تاثیر مشاوره خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی زنان باردار نوجوان: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده
The effect of self-care counseling on health practices of adolescent pregnant women: a randomised controlled trial
مجریان: مژگان میرغفوروند
خلاصه روش اجرا: هدف این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده، تعیین تاثیر مشاوره خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی زنان باردار نوجوان است که بر روی 54 زن باردار نوجوان که در مراکز سلامت شهر بوکان تشکیل پرونده دادهاند، انجام خواهد شد. پس از اخذ مجوز از کمیته اخلاق و ثبت مطالعه در مرکز کارآزمایی بالینی ایران (IRCT= Iranian Registery of Clinical Trials)، از معاونت پژوهشی دانشکده پرستاری - مامایی و مرکز بهداشت شهرستان تبریز مجوز نمونه¬گیری اخذ خواهد شد. برای نمونه¬گیری، مراکز سلامت پرجمعیت و متفاوت از نظر اجتماعی و اقتصادی در سطح شهر بوکان در نظر گرفته خواهدشد، (قبل از شروع نمونه گیری باید دانشجو به مرکز بهداشت شهرستان مراجعه می¬کند و مراکز پرجمعیت را بر اساس آمار ارائه شده توسط آنها تعیین می¬نماید. برای عامل وضعیت اجتماعی-اقتصادی نیز با نظر مسئولین، مراکز سلامت موجود در نواحی مرفه، متوسط و پایین از نظر ضعیت اجتماعی-اقتصادی در نظر گرفته خواهدشد)، برای این منظور پژوهشگر به مراکز سلامت شهر تبریز مراجعه خواهد کرد و لیست زنان باردار نوجوان در سنین بارداری 18 تا 24 هفته را از پروندههای موجود (سامانه سیب) استخراج خواهد کرد، سپس از طریق شماره تلفن با این افراد تماس گرفته خواهدشد و طی این تماس تلفنی، اهداف و روش اجرای پژوهش به صورت مختصر توضیح داده خواهدشد. افراد در همان تماس تلفنی از نظر معیارهای ورود و خروج بررسی شده و در صورت حائزشرایط بودن و تمایل به شرکت در پژوهش، از آنها دعوت به عمل خواهد آمد تا در موعد مقرری در مرکز مربوطه حضور یابند. در ملاقات حضوری، اهداف و روش اجرای پژوهش به طور کامل توضیح داده¬خواهدشد و در صورتی که خانم باردار نوجوان مایل به همکاری باشد، پرسشنامه عملکردهای سلامتی در بارداری (HPQ-II = Health Practices Questionnaire-II) از طریق مصاحبه با آنها تکمیل خواهدشد و زنان بارداری که نمره پایین و متوسط را بر اساس پرسشنامه اخذ بکنند وارد مطالعه شده و فرم رضایت کتبی آگاهانه توسط آنها تکمیل و امضا خواهدشد، سپس پرسشنامه¬های مشخصات فردی-اجتماعی و مامایی، نگرش نسبت به نقش مادری و بارداری (PRE-MAMA=attitudes towards motherhood and pregnancy questionnaire) و پرسشنامه نشانههای بارداری (PSI=pregnancy symptom scale) از طریق مصاحبه با آنها توسط توسط پژوهشگر تکمیل خواهدشد. مشارکتکنند¬گان با استفاده ازروش بلوکبندی تصادفی طبقه¬بنده شده (stratification بر اساس سن: زیر 16 سال و 16 تا 19 سال) با اندازه بلوکهای چهارتایی و ششتایی به دو گروه مداخله (دریافت کننده مشاوره) و کنترل تخصیص داده¬-خواهند شد. به منظور پنهانسازی تخصیص (Allocation Concealement) نوع مداخله بر روی کاغذ نوشته شده و داخل پاکتهای مات و پشت سرهم شماره¬گذاری شده قرار داده¬خواهند شد. پاکتها به ترتیب ورود مشارکتکنند¬گان به مطالعه باز خواهندشد و نوع گروه افراد تعیین خواهدشد. برای گروه مداخله، مشاوره خودمراقبتی به صورت گروهی، طی 6 جلسه 90-60 دقیقهای توسط پژوهشگر در مراکز سلامت شهر تبریز و در مکان در نظر گرفته شده برای مشاوره، با محیطی آرام و خصوصی برگزار خواهد شد. محتوای مشاوره خودمراقبتی در این زنان شامل: دادن اطلاعات در مورد بارداری، زایمان، مراقبتهای بارداری، تاثیر خواب و استراحت کافی، فعالیت بدنی مناسب، رژیم غذایی درست، رفتارهای صحیح بهداشتی و اهمیت و مزایای انجام و عواقب احتمالی عدم انجام آنها، دادن اطلاعات در مورد علائم و نشانههای بارداری و آموزش رفتارهای خودمراقبتی لازم برای تعدیل نشانههای آزاردهنده خواهدبود. تعداد شرکت کنندگان در هر جلسه 5 الی 7 نفر خواهد بود. جلسات با فاصله یک هفته برگزار خواهد شد. در پایان جلسه اول، یک کتابچه آموزشی در اختیار شرکت¬کنندگان قرارخواهدگرفت. چهار هفته بعد از اتمام مداخله طی تماس تلفنی و پس از هماهنگی با افراد مورد پژوهش در مرکز سلامت مربوطه، پرسش¬نامه¬های پس آزمون از طریق مصاحبه توسط پژوهشگر تکمیل خواهد شد. لازم به ذکر است که پس از پایان مطالعه، کتابچه آموزشی هم در اختیار گروه کنترل قرار خواهدگرفت. با توجه به اینکه پرسشنامه¬های نگرش نسبت به نقش مادری و بارداری و نشانههای بارداری برای اولین بار در ایران استفاده خواهدشد، نخست با استفاده از Forward & Backward translation روایی ترجمه آنها تایید خواهدشد سپس روایی محتوا و صوری سنجیده خواهدشد و شاخص روایی محتوا (CVI= Content Validity Index) و نسبت روایی محتوا (CVR= Content Validity Ratio) محاسبه خواهدشد همچنین پایایی این دو پرسشنامه و پرسشنامه عملکردهای سلامتی از طریق آزمون-آزمون مجدد بر روی 20 نفر با فاصله دو هفته ارزیابی خواهدشد و ضریب همبستگی درون رده¬ای (ICC= Intra Correlation Coefficient) و ضریب آلفای کرونباخ (برای تعیین انسجام درونی) محاسبه خواهدشد. روایی پرسشنامه مشخصات فردی-اجتماعی نیز فقط از طریق روایی محتوا و صوری کیفی ارزیابی خواهدشد. پس از جمع آوری اطلاعات از کلیه واحدهای مورد پژوهش نتایج داده¬ها با استفاده ازنرمافزارSPSS-Version 24 تجزیه و تحلیل خواهد شد. برای مقایسه عملکردهای سلامتی، نگرش نسبت به نقش مادری و بارداری و نشانه¬های بارداری در بین دو گروه در قبل از مداخله از ازمون تی¬مستقل استفاده خواهدشد و بعد از مداخله از ازمون ANCOVA با تعدیل نمره پایه استفاده خواهدشد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 63658 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی زنان باردار نوجوان: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | The effect of self-care counseling on health practices of adolescent pregnant women: a randomised controlled trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارتقاء سلامت روان و نقش مولفههای قانونی و اجتماعی (درآمد، فرهنگ، سواد، آموزش، جنسیت) بر سلامتی |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 14 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: ببارداری نوجوانان یک معضل جهانی است که با پیامدهای نامطلوبی همچون زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، مرگ جنینی، مرده¬زایی و سقط خودبه¬خودی منجر به مرگ مادری و پری¬ناتال و مرگ نوزادی همراه است و باعث ایجاد چرخه معیوب بیماری و فقر می¬گردد. نیازهای روانی و اجتماعی مادران نوجوان باردار از زنان دیگر بیشتر است و افسردگی بعد از زایمان، استرس و نگرانی در زنان باردار نوجوان شایع¬تر است. نوزادان متولد شده از این مادران در معرض خطر وزن کم هنگام تولد، زایمان زودرس و مشکلات نوزادی شدید هستند و به دلیل اینکه نوجوانان کمتر به دنبال دریافت مراقبتهای پرهناتال می¬روند و یا زمانی آن را جستجو می¬کنند که دیر شده، باید سعی شود محیطی فراهم آورد که رازها و حریم خصوصی آنان حفظ شود. تمامی موارد فوق نشاندهندهی لزوم توجه بیشتر و اجرای راهکار مناسب برای کاهش پیامد نامطلوب در گروه آسیبپذیر نوجوانان میباشد. عملکردهای سلامتی با کاهش عوامل خطر نقش مهمی در کاهش عوارض بارداری و زایمان در نوجوانان دارند. از آنجایی که اکثر عوارض و مرگ و میرها در نوجوانان به دلیل انجام رفتارهایی است که سلامتشان را به خطر میاندازد، مراقبین سلامت اگر شاهد عملکردهای سلامتی ضعیف در نوجوانان باشند، باید سعی کنند آنان را حمایت و تشویق به انجام رفتارهای سلامتی مثبت کنند. توصیه شده که مراقبین سلامت نوجوانان را در مورد انجام رفتارهایی که سلامتشان را به خطر میاندازد، ارزیابی کنند و با کسانی را که در معرض خطر هستند، مشاوره کنند. مداخلات آموزشی و مشاورهای باید روی نگرشهای مرتبط با خودمراقبتی طی بارداری تمرکز کنند. فعالیتهای خودمراقبتی در دوران بارداری منجر به حفظ سلامت مادر و جنین میشود و میتواند بر کاهش پیامدهای نامطلوب دوران بارداری کمک کننده باشد. با توجه به اینکه یکی از چالشهای مراقبین سلامت مادر و کودک، دستیابی زنان باردار به اطلاعات صحیح با هدف ایجاد تغییر مثبت در رفتار آنان است و همچنین با توجه به پرخطر بودن بارداری و عوارض مادری و نوزادی در مادران نوجوان و تاثیر مثبت عملکردهای سلامتی بر ارتقای سلامتی و کاهش پیامدهای سوء مادری و نوزادی و نیاز به توانمند کردن زنان باردار به خصوص مادران جوانتر برای مراقبت از خود برای تضمین سلامت خود و نوزادشان و با توجه به اینکه اگر زنان باردار خود را نسبت به پیامدهای نامطلوب بارداری آسیبپذیر بدانند و آگاهی داشته باشند که رفتارهای سلامتی میتواند در کاهش این آسیبها اثربخش باشند، احتمالا این رفتارها را اتخاذ خواهند کرد، ضرورت دارد این عملکردها در مادران نوجوان به کمک مشاوره ارتقا یابد، لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر مشاوره خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی زنان باردار نوجوان انجام خواهد گرفت. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره عملکردهای سلامتی در زنان باردار نوجوان در بین گروه­های مشاوره و کنترل با کنترل اثر نمره پایه |
| چکیده انگلیسی طرح | To determine the effect of Self-care counseling on health practices of adolescent pregnant women Design Randomized controlled trial with two parallel arms Settings and conduct This study will be conducted on adolescent pregnant women who are referred to Tabriz health centers, so that the researcher will attend in the health centers and will select women, based on their records and invite them to participate in the study through phone contact. In the face to face meeting, the Health Practices Questionnaire-II, Pregnancy Symptom Scale and Prenatal Attitudes Towards motherhood and Pregnancy will be completed. Participants will be assigned to two groups of counseling and control. Six counseling sessions will be held for intervention group. Four weeks after the last session, post-test questionnaires will be completed by the participants in both counseling and control groups. Participants/Inclusion and exclusion criteria Participants between ages of 10-19 and in 18-24 weeks of pregnancy will be included. Participants with high risk pregnancies and mental problems will be excluded. Intervention groups For the intervention group, six counseling sessions will be provided weekly. The duration of each session will be 60 to 90 minutes. The control group will receive routine care. Main outcome variables Health practice score in adolescent pregnant women |
| کلمات کلیدی | مشاوره: مشاوره عمل کمک به مراجع برای واضحتر دیدن و از زاویه دیگری نگاه کردن به مسائل است. مشاوره به مراجع کمک میکند که بر احساسات و تجربیات و رفتارهایش تمرکز کند و برای ایجاد تغییر مثبت، هدفی را برگزیند خودمراقبتی:خودمراقبتی عبارتاست از فعالیتهایی که بصورت آگاهانه جهت بهبود سلامتی و جلوگیری و محدود ساختن بیماریها و ابقای سلامتی بعد از بیماری توسط فرد انجام می¬شود عملکردهای سلامتی:دانش، نگرش و رفتارهای مرتبط با سلامتی که افراد میتوانند با آنها از بیماریها جلوگیری کنند و یا مشکلات سلامتیشان را درمان کنند.عملکردهای سلامتی به عنوان رفتارهای سلامتی است که میتواند بر سلامت مادر و جنین و پیامدهای حاملگی تاثیر بگذارد. عملکردهای سلامتی شامل: پرهیز از مصرف دخانیات، الکل و سایر مواد غیرقانونی، پرهیز از رفتارهای پرخطر جنسی، دوری از تماس با انواع عفونتها، استفاده نکردن از داروهای بدون نسخه، کاهش میزان مصرف کافئین، داشتن رژیم غذایی سالم و وزنگیری مناسب در طول بارداری،داشتن فعالیت بدنی و ورزش منظم، خواب و استراحت کافی، مصرف مکملهای لازم برای دوران بارداری همچون انواع ویتامینها و آهن و فولیکاسید، رعایت بهداشت دهان و دندان، انجام مراقبتها و مشاورههای منظم پرهناتال و یادگیری درمورد بارداری و زایمان است (26-29). نوجوانان بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت هر فرد بین سنین 19-10 سالگی به عنوان "نوجوان" تعریف میشود نگرش نسبت به نقش مادری: بخش اساسی از فرایند روانی آماده شدن برای نقش مادری است که شامل تصورات زن از خودش در نقش مادری، بارداری، زایمان، تربیت، آموزش و پرورش فرزندش و توانایی او برای خود را "مادر" تصور کردن است. نشانههای بارداری: نشانههای بارداری به عنوان تغییرات فیزیولوژیک هستند که حین بارداری برای مادر اتفاق میافتد |
| ذینفعان نتایج طرح | نتایج حاصل از این پژوهش در راستای بهبود عملکردهای سلامتی در نوجوانان باردار میتواند در ارتقای کیفیت خدمات ارائه شده به مادران باردار موثر باشد. همچنین نتایج این مطالعه میتواند مورد استفاده برنامهریزان و سیاستگذاران قرار داده شود تا از نتایج آن برای برنامهریزی در راستای بهبود عملکردهای سلامتی نوجوانان باردار ایرانی استفاده نمایند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
| رونیا رضائی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| فاطمه نعمتی سوگلی تپه | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره با رویکرد خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی در زنان باردار نوجوان موثر است.متن خبر عملکردهای سلامتی با کاهش عوامل خطر نقش مهمی در کاهش عوارض بارداری و زایمان در نوجوانان دارند. لذا این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مشاوره خودمراقبتی بر عملکردهای سلامتی (پیامد اولیه) و نگرش نسبت به نقش مادری و نشانه های بارداری (پیامدهای ثانویه) در زنان باردار نوجوان انجام گرفت. این کارآزمایی تصادفی کنترل شده بر روی 54 زن باردار نوجوان مراجعه کننده به مراکز سلامت شهرستان بوکان-ایران در سال 2020 انجام شد. شرکت کنندگان با روش بلوک بندی تصادفی به 2 گروه مشاوره و کنترل تخصیص یافتند. تعداد 6 جلسه مشاوره گروهی با رویکرد خودمراقبتی برای گروه مداخله انجام شد. پرسشنامههای عملکرد سلامتی، نگرش نسبت به نقش مادری و بارداری و نشانههای بارداری قبل و مجدداً 4 هفته بعد از اتمام مداخله تکمیل شدند. نتایج نشان داد که بعد از مداخله میانگین نمره عملکردهای سلامتی، نگرش نسبت به نقش مادری و نشانه های بارداری در گروه مشاوره به طور معنی داری بالاتر از گروه کنترل بود. لذا، انجام مشاوره خودمراقبتی با تمامی زنان باردار بویژه زنان باردار نوجوان توصیه می شود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
