اندازه گیری ترکیبات بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن در هوای آزاد در مسیر خط سامانه اتوبوس های تندرو شهر تبریز و برآورد ریسک بهداشتی
Ambient air concentrations of benzene, toluene, ethyl benzene and xylene in bus rapid transit route of Tabriz and health risk assessment
مجریان: محمد شاکرخطیبی
خلاصه روش اجرا: نمونه برداری از ایستگاه های اتوبوس واقع در مسیر خط BRT شهر تبریز و نقاط واقع در بین این ایستگاه ها انجام خواهد گرفت. به منظور بررسی تغییرات زمانی، نمونه برداری در نقاط ذکر شده در ساعات 8 الی 10 صبح و 17 الی 19 طی روزهای مختلف هفته (غیر از روزهای تعطیل) در فصل تابستان مطابق با دستورالعمل NIOSH 1501 توسط پمپ نمونه برداری فردی SKC و تیوب های جاذب زغال فعال انجام خواهد شد. نمونه برداری در شرایط بدون بارندگی و باد شدید و در شرایط فاقد اعمال محدودیت های اجتماعی همه گیری COVID-19 انجام خواهد شد و پس از تعیین غلظت بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن (BTEX ) با استفاده از دستگاه گازکروماتوگرافی با دتکتور یونیزاسیون (GC/FID; Agilent GC; 7890A)، تغییرات زمانی و مکانی غلظت آلاینده ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت. همچنین غلظت های اندازه گیری شده مبنای محاسبات ارزیابی ریسک بهداشتی قرار خواهد گرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 67035 |
| عنوان فارسی طرح | اندازه گیری ترکیبات بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن در هوای آزاد در مسیر خط سامانه اتوبوس های تندرو شهر تبریز و برآورد ریسک بهداشتی |
| عنوان لاتین طرح | Ambient air concentrations of benzene, toluene, ethyl benzene and xylene in bus rapid transit route of Tabriz and health risk assessment |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارزیابی عوامل خطر در بیماریهای اولویتدار (اعتیاد، تغذیه، آلودگی هوا و محیط زیست) |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | خیر |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 10 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | سیستم حمل و نقل عمومی به ویژه اتوبوس ها، نقش مهمی در زندگی روزمره شهروندان در کلانشهرها ایفا میکند. افرادی که در ایستگاه های اتوبوس منتظر میمانند در معرض مواجهه حاد و مزمن با انتشارات حاصل از اگزوز اتوبوس ها در غلظت های بالا هستند. وسایط نقلیه موتوری بنزینسوز در کنار وسایط نقلیه با سوخت دیزل و گاز طبیعی فشرده (CNG) از جمله اتوبوس های موجود در سیستم حمل و نقل عمومی، از منابع عمده ترکیبات آلی فرار بویژه هیدروکربن های آروماتیک از جمله ترکیبات BTEX هستند. ترکیبات BTEX به دلیل اثرات سرطانزایی و غیرسرطانزایی بر سلامت انسان و همچنین به دلیل نقش آنها در تشکیل آلایندههای ثانویه هوا، بسیار نگران کننده هستند. مطالعات کمی در خصوص تعیین مقادیر ترکیبات BTEX و ارزیابی ریسک مواجهه مسافران با این ترکیبات در ایستگاه های اتوبوس انجام شده است. سامانه اتوبوس تندرو شهر تبریز مسیر غرب به شرق را به هم متصل کرده و با جابجایی روزانه بیش از 120 هزار نفر مسافر نقش بسیار مهمی در جابجایی شهروندان این کلانشهر بر عهده دارد. با توجه به اینکه مطالعات بسیار اندکی در خصوص بررسی ترکیبات بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن در ایستگاه های اتوبوس در سطح ملی و بین المللی انجام شده است و با توجه به اثرات بهداشتی آلودگی هوا بویژه در ایستگاه های اتوبوس بر سلامت شهروندان و مسافران، این مطالعه با هدف اندازه گیری ترکیبات بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و زایلن در هوای آزاد در مسیر خط سامانه اتوبوسهای تندرو شهر تبریز و برآورد ریسک بهداشتی انجام خواهد شد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین و مقایسه مقادیر ترکیبات BTEX در ایستگاه‎ های اتوبوس و نقاط واقع در بین ایستگاه‎ های مسیر خط BRT شهر تبریز -برآورد ریسک بهداشتی ترکیبات BTEX در مسافرین BRT شهر تبریز |
| چکیده انگلیسی طرح | The aim of this study is to measure and health risk assessment of the ambient air concentrations of benzene, toluene, ethyl benzene and xylene in bus rapid transit route of Tabriz. Sampling will be done at bus stations and points between stations located along the BRT line. In order to analyses the temporal variations, sampling will be collected twice a day during the rush hours (8:00 to 10:00 in the morning and 17:00 to 19:00 in the evening) in weekdays throughout summer season according to the NIOSH 1501 using SKC personal sampling pumps and activated charcoal sorbent tubes. All samples will be collected under stable atmospheric conditions without rain and strong wind and in conditions without imposing social restrictions on COVID-19 pandemic. The concentrations of benzene, toluene, ethyl benzene and xylene (BTEX) will be measured using GC-FID (GC/FID; Agilent GC; 7890A). The measured values of BTEX will also be the basis for health risk assessment calculations. |
| کلمات کلیدی | آلودگی هوا: عبارتست از وجود ترکیبات گازی، مایع، جامد و یا مخلوطی از آن ها در هوا که بسته به منشا تولید، ماهیت، غلظت و مدت زمان حضور در اتمسفر، بتوانند بطور مستقیم و یا غیرمستقیم سلامتی و بهداشت انسان را به خطر انداخته و به جانوران، گیاهان، ساختمان ها و اجسام آسیب رسانده و بطور کلی رفاه و آسایش عمومی و تعادل طبیعی محیط زیست و اتمسفر را مختل سازد. ترکیبات آلی فرار: ترکیبات آلی فرار (VOC (Volatile Organic Compounds ترکیبات شیمیایی آلی هستند که دارای کربن آلی بوده و فشار بخار آن ها در حدی است که در شرایط عادی با سرعت چشمگیری تبخیر و وارد اتمسفر می شوند. MAHCs (Monoaromatic hydrocarbons): دسته از ترکیبات آلی معطر تک حلقه شامل بنزن، تولوئن، اتیل بنزن، زایلن (BTEX)، تری متیل بنزن و استایرن هستند و فقط حاوی اتم های کربن و هیدروژن هستند. بنزن: بنزن یک ماده شیمیایی آلی است که در گروه هیدروکربن های معطر قرار دارد و مایعی بی رنگ و قابل اشتعال است. تولوئن: تولوئن مایعی شفاف، بی رنگ و قابل اشتعال است که خاصیت خورندگی نداشته و بویی شبیه به بوی بنزن دارد. تولوئن به علت افزایش یک گروه متیل به حلقه آروماتیک، نسبت به بنزن چربی را بهتر حل می کند ولی فراریت آن کمتر است. با این حال در دمای معمولی به اندازه کافی فشار بخار ایجاد می کند تا باعث تماس تنفسی در افراد گردد. اتیل بنزن: اتیل بنزن جزء ترکیبات آلی حلقوی و معطر بوده و بوی آن شبیه بوی گازوئیل است. در صنعت از اتیل بنزن بیشتر برای تولید منومر استایرن استفاده می شود. همچنین در حدود 20% هم در زایلن وجود دارد که مخلوط آن ها را بعنوان حلال رنگ و نیز به عنوان ترکیبی در گازوئیل و حشرهکش های خانگی بکار می برند. زایلن: هرگاه در حلقه بنزنی دو اتم هیدروژن با دو گروه متیل استخلاف گردند، ترکیب حاصله زایلن نامیده می شود. زایلن از جمله هیدروکربن های آروماتیک است که طی سالهای اخیر بطور وسیعی در صنایع مورد استفاده قرار گرفته است. سامانه اتوبوس تندرو (Bus rapid transit به خلاصه BRT): نوعی سرویس حمل و نقل سریع چرخ دار که ترکیبی از ایستگاه ها، وسایل، مجموعه ای از راه ها، طرح عملیاتی انعطاف پذیر و تکونولوژی در بالاترین سطح کیفیت و سرویسی با تمرکز بر مشتری مداری است که سریع، قابل اعتماد، راحت و از نظر اقتصادی کارآمد است. ارزیابی ریسک بهداشتی: فرایند شناسایی احتمال وقوع اثرات مضر بر سلامتی انسان ناشی از مواجهه با خطرات موجود در محیط است و یکی از ارکان اصلی سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست است که در آن هدف، شناسایی، ارزیابی و کنترل عوامل مخاطره آمیزی است که سلامت و ایمنی را تحت تأثیر قرار میدهد. |
| ذینفعان نتایج طرح | شرکت واحد اتوبوسرانی شهرداری تبریز دانشجویان و متخصصین بهداشت محیط اداره محیط زیست معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز استانداری آذربایجان شرقی شهرداری کلانشهر تبریز |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| محمد شاکرخطیبی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| ندا حسین پور | دانشجوی مالک پایان نامه |
| حسن اصلانی | مشاور |
| خالد ظروفچی بنیس | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر غلظت ترکیبات آلی فرار در هوا در مسیر اتوبوسهای تندرو شهر تبریز بالاتر از مقادیر استانداردهای ملی بود.متن خبر آلودگی هوا یکی از چالشهای مهم جوامع بشری در دنیای امروز می باشد. سالانه موارد قابل توجهی از بار بیماریها و مرگ و میر در نقاط مختلف دنیا به ویژه در نقاط شهری به آلودگی هوا نسبت داده می شود. یکی از مهمترین منابع آلاینده هوا در شهرهای بزرگ، وسایل نقلیه موتوری می باشد. وسایل حمل و نقل عمومی از جمله اتوبوسهای داخل شهری تعداد زیادی مسافر را به صورت روزانه در شهرهای بزرگ جابجا می کنند. از آلاینده های مهم این اتوبوسها می توان به ترکیبات آلی فرار اشاره نمود. بر اساس نتایج این تحقیق، با وجود اینکه غلظت ترکیبات آلی فرار در هوا در مسیر اتوبوسهای تندرو در شهر تبریز بالاتر از استانداردهای ملی و بین المللی بود، ارزیابی خطر بیماریها نشان داد که این وضعیت در حال حاضر خطر قابل توجهی برای مسافرین ندارد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
