تأثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین در زنان نخست¬زا: یک مطالعه نیمه تجربی
The effect of supportive counseling in home on breastfeeding practice and maternal functioning after cesarian section in primiparous women: a quasi experimental study
مجریان: رقیه نوری زاده
خلاصه روش اجرا: این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری پس از سزارین در زنان نخست¬زا انجام خواهد گرفت. پس از اخذ مجوز از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز، نمونه¬گیری بر روی 60 زن نخست¬زای 18 تا 35 سال مراجعه کننده به بیمارستان های علوی و سبلان شهرستان اردبیل که روز قبل به صورت سزارین زایمان کرده اند، انجام خواهد شد؛ بدین ترتیب که ابتدا پژوهشگر با حضور در مراکز مذکور، مادرانی که حائز شرایط شرکت در مطالعه باشند را شناسایی نموده و بدنبال توضیح اهداف پژوهش از افراد علاقمند به شرکت در مطالعه، دعوت به همکاری خواهد نمود. پس از کسب رضایت نامه آگاهانه کتبی و تکمیل پرسشنامه مشخصات فردی و اجتماعی، شرکت کنندگان به روش بلوک بندی تصادفی با بلوک های 4 و 6 تایی و با نسبت 1:1 به دو گروه مداخله (دریافت¬کننده مشاوره حمایتی در منزل) و کنترل (دریافت-کننده مراقبت¬های روتین پست پارتوم) تخصیص خواهند یافت. جهت پنهان¬¬سازی، نوع تخصیص روی کاغذ نوشته شده و در پاکت¬های مات پشت سر هم شماره¬گذاری شده، قرار خواهند گرفت(Allocation Concealment). پاکت¬ها به ترتیب و توسط فرد غیردرگیر در نمونه¬گیری باز خواهند شد. در روز بعد از سزارین در بیمارستان، علاوه بر جلسه معارفه، مشاور، نحوه¬ی صحیح شیردهی را برای هر دو گروه مداخله و کنترل آموزش داده و اهمیت شیر مادر، ترکیبات شیر مادر و فواید شیردهی از پستان برای نوزاد و مادر را برای هر دو گروه توضیح می¬دهد. سپس درگروه مداخله، مشاوره حمایتی در منزل طی سه جلسه در روزهای 3 و 7 پس از زایمان و نیز یک ماه پس از زایمان به مدت 60-45 دقیقه انجام خواهد شد. ساعت مشاوره طبق هماهنگی قبلی با مشارکت¬کنندگان تعیین خواهد شد. در راستای حفظ امنیت پژوهشگر، حضور در منزل با ارایه معرفی نامه از معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز بوده و آمد و رفت توسط آژانس مورد تایید معاونت بهداشتی که مسولیت انتظار و برگشت مشاوران از منزل مددجویان را دارد، انجام خواهد گرفت. در این مطالعه، گروه کنترل، فقط مراقبت¬های معمول بعد از زایمان را دریافت خواهند نمود. 15-10 روز، دو و چهار ماه بعد از زایمان، پرسش¬نامه¬های عملکرد و خودکارآمدی شیردهی و عملکرد و خودکارآمدی مادری توسط هر دو گروه حین مراجعه به مراکز بهداشتی برای مراقبت¬های پس از زایمان و واکسیناسیون نوزاد تکمیل خواهد شد. وزن بدو تولد بر اساس پرونده زایمانی و وزن دو و چهار ماهگی نوزاد بر اساس سنجش در دو ماهگی و چهار ماهگی تکمیل خواهد شد. داده¬ها پس از گردآوری با نرم¬افزار SPSS25 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. جهت مقایسه نمرات خودکارآمدی شیردهی و عملکرد و خودکارآمدی مادر 15-10 روز، دو و چهار ماه پس از زایمان در بین دو گروه و نیز جهت مقایسه وزن شیرخوار در 2 و 4 ماهگی با تعدیل اثر نمره پایه از آزمون RMANOVA استفاده می¬شود. جهت مقایسه نمرات عملکرد شیردهی 15-10 روز، دو و چهار ماه پس از زایمان در بین دو گروه از آزمون مجذور کای استفاده می¬گردد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 66034 |
| عنوان فارسی طرح | تأثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین در زنان نخست¬زا: یک مطالعه نیمه تجربی |
| عنوان لاتین طرح | The effect of supportive counseling in home on breastfeeding practice and maternal functioning after cesarian section in primiparous women: a quasi experimental study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | توسعه مراقبتهای بهداشتی اولیه |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | بسیاری از زنان نخست زا که زایمان را تجربه می¬کنند بیان می¬کنند که فرصتی برای صحبت در مورد نگرانی¬ها و استرس¬هایشان فراهم نمی¬شود و قبل از این¬که در مورد آن حرفی بزنند از بیمارستان ترخیص می¬شوند، حال آنکه حمایت های روانی مناسب به منظورکاهش عواقب بعدی ضروری است. مشاوره حمایتی به منظور کمک به مادر جهت سازگاری با شرایط جدید انجام می¬گیرد. از آنجا که در سزارین که در ایران میزان بالایی دارد، در مقایسه با زایمان واژینال، درد، ضـعف، نـاتوانی، طــول دوره بهبــودی و مشــکلات جســمی بـیش تـر می¬باشد و نیز بدلیل اینکه سزارین بر شروع و تداوم شیردهی اثر منفی دارد، مادران سزارین شده به کمک و حمایت بیشتری نیاز دارند. مداخلاتی که تاکنون برای ارتقاء عملکرد شیردهی انجام شده، شامل ویزیت در منزل، حمایت تلفنی، مشاوره گروهی، حمایت همسالان، آموزش قبل از تولد، حمایت در محل کار و کمپین های آگاهی بخشی در جامعه می باشد. بر اساس مطالعات اخیر، زنان خواهان مراقبت های پیگیر و نیازمند مشاوره در دوران پس از زایمان می¬باشند. چنین به نظر می¬رسد که با مشاوره¬ در منزل میتوان، مداخلات حمایتی مفیدی انجام داد و مراقبت ها را از حالت بیمارستان مداری به سمت مددجو مداری کشاند؛ لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری پس از سزارین در زنان نخست¬زا طراحی شد. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی زنان نخست زا در دو گروه مداخله و کنترل، 10 روز، 2 و 4 ماه پس از سزارین -مقایسه تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد مادران نخست زا بدنبال سزارین بین دو گروه مداخله و کنترل، 15-10 روز ،2 و 4 ماه بعد از زایمان -هدف فرعی اول: مقایسه تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر خودکارآمدی شیردهی در دو گروه مداخله و کنترل،10 روز، 2 و 4 ماه پس از سزارین -هدف فرعی دوم: مقایسه تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر خودکارامدی مادری در دو گروه مداخله و کنترل، 15-10 روز، 2 و4 ماه بعد از زایمان -هدف فرعی سوم: مقایسه تاثیر مشاوره حمایتی در منزل بر وزن نوزاد بین دو گروه مداخله و کنترل در 2 و 4 ماهگی با تعدیل اثر مقادیر پایه |
| چکیده انگلیسی طرح | The aim of this study was to determine the effect of home supportive counseling on breastfeeding performance and maternal performance after cesarean section in primiparous women. After obtaining permission from the ethics committee of Tabriz University of Medical Sciences, sampling will be performed on 60 primiparous women aged 18 to 35 years who referred to Taleghani and Al-Zahra educational and medical centers in Tabriz who had a cesarean section the day before; Thus, first, by attending the mentioned centers, the researcher will identify the mothers who are eligible to participate in the study and, following the explanation of the research objectives, will invite people interested in participating in the study to cooperate. After obtaining informed written consent and completing a demographic and social profile questionnaire, participants were randomly assigned to 4 and 6 blocks with a ratio of 1: 1 to the two groups of intervention (receiving supportive counseling at home) and control (Recipient of Postpartum Routine Care) will be assigned. For hiding, the allocation type will be written on paper and numbered in consecutive opaque envelopes (Allocation Concealment). The envelopes will be opened sequentially by the person not involved in the sampling. In the day after the cesarean section in the hospital, in addition to the introductory session, the counselor taught the correct way of breastfeeding for both intervention and control groups and the importance of breast milk, breast milk compounds and breastfeeding benefits for the baby and mother for each two groups. Then in the intervention group, supportive counseling at home will be done in three sessions on days 3 and 7 after delivery and also one month after delivery for 45-60 minutes. Consultation hours will be determined in prior coordination with participants. In order to maintain the security of the researcher, the presence at home by submitting a letter of introduction from the Deputy of Health of Tabriz University of Medical Sciences and travel will be done by the agency approved by the Deputy of Health, which is responsible for waiting and returning consultants from clients' homes. In this study, the control group will receive only routine postpartum care. 10-15 days, two and four months after delivery, questionnaires of breastfeeding performance and self-efficacy and maternal performance and self-efficacy questionnaires will be completed by both groups when referring to health centers for postpartum care and vaccination of the baby. Birth weight based on delivery record and two- and four-month-old baby weight will be completed based on measurements at two months and four months. Data will be analyzed by SPSS25 software. RMANOVA test is used to compare the scores of breastfeeding self-efficacy and performance and mother self-efficacy of 10-15 days, two and four months after delivery between the two groups and also to compare infant weight at 2 and 4 months by adjusting the effect of baseline score. Chi-square test is used to compare the scores of lactation performance 10-15 days, two and four months after delivery between the two groups. |
| کلمات کلیدی | مشاوره حمایتی تعریف نظری: رویکرد حمایتی یعنی محافظت از فرد در برابر اضطراب یا سایر عواطف ناخوشایند و کمک به کسب مهارت مواجهه با شرایط استرس¬زا. حفظ و بهبود عزت نفس از موضوعات اصلی مشاوره حمایتی است (22). بسته به نیاز افراد، تعداد جلسات مشاوره میتواند متفاوت باشد(23). استراتژی¬های مشاوره حمایتی شامل اتحاد بین مشاور و مددجو، پذیرش ادراک مددجو، حمایت مددجو در ابراز احساسات، برطرف ساختن ابهامات، برقراری ارتباط بین وضعیت و احساسات و رفتارهای مددجو، تقویت و ارتقاء حمایت اجتماعی، تقویت افکار مثبت و کمک به مددجو برای کشف راه حل می¬باشد (24). تعریف عملی: منظور از مشاوره حمایتی در این مطالعه، مشاوره حمایتی در منزل طی سه جلسه در روزهای 3 و 7 پس از زایمان و نیز یک ماه پس از زایمان به مدت 60-45 دقیقه می¬باشد. ساعت مشاوره طبق هماهنگی قبلی با مشارکت کنندگان تعیین خواهد شد. محتوای جلسات مشاوره به شرح ذیل است:. جلسه اول (3 روز پس از زایمان): شامل تشویق به صحبت در مورد بیان سوالات و مشکلاتی است که فرد آن را در جریان خود مراقبتی و مراقبت از نوزاد و شیردهی تجربه کرده است. در مورد معیارهای کافی بودن حجم شیر مادر، دلایل گریه شیرخواران و امتناع از گرفتن پستان، تغذیه مادران در دوران شیردهی و توصیه هایی در جهت افزایش شیر مادر، مشکلات پستان، یبوست، کمردرد، مراقبت از بخیه¬های سزارین و مدیریت درد و نیز مراقبت از بند ناف نوزاد داده توضیح خواهد شد. جلسه دوم (7 روز پس از زایمان): در این جلسه در رابطه با نحوه ذخیره شیر و تداوم شیردهی، خستگی و تطابق زمان خواب و بیداری با نوزاد، نحوه تعامل مادر با کودک، حمایت¬های درک شده، خود مراقبتی و تطابق با مسئولیت¬ها توضیح داده خواهد شد. هدف کلی این جلسه شامل بازگویی واکنش¬های هیجانی- احساسی فرد نسبت به وضعیت جدید می¬باشد و مشاور در جستجوی آشفتگی عملکرد، نشانه¬ها از قبیل استرس و مهارت¬های انطباقی غلط می¬باشد تا نکات ضعف و قوت انطباقی آنان، مهارت¬های انطباقی و عملکرد مشارکت کنندگان را بشناسد تا بتواند نحوه مقابله با آن (آموزش تکنیک¬های تن آرمی، جستجو و جلب حمایت اجتماعی، ارتقاء مهارت¬های ارتباطی با دیگران و بویژه همسر) را توضیح ¬دهد. جلسه سوم (یک ماه پس از زایمان) :هدف کلی از این مشاوره، بررسی علایمی است که شامل بازگویی¬ زن از علایم جسمی و روانی تجربه شده است. در این جلسه در رابطه با زمان از سرگیری روابط جنسی، روش¬های پیشگیری در مادران شیرده و تداوم شیردهی صحبت خواهد شد و مرحله جمع¬بندی است. ادامه عملکرد مشارکت کنندگان بدون نیاز به حمایت مستقیم خواهد بود. در واقع، بخش مهم مراقبت به عهده خود مادر است و توصیه می¬شود، هر زمان نیاز داشته باشند، با مشاور، تماس و مشاوره تلفنی برقرار نمایند(32). عملکرد شیردهی: تعریف نظری: نحوه اجرای یک فرایند را عملکرد می¬گویند (33). عملکرد شیرهی شامل دفعات و طول مدت شیردهی، شیردهی شبانه، شیردهی انحصاری و مشکلات شیردهی می¬باشد. تعریف عملی: در این مطالعه، عملکرد شیردهی طی چک لیست طراحی شده توسط تیم پژوهش با اقتباس از Agunbiade در سال 2012 (34) و مروری بر سایر متون، ارزیابی خواهد شد که شامل 6 سوال در زمینه دفعات و طول مدت شیردهی، شیردهی شبانه، شیردهی انحصاری، تعداد دفعات مدفوع و مشکلات شیردهی می¬باشد. پاسخ¬ها بر اساس بلی و خیر بوده و در سه نوبت طی 10 روز ،2 و 4 ماه بعد از زایمان تکمیل و بین دو گروه مقایسه خواهد شد. خودکارآمدی شیردهی تعریف نظری: خودکارآمدی در شیردهی به اعتماد مادر به توانایی خود در شیردهی نوزادش گفته می¬شود که متغیر مهمی در طول مدت شیردهی است(35). تعریف عملی: خودکارآمدی در این پژوهش توسط فرم کوتاه مقیاس خودکارآمدی شیردهی طراحی شده توسط Dennisو Faux که شامل 13 گویه با پاسخ¬های 5 گزینه¬ای لیکرت از کاملا" موافقم تا کاملا" مخالفم می¬باشد، سنجیده می¬شود. حداقل نمره در این پرسشنامه 13 و حداکثر آن 65 می¬باشد. نمره بالاتر نشانگر خودکارآمدی شیردهی بالاتر می¬باشد(36). عملکرد مادری (Maternal functioning) تعریف نظری: عملکرد مادری شامل 7 حوزه عملکردی شامل حمایت اجتماعی، مدیریت، تعامل مادر و کودک، مراقبت از نوزاد، مراقبت از خود، تطابق و رفاه روان¬شناختی مادر می¬باشد (18). تعریف عملی: در این مطالعه از پرسشنامه شاخص عملکرد مادری بارکینBarkin Index of Maternal Functioning) BIMF = ) جهت ارزیابی عملکرد مادری پس از زایمان استفاده خواهد شد. این پرسش¬نامه زمینه¬های مختلفی چون مراقبت از خود، مراقبت از نوزاد، تعامل مادر و کودک، رفاه روان¬شناختی، حمایت اجتماعی، مدیریت و تطابق را پوشش می¬دهد(6) و دارای 20 گویه می¬باشد که از صفر تا 6 نمره¬گذاری می¬شود و محدوده نمره قابل کسب، 0 تا 120 می¬باشد. نمره بالاتر نشان¬دهنده عملکرد مادری مطلوب است (37). خودکارآمدی مادری (Maternal Self-Efficacy) تعریف نظری: خودکارآمدی مادری به باور مادر از توانایی خود در موثر و کارآمد بودن برمی¬گردد و به شدت تحت ¬تأثیر حس مادری و میزان اعتماد به نفس و درک مادر از شایستگی¬اش قرار دارد (38). تعریف عملی: خودکارآمدی مادری با استفاده از پرسشنامه خودکارآمدی مادری (Maternal Self-Efficacy Questionnaire= MSQ) سنجیده خواهد شد. این پرسشنامه دارای 10 آیتم است که 9 آیتم مربوط به فعالیت مادر و یک آیتم عمومی است. پاسخ¬ها بر اساس مقیاس لیکرت 4 گزینه¬ای است (1. بدتر از دیگران، 2. به نسبت بدتر از دیگران، 3. به خوبی دیگران و 4. بهتر از دیگران) و بالاترین امتیاز نشان¬دهنده خودکارآمدی بالاتر مادر است (38). جواني جمعيت |
| ذینفعان نتایج طرح | ذی¬نفعان این طرح، زنان نخست¬زا بدنبال سزارین و نوزادان آنان و مراقبین و سیاستگزاران حیطه سلامت زنان می¬باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| رقیه نوری زاده | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| نیلوفر ستارزاده جهدی | مشاور |
| خلیل اسماعیل پور | مشاور |
| عصمت مهرابی | همکار اصلی |
| مهسا فراستی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| لیلا رئیسی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر مشاوره با رویکرد حمایتی در منزل میتواند در بهبود عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین موثر باشد.متن خبر هدف این مطالعه، تعیین تأثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین در زنان نخست زا بود که مشاوره در منزل طی 3 جلسه در روزهای 3،7 و یک ماه پس از سزارین در مادران نخست زای شهر اردبیل سال 1400 انجام شد. مشاوره به صورت حمایتی در حیطه عملکرد شیردهی و عملکرد مادری برای گروه مداخله که 30 نفر بودند، انجام گردید. نتایج نشان دهنده تاثیر مثبت مشاوره با رویکرد حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بود اما تاثیری بر وزن شیرخوار نداشت. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره با رویکرد حمایتی در منزل میتواند در بهبود عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین موثر باشد.متن خبر هدف این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده، تعیین تأثیر مشاوره حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی و عملکرد مادری بدنبال سزارین در زنان نخست زا بود که مشاوره در منزل طی 3 جلسه در روزهای 3،7 و یک ماه پس از سزارین در مادران نخست زای شهر اردبیل سال 1400 انجام شد. مشاوره به صورت حمایتی در حیطه عملکرد شیردهی و عملکرد مادری برای گروه مداخله که 30 نفر بودند، انجام گردید. گروه کنترل (30 نفر)، مراقبتهای روتین پس از زایمان را دریافت کردند. پس از جمع آوری اطلاعات از طریق چک لیست عملکرد شیردهی، شاخص عملکرد مادری بارکین، فرم کوتاه مقیاس خودکارآمدی شیردهی و پرسشنامه خودکارآمدی مادر، نتایج نشان دهنده تاثیر مثبت مشاوره با رویکرد حمایتی در منزل بر عملکرد شیردهی، عملکرد مادری، خودکارآمدی شیردهی و خودکارآمدی مادری در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل بود اما تاثیری بر وزن شیرخوار نداشت. لذا توصیه به ارتقاء مهارتهای مشاوره ای و مراقبت در منزل در بین ماماها و مراقبین سلامت خانواده بدنبال سزارین میگردد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
