تاثیر مشاوره با رویکرد رفتاری بر کولیک شیرخوارانِ مادران مضطرب: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده
The effect of counseling with behavioral approach on the infant’s Colic of anxious mothers : a randomized controlled trial
مجریان: شیرین حسنپور
خلاصه روش اجرا: در این مطالعه که با هدف تعیین مشاوره رفتاری بر کولیک شیرخواران 46 مادر مضطرب اتجام خواهد گرفت؛ پیامد اولیه این پژوهش کولیک شیرخوار خواهد بود. بعد از تصویب پروپوزال و اخذ کد اخلاق از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز و پس از ارائه گواهی گذراندن دوره Relaxation به معاونت پژوهشی، نمونه¬گیری آغاز خواهدشد، برای این منظور پژوهشگر به مراکز بهداشتی زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی ایران (مناطق شهریار و اندیشه شهر تهران) از تیم پژوهش مراجعه خواهدکرد و مادرانی که شیرخواران آنها طبق معیارهای Wessel و تشخیص پزشک اطفال دارای کولیک بوده به روش آسان یا در دسترس انتخاب خواهد کرد و اهداف و روش مطالعه به آنها کاملاً توضیح داده خواهدشد و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، پرسشنامه اختصاصی اضطراب پس از زایمان (Postpartum Specific Anxiety scale; PSAS) برای آنها تکمیل خواهدشد و مادرانی که بر اساس آن پرسشنامه نمره 112 و بالاتر اخذ کردند و سایر معیارهای حائز شرایط را دارند وارد مطالعه خواهندشد و رضایت آگاهانه کتبی اخذ شده و پرسشنامه مشخصات فردی- اجتماعی و مامایی، کولیک شیرخوارInfant Colic Scale (ICS) و دلبستگی مادر-شیرخوار(Maternal Postnatal Attachment Scale: MPAS) از طریق مصاحبه با مادران تکمیل خواهدشد. همچنین پمفلت آموزشی در زمینه غذاهای نفاخ و نحوه صحیح شیردهی و گرفتن گاز معده شیرخوار پس از شیردهی تهیه و در ابتدای مطالعه در اختیار تمامی نمونه های مورد پژوهش قرار داده خواهد شد. شرکت¬کنندگان با روش بلوک¬بندی تصادفی و با سایز بلوک¬های 4 و 6 تایی و با نسبت تخصیص 1:1 به دو گروه کنترل و مداخله تخصیص خواهند یافت. برای پنهان¬سازی تخصیص، نوع مداخله بر روی برگه کاغذ نوشته شده و درون پاکت¬های مات و پشت سرهم شماره گذاری شده قرار داده خواهدشد. پاکت¬¬ها به ترتیب ورود مشارکت¬کنندگان به مطالعه باز و نوع گروه افراد تعیین خواهد شد. برای مادران گروه مداخله، طبق رویکرد روانشناسی رفتاری و تکنیک حساسیت¬زدایی منظم، 8 جلسه مشاوره به صورت دو روز در هفته و طی 4 هفته متوالی انجام خواهد گرفت به صورتی که بعضی از جلسات جهت آموزش نحوه ریلکسیشن و همچنین ترتیب-بندی محرک¬های استرس¬زا به صورت گروهی و جلسات تلفیق ریلکسیشن و یادآوری محرک¬های استرس¬زا به صورت فردی انجام خواهد شد. در تمام جلسات مشاوره سعی خواهد شد فضای جلسات مشاوره، فضای تواَم با احترام و صمیمیت و تقویت روحیه اعتماد به نفس و فراهم نمودن زمینه مشارکت افراد در مباحث گروهی باشد. رئوس محتوای جلسات مشاوره شامل: معارفه، بیان اهداف طرح، گوش دادن به صحبت های مراجعان، صحبت از میزان استرس مادران پس از زایمان و علل مربوط به آن و تاثیر اضطراب مادر بر کولیک شیرخوار، سپس توضیح در مورد نحوه انجام مشاوره، نوشتن سلسله مراتب اضطراب، نحوه انجام تن¬آرامی و انجام تکنیک حساسیت زدایی منظم خواهد بود. برای هر دو گروه قطره پروبیوتیک(پدی لاکت) تجویزخواهدشد. دو هفته بعد از اتمام مداخله، مجددا" پرسشنامه¬های کولیک شیرخوار، اضطراب پس از زایمان و پرسشنامه دلبستگی مادر-شیرخوار تکمیل خواهدشد در انتهای مطالعه اگر فردی نمره بالای اضطراب داشت توصیه خواهد شد برای ارزیابیهای بیشتر به روانپزشک مراجعه نماید. روایی پرسشنامه مشخصات فردی-اجتماعی از طریق روایی صوری و محتوا ارزیابی خواهد شد و روایی پرسشنامه کولیک شیرخواری و اضطراب پس از زایمان از طریق روایی ترجمه (Forward and Backward translation)، محتوا (تعیین شاخص¬های CVI (Content Validity Index) و CVR (Content Validity Ratio) و صوری تعیین خواهدشد و پایایی پرسشنامه کولیک شیرخواری، اضطراب پس از زایمان و دلبستگی مادر- شیرخوار از طریق آزمون مجدد با فاصله دو هفته بر روی 20 نفر از افراد واجد شرایط مطالعه و ضریب آلفای کرونباخ (انسجام درونی) و ضریب همبستگی درون رده¬¬ای (ICC= Intra Correlation Coefficient) محاسبه خواهد شد. پس از جمع¬آوری اطلاعات از کلیه واحد¬های مورد پژوهش داده ها با استفاد از نرم افزار SPSS Ver.24 و آزمون های آماری تی مستقل و ANCOVA تجزیه و تحلیل خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 64024 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره با رویکرد رفتاری بر کولیک شیرخوارانِ مادران مضطرب: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | The effect of counseling with behavioral approach on the infant’s Colic of anxious mothers : a randomized controlled trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اختلالات رشد، تکامل و تغذیه در کودکان و نوزادان |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | با توجه به این که کولیک و گریه¬های ناراحت کننده شیرخوارپیامدهایی را به دنبال دارد و از طرفی فرایند بارداری، زایمان، مادر شدن و پذیرفتن این مسئولیت برای هر زن و خانواده¬اش با پیامد های روانی-اجتماعی چشمگیری همراه است، همراه بودن این شرایط با یکدیگر این استرس را دوچندان می¬کند. اساس و زیربنای روانی فرد در دوران کودکی پی¬ریزی می¬گردد، لذا حمایت اولیه از مادر در تعاملات هیجانی با کودک برای تحول دراز¬مدت سلامت جسمی و روانی شیرخوار بسیار مهم است. مادرانی که علاوه بر اضطراب گریه¬ها و دردهای مکرر شیرخوار را تجربه می¬کنند نسبت به سیگنال¬های شیرخوارانشان حساس نیستند و به این جهت دلبستگی مادر شیرخوار نیز مختل می¬شود و با اختلالات عاطفی شیرخوار در آینده مرتبط است. همچنین شاخص¬های رشد در شیرخواران مادران مضطرب به طور معناداری پایین¬تر از شیرخواران مادران غیرمضطرب بوده¬است. مطالعات نشان داده که اضطراب پس از زایمان بر عملکرد مادری نیز تاثیرگذار است و نامطلوب بودن عملکرد مادری نیز تبعاتی برای شیرخوار به دنبال دارد که کاهش تعامل با کودک، تاثیر بر دلبستگی مادرفرزندی را نیز دربرمی¬گیرد، از طرفی روان شیرخوار نیز از اضطراب مادر تاثیر می¬گیرد و مشکلاتی را در بزرگ¬سالی برای او، خانواده¬اش و جامعه به دنبال دارد. بنابراین سلامت جسمی و روانی شیرخوار و مادر رابطه تنگاتنگی با یکدیگر دارد و حتما باید به این مساله توجه شود زیرا یکی از ملزومات داشتن جامعه¬ای سالم، وجود افراد سالم در آن جامعه می¬باشد.در این راستا ماما به واسطه نقش¬های مختلف مراقبتی، آموزشی، مشاوره¬ای و حمایتی خویش از فرصت¬های بی¬مانندی در جهت پیشگیری از عوارض روحی و ارتقای بهداشت روانی مادر، کودک و خانواده بهره¬مند است. تحقیقات نشان داده¬اند مادرانی که پس از زایمان، اقدام¬های مداخله¬ای نظیر حمایت، مشاوره، درک، توجه و توضیح از جانب ماما دریافت کرده¬اند در مقایسه با گروه کنترل به میزان کمتری به اضطراب و افسردگی مبتلا شده¬اند. همچنین نشان داده¬شده است که ماماها نقش ارزنده¬ای در مداخله برای سازگاری مادر با وضعیت جدید و مسئولیت مادری دارند. با توجه به مطالعات انجام شده در زمینه ی شیوع اضطراب مادران در دوره پس از زایمان، ارتباط احتمالی کولیک شیرخوار و اضطراب مادر، اثرات منفی کولیک بر پیامدهای روانی مادر و عملکرد خانواده و موثر بودن مشاوره براضطراب مادران و همچنین عدم وجود مطالعه¬ای که به بررسی تاثیر مشاوره پس از زایمان با مادران مضطرب بر کولیک شیرخواری بپردازد، براساس بررسی های انجام شده توسط پژوهشگر، بر آن شدیم مطالعه حاضر را با هدف تعیین تاثیر مشاوره با رویکرد رفتاری بر کولیک شیرخواران مادران مضطرب انجام دهیم. امید است در صورت اثربخش بودن این مطالعه، نتایج آن بتواند به برداشتن گامی جهت کنترل کولیک شیرخواران و همچنین کاهش اضطراب پس از زایمان مادران کمک کند. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره کولیک شیرخوار 2 هفته پس از مداخله با کنترل نمره پایه در گروه­های مطالعه. -مقایسه میانگین نمره اضطراب مادر2 هفته پس از مشاوره با کنترل نمره پایه در گروه های مورد مطالعه . |
| چکیده انگلیسی طرح | Background: Colic is often the first challenge that parents and infants faced and has a major impact on their lives. According to Wessel's definition, uncontrollable crying in infants less than three months is defined as colic, which lasts at least three hours a day, three days a week, and three weeks a month. Globally, about one in every five infants under three months affecte with colic. Only 5% of infants with gastrointestinal colic have been diagnosed.Different therapies have been used in the treatment of infantile colic, while the effective treatment for this problem is not yet known and the results of studies in this field are different and inconclusive. Counseling and reassurance to parents is at the top of all treatments. Metod: Mothers whose infants have been diagnosed with colic according to Wessel criteria and pediatrician diagnosis will be selected .the specific postnatal anxiety questionnaire Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS) will be completed for them, and mothers who scored 112 and above and meet other eligibility criteria will be included in the study. The Infant Colic Scale (ICS) and Maternal Postnatal Attachment Scale (MPAS) questionnaires will be completed by interviewing mothers. Also, a pamphlet on nutrition foods and proper breastfeeding and gastric infusion after lactation will be prepared and provided at the beginning of the study. For intervention group mothers, 8 counseling sessions will be held two days a week for 4 consecutive weeks according to the behavioral psychology approach. Both groups will receive probiotic drop. Two weeks after the intervention, infants' colic questionnaires, postpartum anxiety, and maternal-infant attachment questionnaires will be completed at the end of the study. |
| کلمات کلیدی | مشاوره (Counseling) تعریف نظری: مشاوره رابطه حرفه¬ای بین یک مشاور با یک یا چند مراجع است که هدف آن کمک به مراجعان جهت کسب شناخت و سازگاری بهتر با محیط زندگی خود و یادگیری مهارت¬های بین¬فردی و حل مشکلات هیجانی و بین فردی است (42). رویکرد رفتار درمانی (Behavioral Approuch Therapy) تعریف نظری: رفتارگرایی اشاره به یک رویکرد روانشناختی است که بر روشهای علمی و عینی تحقیق تأکید دارد. این رویکرد مربوط به رفتارهایی است که انسان در تعامل با محیط پیرامون به صورت واکنش از خود بروز می¬دهد (43). تعریف عملی مشاوره با رویکرد رفتاری: در این رویکرد از تکنیک حساسیت زدایی منظم استفاده خواهد شد. جلسات مشاوره بین 6 الی 8 جلسه خواهد بود. درجلسات اول، دوم و سوم مادران در گروه های 7 الی 8 نفره در مکانی مناسب جهت مشاوره توسط پژوهشگر و با نظارت همکار طرح (کارشناس ارشد روانشناسی) مشاوره خواهند شد. طول مدت هر جلسه در حدود 45 دقیقه خواهد بود. بعد از جلسات اصلی و ارائه آموزش¬های لازم جلسات چهارم تا هشتم به صورت انفرادی انجام خواهد گرفت. پروتکل درمانی به شرخ زیر است: 1) اجرای پیش آزمون جهت سنجش میزان اضطراب مادران دارای شیرخوار مبتلا به کولیک 2) جلسه اول: شناسایی سلسه مراتب اضطراب¬های مادران دارای شیرخوار مبتلا به کولیک (از شدید به ضعیف) 3) جلسه دوم: آموزش آرامیدگی (ریلکسیشن) به مادارن دارای شیرخوار مبتلا به کولیک (مدت زمان جلسه 30 دقیقه) 4) جلسه سوم: ادامه آموزش آرامیدگی (ریلکسیشن) به مادران دارای شیرخوار مبتلا به کولیک (مدت زمان جلسه 30 دقیقه) 5) جلسه چهارم: آغاز حساسیت¬زدایی: مراجع به حالت آرمیده نشسته یا به حالت خوابیده شروع به تجسم و مقابله با موارد اضطراب¬زا می کند (از کمترین موارد اضطراب¬زا به بیش ترین موارد). 6) جلسه پنجم، ششم، هفتم و هشتم حساسیت زدایی ادامه می¬یابد تا فرد به کمترین حد از اضطراب در موارد لیست شده برسد. 7) پس از پایان دوره درمانی پس آزمون جهت بررسی تغییر میزان اضطراب در مادران بعمل می آید. دوره پس از زایمان (Postpartum Period) تعریف نظری: به دوره کوتاهی پس از زایمان اطلاق میشود که حدوداٌ بین 4 الی 6 هفته به طول می¬انجامد. (44،45) تعریف عملی: در این مطالعه مادران از 2 الی 6 هفته پس از زایمان وارد مطالعه خواهند شد و در طی 8 جلسه مورد مشاوره قرار خواهند گرفت. کولیک (Infantile Colic) تعریف نظری: طبق تعریف Wessel کولیک به گریه¬های غیر قابل کنترل در شیرخواران کمتر از سه ماه گفته می¬شود که حداقل 3 ساعت در روز، 3 روز در هفته و 3 هفته در ماه ادامه یابد (4). تعریف عملی: در این مطالعه شیرخواران 2 الی 6 هفته که طبق تشخیص پزشک و معیار¬های Wessel دارای کولیک هستند وارد مطالعه خواهند شد. اضطراب (Anxiety) تعریف نظری: اضطراب یک حالت ناخوشایند به صورت احساس تشویش، ناراحتی، هیجان، فشار روحی و وحشت است (46). تعریف عملی: در این مطالعه اضطراب مادران توسط پرسشنامه اضطراب پس از زایمان (Postpartum Specific Anxiety scale; PSAS) سنجیده خواهد شد و مادران مضطربی که طبق پرسشنامه نمره بالای 112دارند وارد مطالعه خواهند شد. این پرسشنامه اضطراب مادران را در دوران پس از زایمان در زمینه شایستگی مادران و اضطراب دلبستگی، اضطراب در مورد ایمنی و رفاه شیرخوار، اضطراب مراقبت از شیرخوار و سازگاری روانی اجتماعی با نقش مادری خواهد سنجید. پرسشنامه توسط پژوهشگر قبل از مداخله و دو هفته پس از اتمام مداخله تکمیل خواهد شد. دلبستگی مادر-شیرخوار: تعریف نظری: از نظر John Bowlby دلبستگی یکی از نیازهای بنیادین انسان¬هاست (47). طبق نظر او دلبستگی زمانی پیدا می¬شود که شیرخوار رابطه گرم، صمیمی و مداوم با مادرش داشته باشد؛ رابطه¬ای که سبب رضایت و خشنودی هر دو طرف می¬گردد (48). دلبستگی مادر تاًثیری اساسی بر روی تکامل عاطفی و جسمی کودک و ایفای نقش مادری دارد (49). همچنین بر روی بسیاری از جنبه-های شخصیت در حال شکل¬گیری از قبیل حس کنجکاوی، توانایی اجتماعی شدن، اعتماد به نفس، استقلال، همکاری و صداقت تاثیرگذار است (50). تعریف عملی: در این مطالعه به عنوان هدف فرعی دلبستگی مادر-شیرخوار با پرسشنامه دلبستگی مادر-شیرخوار(Maternal Postnatal Attachment Scale: MPAS) سنجش خواهد شد که به بررسی کیفیت دلبستگی، نبود خصومت و رضایت از تعامل می¬پردازد. پرسشنامه توسط پژوهشگر قبل از مداخله و دو هفته پس از اتمام مداخله تکمیل خواهد شد. |
| ذینفعان نتایج طرح | مادران مضطرب، شیرخواران مبتلا به کولیک و خانواده های آن¬ها، سیستم بهداشتی درمانی کشور، ماماها، دولت و جامعه ذینفعان این طرح هستند. با توجه به اینکه اضطراب مادری پس از زایمان و درگیری خانواده با تنش های ناشی از گریه ها و بیقراری¬های شیرخوار مبتلا به کولیک، سبب اختلال در نقش های مختلف همسری و مادری از جمله: مراقبت از شیرخوار، مراقبت از خود و همچنین اختلال در رسیدگی به فعالیت های اجتماعی و شغلی و...می¬شود و از این جهت که عوارض این مشکلات و آثار بلند مدت اضطراب مادر بر فعالیت های آتی مادر در طول زندگی می¬تواند از نظر عاطفی، روانی و حتی مالی بار زیادی را به خانواده ها و برسیستم بهداشتی درمانی کشور تحمیل کند، می¬توان با کمک به مادران در دوران پس از زایمان از طریق مشاوره گامی در جهت کاهش کولیک شیرخواران و بار روانی-ای که این مشکل بر خانواده وارد می¬کند و همچنین جهت کنترل اضطراب مادران، برداشت. در صورت دستیابی به نتایج مثبت در این پژوهش مداخله برای گروه کنترل نیز انجام خواهد شد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| منیژه مصطفی قره باغی | همکار اصلی |
| ریحانه منتظری | دانشجوی مالک پایان نامه |
| شیرین حسنپور | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| شیوا محجل رضایی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر مشاوره با رویکرد رفتاری بر اضطراب پس از زایمان در زنان با نوزاد مبتلا به کولیک موثر¬بود.متن خبر با توجه به تاثیر احتمالی اضطراب مادر بر شدت دردهای کولیکی شیرخوار این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مشاوره رفتاردرمانی بر کولیک شیرخوار و اضطراب مادر در 46 مادر مضطرب دارای شیرخوار مبتلا به کولیک انجام گرفت. نتایج نشان داد که مشاوره با رویکرد رفتاری بر اضطراب پس از زایمان در زنان با نوزاد مبتلا به کولیک موثر¬بوده ولی طبق مطالعه حاضر کاهش اضطراب مادر نتوانست نتایج امیدبخشی در جهت کاهش دردهای کولیکی شیرخوار برجای بگذارد. استفاده از این روش مشاوره درکنار سایر روشهای مشاوره درارتقاء سلامت روان این مادران توصیه می¬شود. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
