| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 65095 |
| عنوان فارسی طرح | تأثیر ماست پروبیوتیک بر خلق¬وخوی و کیفیت ¬خواب زنان یائسه: یک مطالعه تجربی |
| عنوان لاتین طرح | The effect of probiotic yogurt on mood and sleep quality in menopausal women: An experimental study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | سبک زندگی،کیفیت زندگی و سلامت روان سالمندان |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | یائسگی امری اجتناب¬ناپذیر و یکی از بحران¬های تکاملی مهم هر زن است که منجر به عوارض متعدد و تغییرات اساسی در کیفیت-زندگی زنان یائسه می¬گردد. حدود 85 درصد زنان یائسه دچار اختلال خواب، تغییرات خلق¬وخوی (اضطراب، افسردگی و استرس) و گرگرفتگی هستند. نگرانی¬های بهداشتی در زنان یائسه علائم وازوموتور، آتروفی¬ ادراری¬-تناسلی، کاهش عملکرد شناختی، بیماری قلبی-عروقی، اختلال عملکرد خواب، تغییرات خلقی و مشکلات جنسی می¬باشد. این حالات می¬تواند احساس خوب و سالم بودن را مختل¬کند و بر کار و فعالیت¬های جسمی و کیفیت¬خواب تأثیر ¬بگذارد. این علائم می¬تواند به صورت ناراحتی جزئی تا بروز علائم شدید و ناتوان¬کننده در افراد مختلف تظاهر ¬نمایند. افسردگی می¬تواند بر روی عملکرد اجتماعی افراد اثرات منفی داشته¬باشد و ممکن¬است سبب از بین رفتن علاقه به امور لذت¬بخش در افراد، کم¬خوابی یا پرخوابی، بی¬اشتهایی یا پر¬اشتهایی، احساس غم، احساس خستگی، داشتن انرژی کم، مشکلات خواب و حتی اقدام به خودکشی شود. افسردگی نوعی اختلال روانشناختی ناشی از استرس مداوم بوده و دارای شبکه ارتباطی گسترده¬ای¬ با سیستم گوارش از طریق "محور مغز-روده-میکروبیوتا" می¬باشد. بیماری¬های عصبی در اثر اختلال در مسیر این محور ایجاد می¬شوند. پژوهش¬ها در زمینه پروبیوتیک¬ها، آن¬ها را به عنوان اهداف بالقوه جهت درمان بیماری¬های ناشی از استرس مداوم مانند افسردگی و بی¬خوابی معرفی نموده¬است. اختلال در کیفیت¬خواب با مشکلات جسمی، رفتاری و روانی همراه است و باعث اختلال در عملکرد روانی، اجتماعی و تعاملات بین فردی می¬شود. روش¬های درمانی مختلفی برای بهبود کیفیت¬خواب صورت گرفته¬است که از جمله آن¬ها رایحه¬درمانی، اصلاح رژیم-غذایی، مدیریت مشکلات خواب، افزایش آرامش و کاهش اضطراب می¬باشد که برای درمان اضطراب نیز به روش¬های درمانی دارویی، روان¬درمانی، مشاوره و غیره می¬توان اشاره کرد. برنامه تغذیه مناسب می¬تواند یکی از راهکارهای مناسب در زمینه بهبود کیفیت¬خواب و خلق¬¬وخوی زنان یائسه باشد. پروبیوتیک¬ها میکروارگانیسم¬های زنده و مشخصی هستند که در صورت مصرف درانسان با اثر برروی فلور میکروبی بدن باعث اعمال اثرات مفید بر سلامتی میزبان می¬شوند. اکثر پروبیوتیک¬ها متعلق به گروه بزرگی از باکتری¬های اصلی فلور میکروبی روده انسان بوده و در آنجا زندگی همسفرگی بی¬ضرری دارند و می¬توانند به عنوان مکمل غذایی برای کاهش عوارض یائسگی استفاده¬ شوند. مصرف پروبیوتیک¬ها و رژیم غذایی مناسب می¬تواند اثرات مثبتی بر سلامت سیستم گوارش و عصبی داشته¬باشد. پروبیوتیک¬ها با افزایش سطح سروتونین و کاهش میزان التهاب ممکن است تأثیر بسزایی در بهبود علایم افسردگی دارند. شواهدی در مورد اثرات پروبیوتیک¬ها در درمان اختلالات روانی و خواب موجود¬است، اما به دلیل مطالعات محدود و حجم پایین نمونه¬ها، محدودیت استفاده از سویه¬های مختلف باکتری¬ها و روش¬های محدود آزمایشگاهی اظهار نظر قطعی در مورد این نتایج دشوار ¬است و برای تعیین دوز موثر درمانی پروبیوتیک¬ها، انجام مطالعات بالینی بیشتر ضروری ¬است. با توجه به اینکه طی جستجوهای صورت¬گرفته توسط پژوهشگران طرح، تا¬کنون مطالعه¬ای به¬طور اختصاصی اثر پروبیوتیک را بر خلق¬و¬خوی وکیفیت¬خواب زنان یائسه بررسی¬نکرده¬بود، پژوهشگران بر¬آن¬ شدند تا تاثیر پروبیوتیک بر خلق¬و¬خوی و کیفیت¬خواب زنان یائسه را بررسی¬کنند. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره خلق­و­خوی (افسردگی، اضطراب، استرس) 6 هفته بعد از شروع مداخله در دو گروه مداخله (دریافت­کننده ماست پروبیوتیک) و گروه کنترل (دریافت­کننده ماست معمولی) با کنترل اثر نمرات قبل از مداخله - مقایسه میانگین نمره کیفیت­خواب و زیردامنه­های آن 6 هفته بعد از شروع مداخله در دوگروه مداخله (دریافت­کننده ماست پروبیوتیک) و گروه کنترل (دریافت­کننده ماست معمولی) با کنترل اثر نمرات قبل از مداخله -هدف فرعی 1: مقایسه میانگین نمره کیفیت زندگی و زیردامنه­های آن 6 هفته بعد از شروع مداخله در دو گروه مداخله (دریافت­کننده ماست پروبیوتیک) و گروه کنترل (دریافت­کننده ماست معمولی) با کنترل اثر نمرات قبل از مداخله -هدف فرعی 2: مقایسه میزان رضایت زنان یائسه از مصرف ماست پروبیوتیک و ماست معمولی -هدف فرعی 3: تعیین فراوانی حوادث جانبی در گروههای مورد مطالعه |
| چکیده انگلیسی طرح | The effect of probiotic on mood and sleep quality in menopausal women: A triple-blind randomized controlled trial Abstract Introduction: Menopause is an inevitable milestone and an important stage in the every woman’s life. Due to its association with changes and complications, menopause is considered as a critical period with psychological changes and common sleep problems. This study aims to assess the effect of probiotic on mood and sleep quality in menopausal women. Methods: This triple-blind randomized controlled trial will conduct on 66 menopausal women. Eligible women will allocated into two intervention and control groups with an allocation ratio of 1:1 through the block randomization design. The intervention groups will receive 100 gr yogurt containing probiotic and control group will receive 100 gr placebo yogurt once daily after lunch for 6 weeks. Yogurts will be in the same appearance. DASS (Depression, Anxiety, Stress Scale, Pittsburgh Sleep Quality Inventory and Menopause Quality of Life Inventory will be completed by the participants before and 6-week after the starting of intervention. Keywords: Probiotic, Menopaus, Sleep Quality, Quality of Life. |
| کلمات کلیدی | پروبیوتیک تعریف نظری: میکروارگانیسم¬های زنده¬ای هستند که در صورت مصرف در انسان یا حیوان، با اثر بر روی فلور میکروبی بدن باعث اعمال اثرات مفید بر سلامتی میزبان می¬شوند (44). تعریف عملی: منظور از پروبیوتیک در این مطالعه، ماست شامل 〖10〗^8×1 CFU/g بیفیدوباکتریوم لاکتیس و لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس می¬باشد که در بسته¬بندی¬های 100گرمی توسط شرکت¬های شیر و لبنیات پگاه تبریز تهیه و در اختیار محقق قرار¬گرفته و به مدت 6 هفته به¬صورت هفتگی به تعداد 7عدد (مصرف یک عدد روزانه بعد از نهار) بین شرکت-کنندگان توزیع خواهد شد. یائسگی تعریف نظری: یائسگی به معنای قطع دائمی قاعدگی که معمولا به صورت 12 ماه آمنوره در یک زن بیشتر از 45 سال تعریف شده است (45). تعریف عملی: در این مطالعه به زنانی اطلاق می¬شود که طی 12 ماه اخیر قاعده نشده باشند و در سن 45 تا 60 سالگی باشند و از پرسشنامه افسردگی، اضطراب، استرس DASS از هر سه¬سازه نمره اضطراب 19-8 (اضطراب خفیف، متوسط و شدید)، نمره افسردگی بین 27-10 (افسردگی خفیف، متوسط و شدید)، نمره استرس بین 33-15 (استرس خفیف، متوسط و شدید) و از پرسشنامه پیتزبرگ نمره بیشتر از 5 را کسب کرده باشند. خلق و خو تعریف نظری: خلق و خو یک احساس پایدار و منتشر است که بر ادراک فرد از دنیا و عملکرد او تاثیر ¬می¬گذارد (46). تعریف عملی: جهت بررسی خلق¬وخوی زنان یائسه، در این مطالعه از فرم کوتاه پرسشنامه¬یDASS استفاده می¬شود. فرم کوتاه شامل 21 عبارت است که هر یک از سازه¬های روانی اضطراب، افسردگی و استرس را توسط 7 عبارت متفاوت مورد ارزیابی قرار¬می-دهد. زیر مقیاس افسردگی 7 عبارت ( 3- 5- 10- 13- 16- 17-21)، زیرمقیاس اضطراب 7 عبارت ( 2- 4 - 7 -9 – 15 – 19 – 20 ) و زیر مقیاس استرس شامل 7 عبارت ( 1 – 6 – 8 – 11 – 12 – 14 – 18 ) می¬باشد. نحوه¬ی پاسخ¬دهی به پرسش¬¬ها به صورت چهار گزینه¬ای است که به صورت خود سنجی تکمیل می¬شود. دامنه¬ی پاسخ¬ها از هیچ¬وقت تا همیشه متغیر است. پرسشنامه قبل از تخصیص تصادفی گروه¬ها و شش هفته بعد از شروع مداخله از طریق مصاحبه با افراد تکمیل خواهد ¬شد. پلاسبو تعریف نظری: ماده¬ای است که اثر فیزیکی نداشته و برای بیمارانی تجویز می¬شود که نیازی به دارو نداشته، اما فکر¬می¬کنند که نیاز دارند یا وقتی که داروی جدید را آزمایش می¬کنند، استفاده می¬شود (47). تعریف عملی: منظور از پلاسبو در این پژوهش، ماست معمولی دارای باکتری¬های آغازگر استرپتوکوکوس ترموفیلوس و لاکتوباسیلوس ولگاریکوس خواهد بود که از نظر اندازه، رنگ، بو و شکل ظاهری مشابه ماست پروبیوتیک بوده و توسط شرکت تولید لبنی پگاه تبریز ساخته و به مقدار 100 گرم روزانه به مدت 6 هفته بعد از نهار برای زنان یائسه 60-45 سال تجویز خواهد شد. کیفیت خواب تعریف نظری: کیفیت¬خواب از شاخص¬های ذهنی مربوط به چگونگی تجربه خواب تشکیل می¬شود مانند میزان رضایت¬مندی از خواب و احساسی که پس از برخاستن از خواب ایجاد می¬شود (48). تعریف عملی: کیفیت خواب با استفاده از پرسشنامه پیتزبرگ ارزیابی خواهد¬شد. کیفیت¬خواب زنان بر اساس نمره¬ای تعیین می-شود که فرد در پرسشنامه اخذ می¬کند. این پرسشنامه دارای 18 سوال است و از 7 زیرمقیاس کیفیت ذهنی خواب، تاخیر در به خواب رفتن، طول مدت خواب، خواب مفید، اختلالات خواب، مصرف دارو¬های خواب¬آور و اختلال عملکرد روزانه تشکیل شده است، که پاسخ به این سوالات توسط فرد مورد پژوهش صورت می¬گیرد. امتیاز دهی پاسخ¬ها بر اساس امتیاز صفر تا سه است. نمرات 0 و 1 و 2 و 3 در هر مقیاس به ترتیب بیانگر وضعیت طبیعی، مشکل خفیف، متوسط و شدید است. نمره کلی بین صفر تا 21 نوسان دارد. زنانی که نمره پیتزبرگ 5 و بیشتر را کسب کنند وارد مطالعه خواهند¬شد. هرچه نمره به دست آمده بالاتر باشد کیفیت-خواب پایین¬تر است. این پرسشنامه اختلال خواب در طول یک ماه گذشته را مورد بررسی قرار می¬دهد. پرسشنامه قبل از تخصیص تصادفی گروه¬ها و شش هفته بعد از شروع مداخله از طریق مصاحبه با افراد تکمیل خواهد¬شد. کیفیت زندگی تعریف نظری: ادراک افراد از موقعیت زندگی در رابطه با اهداف، انتظارات و استاندارد¬های خودشان در چهارچوب فرهنگی و ارزش سیستمی که در آن زندگی می¬کنند (49). تعریف عملی: در این پژوهش معیار¬های اختصاصی کیفیت¬زندگی زنان یائسه، پرسشنامه MENQOL (Menopause Quality of Life) مدنظر خواهد ¬بود که به منظور سنجش میزان کیفیت¬زندگی زنان یائسه توسط بخش پزشکی دانشگاه تورنتو کانادا (1996) تهیه و استفاده گردیده است. پرسشنامه دارای 29 سوال بسته با دامنه رتبه¬بندی صفر تا شش براساس مقیاس لیکرت و شامل چهار زیردامنه: وازوموتور 3 سوال، روانی –اجتماعی 7 سوال، جسمی 16 سوال و جنسی 3 سوال است. نمره¬دهی کیفیت-زندگی زنان یائسه از جمع نمرات به¬دست¬آمده از این 4 زیردامنه محاسبه می¬گردد. نمره کل کیفیت¬زندگی از جمع ابعاد مذکور از 0 تا 174 می¬باشد. نمرات بالا بیانگر شدت بیشتر نشانه¬های یائسگی و پایین¬تر بودن کیفیت ¬زندگی در زنان یائسه است. پرسشنامه قبل از تخصیص تصادفی گروه¬ها و شش هفته بعد از شروع مداخله از طریق مصاحبه با افراد تکمیل خواهد¬¬شد. |
| ذینفعان نتایج طرح | زنان یائسه با دریافت مواد غذایی محتوی پروبیوتیک جهت کنترل بهتر خلق¬و¬خوی و کیفیت¬خواب، دولت از بابت کاهش هزینه¬های مراقبتی، کادر مراکز سلامت بابت کاهش حجم¬کاری به علت کاهش مراجعه زنان یائسه دارای اختلالات روانی و خواب از ذینفعان نتایج این طرح می-باشند. همچنین نتایج این مطالعه با پر کردن فرم Knowledge translation در اختیار سیاستگذاران قرار خواهدگرفت تا مورد استفاده برنامهریزان و سیاستگذاران قرار گرفته و از نتایج آن برای برنامهریزی در راستای بهبود خلق و خو و کیفیت خواب زنان یائسه ایرانی استفاده نمایند. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
| عزیز همایونی راد | مشاور |
| مهرناز شفیعی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| خلیل اسماعیل پور | همکار اصلی |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر مصرف ماست محتوی پروبیوتیک اضطراب، استرس و کیفیت زندگی را در زنان یائسه بهبود می بخشد.متن خبر این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده بر روی 66 زن یائسه 55- 45 ساله شهرستان بهبهان در سال 1400-1399 انجام شد. زنان با روش تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص -یافتند. گروه مداخله 100 gr ماست محتوی پروبیوتیک و گروه کنترل 100gr ماست معمولی؛ روزانه بعد از نهار به مدت 6 هفته دریافت کردند. قبل از مداخله و 6 هفته بعد از شروع مداخله پرسشنامه افسردگی، اضطراب و استرس، کیفیت زندگی اختصاصی یائسگی و کیفیت خواب توسط شرکت کنندگان تکمیل گردید. نتایج نشان داد که میانگین نمره اضطراب و استرس و کیفیت زندگی در گروه دریافت کننده ماست پروبیوتیک به طور معنی داری کمتر از گروه کنترل بود، اما از نظر میانگین نمره افسردگی و نمره کلی کیفیت خواب تفاوت معنی دار آماری بین دو گروه وجود نداشت. نتایج حاصل این مطالعه نشانگر اثرات مصرف ماست محتوی پروبیوتیک در بهبود اضطراب، استرس و کیفیت زندگی زنان یائسه می باشد |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |