توسعه و ارزیابی مقدماتی سامانه طبقه بندی داروهای تجویزی موثر بر ایمنی ترافیک
Development and preliminary evaluation of the classification system of prescription drugs affecting traffic safety
مجریان: مصطفی فرح بخش , فرامرز پوراصغر
خلاصه روش اجرا: یک مطالعه ترکیبی (Mixed Method) از نوع Multiphase design در چهار مرحله انجام خواهد گرفت: در مرحله اول تجارب جهانی حول نظام های طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک بررسی خواهد شد. سپس در مرحله دوم، داروهای رایج فارماکوپه ایران بر اساس تاثیر شناخته شده آنها بر ایمنی ترافیک طبقه بندی خواهند شد. مرحله سوم شامل تکمیل بانک اطلاعاتی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک و معرفی آن به مردم خواهد بود. در مرحله چهارم، سامانه به دو روش کمی (توصیفی تحلیلی مقطعی) و کیفی (تحلیل محتوی)، ارزشیابی خواهد شد تا اطلاعات حاصل از مرحله کمی و کیفی ارزشیابی با یکدیگر ادغام شده و نتایج تفسیری در زمینه بهبود و اصلاح سامانه طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک به دست آید. اطلاعات درباره نحوه طبقه بندی داروها و نیز چگونگی توسعه سامانه طبقه بندی داروهای تجویزی موثر بر ایمنی ترافیک با استفاده از روشهای زیر جمع آوری خواهد شد: 1) مرحله اول: - انجام یک بررسی متون به روش مرور نظام مند درباره نظام های طبقه بندی دارویی جهت تعیین اینکه " چه تفاتهایی بین نظام های طبقه بندی دارویی موثر بر ایمنی ترافیک جهان وجود دارد؟" 2) مرحله دوم: - مقایسه و تطبیق فهرست دارویی ایران با نظام های طبقه بندی دارویی موجود جهت تعیین تاثیر شناخته شده داروهای رایج فارماکوپه ایران بر ایمنی ترافیک (بومی سازی یک نظام طبقه بندی بین المللی برای داروهای موثر بر ایمنی ترافیک در ایران) - تشکیل جلسه تخصصی خبرگان (شامل روان پزشک، اپیدمیولوژیست، متخصص فارماکولوژی، متخصص مغز و اعصاب و متخصص بالینی که با داروهای شایع ارتباط داشته باشد) جهت تصمیم گیری نهایی درباره طبقه بندی داروهای رایج فارماکوپه ایران، بر اساس میزان اثرشان بر ایمنی ترافیک 3) مرحله سوم - ورود اطلاعات جمع آوری شده درباره داروها، در سامانه طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک - معرفی سامانه از طریق مدارس، مراکز سلامت و خانه های بهداشت، سفیران سلامت، نشریات محلی، صدا و سیما (رادیو و تلویزیون) و شبکه های مجازی به مردم 4) مرحله چهارم - انجام مطالعه توصیفی تحلیلی مقطعی (cross-sectionl) با استفاده از فرم ارزشیابی؛ جهت ارزشیابی سامانه - مصاحبه عمیق (in-depth interview ) با جمعیت عادی ( افرادی که رانندگی می کنند و یا نمی کنند) و - جلسات بحث گروهی (Focus Group Discussion: FGD) با متخصصین (متخصصین حوزه ایمنی ترافیک و داروها) در نهایت نتایج تفسیری در زمینه بهبود و اصلاح سامانه طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک به دست خواهد آمد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 65982 |
| عنوان فارسی طرح | توسعه و ارزیابی مقدماتی سامانه طبقه بندی داروهای تجویزی موثر بر ایمنی ترافیک |
| عنوان لاتین طرح | Development and preliminary evaluation of the classification system of prescription drugs affecting traffic safety |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اپیدمیولوژی و پیشگیری از سوانح ترافیکی |
| نوع مطالعه | طراحی نرم افزار یا ساختارهای مبتنی بر وب |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | با توجه به اینکه حوادث ترافیکی به عنوان معضل ویژه بهداشتی و اجتماعی در کشور مطرح بوده و رانندگی تحت تاثیر داروها یکی از عوامل موثر بر حوادث ترافیکی است و از آن جایی که در کشور ما نظام طبقه بندی دارویی برای داروهای موثر بر ایمنی ترافیک وجود ندارد و مطالعات محدودی درباره اثرات داروهای پزشکی بر ایمنی ترافیک در ایران انجام شده ؛ از این رو این مطالعه با هدف طبقه بندی داروهای رایج فارماکوپه ایران بر اساس تاثیر شناخته شده آنها روی ایمنی ترافیک و نیز توسعه و ارزیابی مقدماتی سامانه طبقه بندی داروها انجام خواهد شد. ارائه نتایج مطالعه حاضر به سیاستگذاران، جهت به کارگیری اطلاعات در روی بروشورهای دارویی و به ارایه دهندگان خدمات سلامت برای آموزش بیمار کمک خواهد کرد تا درک خطر رانندگی در زمان مصرف دارو در جامعه افزایش یافته و کلیه این اقدامات منجر به کاهش حوادث رانندگی تحت تاثیر داروها شوند. |
| اهداف اختصاصی | مرور سیستماتیک نظام های طبقه بندی دارویی موجود در جهان -طبقه بندی داروهای رایج فارماکوپه ایران بر اساس تاثیر شناخته شده آنها بر ایمنی ترافیک -ارتقا و توسعه سامانه طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک -ارزشیابی مقدماتی سامانه طبقه بندی داروهای موثر بر ایمنی ترافیک - |
| چکیده انگلیسی طرح | A Mixed Method and Multiphase design study will be done in four stages: In the first stage, global experiences around drug safety classification systems will be reviewed. Then, in the second stage, the common drugs of Iran Pharmacopoeia will be classified based on their known impact on traffic safety. The third stage will include completing a database of drugs that affect traffic safety and introducing it to the public. In the fourth stage, the system will be evaluated in two ways: quantitative (cross-sectional descriptive-analytical) and qualitative (content analysis) to integrate the information obtained from the quantitative and qualitative stage of evaluation and Interpretive results in improving and modifying the classification system of drugs affecting traffic safety. Information on how to classify drugs and to develop and evaluate a system for classifying drugs that affect traffic safety will be collected using the following methods: 1) The first step:- A systematic review study on drug classification systems to determine "what are the differences between world drug classification systems affecting traffic safety?" 2) The second stage:- Comparison and adaptation of Iranian drug list with existing drug classification systems to determine the known effect of common Iranian pharmacopoeia drugs on traffic safety (adapting of an international classification system for drugs affecting traffic safety in Iran)- Organizing a specialized meeting of experts (including psychiatrist, epidemiologist, pharmacologist, neurologist and clinical specialist related to common drugs) to make a final decision on the classification of common Iranian pharmacopoeia drugs, based on their effect on traffic safety 3) The third stage- Entering the collected information about drugs in the classification system of drugs affecting traffic safety- Introducing the system to the people through schools, health centers, local publications, radio and television (radio and television) and virtual networks to the people 4) The fourth stage- Carrying out a cross-sectional descriptive analytical study using the evaluation form; To evaluate the system- In-depth interview with the general public (people who drive or do not drive) and- Focus Group Discussion (FGD) with experts (specialists in the field of traffic safety and drugs) Finally, interpretive results will be obtained in the field of improving and modifying the classification system of drugs affecting traffic safety. |
| کلمات کلیدی | 6-1 حوادث وسایل نقلیه موتوری (Motor Vehicle Crahes: MVCs) تعریف نظری: حوادثی که برای یک وسیله نقلیه متحرک به تنهائی (انحراف، خروج از راه، واژگونی، سقوط در پرتگاه) و یا بین یک وسیله نقلیه موتوری متحرک با یک عامل دیگر همچون یک یا چند وسیله نقلیه، عابر، حیوان، اشیائ ثابت به وقوع می پیوندد و منجر به خسارت مالی یا جانی می گردد (52). تعریف عملی: تعریف عملی مطابق با تعریف نظری می باشد. 6-2 : ایمنی ترافیک تعریف نظری: ایمنی ترافیک به روش¬ها و مداخلاتی گفته می¬شود که برای پیشگیری از کشته شدن یا آسیب های جدی کاربران جاده اجرا می¬شوند. کاربران جاده شامل افراد پیاده، رانندگان و مسافران وسایل نقلیه، موتورسواران و دوچرخه سواران است (17). تعریف عملی: تعریف عملی مطابق با تعریف نظری می باشد. 6-3 : دارو تعریف نظری: به هر ماده شیمیایی که برای پیشگیری، درمان و تشخیص بیماریها به کار میرود و بر ساختار یا کارکرد ارگانیسم زنده اثر گذاشته و پس از ورود به بدن عملکرد بدن را تصحیح کند، دارو گفته میشود (53). تعریف عملی: منظور از دارو در مطالعه حاضر، داروهای پزشکی Medicinal drugs)) است که می تواند شامل داروهای تجویز شده (Prescription drugs) و داروهای بدون نسخه (Over the Counter drugs) باشد. 6-4 : نظام اطلاعات (Information System) تعریف نظری: نظام اطلاعات، مجموعه یکپارچه ای از مولفه ها (شامل سخت افزار، نرم افزار، زیرساخت ها و پرسنل آموزش دیده) است که داده ها را جمع آوری و پردازش میکند تا اطلاعاتی را به کاربران خود ارائه کند و فرایند برنامه ریزی، کنترل، هماهنگی و تصمیم گیری در یک سازمان را تسهیل بخشد (54). تعریف عملی: تعریف عملی مطابق با تعریف نظری می باشد. 6-5: سواد رسانه ای تعریف نظری: سواد رسانه ای عبارتند از توانایی دسترسی، تحلیل، ارزیابی و برقراری ارتباط با پیام های رسانه ای در اشکال مختلف (55). تعریف عملی: منظور از سواد رسانه ای در مطالعه حاضر، این است که فرد یک نوع درک متکی بر مهارت داشته باشد که بر اساس آن بتواند انواع رسانه ها را شناخته و از یکدیگر تفکیک کند و نیز معنای پیام هایی که با آنها مواجه می شود را تفسیر کند. 6-6: بومی سازی Adaptation)) : تعریف نظری: بومی سازی عبارتند از تغییر شکل دادن کالا و عناصر جهانی و همخوان کردن آن با شرایط فرهنگی و اجتماعی و... جامعهی خود (56). تعریف عملی: منظور از بومی سازی در مطالعه حاضر، بومی سازی یک نظام طبقه بندی بین المللی برای داروهای موثر بر ایمنی ترافیک براساس adapting guideline در ایران است؛ به این ترتیب که نظام های طبقه بندی دارویی موجود در جهان با فهرست دارویی ایران با مقایسه و تطبیق داده خواهد شد تا تاثیر داروهای رایج فارماکوپه ایران بر ایمنی ترافیک مشخص گردد. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | 1) ارائه نتایج مطالعه حاضر به سیاستگذاران، جهت به کارگیری اطلاعات در روی بروشورهای دارویی 2) ارائه اطلاعات حاصل از مطالعه به مراکز آموزشی برای آموزش به دانشجوها و به ارایه دهندگان خدمت برای آموزش بیمار 3) آموزش خانواده ها در جهت خود مراقبتی در ایمنی ترافیک 4) برانگیختن همکاری و هماهنگی میان بخشهای مختلف جامعه که اقداماتی در رابطه با حمل و نقل و داروها انجام میدهند؛ به نحوی که نتایج مطالعه حاضر در زمینه هرگونه سیاستگذاری های ترافیکی و تجویز داروها مدنظر گرفته شده تا از طریق این اقدامات باعث کاهش حوادث رانندگی تحت تاثیر داروها شوند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مصطفی فرح بخش | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| همایون صادقی بازرگانی | مشاور |
| فرامرز پوراصغر | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| نسرین مالکی دیزجی | همکار اصلی |
| سپیده هرزندجدیدی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر سامانه داروها و رانندگی برای اولین بار در کشور راه اندازی شد.متن خبر رانندگی تحت تاثیر داروهای پزشکی، مشکل رو به رشد ایمنی ترافیک در بسیاری از کشورهاست. رانندگانی که از داروهای پزشکی با اثر منفی بر عملکرد رانندگی استفاده میکنند، 1/2 تا 7/5 برابر رانندگان دیگر در معرض خطر حوادث ترافیکی قرار دارند. در مطالعه حاضر، 1255 دارو از دارونامه رسمی ایران بر اساس نظام طبقه بندی دارویی اروپا طبقه بندی شدند. از این تعداد دارو، 767 دارو به دلیل نبود شواهد علمی درباره اثر آن بر ایمنی ترافیک، طبقه بندی نشد. از 488 داروی طبقه بندی شده، 43.85% به سطح صفر ، 25.41% به سطح یک، 13.94% به سطح دو، 10.4% به سطح سه و 6.76% همزمان به چند طبقه تعلق داشتند. سپس سامانه داروها و رانندگی طراحی شده و اطلاعات داروها در این سامانه وارد شد. بر اساس میزان تاثیر داروها بر رانندگی، چهار رنگ سبز (داروهای با اثر ناچیز یا فاقد اثر)، زرد (اثر خفیف)، نارنجی (اثر متوسط) و قرمز (اثر شدید) برای این داروها در سامانه قابل رویت میباشد. اثر 767 دارو به دلیل نبود شواهد علمی، با عبارت «فعلا شواهد کافی وجود ندارد» در سامانه مشخص شده و از رنگ طوسی برای نمایش این داروها در سامانه استفاده شد (آدرس: www.datts.ir). توصیههای سامانه، با افزایش درک خطر، احتمال رانندگی پس از مصرف داروهای خطرناک را کاهش میدهد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
