سلامت روان و عوامل مرتبط با آن در معلمان مدارس دوره ابتدایی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش تبریز
Mental health and its related factors among teachers of elementary schools affiliated to five Education Areas of Tabriz
مجریان: فرناز رحمانی
خلاصه روش اجرا: به منظور بررسی سلامت روانی معلمان مدارس ابتدایی نواحی 5گانه آموزش و پرورش تبریز طرح تحقیقاتی حاضر طراحی شده است تا به بررسی وضعیت سلامت روانی معلمان و عواملی که ممکن است این سلامت روانی را به مخاطره اندازد، بپردازد. به این منظور پژوهشگر پس از أخذ مجوز لازم از اداره¬ی کل آموزش و پرورش استان، بر اساس چارچوب نمونه¬گیری سه خوشه (ناحیه) از بین نواحی پنج¬گانه شهر تبریز بصورت تصادفی انتخاب خواهد شد و پس از تهیه لیست مدارس و معلمان در این نواحی با توجه به حجم نسبی جنسیت معلمان و نوع مدرسه¬ای (دولتی، غیر انتفاعی) که آنها تدریس می¬کنند، با در نظر گرفتن اندازه حجم نمونه کلی، تعداد نمونه¬ها بصورت منظم تصادفی از روی لیست انتخاب می¬گردند.برای در نظر گرفتن اثر طرح به دلیل نمونه¬گیری خوشه¬ای 20 درصد به حجم نمونه محاسبه اضافه خواهد شد. پژوهشگر با در دست داشتن لیست مدارس و تعیین تعداد نمونه¬های لازم برای توزیع پرسشنامه در هر مدرسه، به مدارس مراجعه خواهد کرد و پس از هماهنگی با مدیر مدرسه، اهداف پژوهش به معلمان واجد شرایط توضیح داده خواهد شد. در صورت رضایت معلمان برای شرکت در پژوهش و تنظیم وقت جهت توزیع پرسشنامه¬ها بین آنان، پرسشنامه¬ها توسط پژوهشگر توزیع شده و سپس بعد از تکمیل در همان جلسه جمع¬آوری خواهد شد. جهت تحلیل داده¬های حاصل از پرسشنامه¬ها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 63377 |
| عنوان فارسی طرح | سلامت روان و عوامل مرتبط با آن در معلمان مدارس دوره ابتدایی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش تبریز |
| عنوان لاتین طرح | Mental health and its related factors among teachers of elementary schools affiliated to five Education Areas of Tabriz |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | ارتقاء سلامت روان و نقش مولفههای قانونی و اجتماعی (درآمد، فرهنگ، سواد، آموزش، جنسیت) بر سلامتی |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | خیر |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: شخصـیت و تعـادل روانـی معلمـان بـیش از سـایر طبقـات اجتماعی مورد نظر و با اهمیت است. تمـاس نزدیـک معلـم بـا دانش-آموزان و نفوذی که بر آنها دارد، نقش مهمی در سلامت فکری و روانی دانش¬آموزان ایفا می¬کند. بـا توجـه بـه همسـانی اهداف آموزش و پرورش و بهداشت روانی که مقصود هر دو تربیت انسان¬هایی سالم برای خویشتن و جامعه است، ضرورت چنین بررسی¬هایی در آموزش و پرورش مهم تلقی می¬شود. اگر وضعیت سلامت روانی معلمان شناسایی گردد و به منظور بهبود سلامت روانی آنان برنامه¬ریزی شود، عملکرد تحصیلی دانش¬آموزان نیز بهتر شده و با کاهش نرخ افت تحصیلی دانش¬آموزان کمک شایانی به اقتصاد آموزش و پرورش خواهد شد. بدون شک عوامل متعددی بر سلامت روان افراد تأثیر می¬گذارند. عواملی همچون خودکارآمدی و حمایت اجتماعی به افراد کمک می¬کنند تا با شرایط تنش¬زا و اضطراب¬آور کنار بیایند و آسیب روانی کمتری را تجربه کنند. حمایت اجتماعی نیز عاملی است که موجب احساس امنیت و خود ارزشمندی در فرد می¬شود و امکان رشد و پویایی را برای فرد فراهم می-کند. مطالعات متعددی وجود ارتباط بین سلامت روان ضعیف و پیامدهای زیان¬آور مرتبط با کار را مانند غیبت، بازنشستگی زود هنگام ناشی از کارافتادگی، حضور غیر موثر (Presentheism) که شامل حضور غیر اثربخش فرد در سر کار به دلیل بیماری یا ساعت¬های کاری طولانی می¬باشد، اشاره کرده¬اند. بروز این پیامدها در معلمان حایز اهمیت بسیاری است چرا که این گروه از افراد به امر تعلیم و تربیت دانش¬آموزان مشغول می¬باشند معلمان گزارش می¬کنند که آنها فاقد دانش لازم در مورد روابط حمایتی که از آنها انتظار می¬رود، می¬باشند چرا که آموزشی در زمینه¬ی مدیریت سلامت روانی دریافت نکرده¬اند. در نهایت تمام اینها می¬تواند به عنوان منبعی از تنش فزاینده محسوب شود عوامل شغلی می¬توانند اثرات مستقیمی بر روز آسیب¬پذیری سلامت روانی داشته باشند. مطالعات نشان داد¬ه¬اند که ابهام در نقش، فشار کاری بالا، حمایت اجتماعی ضعیف و خودکارآمدی پایین با میزان بروز آسیب¬پذیری روانی ارتباط دارد. محققین چنین مطرح کردند که توجه ویژه¬ای باید به تهدیدهای روانی-اجتماعی در محیط مدرسه ارایه شود تا محیط امن روانی برای این قشر از افراد که با گروه ویژه¬ای از انسان¬ها سر و کار دارند، فراهم شود؛ فلذا شناسایی عوامل خطر آفرین برای سلامت روانی معلمان و پیش¬بینی این عوامل و تامین محیط امن یادگیری برای معلمان نیز امروری ضروری به نظر می¬رسد. این تحقیق با هدف بررسی آسیب¬شناسی روانی و عوامل خطر آن در معلمان مدارس دوره ابتدایی انجام خواهد شد. |
| اهداف اختصاصی | هدف اختصاصی شماره یک : تعیین سلامت روانی در معلمان مقطع ابتدایی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش تبریز -هدف اختصاصی شماره دو تا هشت: تعیین ارتباط خودکار آمدی، کار عاطفی، رضایت شغلی، فشار نقش، ابهام در نقش، حمایت اجتماعی و حضور غیر موثر با سلامت روانی در معلمان مقطع ابتدایی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش تبریز -هدف فرعی شماره یک تا هشت: تعیین ارتباط سلامت روان، خودکارآمدی، کار عاطفی، رضایت شغلی، فشار نقش، ابهام در نقش، حمایت اجتماعی و حضور غیر موثر با برخی مشخصات فردی-اجتماعی در معلمان مقطع ابتدایی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش تبریز |
| چکیده انگلیسی طرح | The purpose of this study was to investigate the mental health status of teachers and the factors that may endanger this mental health in primary school teachers of 5 districts of Tabriz. For this purpose, the researcher will be selected randomly from the five districts of Tabriz based on the sampling frame of three clusters (districts) after obtaining the necessary permits from the General Administration of Education of the province. Teachers in these areas are randomly selected from the list, given the relative size of the gender of teachers and the type of school (government, non-profit) they teach, given the size of the overall sample size. They don't. To consider the design effect due to cluster sampling, 20% will be added to the sample volume. The researcher will go to the schools with the list of schools and determine the number of samples needed to distribute the questionnaire in each school. After coordinating with the school principal, the goals of the research will be explained to the qualified teachers. If the teachers consent to participate in the research and arrange the time to distribute the questionnaires among them, the questionnaires will be distributed by the researcher and then collected at the same meeting. Descriptive and inferential statistics will be used to analyze the data from the questionnaires. |
| کلمات کلیدی | سلامت روان (تعریف نظری): طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت روانی عبارت از وضعیتی از آسایش روانی است که در آن حالت هر فردی می¬تواند امکانات خود را تحقق بخشد، با فشارهای معمولی زندگی کنار بیاید ، بصورتی بارور کار کند و به انجام امور جامعهای که در آن زندگی میکند یاری برساند. به عبارت دیگر، سلامت روانی تنها نبود عدم سلامت روانی نیست بلکه هم تجربههای فرد و هم روابط میان او و افراد دیگر و ابطهی او با بافت اجتماعی جامعه ای که او در آن زندگی میکند در بر دارد(52). 1- سلامت روان (تعریف عملی): در این پژوهش، سلامت روانی با استفاده از مقیاس سلامت روانی SCL-R-90 بررسی خواهد شد. فرم اولیه آزمون توسط Derogatis (1973) معرفی شد(53). پاسـخ هـر یـک از سـوأل¬هـا طیـف 5 درجـه¬ای از میـزان نـاراحتی (هیچ،کمی، تا حدی، شدید و خیلی شدید) دارد که از نمره صفر تا 4 رتبه¬بندی می¬شود. محور سـوال¬هـا شامل شکایات جـسمانی، وسـواس و اجبـار، حـساسیت در روابط متقابل، افسردگی، اضـطراب، پرخاشـگری، تـرس مرضی، افکار پارانوئیدی و روان¬پریشی می¬باشد. معلم (تعریف نظری): معلم کسی است که به دیگران آموزش میدهد و دارای توانمندیهای تجربی و آموزشی ویژهای برای سازماندهی و راهبری آموختههای یادگیری، دانشی، عاطفی و حرفهای است.(54) معلم (تعریف عملی): در این پژوهش، منظور از معلم کسانی هستند که در مقطع ابتدایی مدارس دولتی و غیر انتفاعی نواحی 5گانه آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی تدریس می¬کنند. عوامل مرتبط (تعریف نظری): عامل مرتبط یک متغیر مرتبط با افزایش خطر بیماری یا عفونت است. هنگامی که شواهدی مبنی بر ارتباط یک متغیر با احتمال افزایش یک بیماری یا عفونت پیدا می¬شود، اصطلاح "تعیین کننده" (determinant) به عنوان یک متغیر در ارتباط با افزایش یا کاهش احتمال خطر مورد استفاده قرار می گیرد(55). به عبارتی دیگر، عوامل مرتبط به عواملی گفته می شود که ممکن است به سرعت پیشرفت بیماری افزوده یا شانس ابتلا را بالا ببرد. عوامل مرتبط (تعریف عملی): در این مطالعه، منظور از عوامل خطر ارزیابی خودکار آمدی (Perceived collective teacher efficacy) (56)، حضور غیر موثر (Stanford Presenteeism Scale)(57)، حمایت اجتماعی (پرسشنامه )، فشار نقش و ابهام در نقش (role conflict and ambiguity) (58) و کار عاطفی (emotional laober) (59) است. مقطع ابتدایی (تعریف نظری): دوره ابتدائی یا دوره دبستان، یک دوره ۶ ساله است که دانش آموزان در سن ۷ سالگی وارد شده و پس از ۶ سال از این مقطع آموزشی وارد دوره دبیرستان یا هنرستان میشوند. مقطع ابتدایی (تعریف عملی): در ایران، در حال حاضر دوره ابتدایی شامل شش پایه است. دانش¬آموزان پس از کسب شرایط قبولی در شش پایه، وارد مقطع دبیرستان یا هنرستان میشوند. در این مطالعه نیز منظور از دانش¬آموزان مقطع ابتدایی، دانش¬آموزانی هستند که در شش پایه مقطع ابتدایی مدارس دولتی و غیر انتفاعی نواحی 5 گانه آموزش و پرورش استان آذربایجان شرقی مشغول به تحصیل هستند. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح شامل معلمان، دانش¬آموزان، مسئولین آموزش و پرورش و در نهایت امر جامعه میباشند. با تجزیه و تحلیل داده¬های حاصل از پژوهش، عوامل مرتبط با سلامت روان در معلمان شناسایی خواهد شد که می¬تواند در طراحی اقدامات پیشگیرانه برای برقراری محیط امن روانی و اجتماعی برای این قشر از افراد جامعه کمک کند. با شناسایی هر چه سریعتر عوامل خطر و آسیب رساننده سلامت روانی، می توان از بروز بسیاری از اختلالت روانپزشکی پیشگیری کرد و یا با ارجاع افراد آسیب پذیر از پیشرفت این اختلال در آنها کاست. به علاوه با حذف عواملی که احتمال آسیب¬پذیری سلامت روانی را بیشتر می¬نمایند، محیط امن آموزشی نیز برای دانش¬آموزان فراهم می-آید و میتوان امیدوار بود که دانش¬آموزان که در این مطالعه در دوره بحرانی قرار داشته و از سنین پایینی برخوردارند از بهداشت روانی سالمی برخوردار خواهند بود و رشد و تکامل روانی آنها در مسیر درست پیشرفت خواهد کرد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مینا حسین زاده | همکار اصلی |
| رضا نقدی سده | همکار اصلی |
| نادر مهدوی | همکار اصلی |
| فرناز رحمانی | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| ال ناز اصغری | همکار اصلی |
| مژگان میرغفوروند | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر پریشانی روانشناختی بالا (54/2%) در میان معلمان مدارس ابتدایی نگرانیها را برانگیخت.متن خبر این تحقیق با هدف بررسی شیوع پریشانی روانشناختی و شناسایی عوامل مرتبط در بین معلمان دوره ابتدایی انجام شد. یافتههای این مطالعه، بینش ارزشمندی را در مورد عوامل مرتبط با پریشانی روانشناختی در میان معلمان ارائه کرد. با توجه به میزان نسبتا بالای پریشانی روانشناختی در میان معلمان دوره ابتدایی که فشار عاطفی بیشتری را در محیط کاری تجربه کرده بودند، نیاز به طراحی مداخلات هدفمند برای بهبود شرایط محیط کاری آنها را برجسته می کند. ارتباط منفی و معنادار بین خودکارآمدی، حضور غیر موثر و درآمد معلمان و پریشانی روانشناختی اهمیت برنامه ریزی مداخلات مناسب را برای افزایش حمایت مسئولان از این قشر زحمتکش جهت کاهش پریشانی روانشناختی نشان میدهد.این یافته ها همچنین بر تأثیر عوامل تنش زای محیط کاری بر پریشانی روانشناختی را نیز تاکید می نماید. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر پریشانی روانشناختی بالا (54/2%) در میان معلمان مدارس ابتدایی نگرانیها را برانگیخت.متن خبر این تحقیق با هدف بررسی شیوع دیسترس روانشناختی و شناسایی عوامل مرتبط در بین معلمان دوره ابتدایی انجام شد. یافتههای این مطالعه، نشان داد عوامل متعددی منجر به پریشانی روانشناختی در میان معلمان مدارس دوره ابتدایی میگردد. با توجه به میزان نسبتا بالای پریشانی روانشناختی در میان معلمانی که فشار عاطفی بیشتری را در محیط کاری تجربه کرده بودند، نیاز به طراحی مداخلات هدفمند برای افزایش حمایت محیط کاری از آنها را برجسته می کند. ارتباط منفی و معنادار بین خودکارآمدی، حضور غیر موثر و درآمد ماهانه معلمان و پریشانی روانشناختی اهمیت برنامه ریزی مداخلات مناسب را برای بهبود شرایط محیط کاری جهت کاهش پریشانی روانشناختی نشان میدهد. این یافته ها همچنین بر تأثیر عوامل تنش زای محیط کاری (مدارس) بر پریشانی روانشناختی را نیز تاکید می نماید. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
