تأثیر آموزش بر اضطراب و استرس درک شده زنان باردار پرخطر مراجعه کننده جهت آمنیوسنتز
The effect of education on anxiety and perecived stress in high risk pregnant women referring for amniocentesis
مجریان: جمیله ملکوتی
خلاصه روش اجرا: این مطالعه، یک مطالعه نیمه تجربی است که بر روی 62 مادر باردار پر خطر مراجعه کننده برای آمنیوسنتز به واحد طب جنین مرکز آموزشی درمانی الزهرای تبریز انجام خواهد شد. بدین صورت که پس از کسب مجوز از معاونت پژوهشی دانشکده و اخذ کد اخلاق از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز و کسب مجوز از مدیریت مرکز آموزشی-درمانی الزهرای تبریز، پژوهشگر با روش یلوک بندی تصادفی، اقدام به نمونه گیری از مادران باردار پرخطر مراجعه کننده جهت انجام آمنیوسنتز به بخش طب جنین بیمارستان الزهرای تبریز خواهد کرد. از آنجائیکه اگر سن حاملگی مادران باردار پرخطر کاندید آمنیوسنتز مراجعه کننده به بخش طب جنین بیمارستان الزهرای تبریز بالای 15 هفته کامل باشد، در همان روز تحت آمنیوسنتز قرار می گیرند، ولی سایر ماردران باردار بین 11-14 هفته در صورت مناسب بودن شرایط تحت نمونه برداری از پرزها ی کوریونی (CVS= Chorionic Villus Sampling) قرار می گیرند و در صورت نامناسب بودن شرایط برای CVS، جهت آمنیوسنتز برای آن ها تعیین وقت انجام می شود، لذا جمعیت هدف شامل افرادی خواهد شد که بین 11-14 هفته حاملگی قرار داشته و برای آن ها جهت آمنیوسنتز تعیین وقت انجام خواهد گرفت. برای این منظور، افراد مراجعه کننده از نظر معیارهای حائز شرایط بررسی خواهند شد و در صورت حائز شرایط بودن، توضیحاتی درباره اهداف و روش انجام مطالعه و همچنین اختیاری بودن شرکت در مطالعه و محرمانه بودن اطلاعات پژوهش داده خواهد شد و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه، رضایت آگاهانه کتبی از آنها اخذ خواهدشد و پرسشنامه های مشخصات فردی، اجتماعی و مامایی و پرسشنامه استرس درک شده و اضطراب اشپیل برگر توسط مشارکت کنندگان تکمیل خواهدشد. شرکت کنندگان مطالعه با روش بلوکبندی تصادفی با اندازه بلوکهای 4 و 6 تایی و با نسبت 1:1 به دو گروه(دریافت کننده آموزش و کنترل) تخصیص خواهندیافت. برای این منظور یا از نرمافزار RAS استفاده خواهدشد یا تمامی حالتهای ممکن بلوکهای چهار تایی و شش تایی با حروف A و B نوشته خواهدشد(برای مثال AABB ، ABAB ، ABABAB ، AAABBB و ....)، بعد به طور تصادفی با استفاده از وب سایت www.random.org تعدادی بلوک با توجه به حجم نمونه انتخاب خواهدشد و به طور تصادفی یکی از حروف A یا B به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت و درنهایت مشخص خواهدشد که از شرکت کننده شماره یک تا شرکت کننده آخر(نفر 62)در کدام گروه مطالعه قرار خواهند گرفت. برای پنهانسازی تخصیص ( Allocation Concealement )، نوع مداخله بر روی برگه کاغذ نوشته شده در داخل پاکتهای مات و پشت سرهم شماره گذاری شده قرار داده خواهدشد، پاکتها به ترتیب ورود مشارکت-کنندگان به مطالعه داده شده و نوع گروه افراد مشخص خواهدشد. لازم به ذکر است که شرکت کنندگان گروه کنترل آموزش¬ها و اقدامات روتین بیمارستان را در زمان انجام آمنیوسنتز در واحد طب جنین دریافت خواهند کرد(این آموزش¬ها شامل مزایا، عوارض، هزینه انجام آمنیوسنتز، مدت زمان پاسخ¬دهی( به صورت عام الفهم) و اخذ رضایت¬نامه انجام آمنیوسنتز می¬باشد)واین گروه مطلقاً از آموزشهای ذکر شده محروم نمی گردند و تفاوتی که با گروه مداخله دارند این است که پمفلت آموزشی برای گروه مداخله را نخواهند داشت. سپس پرسشنامه¬های فردی، اجتماعی، مامایی و پرسشنامه استرس درک شده PSS (Perceived Stress Scale) و پرسشنامه اشپیلبرگر (STAI: State- Trait Anxiety Inventory) یک¬بار قبل از انجام آمنیوسنتز و باردیگر 4 هفته پس از انجام آمنیوسنتز تکمیل خواهندشد. برای شرکت کنندگان گروه مداخله در هفته 11 الی 14 بارداری، یک جلسه آموزش انفرادی به صورت شفاهی و چهره به چهره همراه با پرسش و پاسخ به مدت 60 الی 90 دقیقه، در یک اتاق جداگانه که از قبل تعیین شده است برگزار خواهدشد و در مورد روش انجام، دلایل و فواید انجام آمنیوسنتز، عوارض احتمالی آن، هزینه ی آزمایش، مدت زمان پاسخ دهی نتایج، استرس و اضطراب و راهکارهای کاهش آن مطالبی ارائه خواهدشد همچنین جلسه آموزش به صورت ایجاد یک ارتباط گرم و صمیمی بین ماما و مادر کاندید آمنیوسنتز، تشویق به بیان احساسات و تفکرات مادر در مورد انجام آمنیوسنتز و گوش کردن فعال و بازخورد دادن در مورد سئوالات و نگرانی های مادر و ارتقاء حمایت اجتماعی و ارائه راهکارهای کاهش استرس و اضطراب خواهد بود و یک جزوه آموزشی (این جزوه آموزشی حاوی تعریف آمنیوسنتز، چگونگی انجام روش، دلایل و فواید انجام و عوارض احتمالی آن، مدت زمان پاسخ دهی نتایج، تعریف استرس و اضطراب وتاثیر آن ها بر روی مادر و جنین و راهکارهای کاهش آن از جمله ورزش، تغذیه مغذی، گوش کردن به آوای قرآن و تماس و مشاوره با ماما خواهد بود) بعد از پایان جلسه در اختیار مشارکت کنندگان قرار خواهدگرفت. همچنین یک هفته بعد از آموزش شفاهی، تماس تلفنی با مشارکت کنندگان جهت یادآوری مطالعه جزوه آموزشی و پاسخ به سئوالات آن ها برقرار خواهدشد. جهت پیشگیری از contamination (بین گروه دریافت کننده آموزش و گروه کنترل)، دو اتاق جداگانه یکی در بخش طب جنین و دیگری مربوط به آموزش در اتاقی خارج از بخش طب جنین در سالنی مجزا که از نظر ورود وخروج نمونه ها جدا می باشد، در نظر گرفته خواهد شد. سپس زمانی که مادران برای انجام آمنیوسنتز در وقت تعیین شده مراجعه خواهند کرد بار دیگر پرسشنامه ی پس آزمون اضطراب و سایر پرسشنامه ها یک بار قبل از انجام آمنیوسنتز در هفته 16 بارداری و بار دیگر 4 هفته پس از انجام آمنیوسنتز تکمیل خواهندشد و نتایج مورد بررسی قرار خواهند گرفت. لازم به ذکر است که جهت جلوگیری از تاثیر نتایج بر روی اضطراب نمونه ها، از آزمایشگاه مربوطه درخواست خواهد شد تا نتایج قبل از تحویل به شرکت کنندگان به خود پژوهشگر تحویل داده شود و پژوهشگر خود آن ها را از آزمایشگاه تحویل گرفته، سپس پرسشنامه ها به مادران جهت تکمیل تحویل داده خواهد شد. جهت تعیین روایی پرسشنامه مشخصات فردی، اجتماعی و مامایی از اعتبار محتوا استفاده خواهد شد بدین صورت که پرسشنامه در اختیار اعضای هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی قرار خواهند گرفت و بعد از جمع آوری نظرات آنها، اصلاحات لازم بر اساس بازخورد کسب شده صورت خواهد گرفت. همچنین با انجام آزمون- پس آزمون بر روی 20 نفر، پایایی پرسشنامه های استرس و اضطراب از دو بعد تکرار پذیری (ICC=Intra Class Correlation) و انسجام درونی (ضریب آلفای کرونباخ) بررسی خواهد شد. در نهایت، داده ها وارد نرم افزار SPSS نسخه ی 24 شده و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل آماری قرار خواهند گرفت. برای مقایسه مشخصات فردی و اجتماعی در بین گروه های مطالعه از آزمون تی مستقل و مجذور کای استفاده خواهدشد. برای مقایسه استرس درک شده و اضطراب در قبل از مداخله از آزمون تی مستقل و بعد از مداخله از آزمون repeated measures ANOVA با کنترل مقادیر پایه استفاده خواهدشد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 63291 |
| عنوان فارسی طرح | تأثیر آموزش بر اضطراب و استرس درک شده زنان باردار پرخطر مراجعه کننده جهت آمنیوسنتز |
| عنوان لاتین طرح | The effect of education on anxiety and perecived stress in high risk pregnant women referring for amniocentesis |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | حاملگی های پرخطر |
| نوع مطالعه | مطالعات ارتقای کیفیت خدمات یا سرویس |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 14 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | حاملگی و انتقال به والدی شامل تغییرات وسیع روحی، روانی، بیولوژیکی و اجتماعی است. این تغییرات باعث افزایش اضطراب و نگرانی می شوندو این اضطراب در صورت تشدید، منجر به استرس، اضطراب دوران بارداری و یا افسردگی پس از زایمان می گردد. ناهنجاری های مادرزادی عمده در 2 تا 3 درصد حاملگی ها در جریان حاملگی یا مدت اندکی بعد از تولد شناسایی می شود. آنوپلوئیدیها از شایعترین نقایص ژنتیکی هستند که ممکن است بار سنگینی را برای جامعه و خانواده تحمیل کند. تشخیص قبل از تولد تریزومی 21 به عنوان رایج ترین و مهم ترین جنبه ی آزمایش ژنتیک پیش از تولد محسوب می شود. آزمایشات غربالگری می توانند بیش از 90% از موارد تریزومی 21 را با میزان 5% موارد مثبت کاذب شناسایی کنند. با این حال نتایج غربالگری مثبت، نیاز به تایید با آزمایشات تشخیصی مانند آمنیوسنتز یا نمونه برداری از پرز های کوریونی (CVS) دارند. آمنیوسنتز رایج ترین روش تهاجمی است که برای تشخیص اختلالات ژنتیکی پیش از تولد استفاده می شود و معمولاً برای مواردی همچون سن بالای مادر و یافته های غیر طبیعی در سونوگرافی یا سابقه ناهنجاریهای کروموزومی انجام می شود. زنان باردار کاندید آمنیوسنتز اغلب از این روش ترس دارند زیرا آن را دردناک پیش بینی می کنند و در مورد آسیب به جنین و احتمال نتایج نامطلوب آن نیز نگران هستند بنابراین زنان کاندید آمنیوسنتز اختلالات حادی را تجربه می کنند. اگر چه تاثیرات روانی ایجادشده از انجام این روش از اهمیت زیادی برخوردار است اما درمطالعات کمتر مورد توجه قرار گرفته است. براساس نتایج مطالعات، سلامت جنین بیشترین عامل نگرانی مادر بوده و زنان تحت آمنیوسنتز اضطراب بیشتری نسبت به گروه شاهد داشتند. برخی از محققین میزان بالای اضطراب مادر را در مقایسه با گروه کنترل قبل از انجام آمنیوسنتز گزارش کرده اند. با توجه به اینکه یکی از وظایف ماماها، آموزش، مشاوره و توصیه به غربالگری کروموزومی مانند سندرم داون، ارائه و انجام طرح های پژوهشی است و با توجه به نیاز روزافزون به انجام روش های تشخیصی تهاجمی در بارداری و سطوح اضطراب و استرس تجربه شده در حین انجام این روش و اثرات سوء اضطراب بر روند بارداری و انجام آمنیوسنتز و از آنجایی که بر اساس جستجوی به عمل آمده با استفاده از موتورهای جستجو در منابع علمی معتبر، مطالعه ای مبنی بر تاثیر آموزش بر اضطراب و استرس ناشی از انجام آمینوسنتز در تشخیص ناهنجاری های کروموزومی یافت نشد، محقق بر آن شد تا مطالعه-ی حاضر را با هدف تعیین تاثیر آموزش بر اضطراب و استرس ناشی از انجام آمینوسنتز در مادران باردار پرخطر مراجعه کننده به بخش طب جنین بیمارستان الزهرای تبریزانجام دهد. |
| اهداف اختصاصی | هدف اختصاصی اول : مقایسه میانگین نمره اضطراب در بین گروه های مطالعه (دریافت کننده آموزش و کنترل) قبل و چهار هفته بعد از انجام آمنیوسنتز با کنترل نمره پایه -هدف اختصاصی دوم: مقایسه میانگین نمره استرس درک ­شده در بین گروه های مطالعه (دریافت کننده آموزش و کنترل) قبل و چهار هفته بعد از انجام آمنیوسنتز با کنترل نمره پایه |
| چکیده انگلیسی طرح | This experimental study will be performed on 62 pregnant mothers referring to Fetal Medicine Unit of Alzahra Medical Center (FMU). After permission from the Faculty of Research and ethical code from the Ethics Committee of Tabriz University of Medical Sciences and from the manager of Al-Zahra Center, the researcher randomly will select high -risk pregnant mothers referring to the FMU for amniocentesis. The gestational age of high-risk pregnant mothers candidate for amniocentesis higher than 15 weeks will undergo amniocentesis on same day, but other mothers will undergo Chorionic villus sampling (CVS) between 11-14 weeks if appropriate, if not, amniocentesis is scheduled for them. After reviewing eligibility, purpose and method, voluntary participation and information confidentiality will be given to them. By obtaining informed consent, participants will complete the socio-demographic, obstetric and Perceived Stress Scale (PSS) and Spiel Berger anxiety. Participants will be randomly assigned into two groups (training and control) at the size of 4 and 6 blocks with ratio of 1: 1. For the Allocation Concealment, the type of intervention will be placed on a paper in opaque and numbered envelopes. Participants of control group will complete the socio-demographic and obstetric, PSS and Spiel Berger Questionnaire (STAI: State-Trait Anxiety Inventory) once before and again 4 weeks after amniocentesis. For intervention group, mothers will complete the STAI once before training to obtain their State-Trait anxiety score and PSS, and they will complete a solitary & oral training session on the same day after completing questionnaires. A verbal and question& answer session will be held for 60 to 90 minutes during 11-14 weeks of pregnancy and will provide information on the procedure, reasons and benefits of amniocentesis and its possible complications. There will also be an educational booklet (include the definition of amniocentesis, its performance, causes, benefits and its side effects) at end of session. One week later, phone calls will be done to remind to read the booklet. To prevent contamination (between intervention and control group), two separate rooms will be considered, at inside and outside of the FMU to separate all specimens. When mothers referred for amniocentesis at the designated time, all tests will be completed once before the amniocentesis in 16 weeks of pregnancy and 4 weeks later. In order to prevent the effects of the results of amniocentesis on the anxiety of mothers, relevant laboratory will be required to deliver the results to researcher before delivering to mothers and then questionnaires will be submit to mothers to complete. Content validity will be used to determine validity of socio-demographic and obstetric questionnaires. By doing the post-test on 20 subjects, the reliability of stress and anxiety questionnaires from dimensions of repeatability Intra Class Correlation and internal consistency will be assessed. Data will be analyzed using SPSS/24. Independent t-test and chi-square will be used to compare socio-demographic characteristics between groups. |
| کلمات کلیدی | مادر باردار پرخطر: تعریف نظری: مادرانی که دارای خطر بالا برای داشتن فرزند سندرم داون ویا سایر اختلالات کروموزومی هستند به شرح زیر می باشند: سن بالای 35 سال، سابقه ی بارداری غیر طبیعی از جمله داشتن کودکانی با سندرم داون و سقط مکرر خود به خودی، زایمان جنین مرده در بارداری های قبلی، غربالگری سرولوژی غیر طبیعی برای سندرم داون در اوایل و میانه ی بارداری، غربالگری غیر طبیعی ضخامت چین پشت گردن جنین با استفاده از سونوگرافی کالر داپلر در بین هفته های 14-11 بارداری (4). تعریف عملی: در مطالعه ی حاضر، مادران بارداری که نتایج سونوگرافی NT و آزمایشات غربالگری بیوشیمیایی آن ها پر خطر گزارش شده و یا عوامل خطر سن بالای مادری و سابقه ی داشتن کودکانی با سندرم در گذشته و یا یافته ها ی غیر طبیعی در سونوگرافی را دارند و در هفته 11-14 جهت انجام آمنیوسنتز به مرکز آموزشی-درمانی الزهرا، بخش طب جنین، مراجعه کرده اند. آمنیوسنتز تعریف نظری: آمنیوسنتز روشی است که در آن یک سوزن از طریق شکم به رحم منتقل می شود تا نمونه ای از مایع آمنیوتیک را بردارد که معمولاً در حدود هفته ی 16 بارداری انجام می گیرد (38). تعریف عملی: در این مطالعه آمنیوسنتز یعنی بیرون کشیدن مایع آمنیون از روی شکم در بین هفته های 15-20 بارداری که در مادران باردار پرخطر با سن بالای 35 سال، سابقه ی بارداری غیرطبیعی از جمله داشتن کودکانی با سندرم داون و سقط مکرر خود به خودی، زایمان جنین مرده در بارداری های قبلی، غربالگری غیرطبیعی ضخامت چین پشت گردن جنین با استفاده از سونوگرافی کالر داپلر در بین هفته های 11-14 بارداری و یا غربالگری سرولوژی غیرطبیعی برای اختلالات کروموزومی در اوایل و میانه ی بارداری، انجام خواهد شد. آموزش تعریف نظری: ارائه اطلاعات جهت ارتقای یادگیری که منجر به اکتساب مهارت های جدید یا تغییر رفتار می شود (39). تعریف عملی: در این مطالعه، برای شرکت کنندگان گروه مداخله در هفته 11الی14 بارداری، یک جلسه آموزش انفرادی به صورت شفاهی و چهره به چهره همراه با پرسش و پاسخ به مدت 60 الی 90 دقیقه در یک اتاق برگزار خواهدشد و در مورد روش انجام، دلایل و فواید انجام آمنیوسنتز و عوارض احتمالی آن، استرس و اضطراب و راهکارهای کاهش آن مطالبی ارائه خواهدشد و یک جزوه آموزشی (با محتوای مشابه آموزش شفاهی) بعد از پایان جلسه در اختیار مشارکت کنندگان قرار خواهدگرفت. همچنین یک هفته بعد از آموزش شفاهی، تماس تلفنی با مشارکت- کنندگان جهت یادآوری مطالعه جزوه آموزشی برقرار خواهدشد. استرس درک شده تعریف نظری: حالتی از فشار روانی یا عاطفی و یا تنش های ناشی از شرایط نامطلوب و یا طاقت فرسا (40). تعریف عملی: در این مطالعه ارزیابی استرس از طریق پرسشنامه استرس درک شدهPSS خواهد بود. این پرسشنامه شامل 14 عبارت است و میزان افکار و احساسات افراد را در طول ماه گذشته می سنجد. نمره گذاری بر اساس مقیاس 5 درجه ای لیکرت از هرگز تا بسیاری اوقات تعلق می گیرد. سؤالات 4، 5، 6، 7، 9، 10، 13 به طور معکوس نمره گذاری خواهدشد. کمترین امتیاز نمره صفر و بیشترین امتیاز نمره 56 می باشد. اضطراب تعریف نظری: اضطراب عبارت است از یک احساس منتشر، ناخوشایند و هراسی مبهم و ناشناخته که به فرد دست میدهد و با علایمی مانند احساس خستگی، بیقراری، تپش قلب و سرگیجه همراه میگردد. وقوع مجدد موقعیتهایی که قبلاً استرسزا بودهاند یا طی آنها به فرد آسیب رسیده است باعث اضطراب در افراد میشود (41). تعریف عملی: در این پژوهش منظور از اضطراب مجموع امتیازی است که افراد تحت پژوهش در پاسخ به پرسشنامه ی اضطراب اشپیلبرگر STAI کسب خواهند کرد، این ابزار یک پرسشنامه 40 سوالی می باشد. پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان STAI شامل مقیاس های جداگانه خود سنجی، برای اندازه گیری اضطراب آشکار و پنهان می باشد. اضطراب آشکار، حالت حاد و متغیری از اضطراب می باشد که در موقعیت های مختلف تغییر می کند. و اضطراب پنهان، الگوی دایم اضطراب به عنوان خصوصیت مزاجی فرد می باشد. مقیاسِ اضطرابِ آشکار ( فرم y-1 از STAI) شامل بیست جمله است که احساسات فرد را در «این لحظه و در زمانِ پاسخگویی» ارزشیابی می کند. مقیاس اضطرابِ پنهان (فرم y-2 از (STAI هم شامل بیست جمله است که احساسات عمومی و معمولیِ افراد را می سنجد. |
| ذینفعان نتایج طرح | با توجه به شیوع جنین های دارای اختلالات کروموزومی به خصوص سندرم داون در بین مادران باردار پر خطر در دهه های اخیر، امید است نتایج آموزشی حاصل از این مطالعه بتواند به عنوان استراتژی برای کاهش استرس و اضطراب در غربالگری اختلالات کروموزومی مادران باردارمورد توجه قرار گیرد. بنابراین ذینفعان این مطالعه مادران باردار پر خطر دارای اختلالات کروموزومی و خانواده های آنها، برنامه ریزان و سیاستگزاران سلامت مادران خواهند بود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| جمیله ملکوتی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| فاطمه عباسعلیزاده | مشاور |
| رقیه درگاهی مولان | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر آموزش دادن تأثیر کوتاه مدت مثبتی بر استرس درک شده، اضطراب آشکار و پنهان در زنان با بارداری پرخطر مراجعه کننده برای آمنیوسنتز داشت.متن خبر حاملگی و انتقال به والدی شامل تغییرات وسیع روحی، روانی، بیولوژیکی و اجتماعی است. تشخیص پیش از تولد ناهنجاری های جنینی نیز به عنوان رویداد عاطفی و استرس زا برای زنان می باشد. آمنیوسنتز رایج ترین روش تهاجمی است که برای تشخیص اختلالات ژنتیکی پیش از تولد استفاده می شود. مطالعه ی حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش بر اضطراب و استرس درک شده ناشی از انجام آمینوسنتز بر روی 62 مادر باردار پرخطر مراجعه کننده جهت آمنیوسنتز به واحد طب مادر و جنین مرکز آموزشی- درمانی الزهرای تبریز از اسفند سال 1398 تا دی ماه 1399 انجام گرفت.مشارکت کننده ها با آموزشو تکمیل پرسشنامه های مربوطه در مطالعه شرکت کردند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که آموزش تأثیر کوتاه مدت مثبتی بر استرس درک شده، اضطراب آشکار و پنهان دارد. با این حال برای تعیین اثرات طولانی مدت آموزش، انجام آزمایشات بیشتر توصیه می شود. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
