حمایت اجتماعی و ارتباط آن با خودکارآمدی و عملکرد شیردهی در مادران شیرده مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی تبریز،1393
Social Support and Its Relationship with Self-efficacy and Breastfeeding Practice in Lactating Women Referring to Tabriz Health Centers, 2014
مجریان: مژگان میرغفوروند , جمیله ملکوتی
خلاصه روش اجرا: این تحقیق یک مطالعه مقطعی توصیفی- تحلیلی می¬باشد که در آن ارتباط حمایت اجتماعی با خودکارآمدی و عملکرد شیردهی در زنان شیرده مورد بررسی قرار خواهدگرفت. پس از تصویب طرح و تایید علمی پرسشنامه طرح تحقیقاتی، مجوز لازم از کمیته اخلاق معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی تبریز گرفته خواهد شد. جامعه¬ی هدف کلیه مادران شیرده 2 تا 6 ماه پس از زایمان مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تبریز می¬باشد. نمونه¬گیری به روش تصادفی ساده خواهد بود، بدین صورت که نخست از بین 39 مرکز و 42 پایگاه بهداشتی درمانی شهر تبریز 13 مرکز و 14 پایگاه بهداشتی به شکل تصادفی و با استفاده از نرم افزار Randomizer انتخاب و سپس در مراکز و پایگاه¬های انتخاب شده بر حسب جمعیت هر مرکز و پایگاه بهداشتی تعداد نمونه محاسبه و تعیین می¬شود. پژوهشگر با استفاده از شماره تلفن افراد که در پرونده افراد انتخاب شده وجود دارد با آنان تماس گرفته و توضیحاتی از علل و نحوه انجام پژوهش به آنان داده و از آنها جهت شرکت در پژوهش دعوت می¬کند. پس از مراجعه نمونه¬ها در ابتدا از نظر اطلاعات پایه و معیارهای ورود و خروج ارزیابی خواهند شد و در صورتیکه حائز شرایط ورود به پژوهش باشند، اطلاعاتی در مورد پژوهش، چگونگی انجام و محرمانه بودن اطلاعات در اختیارشان قرار داده و شرکت در مطالعه به آنان پیشنهاد می¬شود. در صورت موافقت، رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش از شرکت کننده گرفته می¬شود. ابزار گردآوری داده¬ها در این مطالعه پرسشنامه¬ی فردی-اجتماعی، پرسشنامهPRQ-85-part2 (Personal Relationship Questionaire)، پرسشنامه Breastfeeding Self-Efficacy Scale (BSES) و پرسشنامه سنجش آگاهی، نگرش و عملکرد شیردهی می¬باشد که به طریق خودتکمیلی تکمیل خواهند شد. پس از اتمام جمع¬آوری اطلاعات، داده¬ها با استفاده از نرم افزار 17version- SPSSمورد تجزیه و تحلیل آماری قرار خواهد گرفت. از آمار توصیفی جهت تعیین فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار و از آمار تحلیلی شامل آزمون¬های آماری پیرسون و رگرسیون خطی تک¬متغیره و چند متغیره استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 62946 |
| عنوان فارسی طرح | حمایت اجتماعی و ارتباط آن با خودکارآمدی و عملکرد شیردهی در مادران شیرده مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی تبریز،1393 |
| عنوان لاتین طرح | Social Support and Its Relationship with Self-efficacy and Breastfeeding Practice in Lactating Women Referring to Tabriz Health Centers, 2014 |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | --- غیر اولویت دار (جزو اولویت های دانشگاه نمی باشد) |
| نوع مطالعه | مطالعات غیر مداخله ای (همبستگی - توصیفی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 10 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | شیر مادر یک موهبت الهی است که نه تنها حافظ سلامت دوران کودکی، بلکه زمینه¬ساز سلامتی انسان در طی دوران زندگی می¬باشد. شواهد محکمی دال بر فواید کوتاه مدت و دراز مدت شیردهی بر سلامت مادر و کودک وجود دارد. عدم استفاده از شیر مادر میزان مرگ و میر کودکان را در کشورهای درحال توسعه به یک کودک در هر 30 ثانیه و 5/1 میلیون کودک در هر سال رسانده و 70 درصد مرگ و میر کودکان به این موضوع مربوط است. در حالیکه سازمان¬های ملی و بین¬المللی، قویاً شیردهی را مورد حمایت قرار می¬دهند؛ اما بیشتر زنان در اکثر نقاط دنیا، قبل از 6 تا 12 ماهگی شیردهی را قطع می¬کنند. مطالعاتی نشان داده¬اند که میزان شیردهی در شش ماه اول پس از زایمان کاهش یافته و تنها کمتر از 35 درصد مادران در ماه چهارم پس از زایمان به فرزندان خود شیر می¬دهند. کیفیت آگاهی و حمایت از مادران شیرده نقش بسیار مهمی در موفقیت شیردهی دارد. نگرش منفی زنان، همسران و خانواده¬شان نیز از موانع دیگر شیردهی مطرح شده است. نقش مثبت حمایت اجتماعی در خودکارآمدی شیردهی در برخی کشورها مورد بررسی قرار گرفته است. حمایت از زنان برای افزایش خودکارآمدی شیردهی می¬تواند از طرف همسر، مادر، اعضای نزدیک خانواده، دوستان، کادر بهداشتی، محل کار و جامعه باشد. مطالعه¬ای در استرالیا نشان داد که زنانی که مورد حمایت اجتماعی قرار می-گیرند، خودکارآمدی بالایی در شیردهی داشتند. در مطالعه¬ای نیز به نقش آموزش زنان حامله، حمایت از طرف خانواده و دیگر افراد نزدیک به عنوان نقش حمایتی در افزایش طول مدت شیردهی اشاره شده است، اما در مطالعه¬ای که بر روی زنان سیاه پوست انجام گرفته، حمایت اجتماعی اثر مستقیم بر طول و الگوی شیردهی نداشته است. علیرغم بعضی مطالعات که نشان داده¬اند که خودکارآمدی شیردهی باعث بهبود عملکرد شیردهی می¬شود، در مطالعه¬ای که در ژاپن انجام گرفته نشان داده شده است که خودکارآمدی شیردهی باعث بهبود عملکرد شیردهی نشده است. بدلیل اهمیت شیردهی و نیافتن مطالعه¬ای در زمینه میزان حمایت اجتماعی و تأثیر آن بر خودکارآمدی شیردهی در ایران توسط پژوهشگر و بدلیل نقش تاثیرگذار احتمالی این عوامل در رفتار و عملکرد شیردهی و تضاد نتایج در مطالعات انجام گرفته، بر آن شدیم تا به بررسی حمایت اجتماعی و ارتباط آن با خودکارآمدی شیردهی و عملکرد شیردهی در مادران مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر تبریز بپردازیم. |
| اهداف اختصاصی | تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره حمایت اجتماعی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره خودکارآمدی شیردهی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره عملکرد شیردهی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی با خودکارآمدی شیردهی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -تعیین ارتباط بین حمایت اجتماعی با عملکرد شیردهی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -تعیین ارتباط بین خودکارآمدی شیردهی با عملکرد شیردهی در مادران شیرده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز -اهداف فرعی: تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره آگاهی نسبت به شیردهی در مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز تعیین شاخص­های مرکزی و پراکندگی نمره نگرش نسبت به شیردهی در مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز تعیین ارتباط بین آگاهی و نگرش با عملکرد شیردهی در مادران مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز |
| چکیده انگلیسی طرح | This research is a descriptive-analytical cross-sectional study in which the relationship between social support and self-efficacy and breastfeeding performance in lactating women will be examined. After the approval of the research design and scientific verification of the questionnaire, the necessary permission will be obtained from the Ethics Committee of the Research Vice-Chancellor of Tabriz University of Medical Sciences. |
| کلمات کلیدی | عملکرد تعریف نظری: نحوه اجرای یک فرایند را عملکرد می¬گویند (29). تعریف عملی: در این پژوهش عملکرد با استفاده از پرسشنامه عملکرد شیردهی که توسطAgunbiade در سال 2012 طراحی شده و شامل 6 سوال است سنجیده خواهد شد. در این پرسشنامه سوالاتی که طبق دستورالعمل کشوری صحیح پاسخ داده شوند امتیاز دریافت کرده و امتیاز 4 و بالاتر نشاندهنده عملکرد خوب شیردهی است. خودکارآمدی خودکارآمدی به عنوان یکی از مفاهیم محوری در نظریه¬ی شناختی- اجتماعی، کانون توجه بسیاری از متخصصان تعلیم و تربیت را به خود جلب کرده و به معنی باور فرد در مورد توانایی مواجهه با موقعیت¬های خاص است که نحوه نگرش، رفتارها و هیجانات افراد را تحت تأثیر قرار می¬دهد و مشخص کننده¬ی شروع کار و میزان پایداری افراد برای انجام آن کار مشخص می¬باشد (41). خودکارآمدی شیردهی تعریف نظری: خودکارآمدی شیردهی به توانایی یا اعتماد به نفس مادر برای شیردادن به نوزادش بستگی دارد و تصمیم وی را برای ادامه شیردهی به کودک تحت تاثیر قرار می¬دهد (28). تعریف عملی: در این پژوهش خودکارآمدی با استفاده از مقیاس خودکارآمدی شیردهی Breastfeeding Self-Efficacy Scale (BSES) سنجیده خواهد شد. مقیاس خودکارآمدی شیردهی 33 آیتمی است. با استفاده از طیف لیکرت نمره¬دهی می¬شود که نمره 1 به گزینه "کاملاً مخالفم" و نمره 5 "کاملاً موافقم" داده می¬شود. دامنه نمرات از 33 تا 165 می¬باشد و نمرات بالاتر سطح خودکارآمدی بالاتر شیردهی را نشان می¬دهند. حمایت اجتماعی درک¬شده تعریف نظری: حمایت اجتماعی یعنی درک در مورد در دسترس بودن افرادی که احساس می¬کنیم به ما اهمیت می¬دهند (22, 31). تعریف عملی: در این پژوهش برای سنجش حمایت اجتماعی درک شده از پرسشنامهPRQ-85-part2 (Personal Relationship Questionaire) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه 25 آیتم دارد و بر اساس مقیاس لیکرت از 1 تا 7 (1= کاملاً مخالف، 2= مخالف، 3= تا حدی مخالف، 4= نه مخالف نه موافق، 5= تا حدی موافق، 6= موافق، 7= کاملاً موافق) نمره¬دهی می¬شود. دامنه نمرات از 25 تا 175 می¬باشد و نمرات بالاتر حمایت اجتماعی درک¬شده بهتری را نشان می¬دهند. آگاهی تعریف نظری: درک و اطلاع کسب شده بر اساس آموزش و تجربه را آگاهی می¬گویند (42). تعریف عملی: در این پژوهش آگاهی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته که بر اساس literature و از ترکیب دو پرسشنامه بحری و همکاران و Saied و همکاران می¬باشد، سنجیده خواهد شد. نگرش تعریف نظری: ترکیبی از باورها، گرایش¬ها یا احساسات مساعد و نامساعدی است که به آمادگی و تمایل فرد برای نشان دادن واکنش به شیوه¬های نسبتاً ثابت به اشیاء، اشخاص و رویدادهای خاص اطلاق می¬شود (42). تعریف عملی: در این پژوهش نگرش با استفاده از پرسشنامه IIFAS (Iowa Infant Feeding Attitude Scale) که توسط Mora در سال 1998 ابداع شده است، سنجیده خواهد شد که شامل 16 سوال است و بر اساس مقیاس لیکرت از 1 تا 5 (1= کاملاً مخالف، 2= مخالف، 3= نه مخالف نه موافق، 4= موافق، 5= کاملاً موافق) نمره¬دهی می¬شود. نمرات بالاتر نشان¬دهنده نگرش مثبت¬تر نسبت به شیردهی می¬باشد و سوالات ستاره¬دار برعکس نمره¬دهی خواهند شد. جواني جمعيت تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | مادران و زنان و قابل تعمیم به کل جامعه |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| جمیله ملکوتی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
| فاطمه فریدوند | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت.متن خبر شیر مادر بهترین منبع غذایی برای نوزادان است و تغذیه انحصاری با شیر مادر برای 6 ماه اول زندگی و تداوم تغذیه با شیر مادر تا 2 سال توصیه می¬شود. لذا این مطالعه با هدف تعیین وضعیت حمایت اجتماعی، خودکارآمدی و عملکرد شیردهی و تعیین ارتباط میان آنها در مادران مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تبریز- ایران در سال 94-1393 بر روی 220 نفر از مادران شیرده با شیرخوار 4 تا 6 ماهه مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر تبریز انجام گرفت. نتایج نشان داد که حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت. با توجه به اهمیت سلامت مادران بخصوص در دوران شیردهی و نیز مزایای انکارناپذیر تغذیه با شیر مادر لازم است راهکارهایی برای حساس نمودن خانواده و جامعه نسبت به حمایت از مادران شیرده ارائه گردد تا خودکارآمدی را در مادران افزایش داده و عملکرد شیردهی آنان را بهبود ببخشد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت.متن خبر شیر مادر بهترین منبع غذایی برای نوزادان است و تغذیه انحصاری با شیر مادر برای 6 ماه اول زندگی و تداوم تغذیه با شیر مادر تا 2 سال توصیه می¬شود. لذا این مطالعه با هدف تعیین وضعیت حمایت اجتماعی، خودکارآمدی و عملکرد شیردهی و تعیین ارتباط میان آنها در مادران مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تبریز- ایران در سال 94-1393 بر روی 220 نفر از مادران شیرده شهر تبریز انجام گرفت. نتایج نشان داد که حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت. یافته¬های این پژوهش می¬تواند راهگشایی برای مسئولین در سطوح بهداشتی درمانی و ارائه راهکارهای مناسب به ماماهای شاغل در مراکز بهداشتی درمانی جهت شناخت همه جانبه مزایای شیردهی برای کودک، مادر و جامعه و تشویق ماماهای مراکز بهداشتی درمانی و زایشگاه¬ها و همچنین افزایش آگاهی مراجعه¬کنندگان بوده و مشارکت ماماها به منظور افزایش نگرش مثبت نسبت به شیردهی و حمایت از مادران را افزایش داد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت.متن خبر شیر مادر بهترین منبع غذایی برای نوزادان است و تغذیه انحصاری با شیر مادر برای 6 ماه اول زندگی و تداوم تغذیه با شیر مادر تا 2 سال توصیه می¬شود. لذا این مطالعه با هدف تعیین وضعیت حمایت اجتماعی، خودکارآمدی و عملکرد شیردهی و تعیین ارتباط میان آنها در مادران مراجعه¬کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تبریز- ایران در سال 94-1393 بر روی 220 نفر از مادران شیرده شهر تبریز انجام گرفت. نتایج نشان داد که حمایت اجتماعی باعث بالارفتن خودکارآمدی شیردهی شده ولی بر عملکرد شیردهی تاثیری نداشت. یافته¬های این پژوهش می¬تواند راهگشایی برای مسئولین در سطوح بهداشتی درمانی و ارائه راهکارهای مناسب به ماماهای شاغل در مراکز بهداشتی درمانی جهت شناخت همه جانبه مزایای شیردهی برای کودک، مادر و جامعه و تشویق ماماهای مراکز بهداشتی درمانی و زایشگاه¬ها و همچنین افزایش آگاهی مراجعه¬کنندگان بوده و مشارکت ماماها به منظور افزایش نگرش مثبت نسبت به شیردهی و حمایت از مادران را افزایش داد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر -متن خبر - |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
