تاثیر مشاوره شناختی –رفتاری بر استرس و اضطراب زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده
The Effect of Cognitive-Behavioral Therapy on Stress and Anxiety of Women with Premature Ovarian Insufficiency: A Randomized Controlled Trial
مجریان: مژگان میرغفوروند
خلاصه روش اجرا: این مطالعه یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده است که با هدف تعیین تاثیر مشاوره شناختی رفتاری بر استرس و اضطراب زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان مراجعه کننده به درمانگاه نازایی و زنان الزهرا تبریز در سال 1399 انجام خواهد گرفت. پس از تائید مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز و ثبت عنوان در مرکز کارآزمایی بالینی ایران، از معاونت درمان مجوز نمونه¬گیری اخذ خواهد شد، سپس پژوهشگر با در دست داشتن نامه نمونه¬گیری به مرکز آموزشی-درمانی الزهرا مراجعه کرده و بعد از معرفی خود به مسئولین بیمارستان، به درمانگاه نازایی و زنان الزهرا تبریز مراجعه کرده و از پرونده¬های افراد شناخته شده با نارسایی زودرس تخمدان لیستی تهیه کرده، سپس با آنها تماس گرفته و شرایط، روند پژوهش و معیارهای ورود و خروج را توضیح داده و در صورت تمایل آنها برای همکاری، از آنها دعوت خواهد شد که در زمان خاص در درمانگاه نازایی و زنان حضور داشته باشند. در ملاقات حضوری اهداف و روش اجرای طرح به طور کامل توضیح داده می¬شود و در صورت تمایل فرد، پرسشنامه اشپیل برگر (STAI= State-Trait Anxiety Inventory) و پرسش نامه استرس درک شده (PSS= percieved stress Scale) از طریق مصاحبه با آنها تکمیل خواهد شد. زنانی که نمره¬ای مابین 65-35 در پرسشنامه اشپیل-برگر و نمره¬ی بالاتر از 8/21 در پرسشنامه استرس درک شده کسب کنند، وارد مطالعه خواهند شد و فرم رضایت کتبی آگاهانه توسط آنها تکمیل و امضا خواهدشد و همچنین پرسشنامه¬های مشخصات فردی اجتماعی و مامایی، افسردگی بک و عزت نفس روزنبرگ هم تکمیل خواهد شد. مواردی که نمره¬ی 65 و بالاتر در اشپیل برگر را کسب کنند برای درمان تخصصی به روانپزشک ارجاع داده خواهند شد. مشارکت¬کنندگان به روش بلوک¬بندی تصادفی طبقه¬بندی شده بر اساس داشتن و نداشتن فرزند با سایز بلوک¬های 4 تایی و 6 تایی و با نسبت تخصیص 1:1 در دو گروه مشاوره شناختی-رفتاری و گروه کنترل قرار خواهند گرفت. افرادی که در گروه کنترل قرار می¬گیرند، مراقبت¬های روتین را دریافت می¬کنند. برای گروه مداخله 8 جلسه مشاوره 60-45 دقیقه¬ای هفته¬ای یک بار در محیطی آرام و به صورت گروهی (5 الی 7 نفر در هر گروه) برگزار خواهدشد. جلسات مشاوره در مرکز آموزشی-درمانی الزهرا با رعایت شرایط بهداشتی مناسب پیشگیری از انتقال کرونا و فاصله¬گذاری اجتماعی برگزار خواهدشد. محتوای این جلسات بر محور شناختی رفتاری (CBT= Cognitive Behavioral Therapy) شامل ارزیابی روحی روانی اولیه، بازآرایی مفاهیم، استفاده از مهارت¬های بالینی، تقویت مهارت و چگونگی استفاده از آنها، تعمیم و نگهداری، پیگیری و ارزیابی پس از مداخله می¬باشد. بعد از اتمام مشاوره مجدد پرسشنامه¬های استرس درک شده، اضطراب اشپیل¬برگر، افسردگی بک، عزت نفس روزنبرگ توسط مشارکت-کنندگان هر دو گروه مشاوره و کنترل تکمیل خواهدشد. برای تعیین روایی پرسشنامه مشخصات فردی-اجتماعی از روایی محتوا و صوری استفاده خواهدشد و برای تعیین پایایی پرسشنامه¬های استرس درک شده، اضطراب اشپیل¬برگر، افسردگی بک و عزت نفس روزنبرگ با آزمون بر روی 20 نفر و تعیین انسجام درونی (ضریب آلفای کرونباخ) و آزمون مجدد بر روی همان 20 نفر با فاصله دوهفته و ضریب همبستگی درون رده¬ای (ICC= Intra Correlation Coefficient) بررسی خواهدشد. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 25 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای مقایسه استرس درک شده، اضطراب اشپیلبرگر، افسردگی بک و عزت نفس روزنبرگ در صورت نرمال بودن دادهها در قبل از مداخله از آزمون تیمستقل و بعد از مداخله از آزمون ANCOVA با کنترل نمره پایه و در صورت غیرنرمال بودن داده ها در قبل و بعد از مداخله از آزمون من ویتنی یو استفاده خواهدشد. در صورتیکه نتایج تحقیق نشان¬دهنده تاثیر مشاوره بر استرس و اضطراب شرکت¬کنندگان در گروه مداخله باشد، محتوای مشاوره نیز پس از اتمام مطالعه در اختیار گروه کنترل قرار خواهدگرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 66630 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره شناختی –رفتاری بر استرس و اضطراب زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | The Effect of Cognitive-Behavioral Therapy on Stress and Anxiety of Women with Premature Ovarian Insufficiency: A Randomized Controlled Trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | مراقبت در بیماریهای شایع روانپزشکی با تاکید بر افسردگی و اختلالات اضطرابی، اختلال بیش فعالی و اوتیسم |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 2 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: تشخیص عدم کفایت زودرس تخمدان (POI: Premature Ovarian Insufficiency) تأثیر شگرفی بر ابعاد گوناگون زندگی زوجین داشته و بار جسمانی، عاطفی و اقتصادی زیادی بر فرد مبتلا، خانوادۀ وی و بر کل جامعه تحمیل میکند. ناباروری ناشی از آن بخصوص برای زنانی که قصد فرزندآوری دارند مشکل¬ساز است. این تشخیص یک تجربه ناخوشایند برای یک زن می¬باشد. این تشخیص باعث افسردگی، کاهش عزت نفس و افزایش اضطراب می¬شود و همچنین بر عملکرد جنسی افراد تأثیر منفی دارد. بعلاوه بروز یائسگی در سنین پایین با افزایش مشکلاتی نظیر بیماری¬های قلبی-عروقی، پوکی استخوان، اختلال در عملکرد جنسی و روابط زناشویی و حتی افزایش مرگ و میر همراه است. زنان جوان با POI نیازهای منحصر به فردی دارند که نیاز به توجه ویژه دارند. نیاز فوری برای تعیین مقیاس مشکل، و تدوین دستورالعمل¬های مربوطه بر اساس تحقیقات محکم به منظور بهینه¬سازی مراقبت از این گروه زنان وجود دارد. زنان شناخته شده مبتلا به POI، از نظر عاطفی زمان بسیار سختی را پشت سر می¬گذارند. به نظر می رسد از دست رفتن توانایی تولیدمثل یک عنصر اصلی ناراحت¬کننده است و به نظر نمی¬رسد این بستگی به این داشته باشد که آیا بیماران مورد نظر دارای فرزند هستند یا خیر. آگاهی¬سازی تخصصی باید در زمینه مقابله این بیماران با عواقب عاطفی POI صورت گیرد. با استفاده از درمان شناختی رفتاری می¬توان به مشکلات اساسی بیان شده از طرف افراد مذکور پی برده و با مشاوره اختصاصی از استرس و اضطراب آنها در زمینه¬هایی که اطلاعات کافی مربوطه را ندارند کاست و بدین ترتیب از عواقب جبران¬ناپذیر عوارض آن پیشگیری نمود، لذا این مطالعه با هدف تعیین تأثیر مشاوره شناختی رفتاری بر استرس و اضطراب زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان انجام خواهدگرفت. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره استرس، پس از اتمام مداخله در دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل اثر نمره پایه -مقایسه میانگین نمره اضطراب، پس از اتمام مداخله در دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل اثر نمره پایه |
| چکیده انگلیسی طرح | This study is a randomized controlled trial that aims to determine the effect of cognitive-behavioral counseling on stress and anxiety in women with premature ovarian insufficiency referred to AL Zahra Infertility and Gynecology Clinic in Tabriz in 1399. After the study is approved by the ethics committee of Tabriz University of Medical Sciences and the title is registered in the Clinical Trial Center of Iran, a sampling permit will be obtained from the deputy director of treatment, then the researcher will refer to Al-Zahra Educational-Medical Center. After introducing herself to the officials, she prepares a list of cases of people known to have premature ovarian insufficiency, then contacts them and explains the conditions, research process and inclusion and exclusion criteria. If they wish to cooperate, they will be invited to be present at the clinic at a specific time. At the meeting, the goals and methods of the project are fully explained and, if desired, the Spielberger Questionnaire (STAI = State-Trait Anxiety Inventory) and the Perceived Stress Scale (PSS) will be filled out with them. Women who score 35-65 in the Spielberger Questionnaire and more than 21.8 in the Perceived Stress Questionnaire, will be enrolled. Social and midwifery profiles, Beck depression and Rosenberg self-esteem will also be filled out. Those who score higher than 65 on Spielberger will be referred to a psychiatrist for special treatment. Participants will be divided into two groups of cognitive-behavioral counseling and control group by random blocking method with 4 and 6 block sizes and 1: 1 allocation ratio. People in the control group receive routine care. For the intervention group, 8 counseling sessions of 45-60 minutes will be held in a calm environment and in groups (5 to 7 people in each group) once a week. The content of these sessions is based on CBT (Cognitive Behavioral Therapy), including initial psychological assessment, reorganization of concepts, use of clinical skills, strengthening skills and how to use them, generalization, follow-up and evaluation after intervention. After completing the counseling, the forms will be filled out again by both groups. Content and formal validity will be used to determine the validity of the demographic-social profile questionnaire. To determine the reliability of perceived stress, Spielberger anxiety, Beck depression and Rosenberg self-esteem questionnaires, a test on 20 people, internal consistency (alpha coefficient Cronbach), retesting on the same individuals with a two-week interval and Intra-Correlation Coefficient (ICC) will be studied. Data will be analyzed using SPSS software version 25. To compare perceived stress, Spielberger anxiety, Beck depression, and Rosenberg self-esteem, an independent T-test will be used before the intervention and an ANCOVA test with baseline score control after the intervention. |
| کلمات کلیدی | مشاوره شناختی رفتاری تعریف نظری: درمان رفتاری-شناختی (CBT=Cognitive Behavioral Therapy) یک رویکرد رواندرمانی است، که احساسات ناکارآمد و رفتارها، فرایندها و مضامین شناختی ناسازگارانه را، از طریق شماری از روشهای سیستماتیک، صریح و هدفمدار نشانه میگیرد و بر اساس اصول پایه و پژوهشهای رفتاری و شناختی عمل می¬کند (33). تعریف عملی: در این مطالعه مشاوره به صورت گروهی در 8 جلسه 60-45 دقیقه¬ای بصورت هفته¬ای یک بار برای حداقل 5 نفر و حداکثر 7 نفر از زنان واجد شرایط به¬¬عمل خواهدآمد. محتوای جلسات در این پژوهش، با هدف آرام سازی- شناسایی افکار و باورهای ناسازگارانه- چالش با افکار و باورهای ناسازگارانه اعضای گروه طراحی و جلسات مشاوره طبق جدول ذکر شده در روش اجرا برگزار خواهد شد (40). استرس تعریف نظری: در روانشناسی، استرس به معنای احساس فشار و تنیدگی هیجانی است. استرس نوعی درد روانی است (41). تعریف عملی: در این مطالعه میزان استرس ادراک شده توسط پرسشنامه استرس ادراک شده (PSS=percieved stress Scale) 14ماده¬ای ارزیابی خواهد شد. پرسشنامه استرس ادراک شده در سال 1983 توسط Cohen (42) و همکاران تهیه شده و دارای 3 نسخه 4،10 و 14 ماده¬ای است که برای سنجش استرس عمومی درک شده در یک ماه گذشته به کار رفته، افکار و احساسات درباره حوادث استرس¬زا، کنترل، غلبه، کنار آمدن با فشار روانی و استرس¬های تجربه شده را مورد سنجش قرار می¬دهد. نحوه نمره¬گذاری پرسشنامه بر اساس مقیاس 5 درجه¬ای لیکرت به صورت هرگز (0)، تقریبأ هرگز (1)، گاهی اوقات (2)، اغلب اوقات (3) و بسیاری از اوقات (4) می¬باشد. نمره برش 8/21 بوده و نمره کسب شده بالاتر نشان¬دهنده استرس ادراک شده بیشتر می¬باشد . این پرسشنامه قبل و بعد از مداخله توسط پژوهشگر از طریق مصاحبه تکمیل خواهدشد. اضطراب تعریف نظری: وضعیت ناخوشایند روحی-روانی است که به صورت تشویشی مبهم، ناراحتی های فیزیکی مانند سردرد، معده درد، احساس تنگی تنفس و تپش قلب، بی قراری، هیجان، فشار روحی و وحشت نمایان میشود (43). تعریف عملی: در این پژوهش میزان اضطراب زنان از طریق پرسشنامه اضطراب اشپیل برگر (44) سنجش خواهد شد. این پرسشنامه خودگزارشی است که برای اندازه گیری شدت استرس و اضطراب در نوجوانان و بزرگسالان طراحی شده است. مقیاسِ اضطراب آشکار STAI شامل بیست جمله است که احساسات فرد را در این لحظه و در زمان پاسخگویی ارزشیابی می کند. مقیاس اضطراب پنهان فرم هم شامل بیست جمله است که احساسات عمومی و معمولی افراد را می¬سنجد. این پرسشنامه قبل و پس از اتمام مداخله از طریق مصاحبه با شرکت-کنندگان تکمیل خواهدشد. افسردگی تعریف نظری: ایـن اخـتلال بـا علائمی نظیر اختلال در حافظه و تمرکز، کاهش وزن، کـاهش اشتها، احساس بد درباره خود، احساس گناه، احساس ناامیدی و تفکر صدمه به خود، احساس نـاراحتی و اعتمـاد بـه نفـس پایین، خلق افسرده، احساس غـم و پـوچی، فقـدان علاقـه و لذت، خودکشی، کندی روانی حرکت، کاهش انرژی و اخـتلال خواب مشخص می¬شود (45, 46). تعریف عملی: پرسش نامه افسردگی بک (BDI= Beck Depression Inventory) که شامل 21 گروه سوال است، برای نخستین بار در سال 1961 توسط آرون بک و همکاران (47) ابداع شد. روایی و اعتبار این پرسش نامه در سال های 1971، 1979، 1985، 1986 به ترتیب مورد بررسی قرار گرفت و ثابت شد. در این پرسشنامه در برابر هر یک از آیتم¬های مورد نظر، که مشخص کننده یکی از علایم مرضی افسرگی است، 4 تا 6 عبارت نوشته شده است که به ترتیب بیانگر خفیف ترین تا شدیدترین وجه آن خصیصه مورد نظر است و آزمودنی باید عبارت¬های هر ماده را به دقت بخواند و عبارتی را که بیانگر بیشترین حالت فعلی وی است با کشیدن دایره به دور آن مشخص کند. جمع نمرات از 0 تا 62 می تواند نوسان داشته باشد. این پرسشنامه قبل و پس از اتمام مداخله از طریق مصاحبه با شرکت¬کنندگان تکمیل خواهدشد. عزت نفس تعریف نظری: عزت نفس یک ارزیابی ذهنی فرد از ارزش خود است. عزت نفس باورهای مربوط به خود را شامل می شود (به عنوان مثال ، "من دوست ندارم" ، "من شایسته هستم") و همچنین حالت¬های عاطفی مانند پیروزی، ناامیدی، غرور و شرم (48). تعریف عملی: مقیاس عزت نفس روزنبرگ (49) عزت نفس کلی و ارزش شخصی را اندازه می¬گیرد. این مقیاس شامل ۱۰ عبارت کلی است که میزان رضایت از زندگی و داشتن احساس خوب در مورد خود را می سنجد. این مقیاس به منظور ارائه یک تصویر کلی از نگرش های مثبت و منفی درباره خود به وجود آمده است. در ماده¬های آزمودنی خواسته می¬شود تا براساس مقیاس لیکرت چهار درجه¬ای از کاملاً موافق تا کاملاً مخالف به دقت به آنها پاسخ دهد. دامنه نمرات این مقیاس از ۱۰ تا ۴۰ بوده که نمرات بالاتر نشان¬دهنده عزت نفس بالاتر است. ۵ عبارت آن به شکل مثبت (گویه های شماره ۱ تا ۵) و ۵ عبارت دیگر به صورت منفی (گویه های شماره ۶ تا ۱۰) ارائه شده است. شیوه نمره گذاری این مقیاس به این ترتیب است: سوالات ۱ الی ۵، کاملاً مخالفم = صفر، مخالفم= ۱، موافقم=۲ و کاملاً موافقم دارای نمره ۳ می باشد. همچنین در سؤالات ۶ الی ۱۰، کاملاً موافقم = صفر، موافقم= یک، مخالفم=۲ و کاملاً مخالفم دارای نمره ۳ می باشد. این پرسشنامه قبل و پس از اتمام مداخله از طریق مصاحبه با شرکت¬کنندگان تکمیل خواهدشد. نارسایی زودرس تخمدان تعریف نظری: نارسایی زودرس تخمدان از دست دادن عملکرد تخمدان قبل از 40 سالگی می¬باشد (50). تعریف عملی: اندازه¬گیری هورمون تحریک کننده فولیکول سرم (FSH) به تنهایی می¬تواند برای تشخیص بیماری استفاده شود. دو بار اندازه گیری FSH با فاصله یک ماه یک روش معمول می¬باشد. هیپوفیز قدامی به دلیل اختلال در عملکرد تخمدانها و متعاقباً سطح پایین استروژن، FSH و LH را در مقادیر زیاد ترشح می کند. FSH در بیماران POI بیش از mIU/ml 40 (دامنه یائسگی) است (8). افراد مورد مطالعه در این پژوهش گروهی هستندکه نارسایی زودرس تخمدان در آنها توسط نشانگر های شیمیایی تائید شده و در پرونده شان ثبت گردیده است. |
| ذینفعان نتایج طرح | در صورتیکه نتایج مطالعه، نشانگر تاثیر مثبت مشاوره با رویکرد CBT بر استرس و اضطراب زنان مبتلا به یائسگی زودرس باشد، می¬توان توصیه نمود که از این سبک مشاوره برای اهداف پیشبرد اهداف سلامت روان جامعه استفاده گردد. بنابراین ذینفعان این طرح، زنان به خصوص زنان با یائسگی زودرس کشورمان ایران می¬باشند. از دیگر ذینفعان این طرح می¬توان به مراقبین سلامت زنان و سیاستگذاران و برنامه¬ریزان این حیطه اشاره نمود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| محمود فرورشی | مشاور |
| کبری حمدی | مشاور |
| فاطمه شبانی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| بهناز صادق زاده اسکوئی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره با رویکرد شناختی-رفتاری تاثیر مثبتی در جهت کاهش استرس و اضطراب زنان مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان داشت.متن خبر این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی بود که بر روی 50 زن مبتلا به نارسایی زودرس مراجعه کننده به درمانگاه نازایی مرکز آموزشی-درمانی الزهراء(س) شهرستان تبریز انجام شد. در این پژوهش گروهی از زنان که جلسات مشاوره برایشان برگزار شد با زنانی که مراقبت های روتین را دریافت می کردند، مقایسه شدند. آزمودنی¬ها بصورت بلوک¬بندی تصادفی با بلوکهای 4 و 6 تایی با نسبت1:1 به دو گروه مشاوره (25 نفر) و کنترل (25 نفر) تخصیص یافتند و از نظر میزان استرس و اضطراب قبل و بعد از مداخله مورد مطالعه قرار گرفتند. زنانی که دارای شرایط ورود به مطالعه بودند، رضایت کتبی آگاهانه در امضا کردند. پرسشنامه مشخصات فردی-اجتماعی و مامایی، استرس درک شده و اضطراب اشپیل برگر تکمیل گردید. زنانی که نمره¬ای مابین 65-35 در پرسشنامه اضطراب اشپیل¬برگر و نمره¬ی بالاتر از 8/21 در پرسشنامه استرس درک شده کسب کردند، وارد مطالعه شدند. برای گروه مداخله 8 جلسه مشاوره 60-45 دقیقه¬ای هفته¬ای یک بار در محیطی آرام و به صورت گروهی (5 الی 7 نفر در هر گروه) برگزار شد. با توجه به نتایج به دست آمده از این پژوهش، میتوان مشاوره شناختی رفتاری را با توجه به تبحر پرسنل برای بهبود سلامت روان زنان در نظر داشت. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
