ارایه چارچوب سیاستی مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران
A policy framework for the participation of Non Governmental Organazation in Achieving Universal Health Coverage in Iran
مجریان: لیلا دشمنگیر
خلاصه روش اجرا: این مطالعه از نوع پژوهش چند روشی است. که در پنج فاز و هفت گام انجام خواهد گرفت. فاز اول با هدف تعیین جایگاه، نقش و فعالیت و مصداقها، حیطه ها، راهبردهای کمک، الزامات و نقش دولت و best practice ها سازمان های مردم نهاد در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در دنیا و ایران و با روش مرور گسترده، فاز دوم با هدف تعیین جایگاه، نقش و فعالیت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران درسه گام و با روش های مرور اسناد، مصاحبه با صاحب نظران و مطالعه موردی سازمان مردم نهاد، فاز سوم با هدف تعیین وضعیت موجود مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت ایران در حصول به اهداف پوشش همگانی سلامت از طریق پرسشنامه ساخته شده توسط تیم پژوهش، فاز چهارم با هدف ارایه چارچوب سیاستی اولیه مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در ایران به وسیله تیم پژوهش و فاز پنجم با هدف اعتبار سنجی چارچوب سیاستی مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران و به روش پانل خبرگان انجام خواهد گرفت. برخی اهداف مروری برخی به روش کیفی هستند که در توضیحات هر هدف آورده شد. از طرفی این موضوع مطرحشده در دنیا و بهویژه در ایران کمتر مورد کنکاش قرارگرفته است، در گام اول این پژوهش از طریق مرور گسترده به تعیین جایگاه، نقش و فعالیت و مصداقها، حیطه ها، راهبردهای کمک، الزامات و نقش دولت و best practice ها سازمان های مردم نهاد در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در دنیا و ایران می پردازیم. پژوهشگران با استفاده از ترکیب مناسب کلیدواژهها برحسب امکانات موتورهای جستجو یا پایگاههای دادهای به دنبال مقالات و مستندات علمی مرتبط خواهند گشت. سپس در فاز دوم با استفاده از مرور مستندات و مصاحبه و مطالعه موردی سازمان های مردم نهاد فعال حوزه سلامت به بررسی تعیین جایگاه، نقش و فعالیت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران می پردازیم. با استفاده از رویکرد کیفی پژوهشگران اقدام به تعیین دیدگاه و تجربیات افراد کلیدی در خصوص مشارکت سازمان های مردم نهاد در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت با استفاده از مصاحبههای نیمه ساختاریافته خواهند نمود. روش نمونه گیری مبتنی بر هدف خواهد شد و تا زمان رسیدن به اشباع ادامه خواهد یافت. تحلیل نتایج در این مرحله با استفاده از تحلیل چهارچوب خواهد بود. در فاز سوم از طریق پرسشنامه ساخته شده توسط تیم پژوهش، اقدام به تعیین وضعیت موجود مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت ایران در حصول به اهداف پوشش همگانی سلامت را مورد ارزیابی قرار می دهیم در فاز چهارم، پژوهشگران پس از ترکیب نتایج حاصل از مرور گسترده، مصاحبه مطالعه موردی شش سازمان مردم نهاد و مصاحبهها و تعیین وضعیت موجود، چارچوب سیاستی اولیه را تدوین خواهند کرد. درنهایت برای اعتبار سنجی چارچوب سیاستی برای نظام سلامت ایران، ابعاد و شاخصهای چارچوب با استفاده از تکنیک پانل خبرگان در اختیار صاحبنظران قرارگرفته و نظرات نهایی آنها در خصوص چارچوب پیشنهادی اعمال خواهد گردید و چارچوب نهایی تدوین خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 64241 |
| عنوان فارسی طرح | ارایه چارچوب سیاستی مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران |
| عنوان لاتین طرح | A policy framework for the participation of Non Governmental Organazation in Achieving Universal Health Coverage in Iran |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه, گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | ارائه الگوهای مناسب در مدیریت نظام سلامت |
| نوع مطالعه | مطالعات کیفی (Qualitative) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | طبق اصل 29 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، برخورداری از خدمات بهداشتی درمانی و مراقبتهای پزشکی حقی است همگانی و سازمان جهانی بهداشت نیز سلامت را حق همه افراد جامعه دانسته است. دولتها برای ارتقا سطح سلامت افراد و جوامع برنامهریزیها و اصلاحات زیادی انجام دادهاند اما در بسیاری از موارد به نتایج دلخواه دست پیدا نکردهاند. دولت ها چه بخواهند و چه نخواهند، سازمان های مردم نهاد به عنوان نیروهای خودجوش و سازمان یافته، کار خود را ادامه می دهند، بنا بر این بهتر است برای بهره وری بیشتر مجموع فعالیت های بخش دولتی و غیر دولتی، استفاده از این ظرفیت های مردمی با هدف پایداری اهداف توسعه و تسریع دستیابی به چشم انداز 20 ساله، تعامل موثر بین این دو بخش برقرار شود. با تحقیقاتی که در کشورهای مختلف بهصورت پراکنده انجامشده است بحث جدیدی در این زمینه مطرحشده است که توجه به مشارکت سازمان های مردم نهاد اثرات زیادی بر روی هزینه، کیفیت خدمات و پوشش جمعیت فقیر، حاشیه نشین و بیماری های خاص دارد به دلیل اینکه تا کنون مطالعه مدونی در این زمینه انجام نشده است و برخی مطالعات که بهصورت منفرد انجامشدهاند نیز بیشتر در ارتباط با یک موضوع خاص در حوزه سلامت بوده است و از طرفی مطالعاتی که اخیرا در این زمینه چاپشده است همه کشورها را تشویق به انجام مطالعات در این زمینه کرده است تا بتوان شواهد جهانی برای این موضوع تولید کرد و رویکردهای جامعی ارائه داد لزوم انجام چنین مطالعه ای در کشور احساس می شود. از طرفی مطالعاتی که در ایران و سایر کشورها انجام شده است اغلب به صورت پراکنده و یا بر روی یک نوع خدمت انجام شده اند و البته با تعاریف مختلفی از موضوع انجام شده است اما در این مطالعه وبه طور سیستمیک کلیه خدمات حوزه سلامت را پوشش می دهد و سعی می شود الگوی تعاملی و مشارکتی دولت در بخش سلامت با سازمان های مردم نهاد مرتبط طراحی و اجرایی شود. این موضوع ازآن جهت حائز اهمیت است که میتوان با شناسایی جایگاه، و نقش مشارکت اجتماعی سازمان های مردم نهاد در حوزه سلامت، توان و پتانسیل موجود در این بخش را به سمت و سویی سوق داد که باعث افزایش کیفیت خدمات، دسترسی به خدمات بیشتر و کاهش هزینه های بخش سلامت شود، مزیت این کار این است که در این حالت نیاز به تزریق منابع جدید نیست و میتوان با منابع موجود در سیستم و ایجاد مشارکت بین این سازمان ها و دولت باعث هم افزایی بیشتر در حوزه سلامت شویم. همچنین این موضوع باعث ایجاد و برقرای سیستم مراقبت سلامت پایدار می گردد که هدف بسیاری از سیستم های سلامت می باشد. علاوه بر این و پیرو ابلاغ رهبر معظم انقلاب در خصوص سیاستهای کلی سلامت، آگاهسازی مردم از حقوق و مسؤولیتهای اجتماعی خود و استفاده از ظرفیت محیطهای ارائه مراقبتهای سلامت برای رشد معنویت و اخلاق اسلامی در جامعه( بند1-2)، روزآمد نمودن برنامههای بهداشتی (بند 2-2)، تفکیک وظایف تولیت، تأمین مالی و تدارک خدمات در حوزه سلامت با هدف پاسخگویی، تحقق عدالت و ارائه خدمات درمانی مطلوب به مردم( بند7)، پوشش کامل نیازهای پایه درمان توسط بیمهها برای آحاد جامعه و کاهش سهم مردم از هزینه های درمان تا آنجا که بیمار جز رنج بیماری، دغدغه و رنج دیگری نداشته باشد (بند 9-2) و تعیین بسته خدمات جامع بهداشتی و درمانی در سطح بیمههای پایه و تکمیلی توسط وزارت بهداشت و درمان و خرید آنها توسط نظام بیمهای و نظارت مؤثر تولیت بر اجرای دقیق بستهها با حذف اقدامات زاید و هزینههای غیرضروری در چرخه معاینه، تشخیص بیماری تا درمان (بند 9-4)، نظام پرداخت مبتنی بر کیفیت عملکرد، افزایش کارآیی، ایجاد درآمد عادلانه و ترغیب انگیزههای مثبت ارائه کنندگان خدمات و توجه خاص به فعالیتهای ارتقاء سلامت و پیشگیری در مناطق محروم (9-7)، پرداخت یارانه به بخش سلامت و هدفمندسازی یارانههای بهداشت و درمان با هدف تأمین عدالت و ارتقاء سلامت بویژه در مناطق غیربرخوردار و کمک اختصاصی به اقشار نیازمند و دهکهای پایین درآمد (بند 10-4) همه در راستای این طرح و جزو پیامدهای بالقوه آن میباشند که ضرورت اجرای این طرح را بیشازپیش مشخص میسازد. همچنین با توجه به اهداف برنامه پوشش همگانی سلامت و عدم دستیابی به اهداف از پیش تعیینشده، مشارکت سازمان های مردم نهاد می تواند بهعنوان راهی برای سرعت بخشیدن در رسیدن به این اهداف باشد. در نهایت با توجه به اینکه مطالعه جامعی در این زمینه به نظر می رسد ایجاد یک چارچوب برای مشارکت این سازمان ها (سازمان های مردم نهاد) در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت می تواند مفید باشد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین جایگاه، نقش و فعالیت سازمان های مردم نهاد در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در دنیا -تعیین جایگاه، نقش و فعالیت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت در ایران -تعیین وضعیت موجود مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت ایران در حصول به اهداف پوشش همگانی سلامت - ارایه چارچوب اولیه مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت ایران در حصول به اهداف پوشش همگانی سلامت -اعتبارسنجی چارچوب اولیه مشارکت سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت در حصول به اهداف پوشش همگانی سلامت |
| چکیده انگلیسی طرح | Background: The development of essential health services through non - governmental organizations is an important strategy to achieve universal health coverage in many countries with low and middle income. The participation of non - governmental organizations in service coverage, use and quality of services, as well as direct costs paid from people's pockets in low - and medium - income countries, report significant increase in some studies while others report mild or poor effects. Objective: this study aim is Develop a policy framework for the participation of None Governmental organizations in achieving the goals of universal health coverage in Iran. Method: this study of the kind of study is multi method. That will take place in five phases and seven steps. The first phase aims to determine the position, the role and activity and activities of None Governmental Organizations in achieving the goals of universal health coverage in the world and iran and in a scoping review method. The second phase aims to determine the position, role and activity of None Governmental Organizations in the health domain in achieving the goals of universal health coverage in Iran in three steps and with methods of reviewing documents, interviews with experts and case study of the NGO. The third phase aims to determine the status quo of the participation NGO of Iran in achieving the goals of universal health coverage through questionnaire made by the research team. The fourth phase aims at providing the primary policy framework of the participation of NGO in Iran by means of research team and fifth phase with the aim of validating the policy framework of NGO in achieving the goals of universal health coverage in Iran and in the manner of the experts panel. |
| کلمات کلیدی | پوشش همگانی سلامت: تعریف نظری: پوشش همگانی سلامت به این معنی است که تمام افراد و جوامع، خدمات بهداشتی که به آنها نیاز دارند را بدون در نظر گرفتن مشکلات مالی دریافت میکنند. آن شامل طیف کامل خدمات بهداشتی، کیفیت خدمات بهداشتی، از ارتقای سلامتی گرفته تا پیشگیری، درمان، توانبخشی، و مراقبتهای تسکیندهنده میباشد(44). تعریف عملیاتی: در این مطالعه تعریف عملیاتی پوشش همگانی سلامت منطبق بر تعریف نظری میباشد. سازمان های مردم نهاد تعریف نظری: هر گروه غیر انتفاعی داوطلبانه از شهروندان جهانی که در سطح محلی، ملی و بین المللی برای اهداف متنوع فرهنگی، اجتماعی، خیریه، تخصصی و صنفی تشکیل شده باشد(28) تعریف عملیاتی: سازمان های مردم نهاد حوزه سلامت می باشد. مانند سازمان های مردم نهاد سلامت، سازمان های مردم نهاد بیماری های خاص مانند سرطان، تالاسمی، ام اس، ایدز چارچوب سیاستی: تعریف نظری: چارچوب سیاستی شامل یک مدل استاندارد از تعیین توسعه، ایجاد، اصلاح و مرور سیاستها برای تضمین ارتباط، قدرت و ثبات با قوانین داخلی و خارجی؛ و تعیین نقشها، مسئولیتها و اختیارات در رابطه با توسعه، ایجاد، اصلاح و بررسی سیاستها می باشد تعریف عملیاتی: چارچوبی برای تصمیماتی که در آن جنبههای برنامه و سیاست از دیدگاه سیاستگذران اندازهگیری یا ارزیابی میشود |
| ذینفعان نتایج طرح | افراد/بیماران: همه افراد/بیماران به دلیل ارتباط مستقیم با خدمات مراقبت سلامت و استفاده از آن، جزو ذینفعان این طرح میباشند. زیرا با مشارکت سازمان های مردم نهاد با دولت در حوزه سلامت، به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر کیفیت خدمات، میزان دسترسی و کاهش هزینه ها پرداخت از جیب مردم تاثیر گذار می باشد و هم چنین موجب رضایت بیماران و مردم خواهد شد. جامعه: به دلیل ساختار سازمان های مردم نهاد که از طریق مشارکت اجتماعی معنا پیدا می کند در نتیجه جامعه می تواند تحت تاثیر قرار بگیرد، از طرفی دیگر بیمار و خانواده آن ها که جامعه را تشکیل می دهد، مشارکت سازمان های مردم نهاد می تواند باعث بهبود رضایت اجتماعی و هم چنین کاهش هزینه ها و افزایش اعتماد و سرمایه اجتماعی شود. وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی: ارائه خدمات با کیفیت به تمام آحاد جامعه تاثیرات مستقیمی بر وضعیت سلامت یک کشور میگذارد، لذا توجه به ارائه خدمات به تمام افراد جامعه از سمت حاکمیت بخش سلامت امری اساسی میباشد. این مسئله یک پدیده چندوجهی بوده که بر همه ابعاد سلامت تاثیرگذار است و همه کارکنان بخش سلامت بهنوعی با آن درگیر هستند. برنامهریزی مدون و بلندمدت و توجه به نیازهای اساسی بیماران و ارایه خدمات به تمام آن ها ، جزو تعهدات اصلی نظام میباشد و تصمیمگیری و سیاستگذاری مناسب در این زمینه همه افراد، ارائهدهندگان خدمات و اجتماع را تحت تاثیر قرار میدهد. حاکمیت نظام سلامت از طریق همکاریهای بین بخشی با سازمان های مردم نهاد که بهنوعی میتوانند به پیشبرد این برنامه کمک کنند، میتواند نقش مهمی در هماهنگی ایفا کند و همه سازمانها و سیاستهای آنها را همراستا سازد تا بتوانند برنامهریزی مدونی انجام داده و تصمیمات یکپارچهای را اتخاذ کند. سازمان های مردم نهاد: هدف از انجام این مطالعه مشارکت سازمان های مردم نهاد در دستیابی به اهداف پوشش همگانی سلامت می باشد، که با دستیابی به اهداف مطالعه، جایگاه، نقش و فعالیت های سازمان های مردم نهاد مشخص خواهد شد و حضور پر رنگ تر و ویژه تری در تصمیمات حوزه سلامت خواهند توانست بگیرند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| لیلا دشمنگیر | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رحیم خدایاری زرنق | مشاور |
| آرمان سندگل | دانشجوی مالک پایان نامه |
| سید رضا مجدزاده کوه بنانی | مشاور |
| بهزاد دماری | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر سازمان های مردم نهاد در دستیابی ایران به پوشش همگانی خدمات سلامت نقش انکارناپذیری می توانند داشته باشند.متن خبر با توجه به شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی موجود در کشور و وجود تحریم های بین المللی نظام سلامت ایران نیازمند استفاده از تمامی ظرفیت های داخلی برای دستیابی به پوشش همگانی خدمات سلامت است. نتایج مطالعه انجام شده در سال 1401 نشان داد که شناسایی ظرفیت و توانمندی سازمان های مردم نهاد و مشارکت آن ها در ارائه خدمات سلامت به مردم به ویژه خانوارهای با درآمد پایین و مناطق دور افتاده و یا بیماری های خاص می تواند منابعی را مهیا سازد تا تعادل بهتری در ارائه خدمات برقرار ساخته و بدین ترتیب موجبات افزایش کیفیت خدمات، کاهش هزینه ها و افزایش رضایت گیرندگان و ارائه دهندگان خدمت را مهیا ساخت. در این راستا لازم است دولت و نظام سلامت ایران اقداماتی در راستای شناسایی حوزه فعالیت و ظرفیت های خاص انها، توانمندسازی سازمان های مردم نهاد، استفاده از راهبردهای مناسب در جهت افزایش اعتماد این سازمان ها به دولت و نظام سلامت کشور انجام دهد. یافته های این مطالعه می تواند به سیاست گذاران و برنامه ریزان در حل چالش های مشارکت سازمان های مردم نهاد، افزایش اثربخشی نقش سازمان های مردم نهاد و استراتژی های مشارکت آنها در حرکت به سمت پوشش همگانی سلامت کمک کند. |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
