تاثیر مشاوره اصلاح وضعیت بر لوردوز و درد کمر در بارداری: یک مطالعه شبه تجربی
Title: The effect of postural correction counseling on lordosis and low back pain in pregnancy:a aquasi-experimental study
مجریان: رقیه نوری زاده
خلاصه روش اجرا: خلاصه روش اجرا: این مطالعه شبه تجربی بعد از اخذ مجوز از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز بر روی 66 زن باردار مراجعه کننده به 8 مرکز بهداشت برگزار کننده کلاس های زایمان فیزیولوژیک در تبریز انجام خواهد گرفت. بدین ترتیب که پژوهشگر به مراکز منتخب مراجعه خواهد کرد و لیست زنان باردار 18-16 هفته 20 تا 35سال را استخراج و طی تماس تلفنی با افراد در صورت تمایل به شرکت در پژوهش، معیارهای ورود و خروج به مطالعه را در همان تماس تلفنی مورد ارزیابی قرار می دهد و از افراد حایز شرایط جهت شرکت در جلسه توجیهی دعوت به عمل خواهد نمود. در جلسه توجیهی، اهداف و روش مطالعه برای شرکت کنندگان توضیح و در صورت واجد شرایط بودن شرکت در مطالعه، رضایت نامه آگاهانه وکتبی جهت شرکت در پژوهش اخذ خواهد شد. سپس مشارکت کنندگان، پرسش نامه مشخصات دموگرافیک و مامایی، مقیاس بصری درد(Visual Analogue Scale: VAS) و شاخص ناتوانی عملکردی اسوستری Oswestry Disability Index (ODI) را از طریق مصاحبه تکمیل خواهند کرد. شاخص توده بدنی (Body Mass Index: BMI) هر فرد با استفاده از دریافت اطلاعات قد و وزن قبل از بارداری محاسبه می شود. اندازه گیری انحراف زاویه لوردوز کمری با استفاده از سیستم آنالیز وضعیت بدنی برای هر دو گروه انجام و ثبت خواهد شد. سپس مشارکت کنندگان از طریق بلوک بندی تصادفی با استفاده از نرم افزار Random Allocation Software (RAS) با بلوک¬های طبقه بندی شده بر اساس BMI نرمال و اضافه وزن با بلوک های 4و 6 تایی با نسبت 1:1 به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص داده خواهند شد. جهت پنهان سازی، نوع تخصیص روی کاغذ نوشته شده و در پاکت های مات پشت سر هم شماره¬گذاری شده، قرار خواهند گرفت(Allocation Concealment). پاکت ها به ترتیب و توسط فرد غیردرگیر در نمونه گیری باز خواهند شد. در این مطالعه، مشاوره اصلاح وضعیت شامل عادات اسکلتی صحیح از قبیل خوابیدن صحیح، نشستن صحیح بر روی زمین و صندلی، ایستادن و راه رفتن صحیح، حمل و نقل اجسام بصورت صحیح و همچنین نحوه بلند شدن از تختخواب برای زنان باردار، اجتناب از ایستادن طولانی مدت، استفاده از کفش های لژدار و عدم استفاده از کفش های پاشنه بلند (بیش از 3 سانتی متر) و ورزش های استاندارد و مصوب دوران بارداری به مشارکت کنندگان در گروه¬های کوچک 5-3 نفره آموزش داده می شود. مشاوره اصلاح وضعیت طی شش جلسه، هفته 18-16 بارداری( جلسه معارفه و توضیحاتی در خصوص تغییرات آناتومیک و فیزیولوژیک دوران بارداری و آموزش عادات اسکلتی صحیح در حین فعالیت های روزمره) و هفته 22-20 بارداری (آموزش حرکات ورزشی مرتبط با شکم و لگن، نمایش انیمیشن و تمرین چهره به چهره) به مدت 60-45 دقیقه توسط پژوهشگر و تحت نظر مربی کلاس های آمادگی برای زایمان که دارای گواهی¬نامه و مجوز رسمی از وزارت بهداشت برای تمرینات مذکور می-باشد، انجام خواهد شد. سپس برای اطمینان از انجام صحیح و تداوم تمرینات حرکتی، هفته¬های 26-24 ، 30-28 ، 34-32 و 37-35 بارداری، تمرینات حرکتی حضوری و نمایش CD اموزشی به مدت 45-30دقیقه در حضور پژوهشگر انجام خواهد گرفت. تمرین ها در یک اتاق آرام که تهویه مناسب داشته باشد، انجام خواهد گرفت. پوشیدن لباس نخی مناسب جهت کاهش تعریق و جبران آب از دست رفته بدن با نوشیدن مایعات حین تمرین و پس از آن توصیه خواهد شد. همچنین CD اموزشی در اختیار گروه مداخله قرار خواهد گرفت و توصیه می گردد که هفته ای دو بار تمرینات مذکور انجام گیرد. همچنین چک لیستی در اختیار گروه مداخله قرار خواهد گرفت که در آن تعداد روزهای تمرین در هفته را تیک بزنند. در حین مراجعات برای تمرین جهت اطمینان از تداوم تمرینات، این چک لیست بررسی خواهد شد. همچنین در جلسات تمرین، سناریوهایی برای کنترل مراعات عادات اسکلتی صحیح از طرف مشارکت کنندگان حین فعالیت¬های روزمره اجرا می شود. گروه کنترل مراقبت-های روتین بارداری را دریافت خواهند کرد. بدنبال مداخله، انحراف زاویه لوردوز کمری شرکت کنندگان در هر دو گروه، یکبار در 34-32 هفته بارداری و بار بعدی در هفته 37-35 بارداری بوسیله سیستم آنالیز وضعیت بدنی اندازه گیری خواهد شد. همچنین بدنبال مداخله، مقیاس بصری درد و شاخص ناتوانی اسوستری در هر دو مرحله، تکمیل و داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار SPSS25 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. جهت مقایسه نمرات لوردوز، کمردرد و ناتوانی عملکرد دو گروه از آزمون Repeated Measure ANOVA با کنترل اثر نمره پایه و افزایش وزن دوران بارداری استفاده می شود.دراین مطالعه تمامی ابزارهای مورد استفاده در اندازه گیری لودروز کمر با آلفا کورنباخ و ICC محاسبه خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 64545 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره اصلاح وضعیت بر لوردوز و درد کمر در بارداری: یک مطالعه شبه تجربی |
| عنوان لاتین طرح | Title: The effect of postural correction counseling on lordosis and low back pain in pregnancy:a aquasi-experimental study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارائه الگوهای مناسب در مدیریت نظام سلامت |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: بدن زن باردار دستخوش تغییرات فیزیولوژی و آناتومی خاصی می شود که به تدریج در مراحل بارداری اتفاق می افتد. این تغییرات شامل تغییرات هورمونی، ساختاری و انحراف وضعیت می باشد. افزایش وزن دوران بارداری، سبب افزایش نیروی وارده به ستون مهره ها شده و این بار اضافی سبب ایجاد تغییراتی در ستون مهره ها می گردد. در بارداری، افزایش هورمون ریلاکسین که باعث شلی مفصل ها به ویژه مفصل ساکروایلیاک می شود نیز مزید بر علت می باشد. افزایش لوردوز کمری، یکی از شایع ترین علت های کمردرد است که در برخی از موارد بعد از زایمان نیز ادامه پیدا کرده و حتی منجر به بروز مشکلات دیگر از جمله فتق دیسک و اختلالات دیگر در ستون فقرات می شود. یکی از اهداف تمرین در طول بارداری، بازگرداندن حالت بیومکانیک بدن است. اصلاح وضعیت و رعایت عادات صحیح اسکلتی روزانه در قالب ارگونومی فعالیت های متداول از جمله؛ نشستن، خوابیدن، راه رفتن و جابجایی صحیح اجسام از موارد خود مراقبتی زنان باردار در دوران بارداری محسوب می شوند. بعلاوه ﺣﺮﮐﺎﺕ ﺍﺻﻼﺣﯽ ﻣﯽ ﺗﻮﺍنند ﻗﺪﺭﺕ ﻋﻀﻼﻧﯽ، ﺍﻧﻌﻄﺎﻑ ﭘﺬﯾﺮﯼ، ﺗﺴﺮﯾﻊ ﻭ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﺟﺮﯾﺎﻥ ﮔﺮﺩﺵ ﺧﻮﻥ ﻭ ﺗﻨﻔﺲ، ﻗﺪﺭﺕ ﺗﻌﺎﺩﻝ ﻭ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ ﺑﺪﻥ ﺭﺍ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﻓﺮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺣﻔﻆ ﺁﻣﺎﺩﮔﯽ ﻭ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﻭ ﺭﻓﻊ ﻭ ﺍﺻﻼﺡ ﻧﺎﻫﻨﺠﺎﺭﯼ¬ﻫﺎﯼ ﻭﺿﻌﯿﺘﯽ ﯾﺎﺭﯼ نمایند. اصلاح وضعیت، بهترین شیوه برای پیشگیری و یا درمان درجات مختلف لوردوز کمری است؛ لذا مطالعه حاضر با هدف تاثیر مشاوره اصلاح وضعیت بر لوردوز و درد کمر در بارداری طراحی شد. |
| اهداف اختصاصی | 1- مقایسه میانگین نمره انحراف زاویه لوردوز کمری در دو گروه در هفته ­های 34-32 و 37-35 بارداری با کنترل اثر نمره پایه و افزایش وزن دوران بارداری -2-میانگین متوسط نمره کمردرد در دو گروه مطالعه در هفته­ های 34-32 و 37-35 بارداری با کنترل اثر نمره پایه و افزایش وزن دوران بارداری |
| چکیده انگلیسی طرح | This study is a aquasi-experimental study after obtaining permission from the Ethics Committee of the University of Medical Sciences Tabriz will be conducted on 66 pregnant women referred to 8 health centers holding physiological delivery classes in Tabriz. The List of Pregnant Women 18-16 weeks 20-35 years old will extract and invite to participate in the briefing if they want to participate in the research . During the briefing, the aims and method of the study will be explained to them, and if they are eligible, informed and written consent will be obtained to participate in the study. Then participants will complete the demographic and midwifery questionnaire, the Visual Analogue Scale (VAS) and the Oswestry Disability Index (ODI) through interview. The Body Mass Index (BMI) is calculated for each individual. Measurement of lumbar lordosis angle deflection will be performed and recorded using body posture analysis system for both groups. Participants were then randomly assigned to the intervention group using Random Allocation Software (RAS) with blocks classified according to normal BMI and overweight with 4 and 6 blocks with 1: 1 ratio to two intervention and contrrolled groups. To hide, the allocation type will be written on paper and numbered in opaque burst envelopes (Allocation Concealment). Envelopes shall be opened in order by the non- involved person in the sampling. In this study, corrective counseling including proper skeletal habits such as proper sleeping, sitting on the floor and in the chair, standing and walking properly, and other standardized and approved pregnancy exercises is taught. Adjustment counseling at 16-18 weeks of gestatio20-22 weeks of gestation and then to ensure proper and continued movement exercises, 24-26, 30-28, 34-32 and 35-37 weeks of gestation will be displayed. Wearing suitable cotton clothing to reduce sweating and compensate for lost body water by drinking fluids during and after exercise is recommended. The intervention CD will be provided to the intervention group and it is recommended to do the exercises twice a week. And checklist will be provided to the intervention group to check the number of training days per week. The control group will receive routine pregnancy care. Following intervention, lumbar lordosis angle deviation of the participants in both groups will be measured by body condition analysis system once in 34-32 weeks of gestation and next time in 35-37 weeks of gestation. Intervention, visual analogue scale of pain and disability index in both stages will be completed and data will be analyzed by SPSS 25 software. Repeated Measure ANOVA test was used to compare the effect of baseline score and pregnancy weight gain on the comparison of lordosis scores, low back pain and disability. |
| کلمات کلیدی | اصلاح وضعیت تعریف نظری: برای پیشگیری از مشکلات طولانی مدت کمر و عوارض ناشی از فشارهای وارده به عضلات تحت کشش در بارداری، باید اصول خاصی را رعایت کرد که این اصول به عنوان اصلاح وضعیت در دوران بارداری نامیده می شود. حرکات اصلاحی در واقع تعدادی حرکات کششی و اصلاحی هستند که به منظور بازگرداندن حالت بهینه بیومکانیک بدن بوده و می توانند قدرت عضلانی، انعطاف پذیری، تسریع و تسهیل جریان گردش خون و تنفس، قدرت تعادل و هماهنگی بدن را افزایش داده و فرد را در حفظ آمادگی و قابلیت جسمانی یاری کنند (12، 13). تعریف عملی: در این مطالعه، مشاوره اصلاح وضعیت شامل عادات اسکلتی صحیح از قبیل خوابیدن صحیح، نشستن صحیح بر روی زمین و صندلی، ایستادن و راه رفتن صحیح، حمل و نقل اجسام بصورت صحیح و همچنین نحوه بلند شدن از تختخواب برای زنان باردار، اجتناب از ایستادن طولانی مدت، استفاده از کفش های لژدار و عدم استفاده از کفش های پاشنه بلند (بیش از 3 سانتی متر) و تمرینات کششی و تقویتی استاندارد و مصوب دوران بارداری (14) از قبیل تاب دادن با هدف تقویت و انعطاف پذیری عضلات کمر و دنده ها، کشش پهلو با هدف حفظ انحنای طبیعی ستون فقرات، تقویت و انعطاف پذیری عضلات کمر و دنده ها، تمرین در وضعیت چهار دست و پا (خمیازه گربه و سجده) با هدف کاهش کمردرد و تقویت ستون فقرات در گروه های کوچک 5-3 نفره به گروه مداخله آموزش داده می شود. مشاوره اصلاح وضعیت طی شش جلسه، هفته 18-16 بارداری( جلسه معارفه و توضیحاتی در خصوص تغییرات آناتومیک و فیزیولوژیک دوران بارداری و آموزش عادات اسکلتی صحیح در حین فعالیت¬های روزمره) و هفته 22-20 بارداری (آموزش حرکات ورزشی مرتبط با کمر و لگن، نمایش انیمیشن و تمرین چهره به چهره) به مدت 60-45 دقیقه توسط پژوهشگر و تحت نظر مربی کلاس های آمادگی برای زایمان که دارای گواهی-نامه و مجوز رسمی از وزارت بهداشت برای تمرینات مذکور می باشد، انجام خواهد شد. سپس برای اطمینان از انجام صحیح و تداوم تمرینات حرکتی، هفته های 26-24 ، 30-28 ، 34-32 و 37-35 بارداری، تمرینات حرکتی حضوری و نمایش CD اموزشی به مدت 45-30دقیقه در حضور پژوهشگر انجام خواهد گرفت. تمرین ها در یک اتاق آرام که تهویه مناسب داشته باشد، انجام خواهد گرفت. پوشیدن لباس نخی مناسب جهت کاهش تعریق و جبران آب از دست رفته بدن با نوشیدن مایعات حین تمرین و پس از آن توصیه خواهد شد. همچنین CD اموزشی در اختیار گروه مداخله قرار خواهد گرفت و توصیه می گردد که هفته ای دو بار تمرینات مذکور انجام گیرد. لوردوز کمری تعریف نظری: لوردوز یا قوس کمری (HYPERL LORDOSIS)، قوسی است که در خلف ستون مهره ها ایجاد می شود. این انحنا پایین ترین انحنای ستون فقرات است که درست بالای استخوان خاجی قرار می گیرد. لوردوز، افزایــش زاویه انحنای ســتون فقــرات در ناحیه کمر اســت که تحت تاثیر عوامل داخلی نظیر تغییر شــکل مهره ها، دیســک بین مهره ای، ســاکروم و عوامل خارجــی از جمله موقعیت مرکز ثقــل، وزن بدن و قــدرت عضلات به وجود می آید. انحنای بوجود آمده مهره های L5 - L1را تحت تاثیر قرار می دهد (3،2). تعریف عملی: در پژوهش حاضر، اندازه گیری زاویه لوردوز کمری به وسیله سیستم آنالیز وضعیت بدنی انجام خواهد گرفت. جهت اندازه گیری میزان قوس کمر نیاز به نشانه گذاری بر روی چهار نقطه از ستون مهره ها با مارکر می باشد. به ترتیب دو مارکر بر روی مهره های یازدهم پشتی (T11) و مهره اول کمری (L1) و همچنین دو مارکر بر روی مهره های چهارم کمری (L4) و دوم خاجی (S2) نصب می گردد. برای پیدا کردن محل دقیق مهره های مورد نیاز و مارکر گذاری بر روی محل های مورد نظر، از مددجو درخواست می شود بصورت راحت و طبیعی با پای برهنه در محل مشخص شده قرار بگیرد و پاهای خود را به اندازه عرض شانه باز نماید. برای رسیدن به زائده خاری مهره یازدهم پشتی (T11)، کناره زیرین دنده دوازدهم در دو طرف توسط انگشت شست لمس و سپس دو انگشت شست بطور همزمان و در دو طرف بدن به سمت بالا و داخل حرکت داده می شوند تا جائی که دنده در زیر بافت نرم ناپدید شود. در این موقع، فاصله دو انگشت شست به هم وصل و نقطه وسط آن به عنوان زائده خاری مهره دوازدهم پشتی بوده و مهره بالایی آن به عنوان مهره یازدهم با ماژیک علامت زده می شود. برای مشخص کردن زائده خاری مهره چهارم کمری (L4) نیز با فشار انگشتان دست در دو طرف پهلو مددجو (بالای تاج خاصره)، بافت های نرم را کنار زده و سپس با حرکات انگشتان شست در راستای افق، زائده خاری مهره چهارم در محل تلاقی دو شست مشخص می شود. مجددا با ماژیک بر روی زائده خاری مهره چهارم کمری نیز علامت گذاری می شود. علامت گذاری بر روی زائده خاری مهره اول کمری (L1) به دو روش امکان پذیر است: روش اول؛ در صورتی که مهره چهارم کمری (L4) علامت گذاری شده است، از نقطه مورد نظر به نعداد چهار زائده خاری به سمت بالا شمارش شده تا مهره اول کمری (L1) مشخص شود. روش دوم؛ در صورتی که زائده خاری مهره یازدهم پشتی (T11) علامت گذاری شده است، به تعداد دو شماره زائده خاری به سمت پایین شمارش کرده، که مهره اول کمری (L1) مشخص می شود. روی نقطه مورد نظر با ماژیک علامت گذاری می شود. سپس با لمس زوائد خاری خاصره ای خلفی فوقانی و وصل کردن کناره های تحتانی آن دو به یکدیگر، نقطه میانی به عنوان زائده خاری مهره دوم خاجی (S2) با ماژیک علامت زده می شود (26). سپس کاربر سیستم بر روی نقاط علامت گذاری شده با ماژیک، مارکرهای مربوطه را نصب و از مددجو درخواست می کند تا بصورت کاملا طبیعی و راحت در مقابل دوربین به پهلو در محل مشخص شده ایستاده و به جلو نگاه کند و وزنش را به طور یکسان بر روی دو پایش بیاندازد (پاها به اندازه 15-10 سانتی متر از یکدیگر فاصله داشته باشند) و دستان خود را بصورت 90 درجه بر روی اهرمی که جلوی وی قرار دارد، گذاشته و در این حالت کمی صبر می شود تا بدن به وضعیت طبیعی و راحت خود برسد. کاربر سیستم با توجه به اتمام مراحل، اقدام به تصویربرداری از طریق سیستم از آزمودنی می نماید . سیستم ضمن پردازش تصویر و شناسایی مارکرهای نصب شده با رسم خطوط مماس به مارکرهای که بر روی مهره های T11 و L1 و همچنین L4 و S2 زاویه خط تلاقی دو خط ترسیم شده را به عنوان Alpha در نظر گرفته و طبق پروتکل، زاویه مربوطه را بعنوان زاویه لوردوز کمری محسوب نموده و به کاربر سیستم ارائه می نماید. کمردرد تعریف نظری: منظور از دردهای کمر در این تحقیق، دردی است که آشکارا با تغییر حرکت و چگونگی قرار گرفتن فرد تغییر می کند و ناشی از بیماری زمینه ای و توده های اسکلتی و ستون مهره ها نمی باشد. تعریف عملی: در این پژوهش، کمردرد با استفاده از مقیاس بصری درد (VAS= Visual Analogue Scale) سنجیده می شود. مقیاس بصری درد همان خط کش درد است که شامل خطی افقی است که از صفر تا 10 مدرج شده و صفر نشانگر بی دردی مطلق و 10 نشانه درد غیرقابل تحمل است. بر اساس این خط کش، نمره صفر فاقد احساس درد، 3-1 نمره خفیف، 6-4 درد متوسط، 9-7 درد شدید و 10-9 درد بسیار شدید محسوب می شود (27). |
| ذینفعان نتایج طرح | ذی نفعان این طرح، زنان باردار و خانواده¬های آنان، مراقبین سلامت زنان بالاخص ماماها و سیاستگذاران حیطه سلامت مادران می باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| رقیه نوری زاده | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| نیلوفر ستارزاده جهدی | مشاور |
| رقیه سعدی | همکار اصلی |
| طاهره خالقی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| رسول خالقی عنصرودی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره اصلاح وضعیت و آموزش تمرینات ورزشی در بارداری بر کنترل افزایش انحنای کمری در بارداری، کاهش کمردرد و کاهش ناتوانی عملکرد موثر میباشندمتن خبر لوردوز کمر، در بارداری افزایش می یابد که یکی از شایعترین علتهای کمردرد است و در نهایت بر ناتوانی عملکرد فرد نیز تاثیر میگذارد؛ لذا حرکات اصلاحی و اصلاح وضعیت بدن در بارداری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در مطالعه ای که بر روی 66 زن باردار 35-20 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشت تبریز انجام شد و مشاوره اصلاح وضعیت و آموزش تمرینات ورزشی طی 6 جلسه از هفته 18-16 بارداری تحت نظر مربی کلاسهای آمادگی برای زایمان به صورت حضوری برگزار شد، زاویه انحنای کمری، کمردرد و ناتوانی عملکردی شرکتکنندگان در هر دو گروه، یکبار در هفته 30-28 بارداری و مجددا در هفته 37-35 بارداری به ترتیب توسط خط کش درد، مقیاس بصری درد و شاخص ناتوانی عملکرد اسوستری اندازهگیری شد. نتایج این مطالعه حاکی از آن بود که مشاوره اصلاح وضعیت و آموزش تمرینات ورزشی در بارداری بر کنترل افزایش انحنای کمری در بارداری، کاهش کمردرد و کاهش ناتوانی عملکرد موثر میباشند؛ لذا مشاوره اصلاح وضعیت و آموزش حرکات اصلاحی و کششی در بارداری به تمام زنان باردار با عدم محدودیت و ممنوعیت ورزش در بارداری و حتی زنان دارای سابقه سزارین که ممکن است تمایلی به شرکت در کلاسهای آمادگی برای زایمان نداشته باشند، توصیه میشود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
