میزان پذیرش ورزش با نظارت و مبتنی بر منزل در دوران بارداری و تأثیر آنها بر برخی پیامدهای مادری، جنینی و نوزادی
Compliance of supervised and home-based exercises during pregnancy and their effect on some maternal, fetal and neonatal outcomes
مجریان: سکینه محمد علیزاده چرندابی , شمسی عباسعلیزاده
خلاصه روش اجرا: این پژوهش از نوع کارآزمایی تصادفی سازی شده میباشد که در آن میزان پذیرش ورزش با نظارت و ورزش مبتنی بر منزل در دوران بارداری و نیز تأثیر این دو روش ورزشی بر میانگین نمره افسردگی دوران بارداری و بعد از زایمان، عاطفه مثبت و منفی و میانگین وزن هنگام تولد نوزاد (پیامدهای اولیه) و نیز بر برخی دیگر از پیامدهای مادری و نوزادی (پیامدهای ثانویه) مورد بررسی قرار خواهد گرفت. 150 زن باردار 18-12 هفته واجد شرایط، پس از توضیح اهداف و نحوه انجام پژوهش و کسب رضایت آگاهانه کتبی وارد مطالعه خواهند شد. توالی تخصیص مشارکتکنندگان به سه گروه مورد مطالعه (ورزش با نظارت ، ورزش مبتنی بر منزل، و رویکرد روتین تنهایی) توسط فرد غیردرگیر در نمونهگیری با استفاده از برنامه کامپیوتری به روش تصادفی سهمیهبندی (بر اساس با یا بدون سابقه قبلی زایمان) بلوکبندی شده با اندازه بلوک شش و نُه تایی با نسبت تخصیص 1:1:1 تعیین خواهد شد. مخفی سازی تخصیص توسط پاکتهای مات سربسته پشت سرهم شمارهگذاری شده انجام خواهد گرفت. کورسازی شرکتکنندگان و اعمال کنندگان مداخله به دلیل ماهیت مطالعه امکانپذیر نبوده ولی بررسیکننده پیامدها تا حد امکان از نوع مداخلات غیر مطلع خواهند بود. زنان در گروه اول مداخله با نظارت از هفته 18-12 تا هفته 38 بارداری بر اساس برنامه هماهنگ شده با آنان در سه جلسه ورزشی در هفته (شامل 1-2 جلسه چهره به چهره تک نفره یا گروهی حداکثر چهار نفره) شرکت خواهند نمود. در جلسات چهره به چهره ورزش هوازی حدود 30 الی 60 دقیقه ای با راهنمایی ماماهای آموزشدیده و پخش فیلم همزمان ورزش متناسب سن بارداری (سهماهه دوم، سهماهه سوم) انجام خواهد گرفت. بقیه سه جلسه هم با نظارت غیر مستقیم (تماس تلفنی تصویری یا صوتی یکبار در ابتدای جلسه و حداقل یکبار هم در طی یا انتهای هر جلسه) از روی فیلم در منزل ورزش نموده یا پیاده روی خواهند داشت. در گروه دوم مداخله، در هفته های 12-18 و 26-28 بارداری 1-2 جلسه ورزش هوازی متناسب سن بارداری بطور عملی (چهره به چهره تک نفره یا گروهی حداکثر چهار نفره) آموزش داده شده و پس از تحویل فیلم آموزشی و دادن توضیحات لازم، از آنان خواسته میشود بر اساس برنامه تعریفشده ضمن نگاه کردن به فیلم داده شده در منزل ورزش نموده و یا پیاده روی داشته باشند و در ابتدای هر جلسه از طریق ارسال پیامک یادآوری انجام گرفته و حداقل یکبار در هفته هم تلفنی پیگیری خواهند شد. علائم خطر و موارد ضروری به همه افراد در گروههای مداخله بصورت شفاهی و کتبی آموزش داده خوهد شد. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نخواهد کرد. هر سه گروه مراقبت استاندارد دوران بارداری در ایران بر اساس دستورالعملهای کشوری را بهصورت یکسان دریافت خواهند نمود. بر اساس اهداف مطالعه در مقاطع زمانی 18-12، 28-26، 38-36 هفته بارداری، هفته اول بعد از زایمان و 8-6 هفته و 6 ماه بعد از زایمان (به علت محدودیت زمانی نگارش پایان نامه، نتایج مربوط به پیامدهای جمع اوری شده در ماه ششم پس از زایمان خارج از پایاننامه دکتری منتشر خواهد شد) داده های مورد نیاز جمع آوری خواهند شد. در هفته 12 تا 18 (بدو ورود زنان به مطالعه) مشخصات پایه شامل مشخصات فردی اجتماعی و باروری و پرسشنامه های افسردگی ادینبورگ، عاطفه مثبت و منفی، 14 آیتم اضطراب و استرس DASS-21، شدت کمردرد (VAS)، بی اختیاری ادراری، عملکرد جنسیFSFI ، فعالیت فیزیکی دوران بارداری، رفاه پنج آیتمی سازمان بهداشت جهانی، خستگی تکمیل خواهد شد. پرسشنامه های فوق (بجز فعالیت فیزیکی دوران بارداری که فقط یکبار در مرحله پایه ای تکمیل می شود) باضافه پرسشنامه ترس از زایمان هر کدام 1-2 بار طی پیگیریهای دوران بارداری و 1-2 بار طی پیگیریهای پس از زایمان تکمیل خواهند شد. همچنین پرونده های موجود در مراکز بهداشتی و نیز پرونده بیمارستانی افراد شرکت کننده نیز جهت استخراج داده های لازم مورد بررسی قرار خواهد گرفت. داده ها با نرم افزار SPSS مورد تجزیه تحلیل قرار خواهند گرفت. نرمال بودن توزیع داده های کمی به تفکیک گروههای مورد مطالعه با استفاده از آزمون K-S بررسی خواهد شد. در صورت نرمال بودن توزیع داده ها برای مقایسه گروههای مورد مطالعه از نظر میانگین نمرات بیش از یکبار اندازه گیری شده در مرحله پیگیری (افسردگی، عاطفه مثبت و منفی، اضطراب، استرس، ....) از آزمون Repeated measures ANOVA و از نظر میانگین پیامدهای کمی یکبار اندازه گیری شده در مرحله پیگیری (وزن نوزاد، سن حاملگی در زمان زایمان، ....) از آزمون ANCOVA (با کنترل اثر مقادیر پایه و عوامل سهمیه بندی) و در صورت غیرنرمال بودن توزیع به تفکیک مقاطع زمانی مورد بررسی از آزمون کروسکال والیس برای مقایسه سه گروه با هم و در صورت وجود تفاوت معنی دار آماری از آزمون من ویتنی برای مقایسه دو به دو گروهها استفاده خواهد شد. برای مقایسه گروهها از نظر فراوانی متغیرهای کیفی مورد بررسی در هر یک مقاطع زمانی مورد بررسی بطور جداگانه از آزمون کای دو، و برای مقایسه داخل گروهی در متغیرهای اندازه گیری شده در دو مقطع زمانی از آزمون مک نیمار و در متغیرهای اندازه گیری شده در چند مقطع زمانی از آزمون فریدمن استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 65607 |
| عنوان فارسی طرح | میزان پذیرش ورزش با نظارت و مبتنی بر منزل در دوران بارداری و تأثیر آنها بر برخی پیامدهای مادری، جنینی و نوزادی |
| عنوان لاتین طرح | Compliance of supervised and home-based exercises during pregnancy and their effect on some maternal, fetal and neonatal outcomes |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه, گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | ارائه الگوهای مناسب در مدیریت نظام سلامت |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 24 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | با عنایت به مشکلات مطرح در زمینه کم تحرکی دوران بارداری و با توجه به پایین بودن سطح فعالیت بدنی در بین اغلب زنان باردار، مداخلات برای افزایش سطح فعالیت بدنی زنان باردار ضروری می باشد. از سوی دیگر، اگر چه بسیاری از مطالعات نشــان دهنـده اثـرات مفیـد ورزش بر مادر و جنین و گذراندن یک حــاملگی بدون مشکل میباشــد، هنوز شواهد کافی در مورد اثــرات ورزش در زمان حاملگی بر تعداد زیادی از پیامدهای بارداری و پس از زایمان از جمله افسردگی، اضطراب و استرس دوران بارداری وجـود نـداشته و مطابق نتایج مرور چتری اخیرا منتشر شده، هیچ مطالعه منتشر شده ای در مورد تاثیر ورزش بر عاطفه وجود ندارد. مطابق بررسی متون انجام گرفته توسط تیم تحقیق، در ایران مطالعـه ای در مورد مقایسه میزان تبعیت و تاثیر برنامه های ورزشی مختلف یافت نشد و مطالعات انجام گرفته در مورد تاثیر ورزش با نظارت چهره به چهره در مقایسه با ورزش در منزل بر پیامدهای مادری، جنینی و نوزادی در سطح دنیا هم بسیار محدود میباشد. بنابراین، این مطالعه با هدف مقایسه میزان تبعیت و تاثیر دو برنامه ورزشی دوران بـارداری منطبق شده با سنین مختلف بارداری (ورزش تحت نظارت و ورزش در منزل) بر برخی پیامدهای مادری، جنینی و نوزادی طراحی گردید. علی رغم وجود دستورالعمل های بین المللی و ملی در کشورهای مختلف، در کشور ما دستورالعملی در این زمینه با توجه به شرایط زنان در زمانهای مختلف بارداری وجود نداشته و هم مراقبین درمانی و هم بیماران نگرانی هایی از انجام ورزش در این دوران دارند. یافته ها این پژوهش می تواند در راستای تدوین دستورالعمل و برنامه ای برای انجام ورزش دوران بارداری مورد استفاده مسئولین محترم وزارت بهداشت قرار گیرد و همچنین با توجه به شرایط جامعه ایرانی و عدم وجود فضای مناسب کافی و یا مشکلات دیگر جهت انجام ورزشهای دوران بارداری تحت نظارت برای تعداد زیادی از زنان باردار ایرانی، در صورت تبعیت مناسب و موثر بودن برنامه ورزش در منزل، با بهره گیری مناسب از این رویکرد ساده و کم هزینه ورزشی میتوان به ارتقای سلامت اغلب زنان باردار کمک بهینه تری نمود. |
| اهداف اختصاصی | تعیین و مقایسه میزان پذیرش برنامه فعالیت‌های ورزشی هوازی دوران بارداری از هفته 18-12 به هر دو روش (زیر نظر مربی و روش مبتنی بر منزل) -تعیین و مقایسه میانگین نمره افسردگی دوران بارداری و بعد از زایمان در گروه‌های مداخله و کنترل با کنترل مقادیر پایه -تعیین و مقایسه میانگین نمره عاطفه مثبت و منفی دوران بارداری و بعد از زایمان در گروه‌های مداخله و کنترل با کنترل مقادیر پایه -تعیین و مقایسه میانگین وزن هنگام تولد نوزاد در گروه‌های مداخله و کنترل -اهداف فرعی مربوط به پیامدهای کمی تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب، نمره استرس، نمره رفاه، نمره عزت نفس، نمره خستگی، نمره عملکرد جنسی، نمره ترس از زایمان، نمره رضایت از زایمان، افزایش وزن بارداری، کاهش وزن بعد از زایمان، قند خون، سن حاملگی در زمان زایمان، قد و دور سر نوزاد در گروه‌های مداخله و کنترل -اهداف فرعی مربوط به پیامدهای کیفی تعیین و مقایسه فراوانی وجود مشکلات ( پرفشاری ­خون، پره اکلامپسی ،قند خون افزایش یافته)، وقوع زایمان قبل و بعد از موعد در زن، زایمان سزارین، آپگار کمتر از 7 نوزاد در دقیقه پنجم در گروه‌های مداخله و کنترل - سایر پیامدها : در صورتیکه در زمان اجرا، پیامدهای دیگری را متاثر از انجام ورزش های دوران بارداری یافت شود انها هم تا حد امکان ارزیابی خواهد شد ولی در نتایج بعنوان پیامدهای unplanned ذکر خواهد شد. |
| چکیده انگلیسی طرح | This is a randomized trial aimed to explore compliance of supervised and home-based exercises during pregnancy and to assess the effects of the exercise methods on maternal and neonatal outcomes (secondary outcomes). 150 eligible women at gestational age of 12-18 weeks will be recruited into the study after obtaining written informed consent. Participants will be allocated into three study groups. Allocation sequence will be generated by a person, not involved in the recruitment and data collection, through stratified (based on nulli- or multi-parity) block randomization with random block sizes of six and nine, and allocation ratio of 1:1:1 using a computer program. The sequence will be concealed using sequentially numbered opaque sealed envelopes. Blinding of participants and trainers (providers of the interventions) will not be feasible due to the nature of the study, but the outcome assessor/s will be unaware of the interventions, as much as possible. In the group of supervised exercise, the women will exercise three 30-60 min sessions per week from 12-18th to 38th week of gestational age, adapted to the pregnancy trimesters. In the home-based exercise, following 1-2 educational sessions of the exercises at two time-points (12-18 and 26-28 weeks of gestational age), the video exercise tap will be given to the participants and they will be instructed to adhere to the prescribed aerobic exercise program and have regular exercise (at least three times a week, 30-60 min/session. The control group will receive no intervention. All three groups will receive identical standard prenatal and postnatal care in accordance with national guidelines in Iran. In line with the study objectives, the data will be collected at 12-18, 26-28, 36-38 weeks of pregnancy, also the first week, 6-8 weeks and 6 months after delivery (due to the time limitation for PhD dissertation, the results of data collected at six months after birth will be published independent of the doctoral dissertation). At week 12 to 18 (baseline), demographic and fertility characteristics, questionnaires of Edinburgh depression, positive and negative affect, 14 items of anxiety and stress (DASS-21), low back pain intensity (VAS), urine incontinence, female sexual function (FSFI), physical activity, fatigue will be completed. All of the questionnaires (except questionnaire of physical activity which will be completed only at the baseline), in addition of childbirth fear questionnaire will be completed again 1-2 times at the antenatal follow-ups and 1-2 times at the postnatal follow-ups. The health centers’ records and the hospital records of the participants will also be reviewed to extract the necessary data. Normal distribution of quantitative data will be assessed by the study groups using K-S test. In case of normal distribution of data, the following statistical tests will be employed for comparison of the study groups: repeated measures ANOVA in terms of mean scores of depression, anxiety, stress, ....; ANCOVA for mean weight of neonates, gestational age at delivery (adjusted for the baseline values and the stratified factor(. For non-normally distributed data, we will use Kruskal-Wallis test for comparing the three groups. In case of statistically significant differences, the Mann-Whitney test will be used to compare each two groups. The chi-square test will be used to compare frequency of qualitative variables at each time point. The intra-group comparisons of the variables measured at two time points will be performed using McNemar's test, and for those measured at multiple time points, the Friedman test will be used. |
| کلمات کلیدی | تعریف نظری ورزش و فعالیت بدنی: به هر نوع حرکت بدن که در اثر انقباض و انبساط عضلات اسکلتی بدن ایجاد میشود و نیازمند صرف انرژی است، فعالیت بدنی گفته میشود. ورزش نوعی فعالیت بدنی سازماندهی شده است که با هدف بازی و سرگرمی، توانایی بیشتر، تندرستی و یا تناسب بدنی و به صورت حرکات منظم، مکرر و یا برنامه ریزی شده انجام میشود [114]. تعریف نظری ورزش هوازی: به آن «کاردیو»یا «ایروبیک» (به معنای با اکسیژن) هم میگویند، ورزشی است که در آن، خونِ اکسیژندار توسط قلب پمپاژ میشود تا اکسیژن به تمام عضلاتِ در حال فعالیت برسد. ورزش هوازی سبب افزایش ضربان برای مدت نسبتاً طولانی میشود. کالج پزشکی ورزشی آمریکا (ACSM) ورزش هوازی را به عنوان فعالیتهایی که از گروههای بزرگ عضلانی استفاده میکنند تعریف میکند که میتواند به طور مداوم حفظ شود و از نظر ماهیتی ریتمیک باشد. همانطور که از این نام پیداست، گروههای عضلانی فعال شده توسط این نوع ورزش به متابولیسم هوازی تکیه میکنند تا انرژی را به صورت آدنوزین تری فسفات (ATP) از اسیدهای آمینه، کربوهیدراتها و اسیدهای چرب استخراج کنند [62]. نمونههای ورزشهای هوازی عبارتند از: پیادهروی، کلاسها ی ورزشی ایروبیک، شناکردن و دویدن [23]. تعریف عملی ورزش با نظارت: انجام ورزشهای هوازی سه بار در هفته و هر جلسه 30-60 دقیقه، از هفته 12-18 تا هفته 38 بارداری یا تا زمان زایمان، شامل 1-2 جلسه چهره به چهره تک نفره یا گروهی حداکثر چهار نفره با راهنمایی ماماهای آموزشدیده و پخش فیلم همزمان ورزش هوازی با توجه بهتناسب ورزش ویژه سن بارداری (سهماهه دوم، سهماهه سوم). بقیه سه جلسه هم افراد با نظارت غیر مستقیم (تماس تلفنی تصویری یا صوتی یکبار در ابتدای جلسه و حداقل یکبار هم در طی یا انتهای هر جلسه) از روی فیلم در منزل ورزش نموده یا پیاده روی خواهند داشت. تعریف عملی ورزش مبتنی بر منزل: آموزش عملی (چهره به چهره تک نفره یا گروهی حداکثر چهار نفره) فعالیتهای ورزشی هوازی توسط ماماهای آموزشدیده در هفته های 12-18 و 26-28 بارداری، در هر دوره 1-2 جلسه ورزش هوازی متناسب آن سن بارداری و تحویل فیلم آموزش و تاکید و انجام پیگیری جهت تداوم فعالیتهای ورزشی در منزل حداقل سه جلسه 30 الی 60 دقیقه ای در هفته با نگاه کردن به فیلم داده شده ورزشها. در ابتدای هر جلسه از طریق ارسال پیامک یادآوری انجام گرفته و حداقل یکبار در هفته هم تلفنی پیگیری خواهند شد. تعریف نظری افسردگی: افسردگی عبارتست از یک بیماری مربوط به تغییر حالت روحی فرد که با کاهش حس لذت و خوشی همراه است. مهم ترین علائم افسردگی عبارتند از احساس خستگی و کاهش فعالیتهای روزمره، احساس ناامیدی و پریشی، غم پابرجا، احساس گناه، بی ارزشی، بی خوابی، بیدار شدن در اوایل صبح وتفکرات خودکشی که البته تمام بیماران با علایم یکسانی مواجه نمیشوند. چندین ابزار غربالگری در دسترس هستند که اعتبار آنها برای استفاده در دوران حاملگی و بعد از زایمان تأئید شده است (مقیاس افسردگی ادینبورگ، مقیاس افسردگی بک و مقیاس افسردگی مرکز مطالعات اپیدمیولوژیک) [115, 116]. تعریف عملی نمره افسردگی: در این مطالعه منظور نمره بدست آمده از مقیاس افسردگی ادینبورگ است. تعریف نظری عاطفه مثبت (Positive Affect): عاطفـه مثبـت بـه احسـاس شـور و شـوق، فعـال بـودن و هشیاری در یک فـرد و بطور خلاصه عاطفه مثبت بیان می کند که یک نفرتا چه اندازه شور و شوق برای زندگی کردن دارد [117]. تعریف نظری عاطفه منفی (negative Affect): عاطفـه منفـی بـه احسـاس غمگینـی و کمبود انـرژی اشـاره دارد و بطور کلی یک حالت درونی ناخوشایند است و شامل حالاتی مانند ترس، بیزاری، نفرت و ... است [117]. تعریف عملی عاطفه مثبت و عاطفه منفی: در این پژوهش از مقیاس کوتاه شده نسخه بین المللی تامپسون 2007 استفاده خواهد شد که دارای دو زیرگروه عاطفه مثبت و منفی و هر کدام دارای 5 آیتم بوده و آیـتم هـا روی یـک مقیاس پنج درجه ای لیکرت (1 = بسیارکم یا بـه هـیچ وجـه تـا 5 =بسیار زیاد) رتبه بندی میشود [118]. تعریف نظری رفاه (well-being) ابعاد بهزیستی در قالب مفاهیمی چون پذیرش خود، استقلال، روابط مثبت با دیگران، کنترل بر محیط، رشد فردی، داشتن هدف در زندگی و کیفیت زندگی مورد مطالعه قرار گرفته است [119]. بهزیستی روانی، فرایند یکپارچه ای مستقل از بیماری روانی است که مفهومی بیش از شادکامی را در بردارد و شامل مفهومی از رشد خوش بینانه می باشد [120]. تعریف عملی رفاه (well-being) : از شاخص بهزیستی پنج سوالی سازمان بهداشت جهانی WHO-5 استفاده خواهد شد. تعریف نظری ترس از زایمان: ترس و اضطراب یک اختلال نسبتاً شایع در سنین باروری است. مهم ترین ترسهای دوران بارداری شامل ترس از زایمان، ترس از تولد نوزادی با معلولیت ذهنی و جسمی و نگرانی در مورد تغییرات ظاهرآنان میباشد [121]. تعریف عملی ترس از زایمان: برای ارزیابی ترس از پرسشنامه معتبر ترس از زایمان (W-DEQ- (versions A & B استفاده خواهد شد. تعریف نظری اضطراب و استرس: استرس حالتی از فشار روانی یا عاطفی و یا تنشهای ناشی از شرایط نامطلوب و یا طاقت فرسا است. اختلال اضطراب (Anxiety Disorder) یک حالت روانی یا برانگیختگی شدید است که ویژگی بنیادین آن ترس، شک، تردید و نگرانی زیاد است و در واقع احساس ترس و نگرانی است که فرد نمیتواند به سادگی بر این احساس پیروز شود [34]. تعریف عملی اضطراب و استرس: برای ارزیابی استرس و اضطراب از 14 آیتم سنجش پرسشنامه Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS-21) (هر کدام 7 آیتم) استفاده خواهد شد نمره گذاری آن برای هرسوال به صورت لیکرتی از اصلا (صفر) تا خیلی زیاد ( 3) می باشد و حداقل نمره هر مقیاس صفر و حداکثر 42 می باشد. تعریف نظری خستگی : خســتگی یــک فراینــد تدریجــی اســت که بــا بی میلـی بـرای هـر گونـه تـلاش، کاهـش کارایـی و هوشـیاری و در نهایـت اختـلال در عملکـرد ذهنـی و جسمی همراه اسـت [122]. تعریف عملی خستگی : بر اساس پرسشنامه خستگی « پرسشنامه ی چندبعدی خستگی Fatigue Multidimensional Assessment of (MAF)» سنجیده خواهد شد. تعریف عملی افزایش وزن بارداری: منظور افزایش وزن طی فاصله بین پیگیریهای انجام گرفته طی مطالعه می باشد که اندازه گیری وزن توسط اعضای تیم تحقیق با یک وزنه استاندارد شده با دقت 100 گرمی (با حداقل لباس و بدون کفش) انجام خواهد گرفت. تعریف عملی کاهش وزن پس از زایمان: منظور کاهش وزن طی فاصله بین پیگیریهای انجام گرفته طی مطالعه میباشد. اندازه گیری وزن توسط اعضای تیم تحقیق در زمان نزدیک به زایمان، شش هفته و شش ماه بعد از زایمان با یک وزنه استاندارد شده با دقت 100 گرمی (با حداقل لباس و بدون کفش) انجام خواهد گرفت. در صورتی که بین آخرین اندازه گیری دوران بارداری و زمان زایمان بیش از یک هفته فاصله باشد، با کارکنان محل زایمان فرد جهت اندازه گیری وزن فرد و گزارش ان به پژوهشگر هماهنگی بعمل خواهد آمد. تعریف نظری دیابت بارداری: اختلال در تغییرات قند خون دیابت نامیده میشود. زنان مبتلا را میتوان در دو گروه قرار داد زنانی که قبل از ابتدای بارداری مبتلا به دیابت بوده (دیابت آشکار یا دیابت قبل از بارداری) و زنانی که دچار دیابت نبوده اما در جریان پیشرفت حاملگی تحت تأثیر هورمونهای بارداری بویژه از اواسط بارداری به بعد دچار دیابت خواهند شد، دیابت بارداری نامیده میشود [123]. زنانی که دارای میزان گلوکز پلاسمایی بیش از 140 میلیگرم در دسی لیتر یک ساعت بعد و یا 120میلیگرم در دسی لیتر دو ساعت بعداز غذا خوردن و یا زنان دارای گلوکز ناشتای بیش از 92 میلیگرم در دسی لیتر در معرض دیابت بارداری بوده و همچنین هموگلوبین A1c حداقل 5/6 درصد در افراد مبتلا به دیابت آشکار همراه با افزایش عوارض دیابت خواهد بود [124]. در زنان باردار مشکوک به دیابت بارداری که میزان قند خون ناشتا بالاتر از 92 دارند ازمایش تحمل گلوکز توصیه می گردد. انجمن دیابت امریکا(2020)، آزمایش تحمل 75 گرم گلوکز خوراکی دو ساعته را توصیه کرده (جدول شماره1) در صورتیکه دو مورد از موارد مندرج در جدول زیر مختل باشد دیابت بارداری تشخیص داده می شود [125] جدول1 :تشخیص دیابت بارداری با مصرف 75 گرم گلوکز خوراکی قندخون mg/dL mmol/L ناشتا 92 5.3 یک ساعت بعد 180 10 دوساعت بعد 153 8.6 تعریف عملی دیابت بارداری: با انجام آزمایشات قند خون در اوایل بارداری و تکرار آن در هفته 30-26 تشخیص داده میشود با استناد به پرونده زنان باردار و آزمایشات که در سیستم بهداشتی ایران برای تمام زنان باردار در سه ماهه اول و هفته 30-26 انجام می شود. براساس دستور العمل کشوری کلیه زنان باردار در هفته 26 تا 30 آزمایش تحمل گلوکز انجام و در صورتیکه دو مورد از موارد سه گانه قند خون ناشتا، یکساعته و دوساعته آزمایش تحمل گلوکز مختل باشند تشخیص دیابت بارداری یا عدم آن داده خواهد شد. تعریف نظری فشار خون بارداری و پرهاکلامپسی: تشخیص فشار خون حاملگی در زنانی مطرح میشود که فشار خون آنان اولین بار بعد از هفته بیست بارداری به140/90میلی متر جیوه رسیده اما در آنان پروتینئوری شناسایی نشده است. در صورت اضافه شدن پروتینئوری به فشار خون بارداری پرهاکلامپسی نامیده میشود [126]. مقادیر مساوی یا بیش از 300 میلیگرم در 24 ساعت یا نسبت پروتئین به کراتینین مساوی یا بیش از 0.3 پروتینئوری نامیده میشود [126]. تعریف عملی فشار خون بارداری و پره اکلامپسی: فشار خون با ابزار ویژه و مکرراً در طول بارداری توسط کارشناس مامایی ناظر براجرای طرح در هر بار پی گیری کنترل میگردد علاوه بر آن پرونده های مراقبت مادران در مراکز بهداشتی نیز از نظر عوامل فوق بررسی و چنانچه فشار خون بیمار بالاتر از 140/90 میلی متر جیوه باشد، مبتلا به فشار خون بارداری بوده و در صورتیکه علاوه بر فشار خون بالا آزمایش ادرار از نظر پروتینئوری مثبت باشد بیمار مبتلا به پره اکلامپسی در نظر گرفته می شود. تعریف نظری کمردرد: کمردرد، شایع ترین اختلال اسکلتی عضلانی است که در ناحیه مفصل ساکرو ایلیاک و لومبار در قسمت تحتانی کمر احساس میشود [127]. علت افزایش شیوع کمردرد در دوران بارداری را میتوان به تغییرات فیزیولوژیک دوران بارداری نسبت داد. یکی از این تغییرات فیزیولوژیک، افزایش وزن در دوران بارداری است که با تغییر مرکز ثقل بدن به بالا و جلو، باعث ایجاد لوردوز و افزایش انحنای طبیعی ستون مهرهها به سمت داخل و افزایش فشار به قسمت تحتانی کمر میشود [128]. تعریف عملی شدت کمردرد: بیان توسط خود مادر باردار بر اساس احساس خود فرد با استفاده از خط کش صد میلیمتری Visual Analogue Scale (VAS). تعریف نظری بی اختیاری ادراری: به دو گروه بی اختیاری استرسی و فوریتی تقسیم می شود. بی اختیاری استرسی عبارت است از دفع غیرارادی ادرار در هنگام افزایش فشار داخل شکم مانند خندیدن، عطسه، سرفه، هنگام فعالیت بدنی [129]. بی اختیاری ادراری فوریتی عبارت است از ناتوانی در کنترل ادرار در هنگامی که احساس ادرار رخ دهد. امکان دارد به تنهایی یا گاهی همراه با بیاختیاری ادراراسترسی باشد شیوع بیاختیاری ادرار با بالارفتن سن افزایش مییابد و زنان را بیشتر از مردان گرفتار میکند [130]. تعریف عملی شدت بی اختیاری ادراری: در این مطالعه شدت بی اختیاری ادراری استرسی و فوریتی زنان از پرسشنامه معتبر تشخیص اختلالات ادراری Questionnaire for Urinary Incontinence Diagnosis (QUID) مشخص خواهد شد. تعریف نظری پارگی مجرای زایمان: پارگیهای دستگاه تناسلی تحتانی ممکن است سرویکس، واژن و یا پرینه را درگیر کند. پارگیهای پرینه اغلب بدنبال زایمان واژینال رخ میدهد و اکثر آنها از نوع درجه اول و دوم هستند پارگیها بر اساس عمق خود طبقه بندی میشوند پارگیهای درجه سوم و چهارم آسیبهای زایمانی اسفنکتر مقعد نامیده میشوند آسیب های اسفنکتر مقعد در مقایسه با پارگیهای ساده تر با میزان بیشتر خونریزی و درد همراه هستند [131]. تعریف عملی پارگی مجرای زایمان: براساس آنچه در پرونده بیمارستانی درج شده است، سنجیده خواهد شد. تعریف نظری اختلال عملکرد جنسی: رفتاری است که موجبات لذت فرد و شریک جنسی اش را فراهم می کند و شامل تحریک اجزای جنسی اولیه همراه با مقاربت است .اختلالات عملکرد جنسی شامل اختلال در میل جنسـی، برانگیختگی جنسی، ارگاسم و اختلال درد جنسـی میباشد [132]. تعریف عملی نمره اختلال عملکرد جنسی: با استفاده از پرسشنامه تشخیص اختلال عملکرد جنسی Female Sexual Function Index (FSFI) نمره کلی و ابعاد مختلف آن مشخص خواهد شد. تعریف نظری سن بارداری: مدت طبیعی حاملگی که از اولین روز آخر آخرین پریود قاعدگی طبیعی محاسبه میشود بسیار نزدیک به 280 روز یا 4 هفته است. سن حاملگی بطور مدون بر حسب هفته حساب میشود [133]. با اندازهگیری ارتفاع رحم در ماههای مختلف بارداری، سونوگرافی و بررسی تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی محاسبه میگردد. محاسبه سن بارداری بر اساس تاریخ آخرین دوره قاعدگی، اگر با اطمینان باشد، دقیق ترین روش است [134]. سونوگرافی در سه ماهه اول نیز روش تشخیصی دقیقی برای تعیین سن حاملگی می باشد [135]. تعریف عملی سن بارداری: در این مطالعه تاریخ اخرین پریود ارجح است چون مطالعه از اوایل بارداری شروع خواهد شد تاریخ آخرین قاعدگی آنان ثبت خواهد شد و در صورت عدم اطمینان تصمیم بر اساس نتیجه سونوگرافی زیر 12 هفته خواهد بود که با اختلاف 3 تا 5 روز قابل اطمینان است البته در کلیه شرکت کنندگان در مطالعه هر دو روش مطابقت داده خواهد شد. تعریف نظری نوزادان پره ترم: نوزادانی که قبل از هفته 37 بدنیا میآیند. تولد پره ترم شامل دو زیرگروه است: تولدهای زیر 33 هفته و 6 روز زود هنگام و تولدهای 34 تا 36 پره ترم دیررس نامیده میشوند [133]. تعریف نظری نوزادان پست ترم: نوزادانی که بعد از هفته 42 بدنیا میآیند [133]. تعریف نظری آپگاردقیقه اول و پنجم: سیستم امتیازدهی وضعیت نوزاد پس از تولد توسط دکتر ویرجینا آپگار در سال 1953 ارایه که تاکنون یکی از روشهای بالینی مفید برای تقسیم بندی وضعیت نوزادان یک و پنج دقیقه بعد از تولد است. 5 ویژگی تعداد ضربان قلب، تلاش تنفسی،توان عضلانی، تحریک پذیری رفلکسی و رنگ در آن مورد بررسی قرار میگیرند و به آنها امتیاز صفر تا یک و یا دو داده میشود. امتیاز کلی بر مبنای مجموع پنج جزء حاصل میشود و عدد نهایی حد اکثر10 است [136]. نوزادان بالای امتیاز آپگار وضعیت مناسب و زیر 7 نیازمند بررسی و مراقبت بیشتر و احتمالاً اقدامات احیای نوزاد هستند. به طور کلی، هر چه نمره آپگار بالاتر، وضعیت نوزاد بهتر است، از این رو، نمره آپگار نوزاد سالم بین 7 تا 10، نمره آپگار نوزاد در وضعیت بیماری خفیف تا متوسط بین 4 تا 6 و نمره آپگار نوزاد در موارد بیمار گونه شدید بین 0 تا 3 دسته بندی میشود [137]. تعریف عملی آپگار دقیقه اول و پنجم: در این مطالعه با استفاده از مستندات موجود در پرونده بیمارستانی شرکت کنندگان مشخص خواهد شد. تعریف نظری شاخصهای آنتروپومتریک: مهمترین شاخصهای آنتروپومتریک نوزادان وزن، دور سر و قد می باشد [138]. تعریف نظری وزن نوزادان : وزن هنگام تولد نوزادان، همواره با توجه به جنس و سن حاملگی بیان میشود. متوسط وزن برای نوزادان پسر 2.9 تا 4.2 کیلوگرم و متوسط 3.6 کیلوگرم و برای نوزادان دختر 2.8 تا 4 کیلوگرم و به طور متوسط 3.5 کیلوگرم میباشد. وزن نوزادان در ایران به طور متوسط حدود 3400 گرم میباشد، اما میتواند بین 2500 گرم تا 4500 گرم نیز متغیر باشد [138]. تعریف نظری قد نوزادان: قد نوزاد به هنگام تولد در حالتی سنجیده میشود که نوزاد به پشت خوابیده، هردو زانو صاف بوده و زاویه کف و ساق پا 90 درجه باشد که به طور متوسط 48 تا 53 سانتیمتر میباشد[138]. تعریف نظری دورسر نوزادان : دور سر نوزاد با اندازهگیری بزرگترین محیط سر که از فاصله ما بین برجستگی پس سر و پیشانی میگذرد سنجیده میشود. اندازه دور سر طبیعی نوزادان 36-33 سانتی متر میباشد [138]. تعریف عملی وزن، قد و دور سر نوزادان: با استفاده از مستندات موجود در پرونده بیمارستانی یا برگه خلاصه پرونده داده شده به مادر تعیین خواهد شد |
| ذینفعان نتایج طرح | نتایج این پژوهش برای زنان باردار با اهمیت میباشد. زیرا انجام فعالیت ورزشی همیشه در زنان باردار همراه با نگرانی است از طرف دیگرکم تحرکی نیز نگرانی جامعه امروزی و تهدید کننده سلامتی بویژه در زنان باردار است. در صورت نتایج مثبت (تبعیت بالا و تاثیر مثبت از پروتوکلهای ورزشی مورد بررسی)، تداوم اجرای این پروتوکلها می تواند کمک شایانی به ارتقای سطح سلامت زنان باردار بنماید. نتایج این مطالعه برای مسئولین وزارت بهداشت نیز بسیار مهم خواهد بود. یافته های این پژوهش می تواند در راستای تدوین دستورالعملی برای انجام ورزشهای دوران بارداری مورد استفاده قرار گیرد. سیاست گذاران کشور میتوانند نتایج آن را با برنامههای مراقبتی مادران باردار تلفیق نموده، و با اجرای آن و توجه به ایجاد فضاهای ورزشی مناسب زنان باردار و یا نظارت بر انجام آن در منازل به بهبود پیامدهای مادری و نوزادی و در نهایت ارتقای سطح سلامت و کاهش کم تحرکی در جامعه کمک نمایند. جامعه مامایی: با توجه به این که آموزش دهندگان و ناظرین فعالیتهای ورزشی در این طرح ماماها خواهند بود، در صورت نتایج مثبت آن، میتوان با تاکید بیشتر در این زمینه در کوریکولوم آموزشی دانشجویان مامایی و برگزاری دوره های آموزش ضمن خدمت ماماها از نیروی عظیم ماماها در کل کشور در این قسمت نیز بهره گیری بهینه را نموده و کمک شایانی به ارتقای سلامت زنان باردار نمود. همچنین نتایج این پژوهش می تواند تکمیل کننده پژوهشهای قبلی و مبنایی برای مطالعات آینده نیز باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| شمسی عباسعلیزاده | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| افسانه ویسی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| فریبا قادری | همکار اصلی |
| ماه منیر حقیقی | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر پایبندی زنان باردار به انجام ورزش در منزل پایین بود و انجام ورزش با نظارت مستقیم یک جلسه در هفته نیز بر اغلب پیامدهای بارداری تاثیری نداشت.متن خبر شواهد در مورد پایبندی و تأثیر برنامههای ورزشی بر پیامدهای بارداری محدود می باشد. در این کارآزمایی بالینی، 150 زن باردار به دو گروه ورزشی (ورزش با یک جلسه نظارت مستقیم در هفته و ورزش در منزل از هفته 18-12 تا 38 بارداری) و یک گروه کنترل تخصیص یافتند. 36% افراد گروه با نظارت کمتر از 50% از جلسات ورزشی در نظر گرفته شده حضور یافتند. میزان فعالیت ورزشی در گروه با نظارت بیشتر از گروه ورزش در منزل بود. تفاوت معنیداری بین گروههای مطالعه از نظر نمره افسردگی، استرس، اضطراب، رفاه، عاطفه مثبت و منفی دوران بارداری وجود نداشت، اما 6 هفته پس از زایمان نمره افسردگی در گروه ورزش با نظارت بطور معنی داری کمتر از گروه کنترل، نمره رفاه بطور معنی داری در گروه ورزش در منزل بیشتر و نمره خستگی در گروه ورزش با نظارت بیشتر ازدو گروه دیگر بود. در کل متوسط ورزش انجام گرفته در هر دو گروه مداخله کمتر از میزان توصیه شده بود که احتمالا نشان دهنده عدم کفایت ورزشهای با نظارت و عدم انگیزه کافی زنان جهت انجام ورزش منظم در منزل می باشد. یافتههای این پژوهش نشان دهنده تأثیر انجام ورزش هوازی با نظارت در زمان حاملگی بر افسردگی، رفاه و خستگی پس از زایمان و عدم تأثیر معنی دار بر سایر پیامدهای مادری و نوزادی می باشد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
