ارزیابی مدیریت بیماران مشکوک به مالاریا توسط ارایه دهندگان خدمات اولیه سلامت در کشورهای در آستانه حذف مالاریا : یک مطالعه مرور سیستماتیک
Assessing suspected malaria case management by first line health service providers in eliminating countries: a systematic review
مجریان: حسین عزیزی
خلاصه روش اجرا: هدف کلی تعیین عملکرد و آمادگی سیستم سلامت کشورهای در مرحله حذف در مدیریت بیماران مشکوک به مالاریا اهداف اختصاصی 1- تعیین آگاهی ارایه دهندگان خدمات سلامت در شناسایی بیماران تب دار مشکوک به مالاریا به تفکیک بخش بهداشت و درمان و خصوصی 2- تعیین نگرش ارایه دهندگان خدمات سلامت در شناسایی بیماران تب دار مشکوک به مالاریا به تفکیک بخش بهداشت و درمان و خصوصی 3- تعیین رفتار و عملکرد ارایه دهندگان خدمات سلامت در مدیریت بیماران تب دار مشکوک به مالاریا (شناسایی، درمان، گزارش فوری، در دسترس بودن داروهای ضد مالاریا) 4- تعیین در دسترس و صحیح بودن تجهیزات تشخیصی و آزمایشگاهی مالاریا 5- تعیین عملکرد سیستم سلامت در بکارگیری تست های تشخیص سریع مالاریا (RDT) 6- تعیین چالش ها و نکات ضعف در مدیریت بیماران تب دار مشکوک به مالاریا روش کار 1. تعیین اجزاء PICO)) جمعیت یا گروه هدف: کلیه ارایه دهندگان خدمات سلامت در کشورهای در آستانه حذف مالاریا مداخله یا مواجهه موردنظر: آمادگی و عملکرد ارایه دهندگان خدمات سلامت مقایسه یا کنترل: گروه مقایسه یا کنترل وجود ندارد. پیامد: حذف بیماری مالاریا 2. تنظیم قرارداد پژوهش قبل از شروع کار، قرارداد و پروتکلی واحد برای تعیین جزئیات برنامه پژوهش به منظور بازیابی متون، استخراج داده ها، ارزیابی کیفیت و تحلیل آنها تدوین می شود. معیارهای ورود به مطالعه به شرح ذیل می باشد 1-مطالعه به بررسی عملکرد و رفتار سیستم سلامت برای حذف مالاریا پرداخته باشد 2- کلیه مطالعات از نوع توصیفی یا توصیفی-تحلیلی باشند، 3- عملکرد و یا رفتار ارایه دهندگان خدمات سلامت برای شناسایی و مراقبت و درمان مالاریا گزارش شده باشد 4- مطالعات طی 20 سال اخیر 5- مطالعاتی که به زبان انگلیسی باشند. معیار های خروج: 1- مطالعات غیرمرتبط با طرح مطالعه و موضوع پژوهش (مطالعه ای با موضوع مالاریا اما بدون بررسی عملکرد و آمادگی و موانع حذف مالاریا پرداخته باشد) 2- مطالعاتی که اطلاعات کافی دربر نداشته باشند. 3- کیفیت پایین مطالعات (امتیاز کمتر از 75/7 براساس چک لیست STROBE) 4- مطالعات مروری، گزارشات موردی، مطالعات حیوانی و مطالعاتی که اطلاعات کافی را گزارش نداده باشند. 3. جستجوی متون استراتژی جستجو: ابتدا دو تیم مستقل جستجوگر به منظور اطمینان از پایایی منابع یافته شده تشکیل خواهد یافت. با توجه به اینکه اغلب اسناد چاپ شده در مورد نظام مراقبت بیماریها و بیماریهای در حال حذف اغلب در مدلاین وجود دارند لذا اسناد مرور شده از پایگاه های اطلاعاتی Medline(via Ovid), Scopus, Google Scholar و سایت های مرتبط با نظام مراقبت بیماریها مثل CDC, Healthevidence.org, WHO و محدود به 20 سال گذشته و به روز شده تا اول تیر 1398 و از میان مجلات خارجی و داخلی، پایان نامه ها، مقالات ارایه شده در کنگره ها انتخاب خواهند شد. محدود کردن جستجو به 20 سال به این علت است که معمولا انتخاب هدف حذف تا اخذ گواهی حذف از WHO اغلب از بیست سال فراتر نمی رود. با توجه به اینکه نزدیک به 50% مقالات ارائه شده در کنفرانس ها و همایش ها به مقاله تبدیل نمی شود برای این منظور از جستجوی دستی و از آدرس اینترنتی http://www.cohrane.us/hsmain.htm و کتابخانه پزشکی بریتانیا برای دریافت کنفرانس ها (www.bl.uk) استفاده خواهد شد. ابتدا با استفاده از کلید واژه های عام تر سعی می شود حساسیت جستجو بالا رفته و کلیه مقالات مرتبط شناسایی شود. با توجه به اینکه بیماری مالاریا و برخی دیگر از بیماریها در مرحله حذف قرار دارند ممکن است مقالات و اسناد کمی در خصوص آنها انجام شده باشند لذا برای پیدا کردن کلیه اسناد مرتبط دنبال اسنادی که در حذف سایر بیماریها اهمیت دارند و روش هایی که برای تقویت بیماریابی و مدیریت موارد تب دار در نظام های سلامت بکار رفته است جستجو می کنیم. کلیه واژه های مترداف، عبارات، کوتاه شده کلمات و اشکال مختلف بکار رفته کلمات و عبارات را با استفاده از اجزاء PICO و با بهره گیری از مرتبط ترین واژه های Mesh و مرتبط ترین text words بکار رفته را پیدا کرده و سپس با بهره گیری از عملگرهای (AND, OR , NOT) به شرح ذیل جستجو خواهد شد. در مرحله آخر برای دستیابی به مقالات مرتبط تر از گزینه های: سال، نوع مطالعه (توصیفی و توصیفی تحلیلی)، زبان انگلیسی برای محدود و فیلتر کردن اسناد استفاده خواهد شد. در پایان نتایج و تعداد اسنادی که توسط دو تیم مستقل جستجوگر یافت شده است مقایسه و موارد یکسان حذف می شود و اسنادی که فقط توسط یکی از آنها یافت شده و در صورتیکه مرتبط با موضوع باشد وارد مطالعه خواهد شد. 4. آنالیز دو نفر بصورت مستقل اطلاعات مورد نیاز مقالات شامل چکیده، نویسندگان، سال، مجله، یافته اصلی و اندازه effect size در صورت وجود در فایلی اکسل جمع آوری خواهد شد. از نفر سوم با تجربه جهت وارد نمودن نهایی مقالات مرتبط با موضوع و داشتن اختلاف نظر بین دو پژوهشگر اول استفاده خواهد شد. چون مطالعات در خصوص ارزیابی عملکرد ارایه دهندگان خدمات سلامت در مدیریت بیماران مشکوک به مالاریا و آمادگی سیستم های سلامت اغلب بصورت یافته های عددی نیست و بیشتر یافته ها بصورت ذکر نقاط ضعف و قوت و بیان رفتار و عملکرد سیستم سلامت کشورهاست لذا از چک لیست های استاندارد CASP برای ارزیابی کیفیت مقالات استفاده خواهد شد. خلاصه یافته ها در جدولی براساس سال، نویسنده، نوع مطالعه، وضعیت عملکرد، جمعیت، پیامد، مدیریت صحیح/ناقص در مراقبت مالاریا استخراج و سپس به تفکیک قاره ها و نیز جداگانه برای کشور استخراج و گزارش خواهد شد. در پایان براساس یافته ای تمام مطالعات مهمترین نقص در عدم دستیابی سیستم های سلامت به هدف حذف و راهکارهای لازم پیشنهاد خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 63609 |
| عنوان فارسی طرح | ارزیابی مدیریت بیماران مشکوک به مالاریا توسط ارایه دهندگان خدمات اولیه سلامت در کشورهای در آستانه حذف مالاریا : یک مطالعه مرور سیستماتیک |
| عنوان لاتین طرح | Assessing suspected malaria case management by first line health service providers in eliminating countries: a systematic review |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | غربالگری، اپیدمیولوژی، پیشگیری و مراقبت در بیماریهای نوپدید و بازپدید |
| نوع مطالعه | مطالعات مرور سیستماتیک |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | براساس گزارش سال 2018 سازمان جهانی بهداشت تعداد مبتلایان و مرگ از مالاریا رو به کاهش است بطوریکه تعداد مرگ از مالاریا از 607 هزار مورد(20 درصدهزار نفر) در سال 2010 به 435 هزار نفر(11.7 در صدهزار نفر) در سال 2017 کاهش یافته است در همین فاصله زمانی نیز تعداد مبتلایان مالاریا از 238 میلیون به 219 میلیون تقلیل یافته است. شواهد نشان می دهد که بروز و مرگ از مالاریا در جهان رو به کاهش است بطوریکه طی سالهای 2013- 2000 میزان مرگ و بروز مالاریا به ترتیب 47% و 30% کاهش یافته است(2و1). قرقیزستان، سریلانکا و پاراگوئه کشورهایی هستند که اخیرا موفق به اخذ گواهی حذف مالاریا از سوی سازمان جهانی بهداشت شده اند. در جلسه مارس 2017 سازمان جهانی بهداشت 21 کشور با انتقال محلی صفر، جهت دریافت گواهی حذف در سال 2020 کاندید شدند(3-1). بیماری مالاریا در اغلب نقاط کشور ایران حذف یا در مرحله پیش حذف قرار دارد بطوریکه در برخی استانها تقریبا 20 سال است که موردی از انتقال محلی گزارش نشده است. طبق آخرین آمار اداره کنترل مالاریا و مرکز مدیریت بیماریها وزارت بهداشت در سال 1396 تعداد 890 مورد بیمار مبتلا به مالاریا در کشور گزارش شده است که تنها 64 مورد (7.12%) از کل موارد انتقال محلی بوده است و نسبت به سال قبل 23 درصد کاهش انتقال محلی را شاهد بودیم. این آمار در سال 97 نیز روند بسیار کاهشی را نشان می دهند بطوریکه تعداد 572 بیمار مبتلا به مالاریا در سال 97 گزارش شده است و اولین سالی است که موردی از انتقال محلی گزارش نشده است (5و4). بدنبال کاهش چشمگیر موارد مالاریا بخصوص موارد انتقال محلی در کشور در سال 1386 سازمان جهانی بهداشت مشاوران خود را به منظور امکان سنجی حذف مالاریا به ایران اعزام نمود. پس از طی دو سال در اسفند سال 1388 برنامه استراتژیک حذف مالاریا در افق 1404 با حضور وزیر محترم وقت و با نظر اکثریت مورد تایید قرار گرفت. دغدغه و نگرانی اصلی کشورهای در مرحله حذف حفظ وضعیت حذف و جلوگیری از بازگشت و عود مالاریا برای اخذ گواهی حذف مالاریا می باشد. بطوریکه براساس گزارش سال 2017 سازمان جهانی بهداشت تعداد کشورهای آندمیک مالاریا با تعداد کمتر از 10.000 مورد انتقال محلی در سال 2010 از 37 کشور به 44 کشور در سال 2016 افزایش یافته است(5). بدنبال کاهش چشمگیر موارد مالاریا و عدم انتقال محلی این بیماری حداقل به مدت سه سال و تحقق شاخص های از پیش تعیین شده از سوی سازمان جهانی بهداشت، گروهی از کارشناسان این سازمان جهت تایید و اخذ گواهی حذف به این کشورها مراجعه و پس از طی ارزیابی های تعیین شده در مدت زمان معینی گواهی حذف صادر می گردد. سازمان جهانی بهداشت اجرای دقیق و صحیح مراقبت استاندارد را ضرورت پیش حذف مالاریا می داند (6). ولی صرفا گزارش صفر مکرر مالاریا توسط مراکز سلامت محیطی، آزمایشگاهها و ارایه دهندگان سطوح مختلف خدمات سلامت و اینکه کشورها سه سال موردی از انتقال محلی نداشته باشند تضمین کننده حذف قطعی مالاریا نمی تواند باشد و برای دریافت گواهی حذف کشوری مالاریا باید تمامی استانداردها و معیارهای حذف که توسط سازمان بهداشت جهانی پیشنهاد شده است رعایت گردد. لذا برای نیل به این هدف بزرگ باید ارایه دهندگان خدمات سلامت آگاهی و مهارت کافی و عملکرد صحیح نسبت به مراقبت استاندارد و مدیریت مطلوب در برخورد با بیمار تب دار مشکوک به مالاریا را داشته باشند تا این اطمینان حاصل شود که در صورت مراجعه موردی مشکوک، مراقبت استاندارد رعایت شده و هیچ بیمار مشکوکی از دسترس نظام سلامت خارج نخواهد شد. از طرفی با توجه به کاهش بسیار چشمگیر موارد مالاریا مخصوصا در مناطق پاک و کشورهای در مرحله حذف به نظر می رسد حساسیت و آمادگی نظام سلامت و فرآیند مراقبت آن در مدیریت بیمار تب دار مشکوک به مالاریا دست به فراموشی سپرده شده است. بنابراین با توجه به وضعیت موجود، شناسایی عملکرد، نقاط ضعف و فاصله بین معیارهای حذف مالاریا از دیدگاه سازمان بهداشت جهانی و وضعیت فعلی نظام سلامت کشورهای در مرحله حذف بخصوص ارایه دهندگان خدمات اولیه سلامت امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. ضرورت و دلیل دیگر انجام این مطالعه ارایه مهمترین نکات ضعف در رسیدن به هدف حذف و ارایه پیشنهادهای لازم به نظام سلامت است. دلیل دیگر رسیدن به حذف مالاریا یکی از اهداف اصلی وزارت بهداشت می باشد و در نقشه جامع سلامت کشور نیز آمده است و متناسب با اسناد بالادستی می باشد. همچنین تاکنون گزارشی جامع از ارزیابی وضعیت و عملکرد دهندگان خدمات سلامت برای بیماران تب دار مشکوک به مالاریا ارایه نشده است. لذا هدف از مطالعه حاضر ارزیابی میزان آمادگی ارایه دهندگان خدمات سلامت و سیستم سلامت کشورهای در آستانه حذف مالاریا می باشد. |
| اهداف اختصاصی |
تعیین عملکرد سیستم سلامت در بکارگیری تست های تشخیص سریع مالاریا (RDT -
|
| چکیده انگلیسی طرح | Methods PICO Elements Population: All Health Service Providers in Eliminating Countries Intervention or Exposure: System Readiness Control: None Outcome: Malaria Elimination Online electronic databases of Medline(via Ovid), Scopus, Google Scholar, Healthevidence.org, WHO and CDC. These were systematically searched using specified search terms based on the search strategy was developed by the re-search team, for malaria elimination, Health workers performance and practice and system readiness to identified studies published in English from Dec 2000 to July 2019. AND AND Readiness Health workers Malaria Elimination OR Performance Health service provider Eradication OR Practice Health system Malaria OR Awareness Health Care Provider Suspected OR Knowledge Health Facility Febrile case OR Attitude Population mobility , OR Case management System insensitivity OR Screening Diagnosis problem OR case detection Climate change OR OR |
| کلمات کلیدی | ارایه دهندگان خدمات اولیه سلامت: اولین سطح ارایه دهندگان خدمات بهداشتی و درمانی هستند که یک بیمار تب دار مشکوک به مالاریا در اولین مراجعه خود ممکن است به آنها مراجعه نماید. اینProviders می توانند شامل پزشکان اورژانس، پزشکان خانواده، پزشکان عمومی و متخصصان بخش خصوصی و دولتی (مراکز سلامت و بیمارستانها و کلینیک ها و مطب ها) داروسازها، بهورزان و مراقبان سلامت در سطح شهرها و روستاها باشند. مشکوک به مالاریا: مواردی که نشانه های بیماری را دارا بوده و نیز شواهدی مبتنی بر تماس با مالاریا، حضور در منطقه مالاریاخیز و یا سفر به آن و یا سابقه قبلی ابتلا به مالاریا را دارا می باشد. مدیریت و مراقبت صحیح بیمار مشکوک به مالاریا (براساس گایدلاین WHO و مرکز مدیریت بیماریهای وزارت بهداشت): (4) مراقبت صحیح (correct): اگر بیمار تب دار از یک منطقه ای مراجعه کند که در آنجا انتقال مالاریا وجود دارد. آنگاه ارایه کننده در عرض کمتر از 24 ساعت از اولین برخورد با بیمار برای آزمایشی تشخیصی مالاریا اقدام یا به مرکز مجهز به تشخیص و درمان مالاریا ارجاع فوری دهد. (مرکز و آزمایشگاه و دستگاه مورد استفاده باید مورد تایید وزارت بهداشت آن کشور باشد). اگر بیمار تب دار از یک منطقه ای مراجعه کند که در آنجا انتقال مالاریا وجود ندارد. آنگاه ارایه کننده باید سابقه مسافرت در 12 ماه اخیر را استخراج و بررسی کرده باشد. اگر بیمار سابقه مسافرت به مناطق مالاریاخیز داشته باشد باید درخواست آزمایش تشخیص مالاریا در عرض کمتر از 24 ساعت انجام یا ارجاع فوری به مرکز مجهز به تشخیص و درمان مالاریا دهد. اگر بیمار دارای نتیجه آزمایش مثبت مالاریا باشد درمان ضدمالاریا متناسب با نوع انگل و طبق دستورالعمل کشوری در عرض کمتر از 12 ساعت شروع شده باشد. بیمار مالاریا بصورت فوری به مرکز بهداشت منطقه گزارش شده باشد. مراقبت ناقص (ّFailure): اگر از چهار گام ذیل برای بیمار مراجعه کننده مشکوک به مالاریا ، حداقل یک اقدام یا بیشتر، توسط ارایه دهنده خدمت انجام نگیرد: a- بیمار تب¬دار در منطقه ای زندگی می کند که انتقال مالاریا وجود ندارد، سابقه مسافرت در 12 ماه اخیر از او پرسیده نشود. b- بیمار تب¬دار در منطقه ای زندگی می کند که انتقال مالاریا وجود دارد، آزمایش تشخیصی در عرض کمتر از 24 ساعت درخواست نشده باشد. c- درمان مناسب طبق دستورالعمل کشوری در عرض کمتر از 12 ساعت پس از مثبت شدن نتیجه آزمایش تجویز نشده باشد. d- کمتر از 12ساعت بعد از مثبت شدن نتیجه آزمایش تشخیص مالاریا، به مرکز بهداشت شهرستان گزارش فوری نشده باشد. |
| ذینفعان نتایج طرح | کلیه کشورهای در مرحله حذف و ایران، وزارت بهداشت، معاونت بهداشتی دانشگاهها و مرکز مدیریت بیماریها |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| حسین عزیزی | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| الهام داوطلب اسماعیلی | همکار اصلی |
| مصطفی فرح بخش | همکار اصلی |
| نفیسه واحد | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر عملکرد مطلوب ارایه دهندگان در مدیریت بیمار مالاریا کلید اصلی اخذگواهی حذف مالاریا و جلوگیری از بازگشت مجدد آن است.متن خبر آمادگی سیستم های سلامت و عملکرد صحیح ارایه دهندگان خدمات سلامت (پزشکان و غیرپزشکان) در مدیریت صحیح بیمار مالاریا را بعنوان یکی از معیارهای اصلی حذف مالاریا توسط سازمان جهانی بهداشت می باشد. در مرحله حذف مالاریا، ارایه دهندگان خدمات سلامت باید از آمادگی لازم برخوردار باشند تا در صورت رخداد هر گونه مورد مالاریا ان را بطور صحیح مدیریت نمایند و از بازگشت مجدد آن پیشگیری کنند. نتایسج این مطاتلعه نشان داد که نسبت (درصد) تجمعی درمان صحیح مالاریا توسط ارایه دهندگان خدمات سلامت و میزان دسترسی به داروهای مالاریا بترتیب 62 درصد و 76 درصد می باشد. همچنین هیچ مطالعه ای در کشورهای در مرحله حذف به منظور ارزیابی عملکرد ارایه دهندگان انجام نشده است.
با توجه به نتایج مطالعه، اقدامات کارکنان بهداشتی برای مقابله با پیشگیری از استقرار مجدد مالاریا که نیاز به توجه در قالب یادگیری مستمر از طریق آموزش و پرداختن کافی به شرح وظایف شغل مربوطه دارند، کافی نیست. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
