تاثیر کورکومین بر نشانه های دردناک آندومتریوز و کیفیت زندگی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی

The effect of curcumin on painful symptoms of endometriosis and quality of life: a randomized clinical trial


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی
دانلود
دانلود
دانشگاه علوم پزشکی تبریز
دانشگاه علوم پزشکی تبریز

مجریان: مژگان میرغفوروند

خلاصه روش اجرا: این مطالعه یک کارآزمایی تصادفی سه سوکور می باشد. پس از تأیید طرح و کسب مجوز و ثبت در مرکز ثبت کارآزمایی بالینی ایران (IRCT= Iranian Registry of Clinical Trials)، این مطالعه بر روی 68 نفر از زنان مبتلا به آندومتریوز که در رده ی سنی 15-49 سال هستند و واجد پرونده در مرکز درمان ناباروری شهید بهشتی در شهر اصفهان هستند، و آندومتریوز در آنها با لاپاراسکوپی تشخیص قطعی داده شده است، انجام خواهدگرفت. پژوهشگر به مرکز درمانی ناباروری شهید بهشتی اصفهان مراجعه خواهد کرد و لیست تمامی زنان که در طی 5 سال گذشته تشخیص قطعی آندومتریوز برای آنها داده شده است را استخراج می کند، سپس پژوهشگر با زنان تماس تلفنی برقرار کرده، و در صورت حائزشرایط بودن و تمایل به شرکت در مطالعه، از آنها دعوت خواهدشد که در روز 7 تا 12 سیکل قاعدگی در مرکز درمانی مربوطه حضور داشته باشند. در ملاقات حضوری، اهداف و روش پژوهش به طور کامل توضیح داده خواهدشد و رضایت نامه آگاهانه کتبی اخذ و پرسشنامه ی مشخصات فردی-اجتماعی، نشانه های دردناک قاعدگی (ENDOPAIN 4D) و کیفیت زندگی مختص بیماران مبتلا به آندومتریوز (EHP-30= Endometriosis Health Profile-30) توسط مشارکت کنندگان قبل از تخصیص در گروه ها تکمیل خواهدشد، سپس آنها با روش ببلوک­ بندی تصادفی با اندازه بلوک­های چهارتایی و شش ­تایی و با نسبت تخصیص 1:1 به دو گروه مداخله (دریافت ­کننده کپسول کورکومین) و کنترل (دریافت ­کننده پلاسبو) تخصیص داده خواهندشد. توالی تخصیص توسط فردی غیردرگیر در نمونه گیری و جمع اوری داده ها انجام خواهدگرفت. برای پنهان سازی تخصیص، دارو و پلاسبو در ظرف های مات کاملاً یکسان و پشت سرهم شماره گذاری شده بسته بندی خواهدشد. ابزار VAS در اختیار آنها قرار داده خواهدشد و از آنها درخواست خواهدشد که در سه روز اول سیکل قاعدگی بعدی شدت درد خود را بر روی خط کش VAS علامت بزنند و داروی خود را از روز چهارم سیکل قاعدگی شروع کنند. همچنین در دو سیکل بعدی نیز باز هم در سه روز اول قاعدگی شدت درد خود را بر روی خط کش VAS علامت بزنند. برای گروه مداخله کپسول کورکومین با دوز 500 میلی گرم و برای گروه کنترل پلاسبو با همان دوز دو بار در روز به مدت هشت هفته داده خواهد شد. و از شرکت کنندگان خواسته خواهد شد که قرص ها را بعد از وعده های غذایی میل کنند.کپسول کورکومین و پلاسبو توسط شرکت داروسازی دینه به صورت کاملاً مشابه از نظر ظاهری تهیه خواهد شد. در طول هشت هفته مداخله، هر هفته یک بار با شرکت کنندگان تماس تلفنی گرفته شده و مصرف دارو یا پلاسبو یادآوری خواهدشد و از شرکت کنندگان خواسته خواهدشد که در چک لیست مصرف دارو علامت بزنند. همچنین به افراد شرکت کننده گفته خواهد شد در صورت بروز عارضه جانبی آن را گزارش دهند و بوسیله چک لیست نیز ارزیابی خواهد شد و در صورت بروز حوادث جانبی جدی، مداخله قطع می شود ولی فرد در آنالیز وارد خواهدشد. هشت هفته بعد از شروع مداخله، مجدد نشانه های دردناک قاعدگی (ENDOPAIN 4D) و کیفیت زندگی مختص بیماران مبتلا به آندومتریوزیس (EHP-30) توسط مشارکت کنندگان تکمیل خواهدشد، لازم به ذکر است که تکمیل این پرسشنامه ها در روز 7 الی 12 سیکل قاعدگی خواهدبود. به تمامی شرکت کنندگان 20 عدد قرص ژلوفن داده خواهدشد و تاکید خواهد شد که در صورت وجود درد فقط از قرص ژلوفن استفاده نمایند و مصرف آن را در چک لیست مربوطه ثبت نمایند.

اطلاعات کلی طرح
hide/show

مرحله جاری طرح خاتمه قرارداد و اجرا
کد طرح 66971
عنوان فارسی طرح تاثیر کورکومین بر نشانه های دردناک آندومتریوز و کیفیت زندگی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی
عنوان لاتین طرح The effect of curcumin on painful symptoms of endometriosis and quality of life: a randomized clinical trial
نوع طرح طرح - پایان نامه
اولویت طرح کاهش ناتوانی و عوارض اختلالات باروری و درمان ناباروری
نوع مطالعه کارآزمایی بالینی (Clinical Trial)
تحقیق در نظام سلامت بلی
آیا طرح پایان‌نامه دانشجویی است؟ بله
مقطع پایان نامه کارشناسی ارشد
مدت اجرا - ماه 12
نوآوری و ضرورت انجام تحقیق آندومتریوز یکی از بیماری های شایع و مزمن در زنان سنین باروری است. علی رغم تلاش های زیادی که در زمینه تشخیص پاتوفیزیولوژی و کشف روش های درمانی صورت گرفته است، همچنان علت اصلی بروز بیماری ناشناخته است و روش های درمانی موجود به طور کارآمد و موثر در بهبود بیماران مبتلا موثر نیستند. با این وجود بر اساس تحقیقات انجام شده، نقش سیستم ایمنی و التهاب به عنوان عوامل اصلی موثر در بروز بیماری اثبات شده است. ایجاد بافت آندومتر، طی فرآیند آندومتریوز، اغلب به سبب بیان عقب‌گرد سلول‌های آندومتر (Endometerial Cells) و انتشار قطعات بافت آندومتر در جایگاهی خارج از محل کاشت، به‌وجود می‌آید. بدن زنان سالم، این سلول‌ها را به شکل طبیعی از جایگاه خارج رحمی حذف می‌کند. در حذف سلول‌های آندومتر خارجی، سیستم دفع ایمنی، سلول‌هایی که دچار مرگ برنامه‌ریزی‌شده می‌شوند را حذف می‌کند، نقص در سیستم ایمنی سلولی یا کاهش آپوپتوز سلول‌های آندومتری خارجی، ممکن است به بقا و لانه‌گزینی سلول‌های نابه‌جا منجر شود. به دنبال رشد آندومتر خارج از رحم، اینفیلتراسیون سلول‌های ایمنی نیز افزایش می‌یابد. مراقبت ایمنی ناقص در زنان مبتلا به آندومتریوز موجب پایداری و پیشرفت بافت آندومتریوز خارج از رحم می‌شود. سیستم ایمنی در هوموستاز حفرۀ صفاقی نقش دارد و تغییر در عملکرد این سیستم در آندومتریوز حایز اهمیت است. علائم اولیه بیماری ناباروری و درد لگن است. دیگر علائم شامل دیسمنوره ، خونریزی نامنظم رحم ، دیسپارونیا و سوزش ادرار است. درد مزمن لگن، ناباروری و چسبندگی ها مهم ترین عوارض مرتبط با آندومتریوز هستند. درد مزمن لگن علاوه بر ضربه های اقتصادی و اجتماعی بالا، منجر به ناتوانی و پریشانی بیمار می شود. در مقایسه با سایر بیماری های مزمن، در سراسر جهان، هزینه های تخمینی صرف شده برای آندومتریوز بیشتر از سایرین است و همچنین نگرانی در مورد افزایش خطر سرطان های مختلف در مبتلایان آندومتریوز یکی از مسائل مهم و جدی است .گزینه‌های درمانی متعددی برای این اختلال وجود دارد که از جمله‌ آن ها می توان به درمان‌های هورمونی و جراحی اشاره کرد ولی هیچ کدام از این روش ها، روش های قطعی و کارآمدی در درمان و تسکین علائم آندومتریوز نیست، با این اوصاف، در حال حاضر ایجاد روش‌های جدید برای درمان و کنترل علائم آندومتریوز، یک نیاز فوری است. افزایش سطح آگاهی از جنبه‌های ایمنی موثر در آندومتریوز، یکی از استراتژی‌های درمانی مفید است. براساس تحقیقات انجام شده در کارآزمایی های مختلف، مهار فاکتور رونویسی NFKB (Nuclear Factor Kappa-Light-Chain-Enhancer of Activated B cells) می‌تواند به عنوان یک استراتژی امیدوارکننده برای درمان‌ و تسکین علائم آندومتریوز در نظر گرفته شود. با توجه به آزمایش‌های انجام شده روی موش‌ها، زیرواحد p50 از فاکتور نسخه‌برداری NF-kB که به نظر می‌رسد در ایجاد آندومتریوز نقش داشته باشد، ممکن است یک قدم به سوی درمان این عارضه باشد. هم چنین کنترل اثرات TNF-α (Tumor Necrosis Factor-α) در سنتز کموکاین، فعالیتMMP (Matrix metalloproteinases) و رگ‌زایی، با استفاده از مهارکننده‌های TNF، در کنترل و تسکین علائم موثر واقع می شود. کورکومین که از ریزوم گیاه زردچوبه به دست می-آید، یک ترکیب پلی فنولی زرد رنگ است. در طب سنتی شرقی به طور گسترده از این ترکیب در درمان بیماری ها استفاده می شود. کورکومین طیف گسترده ای از خواص درمانی مانند اثرات آنتی اکسیدانی، ضدالتهابی، ضدعفونی، ضدمیکروبی، ضدویروسی، ضدسرطانی و .... دارد. علاوه بر این کارآزمایی های بالینی متعدد ثابت کرده است که مصرف کورکومین تا دوز 8 گرم در روز هیچ گونه سمیتی برای بدن ندارد. بنابراین با توجه به خواص بی شمار کورکومین و غیرسمی بودن مصرف آن، امروزه این دارو به طور گسترده مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. مطالعات in vitro مختلف نشان داده است که کورکومین به علت خاصیت ضدالتهابی آن، قابلیت مهار و کنترل پیشرفت آندومتریوز را دارد. بنابراین ما برآن شدیم تا با طراحی یک مطالعه in vivo ، تاثیر کورکومین را بر نشانه های دردناک آندومتریوز و کیفیت زندگی در زنان مبتلا بسنجیم. مصرف کورکومین منجر به مختل شدن سیکل قاعدگی نمی شود و هم چنین عارضه جانبی اثبات شده ای ندارد. اگر نتایج کارآزمایی بالینی ما موفقیت آمیز باشد خواهیم توانست رویکرد جدیدی در تسکین علائم و درمان افراد مبتلا به آندومتریوز در پیش بگیریم.
اهداف اختصاصی

مقایسه میانگین نمره نشانه­ های دردناک آندومتریوز 8 هفته پس از شروع درمان در دو گروه مداخله (دریافت­ کننده کورکومین) و کنترل (دریافت کننده پلاسبو) با کنترل اثر نمره پایه

-

هدف اختصاصی 2: مقایسه میانگین نمره کیفیت زندگی 8 هفته پس از شروع درمان در دو گروه مداخله (دریافت ­کننده کورکومین) و کنترل (دریافت­ کننده پلاسبو) با کنترل اثر نمره پایه

-

پیامد ثانویه 2 :مقایسه میانگین شدت دیسمنوره در طی درمان در دو گروه مداخله (دریافت­ کننده کورکومین) و کنترل (دریافت ­کننده پلاسبو) با کنترل اثر شدت درد پایه

-

پیامد ثانویه 3: مقایسه فراوانی مصرف مسکن (ژلوفن) در طی درمان در دو گروه مداخله (دریافت­ کننده کورکومین) و کنترل (دریافت­ کننده پلاسبو)

-

پیامد ثانویه 4: تعیین حوادث جانبی در گروههای مطالعه

چکیده انگلیسی طرح This study is a three-blind randomized trial. After approving the plan and obtaining a license and registration in the Iranian Registry of Clinical Trials (IRCT), This study will be performed on 68 women with endometriosis who are in the age group of 15-49 years and have a case in Shahid Beheshti Infertility Treatment Center in Isfahan, and endometriosis has been definitively diagnosed by laparoscopy. The researcher will refer to Shahid Beheshti Infertility Treatment Center in Isfahan and extract the list of all women who have been given a definitive diagnosis of endometriosis during the last 5 years, then the researcher will contact the women by phone, and if they are eligible. And willingness to participate in the study, they will be invited to attend the relevant medical center on days 7 to 12 of the menstrual cycle. In the face-to-face meeting, the aims and method of the research will be fully explained and the informed informed consent obtained and the questionnaire of demographic-social characteristics, painful menstrual symptoms (ENDOPAIN 4D) and quality of life for patients with endometriosis (EHP-) 30 = Endometriosis Health Profile-30) will be completed by the participants before assignment in groups, then they will be randomly blocked by quadratic and hexagonal blocks with a 1: 1 assignment ratio to the two groups. Intervention (curcumin capsule recipient) and control (placebo recipient) will be assigned. VAS instruments will be provided to them and they will be asked to mark their pain intensity on the VAS ruler in the first three days of the next menstrual cycle and start their medication on the fourth day of the menstrual cycle. Also in the next two cycles, again in the first three days of menstruation, mark their pain intensity on the VAS line. For the intervention group, curcumin capsules with a dose of 500 mg and for the control group, placebo with the same dose will be given twice a day for eight weeks.Participants will be asked to take the pills after meals. Curcumin and placebo capsules will be prepared by Dineh Pharmaceutical Company in a completely similar way in appearance. During the eight weeks of the intervention, participants will be contacted by telephone once a week to be reminded of medication or placebo, and participants will be asked to mark the medication checklist. Participants will also be told to report any side effects and will be evaluated by a checklist, and in case of serious side effects, the intervention will be stopped but the person will be included in the analysis. Eight weeks after the start of the intervention, participants will complete the painful menstrual symptoms (ENDOPAIN 4D) and quality of life for patients with endometriosis (EHP-30) again. It should be noted that these questionnaires will be completed on day 7. There will be up to 12 menstrual cycles. All participants will be given 20 gelofen tablets and it will be emphasized that in case of pain, they should use only gelofen tablets and record its use in the relevant checklist.
کلمات کلیدی آندومتریوز تعریف نظری: آندومتریوز با شناسایی بافت آندومتر در خارج از حفره رحم تشخیص داده می شود. این بیماری، یک واکنش التهابی و مزمن ایجاد می کند. علائم مرتبط با این بیماری می تواند بر تمام ابعاد جسمی، روحی، و اجتماعی زنان باردار تاثیر بگذارد. علی رغم تلاش های انجام شده، همچنان علت بیماری ناشناخته است. اما محتمل ترین فرضیه در رابطه با شروع بیماری، کاشته شدن بافت آندومتر به داخل حفره پریتوئن و ارگان های لگنی به دنبال قاعدگی به تعویق افتاده است، البته که این اتفاق در 76- 90 درصد زنان سنین باروری رخ می دهد ولی در اکثریت منجر به بروز آندومتریوز نمی شود بنابراین به نظر می رسد عوامل ژنتیکی، محیطی و فردی دیگری در بروز این بیماری موثر است (13). تعریف عملی: روش اصلی و قطعی تشخیص آندومتریوز، اثبات تشخیص بافت آندومتر خارج رحمی در طی فرآیند لاپاراسکوپی است. در این مطالعه نیز افرادی وارد مطالعه خواهند شد که آندومتریوز در آنها با انجام لاپاراسکوپی تشخیص داده شده است. کورکومین تعریف نظری: کورکومین یک پلی فنول است که از داروی گیاهی به نام زردچوبه به دست می آید. زردچوبه علاوه بر جنبه دارویی، به طور گسترده در کشورهای آسیایی به عنوان ادویه رژیم غذایی به کار می رود. این پلی فنول دارای خواص ضد التهابی و ضد سرطانی متعددی است و به صورت خوراکی و موضعی تجویز می شود. جدا از ظرفیت آنتی اکسیدانی قوی کورکومین درPH اسیدی و خنثی، مکانیسم های عملکرد آن شامل مهار چندین مسیر سیگنالیک سلولی در چندین سطح است. کورکومین با تاثیر بر آنزیم سیکلواکسیژناز و واسطه های ایمنی، و سرکوب آنژیوژنز و چسبندگی بین سلولی تاثیر مستقیم بر بیماری های التهابی دارد. هم چنین بر فرآیند آنژیوژنز موثر بوده و به عنوان یک داروی موثر در بیماری های تهاجمی پیشرونده به شمار می رود (18). تعریف عملی: در این مطالعه کپسول کورکومین با دوز 500 میلی گرم دو بار در روز به مدت هشت هفته به گروه مداخله داده خواهد شد. کورکومین و پلاسبو هر دو در یک شکل دارویی کاملاً مشابه از نظر ظاهری، از شرکت داروسازی دینو تهیه خواهد شد. پلاسبو (دارونما) تعریف نظری: دارونما دارویی بدون فعالیت خاص دارویی در برابر یک بیماری هدف است که به منظور اندازه گیری پایه درکارآزمایی های بالینی در گروه کنترل به کار می رود (36). تعریف عملی: دارونما به صورت کپسول خوراکی که از لحاظ شکل، رنگ و وزن کاملاً شبیه کپسول خوراکی کورکومین هستند و توسط شرکت داروسازی دینو ساخته خواهد شد، با این تفاوت که فاقد ماده موثره می باشد. دارونما با همان دستور مصرف مشابه کورکومین در اختیار زنان قرار خواهدگرفت. نشانه های افراد مبتلا به آندومتریوز تعریف نظری: آندومتریوز با دیسمنوره شدید، دیسپارونی، درد مزمن لگن، درد تخمک گذاری، علائم دوره ای یا پیش قاعدگی (به عنوان مثال درد روده یا مثانه) با یا بدون خونریزی غیرطبیعی، ناباروری و خستگی مزمن همراه است. برخی از زنان مبتلا بدون علامت باقی می مانند. تعریف عملی: در این مطالعه از پرسش نامه ی نشانه های دردناک آندومتریوز (ENDOPAIN 4D) برای سنجش شدت نشانه ها در مبتلایان به آندومتریوز استفاده خواهد شد. این پرسش نامه علائم و شدت نشانه های دردناک آندومتریوز را در افراد مبتلا می سنجد. دارای 21 آیتم در 4 حوزه شامل 10 سؤال در حوزه درد خودبه‌خود لگن (سؤالات مربوط به نوع، زمان و محل درد در سیکل قاعدگی)، 3 سؤال در حوزه درد در طول رابطه جنسی (سؤالات مربوط به نوع و زمان درد در طول رابطه جنسی)، 3 سؤال در حوزه درد روده یا علائم آن (سؤالات مربوط به نوع و زمان درد روده در طول عادت ماهیانه)، 5 سؤال در سایر حوزه‌ها (سؤالات مربوط به زمان درد به هنگام ادرار کردن، درد سیاتیک، شانه راست در طول عادت ماهیانه و نازایی) می‌باشد که قبل و بعد از اتمام مداخله توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد شد. کیفیت زندگی تعریف نظری: کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به ارزیابی ذهنی فرد از وضعیت سلامت کنونی اش، مراقبت های بهداشتی و فعالیت های ارتقادهنده سلامتی که موجب سطحی از فعالیت کلی می شود و به فرد اجازه می دهد اهداف ارزشمند زندگی اش را بیان کند، می پردازد. کیفیت زندگی، ابعاد متفاوت سلامت و آسایش جسمی، روانی و اجتماعی فرد را در بر می گیرد (37). تعریف عملی: در این مطالعه سطح کیفیت زندگی در نمونه های مطالعه با استفاده از پرسش نامه اختصاصی سنجش کیفیت زندگی بیماران مبتلابه آندومتریوز (پرسشنامهEHP-30 ) سنجیده خواهد شد که دارای 30 آیتم در 5 حوزه شامل 11 سؤال در حوزه درد (سؤالات مربوط به محدودیت در فعالیت های روزمره و فعالیت های اجتماعی)، 6 سؤال در حوزه میزان کنترل (سؤالات مربوط به احساس ناامیدی و درماندگی در مورد علائم )، 6 سؤال در حوزه عاطفی (روحی- روانی)، (سؤالات مربوط به احساس غمگینی و تغییرات خلقی به دلیل بیماری)، 4 سؤال در حوزه حمایت اجتماعی (احساس ناتوانی در بیان احساسات و عدم درک بیمار توسط سایرین) و 3 سؤال در حوزه خویشتن‌بینی (تحت تأثیر قرار دادن ظاهر بیمار توسط بیماری و تأثیر بر اعتمادبه‌نفس) می‌باشد که قبل و بعد از اتمام مداخله توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد شد. دیسمنوره تعریف نظری: قاعدگی دردناک یا دیسمنوره یکی از شایع ترین اختلالات در زنان است، به طوری که بین 60 تا 93 درصد زنان به آن مبتلا می باشند. دیسمنوره با درد در ناحیه پایین شکم که به ران ها تیر می کشد مشخص می شود و این درد، چند ساعت قبل و یا هم زمان با شروع خونریزی قاعدگی آغاز می شود و حداکثر 2 تا 3 روز به طول می انجامد (38). تعریف عملی: در این مطالعه شدت درد دیسمنوره با استفاده از خط کشVAS سنجیده خواهد شد. از بیماران خواسته خواهد شد یک ماه قبل از شروع مداخله در سه روز اول سیکل قاعدگی شدت درد خود را بر روی خط کش VAS علامت بزنند. همچنین در دو سیکل بعدی، در حین انجام مداخله نیز باز هم در سه روز اول قاعدگی شدت درد خود را بر روی خط کش VAS علامت بزنند.
ذینفعان نتایج طرح نتایج به دست آمده از این پژوهش می تواند کورکومین را به عنوان یک داروی موثر برای تسکین علائم زنان سنین باروری مبتلا به آندومتریوز که از شدت علائم خود رنج می برند، هم چنین درمانگران آندومتریوز، که ماماها زیر گروه بزرگی در این حیطه به شمار می روند و برنامه ریزان سلامتی معرفی کند. شرکت های داروسازی و شرکت های دانش بنیان هم می توانند با تولید فرآورده هایی بر اساس کورکومین، داروهای بیش تری برای ارائه به بازار آماده کنند.

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح
مژگان میرغفورونداستاد راهنمای اول (آموزشی )
سکینه محمد علیزاده چرندابیمشاور
الناز شاسبمشاور
ریحانه گودرزیدانشجوی مالک پایان نامه
الهام نقشینهمشاور

اطلاعات تفضیلی
hide/show

حوزه خبر خبر
رسانه ها و مردم
عنوان خبر
متن خبر
متخصصان و پژوهشگران
عنوان خبر
کورکومین بر میزان درد و کیفیت زندگی زنان مبتلا به اندومتریوزیس تاثیری نداشت.
متن خبر
این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده بر روی 68 زن مبتلا به آندومتریوزیس واجد پرونده در مرکز درمان ناباروری شهید بهشتی در شهر اصفهان در سال 2022 انجام گرفت. مشارکت کنندگان با روش بلوک بندی تصادفی به دو گروه مداخله (34=n) و کنترل (34=n) تخصیص یافتند. برای گروه مداخله کپسول کورکومین با دوز 500 میلی¬گرم و برای گروه کنترل پلاسبو با همان دوز دو بار در روز به مدت هشت هفته داده شد. از پرسشنامه های اختصاصی سنجش کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آندومتریوز، پرسشنامه مربوط به علائم درد لگن و ژنیکولوژی و خط کش VAS برای جمع آوری اطلاعات استفاده گردید. نتایج نشان داد که از نظر میانگین نمره نشانه های دردناک آندومتریوزیس در حالت معمول و شدیدترین حالت، کیفیت زندگی، و درد بصری تفاوت معنی دار آماری بین دو گروه وجود نداشت.
سیاستگذاران درمانی
عنوان خبر
متن خبر
سیاستگذاران پژوهشی
عنوان خبر
متن خبر
لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1