنگام زایمان به دنبال انقباضات مکرر عضلات شکم بیشتر می¬شود (2). در واقع در طول بارداری افزایش میزان هورمون¬های ریلکسین ، استروژن و پروژسترون باعث شل شدن بافت همبند می¬شود (3). همچنین فشار مکانیکی که توسط جنین در حال رشد به دیواره شکم وارد می¬شود، افزایش وزن و جابجایی ارگان¬های شکمی، باعث تغییر در ترتیب مکانیکی عضلات و فاشیا می¬شود، خط عملکرد بهینه¬ی آن¬ها را تغییر می¬دهد و باعث کاهش توانایی آن¬ها می¬گردد (2). غیر از بارداری، آنوریسم آئورت شکمی ، یائسگی، مشکلات اوروژنیک ، سن بالا، لیپو¬دیستروفی ، بزرگ شدگی رحم در خانم¬ها، بیماری انسدادی مزمن ریوی، یبوست مزمن، جراحی شکم و سوء تغذیه نیز می¬توانند باعث ایجاد دیازتازیس¬رکتی شوند (2, 4, 5). مواردی نظیر سن بالای مادر، زایمان¬های مکرر، افزایش وزن، وزن بالای نوزاد، بارداری¬های چند¬قلو، بلند کردن اجسام سنگین، قد، برش سزارین، قومیت و نژاد ممکن است ریسک فاکتور¬هایی برای دیازتازیس¬رکتی باشند (6). در مطالعات مختلف شیوع متفاوتی برای دیازتازیس-رکتی گزارش شده است که علت آن می¬تواند تفاوت در سطح اندازه¬گیری، میزان فعالیت عضلات در حین اندازه¬گیری، ابزار اندازه¬گیری و جمعیت مورد مطالعه باشد. در بعضی از مطالعات شیوع 100% گزارش می¬شود. در مطالعه ی Benjamin و همکاران در سال 2019 که یک مطالعه¬ی مرور نظام-مند بود، شیوع دیازتازیس¬رکتی در سه ماهه¬ی آخر بارداری 100%-66% و 12 ماه بعد از زایمان بالای 36% گزارش شد (2). بنابراین یک سال بعد از زایمان نیز 4-3 خانم از هر 10 خانم مبتلا به دیازتازیس¬رکتی می¬باشند و به نظر می¬رسد که شیوع بالایی دارد. دیازتازیس¬رکتی در حین بارداری و بعد از آن عوارض زیادی دارد. این عوارض کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار می¬دهد (7). یکی از عوارض دیازتازیس¬رکتی در حین بارداری کاهش حفاظت از جنین می¬باشد، زیرا در دیازتازیس¬رکتی شدید در ناحیه¬ی میدلاین فقط پوست، فاشیا، چربی زیر پوست و پریتونئوم باقی می¬ماند و عدم حمایت عضلانی در این ناحیه حفاظت از جنین را کاهش می¬دهد (1). بعد از زایمان مهمترین عارضه، تاثیر دیازتازیس¬رکتی بر زیبایی و ظاهر ناخوشایند آن می¬باشد (8). همچنین این مشکل قدرت و استقامت عضلات شکم را نیز تحت تاثیر قرار می¬دهد. در مطالعه¬ای که در سال 2011 روی بررسی ارتباط دیازتازیس¬رکتی با قدرت و استقامت عضلات شکم در خانم¬ها پس از بارداری انجام گرفت مشخص گردید که قدرت و استقامت فلکشن و روتیشن تنه در زنانی که زایمان داشته¬اند در مقایسه با زنانی که سابقه زایمان نداشته¬اند به طور معنی¬داری کمتر است (9). بنابراین دیازتازیس¬رکتی باعث کاهش توانایی عضلات شکم شده و با تاثیری که بر فاشیای توراکولومبار می¬گذارد باعث کاهش ثبات پلویس و مهره¬های کمری خواهد شد و به همین علت احتمال دارد مشکلات عضلانی اسکلتی مانند کمردرد و درد لومبوپلویک ایجاد شود (10). ممکن است محدودیت¬های عملکردی مثل ناتوانی در حرکت از حالت خوابیده سوپاین به نشسته به علت عدم راستای مکانیکی و عملکردی عضله راست شکمی ایجاد شود (1). احتمال ایجاد فتق احشاء شکمی (1)، بی اختیاری ادرار و مدفوع (11)، پرولاپس ارگان ها در کف لگن (12) و حتی اختلالات تنفسی (13) نیز می¬تواند از عوارض دیازتازیس¬رکتی باشد. احتمالا بی اختیاری ادرار و مدفوع و پرولاپس ارگان¬ها در کف لگن به علت به هم خوردن سینرژی بین عضلات کف لگن با عضلات شکمی می¬باشد. علت عوارض تنفسی نیز به نظر می¬رسد به هم خوردن سینرژی بین دیافراگم و عضلات شکمی باشد. دیازتازیس رکتی از نظر روحی نیز فرد را تحت تآثیر قرار می¬دهد. در مطالعه¬ای برای بررسی سطح سلامت جسمانی و روانی افراد مبتلا به دیازتازیس¬رکتی از پرسشنامه¬ی SF-36 score استفاده شد، که مشخص گردید نمره این پرسشنامه هم از نظر جسمی و هم از نظر روانی در افراد مبتلا به دیازتازیس¬رکتی نسبت به همسالان سالم آن¬ها پایین¬تر بود (7). روش¬های مختلفی برای ارزیابی دیازتازیس¬رکتی به کار می¬رود. روش¬های کلینیکال شامل عرض انگشت ، کالیپر ، خط¬کش یا تیپ ، و روش¬های غیر کلینیکال (تصویر¬برداری) شامل اولتراسونوگرافی ، سی¬تی¬اسکن ، و ام¬آر¬آی از روش¬های مورد استفاده در ارزیابی عرض دیازتازیس¬رکتی می¬¬باشند. در روش عرض انگشت معمولا فاصله¬ی بیشتر از دو عرض انگشت بین لبه¬ی داخلی عضله راست شکمی یک سمت تا لبه¬ی داخلی عضله راست شکمی سمت مقابل در سطح ناف به عنوان وجود دیازتازیس¬رکتی در نظر گرفته می¬شود (14). در صورتی که این فاصله کمتر از دو عرض انگشت باشد فرد سالم است، فاصله¬ی 3-2 انگشت به عنوان دیازتازیس¬رکتی خفیف، فاصله 4-3 انگشت دیازتازیس رکتی متوسط و بالای 4 انگشت دیازتازیس¬رکتی شدید در نظر گرفته می¬شود (14). در سایر روش¬ها به طور متوسط فاصله¬ی بیش از 2.3-2.2 سانتی¬متر در سطح ناف نشان دهنده¬ی وجود دیازتازیس¬رکتی می¬باشد (2). هر کدام از روش¬های ارزیابی، معایب و مزایایی دارند. روش عرض انگشت یک روش ذهنی بوده و همچنین عرض انگشت افراد با هم متفاوت می¬باشد. روش¬های ارزیابی کلینیکال شامل عرض انگشت، خط کش و کالپر در افراد چاق به علت دشوار بودن لمس لبه¬های داخلی عضله¬ی راست شکمی کاربرد ندارند. همچنین روش¬های کلینیکال وابسته به انقباض فرد هستند و در صورتی که فرد قادر به انقباض نباشد این روش¬ها کاربرد ندارند. از طرفی ارزان بودن، کاربرد راحت و در دسترس بودن روش¬های کلینیکال از مزایای آن¬ها می¬باشد. روش سی¬تی-اسکن دارای اشعه¬ی یونیزه کننده و مضر بوده و در زنان باردار قابل استفاده نیست (15)، همچنین این روش گران بوده و استفاده از آن نیاز به مهارت دارد. روش ام¬آر¬آی یک روش ایمن و بدون اشعه¬ی مضر می¬باشد (16)، اما انجام این روش نیز نیاز به مهارت دارد، بسیار پر هزینه بوده و در افرادی که ضربان¬ساز مصنوعی دارند یا افرادی که فلزی مانند پلاتین در بدن دارند قابل استفاده نیست (16). همچنین در صورتی که فرد نسبت به انجام این روش فوبیا داشته باشد کاربرد ندارد (16). روش اولتراسونوگرافی ایمن و بدون آسیب بوده (17) و در همه¬ی افراد کاربردی می¬باشد و نیز امکان ارزیابی در زمان واقعی با آن وجود دارد. مواردی نظیر گران بودن و نیاز به مهارت آزمونگر نیز از معایب این روش می¬باشند (17). از آن جایی که دیازتازیس¬رکتی شیوع بالایی دارد و اثرات منفی زیادی بر سلامت و کیفیت زندگی فرد می¬گذارد، ارزیابی و تشخیص آن حائز اهمیت می¬باشد. در درمان دیازتازیس¬رکتی روش¬هایی نظیر جراحی، فیزیوتراپی و ورزش کاربرد دارند. برای تصمیم¬گیری بالینی در مورد نیاز یا عدم نیاز به جراحی لازم است که شدت دیازتازیس¬رکتی و میزان دقیق فاصله¬ی بین دو بالک عضله راست شکمی مشخص شود، به همین دلیل استفاده از یک متد ارزیابی معتبر و تکرار¬پذیر اهمیت بالایی دارد. همچنین از آن جایی که روش¬های درمانی مختلفی برای درمان این عارضه وجود دارد، خصوصا درمان¬های فیزیوتراپی در این افراد که شامل مداخلاتی از قبیل تحریکات الکتریکی، تمرین¬درمانی و استفاده از تیپ و بریس می¬باشد، استفاده از یک روش ارزیابی با حساسیت و دقت بالا جهت تعیین بهترین روش درمان و میزان پاسخ به درمان روش¬های مختلف فیزیوتراپی اهمیت بسیار زیادی دارد تا بهترین روش درمانی نیز مشخص گردد. مطالعاتی تاکنون در مورد اعتبار و پایایی روش¬های اندازه-گیری دیازتازیس¬رکتی انجام گرفته است، که یکی از مطالعات انجام شده مرور نظام¬مندی است که در سال 2016 در ارتباط با روش¬های اندازه¬گیری دیازتازیس¬رکتی به چاپ رسیده است و در این مطالعه روایی و پایایی روش¬ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است (18). تمامی مطالعات تا سال 2014، بدون محدودیت در نوع طراحی مطالعه وارد این مطالعه¬ی مرور نظام¬مند گشته¬اند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که از بین روش¬های موجود روش کالیپر و اولتراسونوگرافی تکرار-پذیری بالا داشته و بدون عوارض نیز هستند. از طرفی روش کالیپر ارزان بوده و شیوه¬ی استفاده از آن راحت می¬باشد. شواهد در رابطه با روش ام¬آر¬آی و سی¬تی¬اسکن محدود بود. با توجه به این که بعد از سال 2014 مطالعات جدیدتری نیز در این زمینه به چاپ رسیده است، نیاز است که نتایج مطالعات جدید¬تر نیز اضافه گردد و با توجه به مطالعات گذشته و مطالعات جدید بهترین و دقیق-ترین روش ارزیابی مشخص گردد. لذا در مطالعه¬ی حاضر، جزئیات و نتایج مطالعات وارد شده در مرور نظام¬مند قبلی و همچنین مطالعاتی که بعد از انتشار آن انجام شده است (حاصل از نتیجه¬ی جستجو) گنجانده شده است. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه ی اعتبار روش های مختلف ارزیابی دیازتازیس رکتی -مقایسه ی تکرارپذیری بین جلسات روش های مختلف ارزیابی دیازتازیس رکتی -مقایسه ی تکرارپذیری بین آزمونگران روش های مختلف ارزیابی دیازتازیس رکتی |
| چکیده انگلیسی طرح | Introduction: Diastasis Recti (DR) is often caused by pregnancy in women and may causes secondary complication such as low back pain, lumbopelvic pain and pelvic floor disorders. Determining the most accurate method to measure DR is clinically important to estimate the rate of recovery, response to treatment and the need for surgery. Thus the aim of this study was to review the evidence regarding methods of DR assessment. Method: First, databases will be searched using related keywords to find related articles. Then, articles will be selected to be included in this study based on inclusion and exclusion criteria. The quality of the studies will be assessed by two independent assessors using the COSMIN quality assessment checklist. Information of each articles will be extracted and the table of characteristics and findings of the articles will be recorded. |
| کلمات کلیدی | دیازتازیس رکتی: جدا شدگی بالک های عضله ی راست شکمی آنوریسم آئورت شکمی: بزرگ شدن یا بیرون زدگی دیواره سرخرگ آئورت در اثر ضعف دیواره سرخرگ لیپودیستروفی: اختلال مادرزادی یا اکتسابی که در آن بدن قادر به تولید یا ذخیره ی بافت ذخیره چربی نمی باشد. پریتونئوم: غشاء نازکی که دیواره های حفره ی شکم و بخش بزرگی از احشاء را می پوشاند و از آن ها حفاظت می کند. فاشیای توراکولومبار: ناحیه ی بزرگی از جنس بافت همبند که از فاشیای عضلات ناحیه ی ستون فقرات سینه ای و کمری تشکیل شده است و از لیگامان نوکال تا استخوان ساکروم ادامه دارد. پرسشنامه ی SF36 Score: پرسشنامه ای 36 سوالی برای بررسی کیفیت زندگی می باشد. |
| ذینفعان نتایج طرح | فیزیوتراپیست ها، جراحان، بیماران مبتلا به دیازتازیس رکتی |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| الهام سلیمان زاده | همکار اصلی |
| حکیمه آدی گوزلی | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| تبسم قنواتی | همکار اصلی |
| فریبا قادری | همکار اصلی |
| مرتضی قوجازاده | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر احتمالا بهترین روش ارزیابی جداشدگی عضله راست شکمی ، سونوگرافی می تواند باشد.متن خبر جداشدگی عضله راست شکمی اغلب به دنبال بارداری در زنان ایجاد میشود و ممکن است باعث عوارضی مانند کمردرد، درد و اختلالات در ناحیه کف لگن شود. برای مشخص کردن میزان بهبودی در پاسخ به درمان های متفاوت و تعیین نیاز به جراحی مشخص شدن دقیق ترین روش ارزیابی اهمیت دارد. این مطالعه مروری به بررسی شواهد مرتبط با ارزیابی های متنوع دیازتازیس رکتی پرداخته است. به نظر می رسد روش سونوگرافی و کالیپر تکرارپذیری و اعتبار بالایی در ارزیابی این مشکل دارند. همچنین غیرتهاجمی و ایمن میباشند. با توجه به امکان اندازه گیری پویا با روش سونوگرافی و محدودیتهای استفاده از روش کالیپر در افراد با وزن بالا احتمالا بهترین روش ارزیابی در این زمینه، سونوگرافی باشد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
