مقایسه رفتارهای خودمراقبتی و ارتباط آن با رفتارهای تغذیهای و سواد سلامت در زنان سالمند مبتلا به پوکی استخوان و سالم مراجعهکننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینا شهر تبریز
Comparison of self-care behaviors and its relationship with nutritional behaviors and health literacy in elderly women with osteoporosis and healthy referred to the bone density assessment center of Sina Hospital in Tabriz
مجریان: وحید پاک پور
خلاصه روش اجرا: این مطالعه از نوع مقطعی توصیفی تحلیلی میباشد. پس از تعیین حجم نمونهی کافی، مطالعه روی زنان سالمند مراجعه کننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینا شهر تبریز انجام خواهد شد. زنان سالم و مبتلا به پوکی استخوان که با استفاده از معیارهای ورود و خروج از مطالعه شناسایی و بهصورت روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و توضیحات مختصری از نحوهی انجام مطالعه به آنها داده خواهد شد و افراد واجد شرایط ورود به مطالعه، اطلاعات جامعی از علل، فواید و محرمانه ماندن اطلاعات در اختیارشان قرار خواهد گرفت و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، فرم رضایت آگاهانه شرکت در مطالعه از شرکتکننده گرفته خواهد شد. ابزار گردآوری دادهها شامل پرسشنامهی اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامهی خود مراقبتی زنان یائسه (Menopausal Self‑Care Questionnaire) و پرسشنامهی بسامد خوراک ویتامین دی و کلسیم و پرسشنامهی سطح سواد سلامت اروپایی (European Health Literacy Survey Questionnaire)، میباشد که توسط پژوهشگر بهصورت مصاحبه تکمیل خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 67688 |
| عنوان فارسی طرح | مقایسه رفتارهای خودمراقبتی و ارتباط آن با رفتارهای تغذیهای و سواد سلامت در زنان سالمند مبتلا به پوکی استخوان و سالم مراجعهکننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینا شهر تبریز |
| عنوان لاتین طرح | Comparison of self-care behaviors and its relationship with nutritional behaviors and health literacy in elderly women with osteoporosis and healthy referred to the bone density assessment center of Sina Hospital in Tabriz |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | مراقبت و مدیریت در اختلالات جسمی (با تاکید بر استئوپروز) و روانی شایع در سالمندی |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | با توجه به افزایش نرخ رشد جمعیت سالمندی و توجه به اینکه نیمی از جمعیت سالمندان ایران را زنان تشکیل میدهند و به سبب کهولت سن و احتمال افزایش نیازهای خودمراقبتی، نیازمند توجه بیشتری هستند، بر آن شدیم تا یکی از بیماریهای شایع در سالمندی را که تقریباً اکثر سالمندان را درگیر خواهد کرد بررسی کنیم. پوکی استخوان یکی از بیماریهای شایع دوران سالمندی است که زنان را به سبب تغییرات فیزیولوژیک و یائسگی بیشتر درگیر میکند. سبک زندگی و رفتارهای خودمراقبتی ازجمله نوع تغذیه و رفتارهای تغذیهای نقش بسزایی در پیشگیری از این بیماری خواهد داشت.لذا ما با داشتن اطلاعاتی که از طریق پرسشنامه در مورد مقدار دریافت مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین دی در اختیارمان قرار خواهد گرفت میتوانیم از طریق اصلاح عادات و رفتارهای تغذیه ای ناسالم و گسترش هرچه بیشتر رفتارهای تغذیه ای سالم جهت خودمراقبتی بهتر زنان سالمند بکوشیم. لذا ما بهعنوان پرستار سلامت جامعه تلاش میکنیم از طریق ارتقای سطح سواد سلامت زنان سالمند و کمک به بهبود رفتارهای خودمراقبتی و تغذیهای از عوارض احتمالی این بیماری که آسیبهای جبرانناپذیری هم برای فرد سالمند و هم برای جامعه خواهد داشت پیشگیری کنیم و زمینه را برای ارتقا سلامت زنان سالمند در جامعه فراهم کنیم. لذا بر آن شدیم تا مطالعهای تحت عنوان مقایسهی رفتارهای خودمراقبتی و ارتباط آن با رفتارهای تغذیهای و سواد سلامت در زنان سالمند مبتلا به پوکی استخوان و زنان سالم مراجعهکننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینا شهر تبریز انجام دهیم تا بتوان از نتایج آن در دستورالعملهای وزارت بهداشت برای بهبود رفتارهای خودمراقبتی و توانمندسازی زنان سالمند در ارتقا رفتارهای تغذیهای و افزایش سطح سواد سلامت آنها، استفاده و برنامهریزیهای مناسبی را انجام داد |
| اهداف اختصاصی | تعیین و مقایسه‌ی رفتارهای خودمراقبتی در دو گروه زنان سالمند دارای پوکی استخوان و سالم -تعیین و مقایسه رفتارهای تغذیه‌ای در دو گروه زنان سالمند دارای پوکی استخوان و سالم -تعیین و مقایسه‌ی سطح سواد سلامت در دو گروه زنان سالمند دارای پوکی استخوان و سالم -تعیین ارتباط و مقایسه رفتارهای خودمراقبتی و رفتارهای تغذیه‌ای در زنان سالمند دارای پوکی استخوان و زنان سالم -تعیین ارتباط و مقایسه رفتارهای خود مراقبتی و سطح سواد سلامت در زنان سالمند دارای پوکی استخوان و زنان سالم -تعیین ارتباط و مقایسه سطح سواد سلامت و رفتارهای تغذیه‌ای در زنان سالمند دارای پوکی استخوان و زنان سالم -تعیین ارتباط و مقایسه ‌ی نمره رفتارهای خودمراقبتی و تغذیه‌ای و سطح سواد سلامت در زنان سالمند دارای پوکی استخوان و زنان سالم بر اساس متغیرهای دموگرافیک |
| چکیده انگلیسی طرح | This study aimed to determine the Comparison of self-care behaviors and its relationship with nutritional behaviors and health literacy in elderly women with osteoporosis and healthy women referred to the bone density assessment Sina Hospital in Tabriz. This is a cross-sectional study that will recruit elderly women with osteoporosis and healthy women referred to the bone density assessment center of Sina Hospital in Tabriz. Samples(250) will be selected by sampling method. The research tools consist of 4 parts including demograohic information, Menopausal Self‑Care Questionnaire,ca and vit d feed frequency questionnaire and European Health Literacy Survey Questionnaire. Data were analyzed in spss-22 and the significance level in all statistical analyzes will be <0/05. |
| کلمات کلیدی | سالمندی :(Aging) تعریف نظری: سالمندان افرادی هستند که سن آنها ۶۰ سال و یا بالاتر است (85). تعریف عملی: منظور از سالمند در این مطالعه، زنان یائسهی ۶۰ سال به بالا دارای پوکی استخوان و سالم میباشند که به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینا مراجعه خواهند کرد. خودمراقبتی (Self-care): تعریف نظری: خودمراقبتی «مراقبتی است که فرد برای حفظ و ارتقای سلامت و زندگی خودش» انجام میدهد (86). تعریف عملی: منظور از خودمراقبتی در این مطالعه، بررسی خودمراقبتی در زنان یائسه است که بر اساس پرسشنامهی خودمراقبتی یائسگی Menopausal self-care questionnaire)) انجام خواهد شد. این پرسشنامه دارای 33 آیتم میباشد که ساختار هفت عاملی شامل: ۱- مراقبتهای بهداشتی عمومی ۲-غربالگری ۳- تغذیه ۴- حافظه ۵- گرگرفتگیهای شدید و تعریق شبانه ۶- جنسیت ۷- ارتباط اجتماعی دارد. درجهبندی بر اساس معیار پنجدرجهای لیکرت و با امتیازدهی بهصورت ۱- هرگز ۲- بهندرت ۳- گاهی اوقات ۴- اغلب و ۵- همیشه صورت میگیرد. رفتار تغذیهای (nutrition behavior): تعریف نظری: پاسخها و یا توالی رفتاری در ارتباط با غذا خوردن ازجمله حالتهای تغذیه، الگوهای ریتمیک غذا خوردن و فواصل زمانی غذا خوردن، رفتار تغذیهای نامیده میشود (87). تعریف عملی: در این مطالعه، رفتار تغذیهای بهوسیلهی پرسشنامهی بسامد خوراک ویتامین دی و کلسیم اندازهگیری خواهد شد. این پرسشنامه داری 74 مادهی غذایی حاوی کلسیم و ویتامین دی در ۹ گروه غذایی است که با استفاده از متون علمی تهیه شده است. جهت آنالیز میزان مصرف کلسیم و ویتامین دی از نرمافزار Nutritionist IV استفاده خواهد شد. سواد سلامت (Health literacy): تعریف نظری: سواد سلامت ظرفیت کسب، پردازش و درک اطلاعات اساسی و خدمات موردنیاز برای تصمیمگیریهای مناسب در زمینهی سلامت است (88). تعریف عملی: در این مطالعه، سطح سواد سلامت به وسیلهی پرسشنامهی HLS-EU-Q16 questionnaire سنجیده خواهد شد. این پرسشنامه دارای ۱۶ گویه بر اساس مقیاس چهار درجهای لیکرت میباشد. به هر سؤال این پرسشنامه بر اساس پاسخ، ۱تا 4 امتیاز تعلق میگیرد. بنابراین حداقل نمرهی آن ۱ (عدم توانایی، حداقل نمرهی سواد سلامت) و حداکثر نمرهی آن 4 (بدون هیچ مشکلی، حداکثر نمرهی سواد سلامت) میباشد. نمرهی سواد سلامت عمومی به شرح زیر محاسبه میشود: 8-0 «ناکافی»،12-9 «مسئلهدار»، 16-13 «کافی»، و برای ارزیابی سطح عمومی HL استفاده میشود. استئوپروز (Osteoporosis): تعریف نظری: شایع ترین بیماری متابولیک استخوان است که باعث کاهش استحکام بافت استخوانی می شود و ریسک شکستگی استخوان را بالا می برد(89). تعریف عملی: در مطالعهی حاضر برای بررسی استئوپروزیس در زنان یائسه از دانسیتومتری با روشDEXA (Dual EnergyX-rayAbsorptiometry) استفاده خواهد شد. این کار توسط یک تکنسین مجرب در بخش تراکم استخوان بیمارستان سینا انجام خواهد شد. در سنجش تراکم استخوان، معیارهای شاخص (T تعداد انحراف معیار بین تودهی استخوانی بیمار و حد متوسط تودهی استخوان در بزرگسالان جوان) و شاخص (Z تعداد انحراف معیار بین تودهی استخوانی بیمار و حد متوسط تودهی استخوان در همان سال و همان وزن) و BMD تراکم استخوانی برحسب g/cm2 سنجیده میشود. بر طبق ضوابط سازمان بهداشت جهانی معیار T مساوی یا بیشتر از ۱- طبیعی در نظر گرفته میشود و بین ۱- و 2/5- دلیل استئوپنی و مساوی یا کمتر از 2/5- دلیل پوکی استخوان است (در این حالت تراکم استخوان برابر با 2/5 انحراف معیار زیر میانگین یک جوان ۳۰ساله زن یا مرد است). زنان سالمند سالم (Healthy elderly women): تعریف نظری: سازمان بهداشت جهانی سالمندی سالم را به عنوان «فرایند توسعه و حفظ توانایی عملکردی که موجب بهزیستی در سالمندی میشود» تعریف میکند(90-92). تعریف عملی: در این مطالعه منظور از زنان سالمند سالم، زنان مراجعه کننده به مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان سینای شهر تبریز است که به با انجام تستهای قبلی مشخص شده است که به استئوپروز مبتلا نیستند. |
| ذینفعان نتایج طرح | با بالا رفتن سن احتمال ابتلا به پوکی استخوان در زنان سالمند بالا میرود که یائسگی هم این مسئله را تشدید میکند. پوکی استخوان یک بیماری خاموش است که پیشآگهی ضعیفی دارد و یک سالمند ممکن است تا زمانی که به درد یا شکستگی دچار نشود، از بیماری اطلاع پیدا نکند. بنابراین ذینفعان این طرح زنان سالمند مبتلا به پوکی استخوان و همچنین زنان سالمی خواهند بود که ما بهعنوان پرستار سلامت جامعه، وظیفه داریم با افزایش آگاهی و دانش در زمینهی رفتارهای خودمراقبتی از جمله رفتارهای تغذیهای پیشگیریکننده از پوکی استخوان، در تمام زنان سالمند از طریق ارتقای سطح سواد سالمندان و آموزش صحیح سبک زندگی ارتقادهندهی سلامت بکوشیم. این امر منجر به داشتن سالمندانی سالم در جامعه خواهد شد که میتوانند به شیوهی سالمتر و صحیحتری به زندگی خود ادامه دهند.مراقبین بهداشتی، مدیران، خانوادهها هم با توجه به نقشی که در ارائه مراقبت به سالمندان و نگهداری از آنها بر عهده دارند نیز میتواننداز دیگر ذینفعان مطالعه باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| وحید پاک پور | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| عزیزه فرشباف خلیلی | مشاور |
| الهه ملک میرزایی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر سواد سلامت، خود مراقبتی و رفتارهای تغذیه ای سالم در گروه زنان سالمند سالم بیشتر از سالمندان مبتلا به پوکی استخوان بود.متن خبر سالمندان از گروه های آسیب پذیر جامعه هستند و با افزایش سن، بیماری های بیشتری گریبان گیر آنها میشود. یکی از این مشکلات پوکی استخوان است. شناسایی عوامل مؤثر بر پیشگیری از پوکی استخوان از جمله رفتارهای خودمراقبتی و تغذیه ای ارتقا دهنده سلامت از طریق افزایش سطح سواد سلامت سالمندان میتواند به بهبود سلامت آنان منجر شود. این مطالعه با هدف تعیین و مقایسه ی رفتارهای خودمراقبتی و ارتباط آن با رفتارهای تغذیه ای و سواد سلامت در زنان سالمند مبتلا به پوکی استخوان و سالم بر روی 250 نفر از زنان سالمند یائسه شهر تبریز انجام شد.براساس نتایج، خودمراقبتی، سواد سلامت و رفتارهای تغذیه ای در گروه زنان سالمند سالم بیشتر از مبتلایان به پوکی استخوان بود. امروزه تاکید بر پیشگیری به جای درمان است، بر اساس نتایج مطالعه، توصیه میشود به مولفه های خودمراقبتی، رفتارهای تغذیه ای و سواد سلامت در سنین پایین تر بیشتر توجه شود. با برگزاری پایش و غربالگری میان عموم و آموزش به زبان ساده در مراکز بهداشتی درمانی درباره ی بیماری پوکی استخوان و عوارض آن و ارائه ابزارهایی مانند بروشورهای مرتبط با بیماری، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و ... میتوان با ارتقا سواد سلامت و رفتارهای خودمراقبتی از پوکی استخوان پیشگیری نمود. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
