بررسی تاثیر گیاه مریمگلی (salvia officinalis) بر وضعیت گلایسمیک و پروفایل لیپید خون در بیماران دیابتی: یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل
Effect of Salvia officinalis on glycemic factors and lipid profile in diabetic patients: a systematic review and meta analysis
مجریان: فائزه عادلی بهرام
خلاصه روش اجرا: مقالات بعد از استخراج از پایگاههای مورد نظر با استفاده از کلید واژه های ذکر شده، در 3 مرحله توسط متخصص موضوعی انتخاب خواهند شد. ابتدا عناوین تمامی مقالات بررسی و مقالاتی که با اهداف مطالعه سازگار نباشند از مطالعه کنارگذاشته خواهند شد. در مراحل بعدی به ترتیب چکیده و متن کامل مقالات مورد مطالعه قرار خواهد گرفت تا مطالعاتی که شامل معیارهای خروج از مطالعه می شوند و ارتباط ضعیفی با اهداف مطالعه دارند شناسایی و کنارگذاشته شوند. سپس مطالعات انتخاب شده توسط دو ارزیاب با استفاده از چک لیست کوکران (COCHRANE) از نظر ریسک تورش مورد ارزیابی قرار خواهندگرفت و موارد مورد اختلاف بین دو ارزیاب به فرد سوم ارجاع داده خواهد شد و پس از انتخاب نهایی مطالعات، اطلاعات مورد نیاز با استفاده از جدول طراحی شده (Extraction table) در محیط نرم افزاری Excel استخراج و خلاصه خواهد گردید. همچنین از نرم افزار مدیریت منابع Endnote X9 برای سازماندهی، مطالعه عناوین و چکیده ها و همچنین شناسایی موارد تکراری استفاده خواهد شد. سپس در صورت امکان ترکیب نتایج مطالعات جهت انجام فراتحلیل (متارگرسیون) از نرم افزار REVMAN استفاده خواهدگردید. در انجام آنالیز گزارش نتایج از نمودارهای Forest plot روش Random Effect استفاده خواهد شد. همچنین مطالعات از لحاظ ناهمگونی Heterogeneity و نیز میزان پراکندگی مطالعات بررسی و نمودار Funnel plot ترسیم خواهد شد. همچنین در صورتیکه امکان انجام فراتحلیل وجود نداشته باشد به دلیل عدم همگونی مطالعات شیوع جهانی، از آنالیز متارگرسیون استفاده خواهد شد. در صورت عدم امکان آنالیز نتایج هر یک از مطالعات به صورت جداگانه گزارش خواهند شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 65126 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی تاثیر گیاه مریمگلی (salvia officinalis) بر وضعیت گلایسمیک و پروفایل لیپید خون در بیماران دیابتی: یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل |
| عنوان لاتین طرح | Effect of Salvia officinalis on glycemic factors and lipid profile in diabetic patients: a systematic review and meta analysis |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | پیشگیری و اپیدمیولوژی و مراقبت در بیماریهای شایع متابولیک و غدد ( دیابت، چاقی و کبد چرب) |
| نوع مطالعه | مطالعات مرور سیستماتیک |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | دیابت ملیتوس احتمالاً یکی از قدیمیترین بیماریهای شناختهشده برای انسان است. این بیماری نخستین بار حدود 3000 سال پیش در نسخه خطی مصری گزارش شده است (1). این بیماری یکی از شایعترین بیماریهای مزمن تقریبا در همه کشورها است(2). شیوع دیابت ملیتوس نوع دو 2/1 -6/14 درصد در آسیا، 6/4-40 درصد در خاورمیانه و 3/1-5/14 درصد در ایران تخمین زده می شود(3). همچنین اطلس فدراسیون بینالمللی دیابت نشان میدهد که منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، بیشترین شیوع دیابت را در جهان دارد و از نظر پیشبینیهای افزایش دیابت تا سال 2030 در رتبه دوم جهان قرار خواهد گرفت. در ایران نیز بیماری دیابت با توجه به شیوع بالای آن و افزایش بروز و بار اقتصادی ناشی از آن یکی از نگرانی های اصلی بهداشت عمومی به شمار میرود(4). توسعه اقتصادی و شهرنشینی در دنیای امروز و تغییر در سبک زندگی بشر منجر به کاهش فعالیت بدنی و افزایش چاقی شده است که همه این عوامل باعث رشد روز افزون بیماری دیابت می شوند (2). این بیماری متابولیک یکی از شایعترین اختلالات غدد درون ریز است که تقریباً 6٪ از جمعیت جهان را تحت تأثیر قرار میدهد (3). همچنین این بیماری نوعی اختلال متابولیک است که با افزایش قند خون و نارسایی ترشح یا عملکرد انسولین درونزا مشخص میشود. اگرچه علت این بیماری به خوبی تعریف نشده است، اما عفونت ویروسی، بیماری خود ایمنی و عوامل محیطی دخیل بوده است. در حالی که انسولین اگزوژن و سایر داروها میتوانند بسیاری از جنبههای دیابت را کنترل کنند اما عوارض بیشماری که بر روی سیستم عروقی، کلیه، شبکیه، عدسی، اعصاب محیطی و پوست تأثیر میگذارد، شایع بوده و از نظر طول عمر و کیفیت زندگی بیمار اهمیت دارد (5). اکثریت موارد دیابت در دو دسته اتیوپاتوژنتیک گسترده قرار میگیرد. دسته اول، دیابت نوع یک است که علت آن نقص مطلق در ترشح انسولین است. افراد در معرض خطر ابتلا به این نوع دیابت را اغلب میتوان با شواهد سرولوژیکی یک فرآیند پاتولوژیک اتوایمیون که در جزایر پانکراس و توسط نشانگرهای ژنتیکی رخ میدهد، شناسایی کرد. گروه دیگر که بسیار شایعتر از گروه اول است، دیابت نوع دو میباشدکه علت آن ترکیبی از مقاومت در برابر عملکرد انسولین و پاسخ ترشحی ناکافی انسولین است(6). چندین فرآیند بیماریزا در ایجاد دیابت نقش دارند. این بیماری با تخریب خود ایمنی سلولهای بتای پانکراس باعث کمبود انسولین و همچنین ایجاد مقاومت در برابر عملکرد انسولین میشود. این اختلالات باعث ایجاد هایپرگلایسمی میشوند. هایپرگلایسمی باعث ایجاد علائم مختلفی از جمله ازدیاد ادرار (polyuria)، تشنگی بیش از حد ((polydipsia و اشتهای زیاد (polyphagia) و تاری دید میشود. اختلال در رشد و استعداد ابتلا به برخی عفونتها نیز ممکن است با هایپرگلایسمی مزمن همراه باشد(6). عوارض طولانی مدت دیابت شامل رتینوپاتی با از دست دادن بینایی، نفروپاتی منجر به نارسایی کلیه، نوروپاتی محیطی با خطر زخم پا، قطع عضو و مفاصل شارکوت و نوروپاتی اتونوم باعث علائم دستگاه گوارش، دستگاه تناسلی و قلبی عروقی و اختلال عملکرد جنسی میشود. در بیماران مبتلا به دیابت، افزایش شیوع بیماریهای قلبی عروقی آترواسکلروتیک، شریانی محیطی و عروق مغزی و همچنین فشار خون بالا و ناهنجاریهای متابولیسم لیپوپروتئین مشاهده میشود(6). گیاهان دارویی منابع غنی از آنتی اکسیدان های طبیعی هستند و در طب سنتی برای کنترل و درمان بسیاری از بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرند. تأثیر کاهش تعداد زیادی از این گیاهان بر قند خون در مدلهای حیوانی و مطالعات بالینی تأیید شده است.(7) Salviaیک بوته گرد چند ساله و بزرگترین جنس خانواده LabiataeیاLamiaceae است و نزدیک به 900 گونه دارد(8). نام مشترک Sage (مریم گلی) نیز برای تعدادی از گونههای مرتبط و غیرمرتبط استفاده میشود (9). امروزه، این گیاه در سراسر جهان به ویژه در اروپا و آمریکای شمالی با افزایش رشد و تکثیر همراه شده است. گونه Salvia officinalis بومی مناطق خاورمیانه و مدیترانه است(8). در اطراف مدیترانه خود به خود رشد میکند ولی در ایران و بیشتر استان های آن، پرورش داده و کشت میشود به صورتیکه از 900 گونه این جنس 58 گونه آن در ایران موجود است (10). قسمتهای هوایی درختچه مریمگلی دارای سابقه طولانی استفاده در آشپزی و طب سنتی است. از این گیاه به دلیل خاصیت طعمدهندگی و خواص چاشنی، در تهیه بسیاری از غذاها مورد استفاده قرار میگیرد(8). در طب عامیانه آسیا و آمریکای لاتین از آن برای درمان انواع مختلف اختلالات از جمله تشنج، اولسر(زخم)، نقرس، روماتیسم، التهاب، سرگیجه، لرزش، فلج، اسهال و هایپرگلایسمی استفاده میشود. در طب سنتی اروپا از گیاه مریمگلی برای درمان سوءهاضمه خفیف (مانند سوزش سر دل و نفخ)، تعریق بیش از حد، اختلالات شناختی مرتبط با سن و التهاب در گلو و پوست استفاده شده است. کمیسیون آلمان استفاده از گیاه مریمگلی را برای تعدادی از برنامههای پزشکی شامل التهاب و سوء هاضمه پذیرفته است. (8) در سالهای اخیر، مطالعاتی انجام شده است تا استفادههای سنتی از گیاه مریمگلی را مستند سازد و اثرات بیولوژیکی جدیدی را برای این گیاه پیدا کند. این مطالعات، اثرات دارویی گستردهای از جمله اثر ضد سرطانی، ضد التهابی، ضد درد، آنتیاکسیدانی، ضد میکروبی، ضدعفونیکننده، ضد دمانس، کاهش قند و لیپید خون را آشکار ساختهاند. برگها و گلها و ساقه های گیاه مریمگلی بیشترین خاصیت دارویی را دارند. این گیاه متشکل از ترکیبات گسترده ای از جمله آلکالوئیدها ، کربوهیدراتها ، اسیدهای چرب ، مشتقات گلیکوزییدیک (مانند گلیکوزیدهای قلبی، گلیکوزیدهای فلاونوئید ، ساپونین ها) ، ترکیبات فنولیک (کومارین ها،فلاونوئیدها،تاننها) ، پلی استیلن ها ، استروئیدها ، ترپن ها است (8). آلارکون-اگیلار و همکارانش در سال 2002 نشان دادند که عصاره اتانولی گیاه مریمگلی، باعث کاهش گلوکز خون در موش هایی با قند خون نرمال و موش های دیابتی شده با آلوکسان میشود. علاوه بر این ، ایدی و همکارانش در سال 2005 به این نتیجه رسیدند که عصاره متانولی این گیاه نیز میتواند میزان گلوکز سرم را در رت های دیابتی شده با استرپتوزوتوسین کاهش دهد، بدون اینکه تغییری در سطح انسولین خون ایجاد کند(11). تاکنون مطالعات مختلفی در رابطه با تاثیر گیاه مریمگلی بر دیابت و قندخون انجام گرفته است (7, 11-13). در این مطالعات نتایج بهدستآمده باهم اندکی مغایرت دارند که باتوجه به این مسئله و لزوم بررسی دوباره آن و همچنین با توجه به شیوع بالای دیابت (4) و تاثیر آن بر کیفیت زندگی (5) و عوارضی که ایجاد میکند (6) و با توجه به اقبال مردم نسبت به استفاده از درمانهای سنتی و در دسترس، پی بردن به تاثیر این گیاه بر این بیماری میتواند مفید واقع شود. بنابراین این مرور سیستماتیک با هدف تعیین تاثیر گیاه مریمگلی بر بیماران دیابتی انجام خواهد گرفت. |
| اهداف اختصاصی | تعیین تاثیر گیاه مریم گلی (salvia officinalis ) بر قندخون ناشتای بیماران دیابتی در نتایج حاصل از مطالعات بالینی -تعیین تاثیر گیاه مریم گلی (salvia officinalis ) بر هموگلوبینa1c ی بیماران دیابتی در نتایج حاصل از مطالعات بالینی -تعیین تاثیر گیاه مریم گلی (salvia officinalis ) بر لیپید خون بیماران دیابتی در نتایج حاصل از مطالعات بالینی -تعیین تاثیر گیاه مریم گلی (salvia officinalis ) بر قندخون postprandial ( (2hpp) 2-hour postprandial blood sugar ) در بدن بیماران دیابتی در نتایج حاصل از مطالعات بالینی |
| چکیده انگلیسی طرح | -Diabetes mellitus is probably one of the oldest diseases known to man. It was first described in an Egyptian manuscript about 3000 years ago (1). It is one of the most common chronic diseases in almost all countries (2). The prevalence of type 2 diabetes mellitus is estimated to be 1.2–14.6% in Asia, 4.6–40% in the Middle East, and 1.3–14.5% in Iran (3). |
| کلمات کلیدی | دیابت ملیتوس(diabetes mellitus): این بیماری نوعی اختلال متابولیک است که با افزایش قند خون و نارسایی ترشح یا عملکرد انسولین درونزا مشخص میشود.(5) Sage (مریم گلی): یک بوته گرد چند ساله از خانواده LabiataeیاLamiaceae است.(8) این گیاه بزرگترین جنس این خانواده است و نزدیک به 900 گونه دارد. گیاهان این جنس در سراسر مناطق جهان رشد میکنند و گونه Salvia officinalis بومی مناطق خاورمیانه و مدیترانه است.(9) مرور نظام مند وفرا تحلیل (Systematic review and meta-analysis): به گونه ای از مطالعه اطلاق می شود که به وسیله آن مطالعات مرتبط با یک موضوع خاص به صورت گسترده مورد تجزیه تحلیل و بررسی قرار می گیرند. فراورده هاي دارويي و گياهي |
| ذینفعان نتایج طرح |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فائزه عادلی بهرام | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| علی عبداللهی | همکار اصلی |
| سید مصطفی اعرج خدایی | مجری دانشجویی(کمیته تحقیقات دانشجویی) |
| نفیسه قصاب عبدالهی | همکار اصلی |
| رضا یارانی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر تاثیر گیاهان دارویی بر کنترل فاکتورهای خونیمتن خبر امروزه متخصصان و محققان با تعداد زیادی شواهد جداگانه در حوزه طب مکمل روبرو هستند که نیاز مبرمی به روی هم ریختن این شواهد برای دستیابی به تصمیم گیری در خصوص اثربخشی این درمان ها وجود دارد. گیاه مریم گلی بعنوان یک گیاه با کاربرد زیاد در کشور در درمان بسیاری از بیماری ها استفاده می شود. نیاز به شواهد قوی در خصوص درمان های مکمل دیابت بعنوان یکی از شایعترین بیماری های مزمن در بین جمعیت عمومی در حیطه متخصصان و محققان احساس می شود. نتایج این تحقیق می تواند در این راستا کمک کننده باشد.نتایج متاآنالیز در این مطالعه نشان داد که گیاه مذکور می تواند تاثیرات معناداری بر کاهش شاخص های لیپیدی همچون میزان کلسترول، LDL و نیز میزان گلوکز خون ناشتا و HbA1c در مبتلایان به دیابت بگذارد اما تفاوت معناداری در میزان تری گلیسیرید و HDL مشاهده نشد. علاوه بر این نتایج نشان داد که گیاه مریم گلی عوارض جانبی خاصی در شرکت کنندگان ندارد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
