ارتقای برنامه مراقبت از بیماران مبتلا به فشار خون بالا در مرکز سلامت الزهرا در شهرستان مرند با رویکرد اقدام پژوهی

طی مطالعه ای که به منظور شناسایی راهکارهای ارتقای کیفیت خدمات مراقبت و کنترل فشار خون بالا در مراکز بهداشتی درمانی شهر مرند با مشارکت پزشکان، کارکنان بهداشتی و مردم دریافت کننده خدمات انجام شد، مشخص شد که فرایندهای ادامه دار و پیچییده ای مثل مراقبت فشار خون بالا نیاز مند مشارکت فعال همه ذینفعان و به ویژه خود افراد مبتلا به فشار خون بالا است. این افراد می توانند با مراجعه به موقع و مرتب، انجام معاینات دوره ای و پیروی از توصیه های کارکنان بهداشتی و پزشکان در کنترل و درمان بیماری خود نقش فعالی را ایفا نمایند. تنها در این صورت است که می توان امیدوار بود کیفیت ارائه خدمات در بیماریهای مزمن مرتبا ارتقا خواهد یافت.

از سالها پیش غربالگری و مراقبت بیماران مبتلا به بیماری فشار خون بالا در مراقبت های بهداشتی اولیه ادغام شده است. اما بررسی های نشان می دهد که نحوه و کیفیت ارائه خدمات مربوط بیماریابی و مراقبت مداوم این بیماری نیازمند ارتقا است. از آنجا که در ارائه خدمات مربوطه افراد زیادی ایفای نقش می کنند، بدون مشارکت فعال آنها ارتقای کیفیت فرایندها امکان پذیر نسیت. اقدام پژوهی یک روش پژوهشی کاربردی برای بررسی راهکارها مشارکت فعال ذینفعان، اولویت بندی و اجرای آنها در عمل و بررسی مجدد نتیجه مداخلات و درصورت لزوم تکرار این چرخه است. در مطالعه ای که اخیرا با روش اقدام پژوهی برای ارتقای کیفیت ارائه خدمات به بیماران مبتلا به فشارخون بالا در مراکز بهداشتی درمانی شهر مرند انجام شد، نشان داده شد که این نوع از مطالعه می توانند مجریان را کمک نمایند تا کیفیت خدمات خود را افزایش دهند.

برای موفقیت در کنترل و درمان فشارخون بالا بایستی همه افرادی که در فرایند بیماریابی، تشخیص، درمان و مراقبت صاحب نقش هستند، مشارکت فعال داشته باشند. کنترل و مراقبت بیماریهای مزمن کار نسبتا پیچیده ای است که بایستی با دقت و حوصله زیادی انجام شود. صرفا ادغام فرایند مراقبت یک بیمار در نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی، موفقیت آن را تضمین نمی کند. بایستی مرتبا نحوه عملکرد فرایند و خروجی های آن بررسی شده و بازخورد لزم به افراد درگیر در ارائه خدمات داده شود. این افراد نیز اگر مشارکت فعالی در شناسایی چالشها و مشکلات فرایند و در ادامه رفع این چالشها نداشته باشند، نمی توان موفقیتی برای فرایندهای اینچنینی متصور بود. مطالعه ای که اخیرا به روش اقدام پژوهی در مراکز بهداشتی درمانی شهر مرند انجام شد این موضوع را نشان داد. بنابراین سیاستگزاران درمانی مرتبا به فکر جلب مشارکت همه صاحبان فرایند ارائه خدمات به افراد دارای فشار خون بالا باشند. برخی از روشهای پژوهشی اساسا برای این منظور پیش بینی شده اند که اقدام پژوهی هم یکی از این روشها است. سیاستگزاران درمانی اگر این روش را در نظام ارائه خدمات نهادینه بکنند، می توان در آینده ارتقای کیفیت خدمات را انتظار داشت.

بیماریهای شایعی مثل فشار خون بالا هزینه زیادی را بر نظامهای سلامت تحمیل می کند و همچنین تعداد بسیار زیادی از افراد را مبتلا نموده و خود زمینه ای برای ایجاد بیماریهای دیگر هستند. از اینرو پیشگیری و مراقبت این بیماریهای بایستی در اولویت برنامه های نظام سلامت کشور به ویژه در مراقبت های اولیه بهداشتی درمانی قرار گیرد. خوشبختانه بیماریابی و مراقبت بیماران مبتلا به فشار خون بالا الان در نظام سلامت کشور ادغام شده است. اما هنوز به اهداف مورد نظر دست پیدا نکرده است. این پژوهش کوشید که موضوع مذکور را در مراکز بهداشتی درمانی شهر مرند مورد بررسی قرار داده و با کمک صاحبان فرایند نسبت به ارتقای مستمر آن اقدام نماید. نتایج نشان داد که اولا بایستی اقدام پژوهشی در نظام سلامت کشور نهادینه شود و ثانیا بیماریهای شایع و دارای عوارض بالا در اولویت اقدام پژوهشی و ارتقای کیفیت قرار گیرند.