فاکتورهای موثر در رفتار کنترل وزن دانشجویان با استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی
Factors Influencing weight management behavior among College Students: An Application of the Health Belief Model.
مجریان: صغری علی اصغرزاده , مریم ثقفی اصل
خلاصه روش اجرا: مطالعه حاضر با طراحی مقطعی با هدف تعیین عوامل موثر بر رفتار کنترل وزن دانشجویان با استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی انجام خواهد شد. با در نظر گرفتن میانگین نمرات لیکرت مربوط به شدت درک شده در سه گروه وزنی (لاغر، وزن نرمال و اضافه وزن) در مطالعات قبلی و توان 90 درصد حجم نمونه 320 نفر محاسبه گردید. دانشجویان با استفاده از روش نمونه گیری سهمیه¬ای از خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی تبریز انتخاب خواهند شد. جمع¬اوری داده ها با استفاده از پرسشنامه و بصورت مصاحبه پس از اخذ رضایتنامه کتبی خواهد بود. پرسشنامه مربوط به ساختارهای مدل اعتقاد بهداشتی در ارتباط با کنترل وزن با مطالعه مطالعات قبلی و پرسش از افراد صاحب نظر طراحی خواهد شد. در گام دوم روایی محتوایی پرسشنامه براساس نظر پانل خبرگان ارزیابی شده و بر اساس پاسخ های بدست آمده شاخص های CVI و CVR محاسبه خواهد شد. همچنین به ازای هر متغیر نظرات کیفی اعضای پانل بررسی و براساس مجموع دو ارزیابی کمی و کیفی فوق متغیرهای غیر ضروری حدف شده و در مورد متغیرهای مشکل دار اطلاحات لازم انجام خواهد گرفت. در گام سوم مطالعه پیش آزمون جهت کشف مشکلات احتمالی پرسشنامه انجام خواهد گرفت و برای بررسی پایای همسانی درونی، متغیر آلفا کرونباخ محاسبه خواهد گردید. در گام بعدی آزمون بازآزمون صورت گرفته و برای 30 نفر از افراد پرسشنامه پس از یک فاصله دو هفته ای تکرار شده و با متغیر ICC (Intraclass Correlation Coefficient) پایایی ثبات پرسشنامه بررسی خواهد شد. دانشجویانی که تمایل به همکاری داشته باشند وارد مطالعه خواهند شد. برای هر یک از افراد پرسشنامههای اطلاعات عمومی و پرسشنامه مربوط به مدل اعتقاد بهداشتی تکمیل خواهد شد. از افراد مورد مطالعه خواسته خواهد شد نظرات خود را در مورد هریک از بخش¬های پرسشنامه باورهای بهداشتی در کنترل وزن (شــدت درک شــده، حساسیت درک شـده ، منـافع درک شـده، موانــع درک شــده، راهنماهــای عمــل و خودکارآمــدی درک شده) و نیز بخش قصد رفتاری عمل براساس نمرات لیکرت از 1تا 5 ارزیابی کنند. اندازه گیری وزن و قد افراد بصورت خود گزارش دهی خواهد بود. افراد بر اساس نمایه توده بدنی (BMI) به سه گروه لاغر(5/18 >BMI)، نرمال (25BMI< ≥5/18) و اضافه وزن و چاق ( 25≤BMI ) تقسیم بندی شده و میانگین نمرات هر یک از بخش های پرسشنامه در هر گروه با یکدیگر مقایسه خواهد شد. از Path analysis به عنوان ابزار مدل سازی معادلات ساختاری (Structural equation modeling) برای آزمودن چارچوب نظری مدل استفاده خواهد شد. در نهایت ارتباط بین ساختارهای مدل اعتقاد بهداشتی و برخی از خصوصیات دموگرافیک با BMI از طریق رگرسیون سلسله مراتبی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62972 |
| عنوان فارسی طرح | فاکتورهای موثر در رفتار کنترل وزن دانشجویان با استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی |
| عنوان لاتین طرح | Factors Influencing weight management behavior among College Students: An Application of the Health Belief Model. |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | روشهـای تـرویج الگوها، استانداردها و آموزش رفتارهای تغذیهای مناسب و حفظ الصحه |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 13 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: چاقی به عنوان یک بیماری مزمن و عامل خطر مهم برای بیماری های غیر واگیر شناخته شده است به طوری که افراد چاق و دارای اضافه وزن در معرض خطر بیشتری برای بیماری های قلبی عروقی، دیابت نوع دو، سرطان (آندومتر، سینه و کولون) و استئوآرتریت قرار دارند. علاوه بر اثر منفی چاقی بر کیفیت زندگی، هزینه های اقتصادی ناشی از آن اهمیت پیشگیری از چاقی را چندین برابر می¬کند. چاقی یک اختلال متابولیک چند عاملی است که آغاز و پیشرفت متعاقب آن ناشی از تعاملات چندگانه میان عوامل ژنتیک، فیزیولوژیک، اقتصادی-اجتماعی و شیوه زندگی به ویژه فعالیت بدنی و رژیم غذایی است. به بیان دیگر، چاقی حاصل برهم کنش متقابل و پیچیده محیط و رفتار انسان است. مداخلات متعددی برای کنترل وزن مورد استفاده قرار گرفته است با این وجود میزان تبعیت از این برنامه ها و نیز میزان موفقیت این برنامه ها به دلایل متعددی متفاوت بوده و در اغلب موارد با شکست مواجه می شوند. بنابراین درک بهتر عوامل مؤثر در تصمیم بر کاهش و کنترل وزن به منظور استفاده از انها جهت انجام مداخلات مؤثر در نتیجه کاهش چاقی ضروری به نظر می رسد. مطالعات اخیر نشان داده اند که فاکتورهای روانی مانند درک از سلامتی و چاقی و نیز خود کارآمدی نقش مهمی در موفقیت برنامه های کاهش و حفظ وزن ایفا می¬کند. بنابر این جهت انجام مداخلات تغذیه¬ای مؤثر بر کاهش و کنترل وزن، شناخت عوامل تأثیر گذار بر رفتارهای سلامتی مرتبط با وزن ضروری است. مدل باورهای بهداشتی (HBM) چارچوبی ادراکی برای تعیین باورهایی است که منعکس کننده میزان تمایل افراد برای رفتارهای تامین کننده سلامتی است. این مدل پیشنهاد میکند که تغییر در رفتارهای سلامتی بوسیله¬ی درک شش عامل قابل پیش بینی است که عبارتند از: شــدت درک شــده، حساسیت درک شـده، منـافع درک شـده، موانــع درک شــده، راهنماهــای عمــل و خودکارآمــدی درک شده. مطالعات متعددی در رابطه با عوامل مؤثر بر قصـد کنتـرل وزن با استفاده از مدل اعتقاد بهداشتی در کشورهای دیگر انجام شـده اسـت. با توجه به اینکه شیوع چاقی در کشور ما در حال رشد است تحقیق در مورد تعیین کننده های اعتقادات مرتبط با وزن ضروری به نظر می¬رسد. با توجه به اینکه تاکنون هیچ تحقیقی درمورد تمام ساختارهای مدل باورهای بهداشتی در مطالعات مدیریت وزن در دانشجویان صورت نگرفته است، پژوهش حاضر با هدف بررسی عقاید مرتبط با وزن براساس مدل اعتقاد بهداشتی و ارتباط آن با برخی از خصوصیات دموگرافیک طراحی شده است. |
| اهداف اختصاصی |
مقایسه باورهای مربوط به وزن دانشجویان خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی تبریز بر اساس وضعیت وزنی آنها -تعیین اثرات مستقیم، غیرمستقیم و تاثیر کلی مولفه های HBM در رفتارهای مدیریت وزن دانشجویان خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی تبریز -تعیین توان پیش گویی کنندگی مولفه های HBM برای BMI دانشجویان خوابگاه­های دانشگاه علوم پزشکی تبریز |
| چکیده انگلیسی طرح | Factors Influencing weight management behavior among College Students: An Application of the Health Belief Model. |
| کلمات کلیدی | مدل اعتقاد بهداشتی (HBM): یکی از مدل های درون فردی آموزش بهداشت که برگرفته از تئوری های علوم رفتاری است و بر نگرش افراد تأکید دارد و تغییر در نگرش را منجر به تغییر رفتار می داند. اضافه وزن: طبق تعریف هنگامی که شاخص توده بدن بین 25 تا 30 (2kg/m) باشد، آن فرد اضافه محسوب میشود. چاقی: طبق تعریف هنگامی که شاخص توده بدن از ۳۰ (2kg/m) بیشتر شود، آن فرد چاق محسوب میشود. لاغری: طبق تعریف هنگامی که شاخص توده بدن از 5/18 (2kg/m) کمتر شود، آن فرد لاغر محسوب میشود. |
| ذینفعان نتایج طرح | دست اندرکاران بهداشتی و درمانی بویژه مشاوران تغذیه و پزشکان می¬توانند از نتایج طرح در طراحی و اجرای برنامه¬های آموزشی همراه با رویکردهای مداخلاتی برای اطمینان از پذیرش و تبعیت و نیز موفقیت شرکت کنندگان در مداخلات درمانی جهت کاهش و کنترل وزن استفاده کنند. کلیه افراد جامعه (اعم از افراد دارای اضافه وزن، چاق یا با وزن نرمال) می¬توانند از نتایج اجرای این طرح در جهت مدیریت بهتر شرایط وزنی خود بهره ¬ببرند. با کنترل وزن و کاهش شیوع چاقی بار مالی درمان آن و بیماری¬های مرتبط با چاقی که بر دوش نظام سلامت است کاهش می¬یابد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| صغری علی اصغرزاده | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| مریم ثقفی اصل | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| سمیه رستمی نوشهر | همکار اصلی |
| سیده الهام صفوی | همکار اصلی |
| نرگس ایاز | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر درک افراد درمورد خطر چاقی،فواید کاهش وزن و تواناییهای خود در فعالیت فیزیکی مهمترین عوامل مؤثر بر قصد مدیریت وزن میباشند.متن خبر شیوع اضافه وزن و چاقی در حال افزایش است. افراد چاق و دارای اضافه وزن در معرض خطر بیشتری برای بیماریهای قلبی-عروقی، دیابت و غیره قرار دارند. جهت انجام مداخلات تغذیه¬ای مؤثر بر کنترل وزن، شناخت عوامل تأثیرگذار در تصمیم بر کنترل وزن ضروری است. بر اساس نتایج مطالعه مهمترین عوامل مؤثر بر کنترل وزن دانشجویان علوم پزشکی تبریز به ترتیب عبارت بودند از: تهدید درک شـده (درک فرد از خطرات مرتبط با چاقی)، منـافع درک شـده (عقیده فرد در مورد تاثیر عمل خاص در جهت کاهش خطر چاقی)، خودکارآمــدی درک شده در فعالیت فیزیکی و رژیم غذایی (اطمینان فرد به تواناییهای خود برای انجام موفقیت آمیز یک رفتار)، راهنماهــای عمــل(محرکهایی که ممکن است افراد را در جهت ایجاد تغییرات مساعد رفتاری تحت تاثیر قرار دهند) و موانــع درک شــده (عقیده فرد درمورد هزینه های محسوس و نامحسوس انجام رفتارخاص). این نتایج حاکی از آن است که برای اطمینان از موفقیت شرکت کنندگان در مداخله بهداشتی، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی همراه با رویکردهای رژیم غذایی ضروری است.
کلیدواژه: چاقی،مدیریت وزن،عوامل روانشناختی
موضوع اصلی: تغذیه و رژیم درمانی |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر تهدید درک شده، منـافع درک شده و خودکارامدی درک شده در فعالیت فیزیکی مهمترین عوامل مؤثر بر قصد رفتاری مدیریت وزن میباشند.متن خبر چاقی به¬عنوان عامل خطر مهم برای بیماریهای غیر واگیر شناخته شده است به¬طوری که افراد چاق و اضافه وزن در معرض خطر بیشتری برای بیماری¬های مزمن قرار دارند. جهت انجام مداخلات تغذیه¬ای مؤثر بر کنترل وزن، شناخت عوامل تأثیرگذار در تصمیم بر مدیریت وزن ضروری است. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیرهای تهدید و خودکارآمدی درک شده در رژیم غذایی، تأثیر مستقیم و فواید درک شده و خودکارآمدی در ورزش، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم معنی¬دار در پیش¬بینی رفتارهای مدیریت وزن دارند. همچنین شدت و موانع درک شده و خودکارآمدی در رژیم غذایی متغیرهای مهم در پیش بینی شاخص توده بدنی بودند. این نتایج حاکی از آن است که برای اطمینان از پایبندی و موفقیت شرکت کنندگان در مداخله بهداشتی، طراحی و اجرای برنامه¬های آموزش بهداشت بهمراه رویکردهای رژیمی ضروری است. چنین برنامه¬هایی باید بر پیامدهای منفی چاقی، مزایای استفاده از شیوه زندگی سالم، افزایش خودکارآمدی در رژیم¬های غذایی و فعالیت بدنی و محرک¬های داخلی و خارجی بر دانشجویان تأکید کند.
کلیدواژه: چاقی،مدیریت وزن،عوامل روانشناختی
موضوع اصلی: تغذیه و رژیم درمانی |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
