مدلسازی آماری برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی: کاربرد آن در داده های مرتبط با آسیب
Statistical Modeling of Estimating the Causal Effect of Exposure on Outcome in Medical Science: The case in injury data
مجریان: محمد اصغری جعفرآبادی , همایون صادقی بازرگانی
خلاصه روش اجرا: در این مطالعه به منظور برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد از مدل های اثر علیتی مبتنی بر مدل سازی استفاده خواهد شد. در این مطالعه برای نشان دادن روابط علیتی بین مواجهه و پیامد از رو شهای بررسی روابط علیتی نظیر وزندهی عکس احتمال درمان، جی فرمولای پارامتری با تأکید بر ترکیبی هوشمندانه از این دو روش، درستنمایی بیشینه هدفمند استفاده خواهد شد. برای انجام روشهای علّی مورد بحث از دستورات ویژه درنرم افزار Stata استفاده خواهد شد. به عنوان مثال، IPTW با استفاده از دستور ipw teffects و g-formula پارامتری با استفاده از دستور margins اجرا خواهد شد. TMLE به همراه فرایادگیر با استفاده از دستور eltmle stata و همچنین بسته tmle در نزم افزار R پیاده سازی خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 64041 |
| عنوان فارسی طرح | مدلسازی آماری برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی: کاربرد آن در داده های مرتبط با آسیب |
| عنوان لاتین طرح | Statistical Modeling of Estimating the Causal Effect of Exposure on Outcome in Medical Science: The case in injury data |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اپیدمیولوژی و پیشگیری از سوانح ترافیکی |
| نوع مطالعه | مطالعات غیر مداخله ای (همبستگی - توصیفی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی پژوهشی محور |
| مدت اجرا - ماه | 36 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | هدف بسیاری از مطالعات مشاهده ای تخمین اثر علّی مواجهه بر پیامد با تعدیل اثر مخدوشگرها می باشد، اما هنوز هم برخی از اشتباهات جدی در تعدیل مخدوشگرها وجود دارد. مدل سازی رگرسیون استاندارد (به عنوان مثال ، رگرسیون لجستیک) در صورت وجود اثر متقابل بین مواجهه متغیرهای مخدوشگر، قادر به برآورد اثر متوسط مواجهه را در کل جمعیت نیستند. با توجه مطالب گفته شده و متفاوت بودن عوامل فرهنگی و اجتماعی دخیل در بروز حوادث در جوامع مختلف، این مطالعه به منظور شناسایی اثر علیتی عوامل خطرزا در بروز حوادث و در نهایت توصیه¬های ایمنی جهت حفظ سلامت جمعی انجام می پذیرد. این مطالعه در پی ایجاد یک روش دقیق و منظم برای شناسایی اندازه اثر عوامل خطر در بروز حوادث می باشد تا کاهش آنها از طریق مداخلات مؤثر به میزان قابل توجهی به کاهش بروز حوادث کمک کرده و موجب بهبودهای اساسی در سلامت جمعی شود. |
| اهداف اختصاصی | تعیین مدل مفهومی مناسب برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی -برازش مدل اندازه‌گیری برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی -تعیین میزان برازندگی مدل اندازه گیری برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی -برازش مدل علیتی تعیین برآورد اثر علیتی مواجهه بر پیامد در داده های علوم پزشکی |
| چکیده انگلیسی طرح | According to the World Health Organization's report, injuries account for nine percent of global deaths and are a threat to health worldwide, and given that this phenomenon, especially traffic accident injuries, are the second leading cause of premature death in Iran the topic of injuries was considered from a biological perspective in this study. We will adapt the logic of identifying risk factors to the Haddon matrix. In this regard, pre-crash and post-crash dimensions and three factors: human, agent, and environment will be considered. The exposure and outcome will be determined for each group by expert panel using the available data. The goal of many observational studies is to estimate the causal effect of an exposure on an outcome after adjustment for confounders, but there are still some serious errors in adjusting confounders. Standard regression modeling (e.g., ordinary logistic regression) fails to estimate the average effect of exposure in total population in the presence of interaction between exposure and covariates, and also cannot adjust for time-varying confounding appropriately. Moreover, stepwise algorithms of the selection of confounders based on P values may miss important confounders and lead to bias in effect estimates. Causal methods overcome these limitations. |
| کلمات کلیدی | علیت : علت، بیانگر ارتباط بین دو واقعه است که در آن یک رویداد تحت تأثیر رویداد دیگر قرار میگیرد. هنگامی که ارزش یک رویداد یا متغیر، در نتیجه یک رویداد یا متغیر دیگر افزایش یا کاهش می یابد، گفته می شود که علیت وجود دارد (30). مواجهه : در اپیدمیولوژی ، اصطلاح "مواجهه" به طور گسترده ای می تواند برای هر عاملی که ممکن است با پیامد مورد نظر همراه باشد، بکار گرفته میشود (31). پیامد: در نظریه احتمال، پیامد نتیجه احتمالی یک آزمایش است. هر پیامد ممکن از یک آزمایش خاص منحصر به فرد است، و پیامدهای مختلف متقابلاً منحصر به فرد هستند (در هر آزمایش فقط یک پیامد رخ خواهد داد). تمام پیامدهای ممکن یک آزمایش عناصر فضای نمونه ای آن آزمایش را تشکیل می دهد (32). داده های علوم پزشکی: برای این مطالعه می توان از چهار مجموعه داده استفاده کرد که هر مجموعه داده در قسمت روش اجرا به تفضیل توضیح داده شده است. عملکرد رانندگی: در این مطالعه منظور از عملکرد رانندگی متغییرهایی مانند انحراف از مسیر (میانگین و انحراف معیار حرکت عرضی)، سرعت، مدت زمان رانندگی، تعداد تغییر لاین، مدت زمان تغییر لاین در حین رانندگی با استفاده از دستگاه شبیه ساز رانندگی می باشد. اطلاعات دموگرافیک: در این مطالعه منظور از اطلاعات دموگرافیک سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، و شغل می باشد. اطلاعات سلامت جسمانی: در این مطالعه منظور از اطلاعات سلامت جسمانی متغییرهایی مانند فشار خون، نبض، تعداد تنفس، قد، وزن، سابقه مصرف سیگار، سابقه مصرف مواد مخدر، سابقه مصرف دارو، سابقه بستری، سابقه عمل جراحی، سابقه بیماری قبلی، شرح حال و معاینه فیزیکی اولیه: گوش ها، چشم ها، بینی، دهان، لب ها، زبان، لوزه ها، لثه ها و دندان، قفسه سینه، گردن، شکم، ستون فقرات، اندام فوقانی، اندام تحتانی، قلب و عروق، پوست، بینایی سنجی و شنوایی سنجی و شنوایی سنجی، CBC، LDL، AST، ALT، TG می باشد. حادثه و مصدومیت: حادثه عبارتست از یک رویداد غیرمنتظره که معمولا در جریان حمل و نقل، محل کار، محل زندگی یا مراکز تفریحی رخ داده و باعث ایجاد مصدومیت میشود (33). در اغلب متون مرتبط با سلامتی، پیشگیری و بهداشت، واژه مصدومیت به عنوان جایگزینی برای واژه حادثه به کار رفته است. مصدومیت عبارت است از تخریب فیزیکی (یا شیمیایی) بدن انسان، هنگامی که به طور ناگهانی یا کوتاه مدت در معرض سطوح غیرقابل تحمل انرژی قرار می گیرد، و نیز میتواند ناشی از تماس حاد با مقادیر زیاد انرژی (بالاتر از آستانة مقاومت فیزیولوژیک بدن) و یا نقص عملکرد بدن ناشی از کمبود ناگهانی یک یا چند فاکتور حیاتی (مثل هوا، آب، دما و ...) باشد: مثل غرق شدگی، سرمازدگی. با این تعریف، ضایعاتی مثل سندرم کارپال تانل که ناشی از استرس مداوم است یا مسمومیتهای مزمن جــزو مصدومیتها قرار نمی گیرند (34). انرژیی که باعث ایجاد مصدومیت میشود میتواند مکانیکی (مثل برخورد با یک جسم ثابت یا متحرک)، گرمایی (آب یا هوای خیلی داغ یا خیلی سرد)، الکتریکی، شیمیایی و ... باشد. تعریف استاندارد سازمان جهانی بهداشت از مصدومیت به این صورت است: مصدومیتها در رویارویی حاد بدن با مقادیر زیاد عوامل فیزیکی مثل انرژی مکانیکی، گرما، الکتریسته، مواد شیمیایی و اشعه یونیزان (در حد بیش از آستانه مقاومت بدن) ایجاد میشوند. در بعضی موارد نیز مصدومیتها ناشی از قطع ناگهانی عوامل ضروری برای ادامه حیات مثل اکسیژن یا گرما هستند (35). در زبان انگلیسی استفاده از اصطلاح ”تصادف“ به دلیل معنای ضمنی اجتناب ناپذیری و فقدان علت آشکار برای وقوع آن، رو به کاهش است. از طرف دیگر، اصطلاح "حادثه منجر به مصدومیت" برای نشان دادن این که حوادث قابل مطالعه، شناخت و در نتیجه قابل پیشگیری هستند، مورد اقبال قرار گرفته است. علت استفاده از واژه مصدومیت به جای واژه حادثه، وجه قابل پیشگیری بودن و وجود امکان کنترل نهفته در این واژه است. حادثه ترافیکی: صرف نظر از تفاوتهای موجود بین تعاریف مختلف، اغلب تعاریف موجود از تشابه بالایی برخوردارند. با توجه به اهمیت مقوله تاثیرپذیری سلامت از سوانح ترافیکی تعریف کمیسیون اقتصادی سازمان ملل اروپا برای حادثه ترافیکی حادثه ای است که رویداد یا منشا رویداد آن در راه یا خیابانی است که بر روی ترافیک عمومی باز است. همچنین در نتیجه رویداد این حادثه می بایست یک یا چند نفر مجروح یا کشته شده باشند. حداقل یک وسیله نقلیه در حال حرکت نیز در آن حادثه درگیر باشد. حوادث ترافیکی جاده ای شامل تصادف بین وسایل نقلیه با وسایل نقلیه دیگر، بین وسایل نقلیه و عابرین پیاده، بین وسایل نقلیه و حیوانات یا اجسام و موانع می باشند. تعدادی از حوادث نیز بدون برخورد روی می دهند. بعنوان مثال واژگونی ناشی از خواب آلودگی راننده یکی از انواع حائز اهمیت در این گروه است (36). وسیله نقلیه موتوری: وسیله نقلیه یا وسیله جابجایی به وسیلهای گفته میشود که برای ترابری افراد یا بارها طراحی شده و به کار میرود. در یک دسته بندی وسیله نقلیه را به دو دسته موتوری و غیرموتوری تقسیم بندی می کنند. در دسته بندی دیگر آن را به سه دسته دریایی، زمینی، و هوایی تقسیم بندی می کنند. وسیله نقلیه دریایی (مثال: کشتیها، قایقها و انواع وسایلی که توسط آنها میتوان از طریق دریاها، تنگهها، دریاچهها از جایی به جای دیگری سفر کرد) و هوایی (مثال: بالگرد، هواپیما و انواع وسایل دیگری که توسط آنها میتوان از طریق آسمان از جایی به جای دیگری سفر کرد) در دسته وسیله نقلیه های موتوری قرار دارند . وسایل نقلیه زمینی را می توان در دو دسته بندی غیر موتوری (گاری، دوچرخه و ...) و موتوری (تریلر، هجده چرخ، کامیون، اتوبوس، مینیبوس، خودرو، تراکتور، موتورسیکلت، قطار، مترو، تراموا و انواع وسایل دیگری که توسط آنها میتوان از طریق زمین یا زیر آن از جایی به جای دیگری سفر کرد) جای داد. در این مطالعه منظور از وسایل نقلیه موتوری، وسایل نقلیه موتوری زمینی شامل خودرو، کامیون، تریلر، اتوبوس، هجده چرخ میباشد. باری: هر نوع خودرویی که برای حمل بار ساخته شده است و دارای انواع زیر است: انواع کامیون، تریلر، نیمه تریلر و ... . سبک: وسایل نقلیه ای که دارای وزن ناخالص کمتر از 7500 کیلوگرم هستند. وزن بارگیری برای این نوع وسایل نقلیه کمتر از 4500 کیلوگرم میباشد. نیمه سنگین: وسایل نقلیه ای که دارای وزن ناخالص وسیله نقلیه بین 5/7 تا 19تن هستند. وزن بارگیری برای این نوع وسایل نقلیه بین 4500 تا 10 تن میباشد. سنگین: وسایل نقلیه ای که دارای وزن ناخالص وسیله نقلیه بین 19 تن تا 40 تن هستند. وزن بارگیری برای این نوع وسایل نقلیه بین 10 تن تا 25 تن میباشد. فوق سنگین: وسایل نقلیه ای که دارای وزن ناخالص وسیله نقلیه بیشتر از 40 تن هستند. وزن بارگیری برای این نوع وسایل نقلیه، بیشتر از 25 تن میباشد. داده های علوم پزشکی : در این مطالعه منظور از داده های علوم پزشکی داده های طرح کشوری با عنوان (( طراحی مدلی برای برآورد مرگ (بقاء) در مصدومین بستری در بیمارستانهای ایران و مقایسه آن با مدلهای بین المللی)) یا داده های فاز پس از تصادف در کهورت مبتنی بر جمعیت سلامت و ایمنی ترافیک پرشین و استفاده از داده های سیستم ثبت حوادت ترافیکی می باشد. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | در صورت یافتن نتایج دقیقتر این نوع مدل¬ها برای برنامه¬ریزی بهتر، جامعه و افرادی که در حیطه حوادث از جمله استفاده¬کنندگان از ترافیک که شامل کل افراد جامعه می¬شود، سیاست¬گذاران، مراکز تولیدی و تحقیقاتی، مرکز پیشگیری از حوادث جاده¬ای و ترافیک، جامعه رانندگان بین شهری، راهنمایی و رانندگی، پلیس راهور ناجا، اورژانس جاده¬ای، مرکز بیمه، عمران جاده¬ای، سازمان محیط زیست که در زمینه ایمنی ترافیک فعالیت دارند، می توانند از نتایج آن استفاده کنند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| محمد اصغری جعفرآبادی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| همایون صادقی بازرگانی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| محمدعلی منصورنیا | مشاور |
| فاطمه جهانجو | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر افزایش نگران کننده تصادفات مرگبار ناشی از رانندگی بدون گواهینامه و رانندگی در حضور سرنشین در ایرانمتن خبر دادههای تصادفات جاده ای ایران نشان میدهد نرخ تصادفات چهار برابر میانگین جهانی میباشد. رویکردهای نوآورانه یادگیری ماشین و مدلهای آماری نشان داد حضور سرنشین حدود 5 برابر، رانندگی بدون گواهینامه حدود 4 و عدم پیروی از قوانین راهنمایی و رانندگی حدود 3 برابر شانس تصادفات مرگبار را افزایش می دهند. تحلیل های اختصاصی نشان داد عوامل مهم در تصادفات مرگبار حومه شهر، تخلف عمدی راننده، برخورد شاخ به شاخ، و حضور سرنشین بودند. همچنین تخلف عمدی راننده، حضور سرنشین و نبستن کمربند سه دلیل مهم برای تصادفات مرگبار واژگونی خودرو شناسایی شدند. علاوه بر این نتایج نشان داد اثرات کلی رانندگی در شب به طور قابل توجه با احتمال آسیب در سالمندان مرتبط بوده و احتمال آن 11٪ برای رانندگی در شب افزایش می یابد. این یافتهها سیاستگذاری ها و بینشهای ارزشمندی را برای ذینفعان ایمنی جاده فراهم میکند که عوامل موثر در تصادفات را نشان می دهد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
