بررسی اثرات مصرف خوراکی عصاره روغنی سیاه دانه برسطوح برخی مارکرهای التهابی ، استرس اکسیداتیو و فعالیت بیماری دربیماران مبتلا به بیماری بهجت

مجریان: علیرضا خبازی اسکویی

خلاصه روش اجرا: بیماری بهجت یک بیماری خود ایمنی می باشد که در ایران از شیوع نسبتا بالایی برخوردار است. با توجه به شیوع روزافزون این بیماری و تبعات نامطلوب آن که موجب ناتوانی افراد و افزایش هزینه های بهداشتی می شود، کنترل این بیماری ضروری است. از طرف دیگر به دلیل نگرانی روزافزون در مورد عوارض داروهای شیمیایی و بی اثر بودن تعدادی از آنها در مصرف طولانی مدت، استفاده از ترکیبات تغذیه ای و گیاهی به صورت جایگزین یا مکمل بیش از پیش مورد توجه است. از جمله عوامل تغذیه ای که در بیماری بهجت دارای اهمیت می باشند، می توان به دانه گیاه سیاه دانه اشاره کرد. گیاه سیاه دانه دارای خواص سلامت بخش بسیاری می باشد که تعدیل عمکرد سیستم ایمنی و استرس اکسیداتیو از جمله آنهاست. مطالعات زیادی در سطح آزمایشگاهی و حیوانی، تاثیرات مثبت این گیاه را در روند بیماری آرتریت روماتوئید ( که آن نیز یک بیماری خودایمنی است.) نشان داده است. با این حال، مطالعات انسانی در این زمینه بسیار محدود می باشد. در این مطالعه برآنیم تا تاثیر عصاره روغنی سیاه دانه بر برخی از شاخص های التهابی و ضد التهابی، و استرس اکسیداتیو و اندکس فعالیت را در بیماری مذکور در قالب کارآزمایی بالینی تصادفی دو سو کور بررسی کنیم. 88 بیمار مبتلا به بیماری بهجت مشروط بر داشتن معیارهای ورود و نداشتن معیارهای خروج از مطالعه از میان مراجعه کنندگان به بخش روماتولوژی بیمارستان امام رضا تبریز، وارد مطالعه خواهند شد. افراد براساس نوع و دوز داروهای مصرفی همسان سازی شده و به صورت تصادفی به 2 گروه مورد و کنترل تقسیم خواهند شد. قبل از شروع مداخله متخصص روماتولوژیست با انجام معاینات بالینی، وضعیت بالینی بیمار را با استفاده از فرم معتبر شده امتیاز فعالیت بیماری (IBBDAM) ثبت خواهد نمود و از هر بیمار به صورت ناشتا به میزان 10 میلی لیترخونگیری بعمل می آید، سپس تکمیل فرم مربوط به اطلاعات فردی ، پرسشنامه بین المللی سنجش سطح فعالیت فیزیکی و پرسشنامه معتبر شده سنجش سطح استرس روانی به شیوه مصاحبه حضوری و همچنین اندازه گیری نمایه های تن سنجی توسط فرد آموزش دیده، صورت خواهد گرفت. همچنین آموزشهای لازم جهت تکمیل فرم ثبت غذایی سه روزه (شامل 2 روز عادی و 1 روز تعطیل ) به بیماران ارائه خواهد شد. سپس مداخله به مدت 8 هفته شروع خواهد شد. کپسولهای مکمل و دارونما به ترتیب حاوی 500 میلی گرم عصاره روغنی سیاه دانه و 500 میلی گرم روغن پارافین خواهند بود. هر بیمار روزانه 2 عدد کپسول 500 میلی گرمی را در دو نوبت صبح و عصر مصرف خواهند کرد. در انتهای دوره مداخله، افراد مجددا تحت ارزیابی های اولیه قرارگرفته و خونگیری به عمل خواهد آمد. مقداری از نمونه های خون مربوط به دو مقطع زمانی ابتدایی و انتهایی مطالعه اخذ شده و سانتریفوژ شده مربوط به دو مقطع زمانی ابتدایی و انتهایی مطالعه، تا زمان انجام آزمایشات مربوطه در دمای 70- درجه سانتیگراد نگهداری خواهند شد و در نهایت از نظر سطح پلاسمایی شاخص های التهابی و ضد التهابی (شامل : hs-CRP, TNF-α ، IL-10)، سیستم اکسیدانت و آنتی آکسیدانی (انتی اکسیدانت تام، مالون دی آلدهید) نیز اندکس فعالیت بیماری مورد بررسی قرار خواهد گرفت. در نهایت کلیه داده های حاصل از ارزیابی های بیوشیمیایی، بالینی وارد SPSS شده و با روشهای آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.