کشف عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان و طراحی و اجرای برنامه مداخلهای جهت ارتقاء مهارتهای تصمیم گیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال شهر سنندج : یک مطالعهی ترکیبی چند مرحلهای
Exploring the determinants of child marriage to develop and implement of interventional program for promoting decision making skills of parents In Sanandaj, Iran: A mixed method approach
مجریان: حسین مطلبی
خلاصه روش اجرا: مطالعه حاضر یک پژوهش Multi-method می باشد که با هدف کشف عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان و طراحی و اجرای برنامه مداخله ای جهت ارتقاء مهارتهای تصمیمگیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال شهر سنندج انجام خواهد گرفت. این نوع مطالعه شامل یک طرح سه مرحلهای متوالی است که به شرح زیر اجرا خواهد گردید: 1: انجام مطالعه کیفی (آنالیز محتوی قراردادی): الف- تبیین دیدگاههای مشارکتکنندگان که شامل خانوادههایی که فرزندان آنها در سن زیر 18 سال ازدواجکردهاند، زنان و مردان زیر 25 سالی که در سن زیر 18 سال ازدواجکردهاند) و همچنین دیدگاه¬های افراد متخصص، صاحبنظر و کلیدی شامل (مددکاران اجتماعی و روان شناسان شاغل تحت پوشش بهزیستی، مبلغین مذهبی و مجریانِ برنامه عقد و ازدواج ازجمله عاقدین و دفاتر ثبت ازدواج و طلاق) در زمینه عوامل تعیین کننده ازدواج کودکان. ب- اولویت بندی عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان با استفاده از پانل خبرگان ج- تعیین واولویت بندی استراتژیهای لازم جهت ارتقاء مهارتهای تصمیمگیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال توسط تیم پژوهش به این ترتیب، مرحله کیفی به عنوان زیربنا برای شناخت تعیینکنندههای کودک همسری و نیز یافتن استراتژیهای مداخله برای مرحله بعد عمل خواهد کرد. 2-مطالعه کمی از نوع :observational study که شامل طراحی پرسشنامه تعیینکنندههای شناختی خواهد بود . ابزار سنجش تعیین کنندههای شناختی بر اساس یافته های حاصل از پژوهش کیفی طراحی و مطالعه سایکومتری انجام خواهد گرفت. 3- مطالعه مداخله ای از نوع قبل و بعد همراه با گروه کنترل(Exprimental) مرحله مداخله از نوع کارآزمایی شاهد دار تصادفی شده با روش پیشآزمون– پسآزمون همراه با گروه کنترل خواهد بود و طی آن مهارتهای تصمیم گیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال بررسی خواهد شد. داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS و با بهره گیری از آزمون های مرتبط، مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. ب- اولویت بندی عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان با استفاده از پانل خبرگان ج- تعیین استراتژیهای لازم جهت ارتقاء مهارتهای تصمیمگیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال توسط تیم پژوهش به این ترتیب، مرحله کیفی به عنوان زیربنا برای شناخت تعیینکنندههای کودک همسری و نیز یافتن استراتژیهای مداخله برای مرحله بعد عمل خواهد کرد. 2-مطالعه کمی از نوع observentional study که شامل طراحی پرسشنامه تعیینکنندههای شناختی خواهد بود . ابزار سنجش تعیین کنندههای شناختی بر اساس یافته های حاصل از پژوهش کیفی طراحی و مطالعه سایکومتری انجام خواهد گرفت. 32: مطالعه کمی از نوع کار آزمایی کنترل دار تصادفی که به روش پیشآزمون– پسآزمون همراه با گروه کنترل خواهد بود و طی آن مهارتهای تصمیم گیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال بررسی خواهد شد. داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS و با بهره گیری از آزمون های مرتبط، مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 63515 |
| عنوان فارسی طرح | کشف عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان و طراحی و اجرای برنامه مداخلهای جهت ارتقاء مهارتهای تصمیم گیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال شهر سنندج : یک مطالعهی ترکیبی چند مرحلهای |
| عنوان لاتین طرح | Exploring the determinants of child marriage to develop and implement of interventional program for promoting decision making skills of parents In Sanandaj, Iran: A mixed method approach |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اطلاعات سلامت (health information) |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 22 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | هرچند در ایران اقدامات محدودی درزمینه ازدواج کودکان انجامشده است، هنوز ابعاد مختلف پدیده ازدواج کودکان مورد غفلت بوده و شناختهنشده است. کمبود اطلاعات در دسترس در خصوص ازدواج کودکان در ایران کاملاً محسوس است و کمبود آگاهی¬های عمومی در مورد ازدواج کودکان، حکایت از غفلت یا کم توجهی فضای علمی کشور در مورد این پدیده مهم دارد که این نگرش سهلانگارانه در ایران در مورد ازدواج کودکان باعث فقدان اطلاعات در این زمینه شده و باعث کمبود دانش در داخل ایران و حتی سطح بینالمللی گردیده است (1). با توجه به اینکه مفهوم ازدواج کودکان، از قومی به قوم دیگر و از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت است لازم است در این باره تحقیقات بیشتری در هر منطقه صورت گیرد همچنین سیاستگذاران و متخصصین باید درک روشنی از عوامل تعیین کننده ازدواج کودکان بر پایه مستندات کیفی و بر اساس تجارب انسانی در بستر اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خاص جامعه خود داشته باشند چراکه در بررسی پدیده پیچیدهای چون ازدواج کودکان که میتواند بسته به عوامل مرتبط بافرهنگ و بستر اجتماعی معانی مختلفی داشته باشد، پژوهش کمی از فهم بستر اجتماعی که رفتار افراد در آن شکل میگیرد ناتوان است و استفاده از مطالعات عمیق میتواند به آشکار شدن درونمایهها و مضامین اصلی موجود در تجارب زوجینی که در سن زیر 18 سال ازدواجکردهاند کمک کند. مطالعه کیفی غنا و پیچیدگی تجارب ذهنی را در بستر اجتماعی بیشتر توضیح میدهد. همچنین دسترسی به تجربیات افراد جهت کشف فرآیندهای فکری دخیل در بروز رفتارها ضروری است. همچنین سیاستگذاران، فعالان اجرایی و سایر افراد درگیر در حوزههای کاربردی برای مستند کردن و اطلاعرسانی در مورد مسائل پژوهش به اشکال مختلفی از شواهد نیاز دارند. انجام پژوهشهای ترکیبی در خصوص ازدواج کودکان میتواند به آشکار شدن زمینهها، درک بهتر ابعاد و آشکار شدن دلایل و مفاهیم مرتبط با این پدیده منجر گردد که بهاحتمالزیاد مورد تأکید و توجه محققین در مطالعات کمّی یا کیفی صرف قرار نگرفته باشد. هیچ کدام از مطالعات اندکی که در ایران در زمینه ازدواج کودکان صورت گرفته است ، از رویکرد ترکیبی که کامل ترین رویکرد برای بررسی موضوعات تحقیقی بوده استفاده نکرده اند. بنابراین مطالعه حاضر با هدف کشف عوامل تعیینکننده ازدواج کودکان و طراحی و اجرای برنامه مداخله ای جهت ارتقاء مهارتهای تصمیمگیری والدین در ازدواج فرزندان زیر 18 سال شهر سنندج انجام میگیرد. نوآوری: 1- عدم انجام مطالعه مداخلهای در خصوص ازدواج کودکان در ایران 2- عدم انجام مطالعه مداخلهای بر روی والدین در خصوص ازدواج کودکان در جهان 3- عدم انجام مطالعه در خصوص این پدیده در استان کردستان با توجه به وضعیت فرهنگی خاص (مذهب، زبان بنابراین مطالعه حاضر با یک نگاه متفاوت انجام گردیده و با انجام مداخله شواهدی فراهم خواهد شد تا در آینده بتوان روی مهارتهای تصمیمگیری والدین مداخلات لازم انجام گردد. |
| اهداف اختصاصی |
1- تعیین قابلیت اجرایی مداخله تعیین کننده های شناختی کودک همسری در ارتقا مهارت‌های تصمیم‌گیری والدین در شهر سنندج 2- تعیین پیامدهای منفی احتمالی در 2 گروه مداخله و کنترل (لازم به ذکر است با توجه به اینکه مطالعه به صورت کیفی شروع می شود و هنوز متغیرهای شناختی ناشناخته است نمی توانیم بگوییم که چه متغیرهایی قبل و بعد مقایسه می شوند و صرفا متغیر outcome مشخص شده است که همان مهارت های تصمیم گیری می باشد) |
| چکیده انگلیسی طرح | The present study is a multi-method research that aims to Exploring the determinants of child marriage and Development and Implementation of Intervention program for the Decision Making Skills promotion of parents on child marriage under 18 years of In Sanandaj city. This study will include a three-stage sequential plan that will be implemented as follows: 1: Qualitative study (Content Analysis): (A) Explaining the views of participants including families whose children have been married under 18 years, women and men under the age of 25 who have been married under 18 years), as well as expert opinions B) Prioritizing the determinants of child marriage using the panel of experts C. Identify the strategies needed to improve parent decision-making skills by the research team. 2. A quantitative study of observational study that includes the design of a cognitive determinants questionnaire. The cognitive determinants will be based on the findings of the qualitative research and design of the psychometric study. 3: A quantitative study of a Exprimental that is pre-test-posttest with a control group, in which parents' decision-making skills will be examined. |
| کلمات کلیدی | مطالعه ترکیبی اکتشافی متوالی تعریف نظری: رویکرد اکتشافی، یکی از انواع مطالعات ترکیبی است. این طرح یک طرح دو مرحله ای است که در آن محقق قبل از بنا نهادن یک مطالعه کمی ثانویه، به اکتشاف کیفی موضوع مورد نظر می پردازد. هدف اولیه مطالعه ترکیبی اکتشافی، تعمیم دادن داده های حاصل از افرادی معدود به یک نمونه بزرگتر می باشد. طرح اکتشافی، بهصورت متوالی انجام میشود. در طرح های متوالی محقق جزءهای کمّی و کیفی را در دو مرحله جداگانه بکار می برد و یک نوع از داده ها را قبل از نوع دیگر داده ها، جمع آوری و تجزیهوتحلیل میکند. تعریف عملی: منظور از طرح ترکیبی اکتشافی متوالی در این مطالعه، طرحی است که از ترکیب دو رویکرد کیفی و کمی تشکیل شده است و این دو رویکرد بهصورت جداگانه و متوالی انجام خواهند شد. به این ترتیب که ابتدا یک مطالعه کیفی برای کشف عوامل تعیین کننده ازدواج کودکان انجام خواهد شد سپس یک مطالعه کمی از نوع کار آزمایی کنترل دار تصادفی صورت خواهد گرفت. ازدواج کودکان (پدیده ازدواج کودکان): تعریف نظری: ازدواج کودکان به ازدواجی گفته میشود که زوجین یا یکی از آنها زیر 18 سال بوده و ازدواجی تحت عنوان قوانین مدنی،مذهبی و یا عرفی با ثبت یا بدون ثبت رسمی صورت میگیرد. تعریف عملی: در این مطالعه پدیده ازدواج کودکان زمانی رخ میدهد که خانوادهها در شهر سنندج فرزندان خود را قبل از 18 سالگی ازدواج میدهند . شناخت : تعریف نظری: کلمه شناخت از واژه لاتین cognoscere مشتق شده است، یعنی دانستن یا شناختن . بنابراین، شناخت شامل فعالیتها و فرآیندهای مرتبط با کسب، ذخیرهسازی، بازیابی و پردازش دانش است. بهعبارتدیگر، ممکن است شامل فرایندهایی مانند درک، توجه، به یادآوردن، فکر کردن، دستهبندی، دلیل، تصمیمگیری و حل مشکل، تصورات ذهنی و توسعه شناختی باشد. بر اساس پژوهش های دیگر به مجموعه عواملی مانند آگاهی، نگرش، نحوه تصمیمگیری، باورهای هنجاری، هنجارهای انتزاعی، احساسات، تمایلات، دانش،...گفته میشود. تعریف عملی: در این مطالعه تعیین کننده های شناختی بر اساس مفاهیم مستخرج از مطالعه کیفی و استراتژیهای مستخرج از پانل خبرگان، استخراج میگردد. مهارتهای تصمیمگیری: تعریف نظری:تصمیم گیری یعنی فرایند رسیدن به یک قضاوت و یا انتخاب یک گزینه از میان گزینه های متعدد می باشد. در مهارت های تصمیم گیری افراد یادمی گیرند که چگونه تصمیم های درست و مبتنی بر منطق بگیرند، خواسته های خود را بیان کرده و جواب قاطع به تقاضای دیگران بدهند و همچنین بتوانند ابراز وجود بکنند . هر فردی برای انجام تصمیمگیری بهطور تقریبی نیاز به مراحل زیر را دارد. 1- تعریف و تشخیص مشکل یا مسئله : که شامل جمعآوری اطلاعات و تعیین ماهیت موقعیت میباشد 2- ایجاد گزینهها برای مسئله: فرمولبندی رویکردهای جایگزین برای مقابله با وضعیت می باشد که این بستگی به داشتن آگاهی و زمان کافی و مناسب می باشد. 3- ارزیابی ریسک و انتخاب گزینه: که شامل قضاوت یا ارزیابی سطح خطر در مورد رویکردهای جایگزین می باشد و همچنین انتخاب گزینه مطلوب میباشد. بررسی پیامد : که آیا انتخاب گزینه موردنظر اثربخش بوده است یا نه.تعریف عملی: در این مطالعه منظور از مهارتهای تصمیمگیری ، مهارتهای تصمیمگیری والدین( تصمیمات سلامت محوری که والدین در زمینه ازدواج فرزندان خود می گیرند) میباشد که برای آن ابزار تهیه و سنجیده خواهد شد. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | تکنیک گروه اسمی تعریف نظری تکنیک گروه اسمی روشی برای تصمیم گیری و مشکل گشایی سازمانی است. هدف از این روش، مذاکره و چانی زنی های معمول در تصمیم گیری ها نیست، بلکه هدف تصمیم گیری مبتنی بر قضاوت و یافتن راه حل های خلاقانه است. این روش منجر به روی همریزی قضاوت های افرادی با آگاهی ها، مهارت ها و دیدگاههای متفاوت و اتخاذ تصمیمی بهتر، در مقایسه با روش های جاری می شود(57). تعریف عملی در این پژوهش، منظور از تکنیک گروه اسمی، جلسات سازمان یافته گروهی بین متخصصان حوزه ازدواج کودکان و تیم پژوهش است که جهت اولویت بندی عوامل تعیین کننده شناسایی شده در مرحله کیفی و ارائه استراتژیهای لازم جهت ارتقاء تعیینکنندههای شناختی کودک همسری در والدین می باشد. ازدواج کودکان (پدیده ازدواج کودکان): تعریف نظری ازدواج کودکان به ازدواجی گفته میشود که زوجین یا یکی از آنها زیر 18 سال بوده و ازدواجی تحت عنوان قوانین مدنی،مذهبی و یا عرفی با ثبت یا بدون ثبت رسمی صورت میگیرد(58-61). تعریف عملی در این مطالعه پدیده ازدواج کودکان زمانی رخ میدهد که خانوادهها در شهر سنندج فرزندان خود را قبل از 18 سالگی ازدواج میدهند . شناخت : تعریف نظری کلمه شناخت از واژه لاتین cognoscere مشتق شده است، یعنی دانستن یا شناختن . بنابراین، شناخت شامل فعالیتها و فرآیندهای مرتبط با کسب، ذخیرهسازی، بازیابی و پردازش دانش است. بهعبارتدیگر، ممکن است شامل فرایندهایی مانند درک، توجه، به یادآوردن، فکر کردن، دستهبندی، دلیل، تصمیمگیری و حل مشکل، تصورات ذهنی و توسعه شناختی باشد(62). بر اساس پژوهش های دیگر به مجموعه عواملی مانند آگاهی، نگرش، نحوه تصمیمگیری، باورهای هنجاری، هنجارهای انتزاعی، احساسات، تمایلات، دانش،...گفته میشود(63, 64). تعریف عملی در این مطالعه تعیین کننده های شناختی بر اساس مفاهیم مستخرج از مطالعه کیفی و استراتژیهای مستخرج از پانل خبرگان، استخراج میگردد. مهارتهای تصمیمگیری: تعریف نظری تصمیم گیری یعنی فرایند رسیدن به یک قضاوت و یا انتخاب یک گزینه از میان گزینه های متعدد می باشد(65) در مهارت های تصمیم گیری افراد یادمی گیرند که چگونه تصمیم های درست و مبتنی بر منطق بگیرند، خواسته های خود را بیان کرده و جواب قاطع به تقاضای دیگران بدهند و همچنین بتوانند ابراز وجود بکنند(29). هر فردی برای انجام تصمیمگیری بهطور تقریبی نیاز به مراحل زیر را دارد(66) . 1. تعریف و تشخیص مشکل یا مسئله : شامل جمعآوری اطلاعات و تعیین ماهیت موقعیت میباشد 2. ایجاد گزینهها برای مسئله: فرمولبندی رویکردهای جایگزین برای مقابله با وضعیت می باشد که این بستگی به داشتن آگاهی و زمان کافی و مناسب می باشد. 3. ارزیابی ریسک و انتخاب گزینه: که شامل قضاوت یا ارزیابی سطح خطر در مورد رویکردهای جایگزین می باشد و همچنین انتخاب گزینه مطلوب میباشد. 4. بررسی پیامد : که آیا انتخاب گزینه موردنظر اثربخش بوده است یا نه. تعریف عملی در این مطالعه منظور از مهارتهای تصمیمگیری ، مهارتهای تصمیمگیری والدین( تصمیمات سلامت محوری که والدین در زمینه ازدواج فرزندان خود می گیرند) میباشد که برای آن ابزار تهیه و سنجیده خواهد شد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| حسین مطلبی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| حیدر ندریان | مشاور |
| مهدی رضائی | مشاور |
| عبدالرسول صفائیان | مشاور |
| بهمن برائی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر ارتقای مهارتهای تصمیم گیری والدین در کاهش ازدواج کودکان موثر بود.متن خبر ازدواج کودکان میتواند پیامدهای زیان آور ی برای پسران و دختران داشته باشد. به منظور بررسی اثربخشی برنامۀ مداخله ای با استفاده از پرسشنامۀ مهارتهای تصمیم گیری، میزان ارتقای مهارتهای تصمیم گیری والدین مورد ارزیابی قرار گرفت. تمهای استخراج شده از مصاحبه ها که نشاندهندۀ دلایل ازدواج کودکان در شهر سنندج بودند عبارتند از: خنثی سازی دختران، رسوم و باورهای حامی ازدواج زودهنگام، قدرت تعیین کنندۀ جنس مذکر و تکنولوژی و تسهیلگری ازدواج زودهنگام نقش ایجابی قانون و کارگزاران قانون/دین، اعتقادات دینی حامی ازدواج کودکان، فرار ازقیود/پناه به ازدواج، دغدغۀ صیانت از خانواده/دختر، ناچاری والدین، فقدان مرجع خردمند در خانواده، تیغ دو لبۀ اقتصاد، پویاییهای دمگرافیک جامعه، خام پنداری سنین نوجوانی. همچنین باید در زمینۀ تغییر نگرش خانواده ها نسبت به ازدواج زودهنگام دختران و آگاه کردن آنان از مخاطرات فردی و اجتماعی آن، مداخلاتی جامعه محور انجام گیرد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
