بررسی و تشخیص استئوپروزیس اولیه در زنان یائسه 65-50 ساله شهر تبریز
Assessment and diagnosis of primary osteoporosis in postmenopausal women aged 50-65 in Tabriz.
مجریان: عزیزه فرشباف خلیلی
خلاصه روش اجرا: این پژوهش یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی-تحلیلی بوده که با هدف بررسی و تشخص استئوپروزیس اولیه از نوع ثانویه آن بر روی 528 زن یائسه شهر تبریز پس از ثکسب مجوز از کمیته اخلاق اجرا خواهد شد. شهر تبریز دارای 87 مرکز سلامت است که مشخصات تمامی زنان یائسه تحت پوشش در این مراکز موجود می¬باشند. امکان دسترسی به مشخصات زنان یائسه تحت پوشش 87 مرکز شهر تبریز به صورت یکجا در سامانه سیب از طریق مرکز بهداشت شهرستان تبریز وجود دارد که پژوهشگر بعد از معرفی خود، لیست کلیه زنان یائسه در سنین 50 تا 65 سال را همراه با نام مرکز تحت پوشش، شماره تلفن و آدرس آنها از شماره 1 تا فرد آخر از مرکز بهداشت شهرستان تبریزخواهد گرفت و به صورت تصادفی ساده از بین این افراد با استفاده از وب سایت www.random.org به تعداد 528 نفر انتخاب خواهد کرد. سپس با زنان یائسه منتخب تماس تلفنی گرفته، مختصری از اهداف و روش اجرای پژوهش توضیح داده خواهدشد و معیارهای مطالعه بررسی خواهند شد در صورت حایز شرایط بودن و تمایل به شرکت در مطالعه از آنها درخواست خواهدشد که در زمان معین در مرکز تحقیقات طب فیزیکی و توانبخشی حضور داشته باشند، در جلسه حضوری اهداف پژوهش کاملاً توضیح داده خواهدشد و معیارهای مطالعه مجدد بررسی خواهند شد. در صورت حایز شرایط بودن، رضایت نامه اگاهانه کتبی اخذ خواهدشد و چک لیست علل ثانویه استئوپروزیس بررسی و تکمیل و پرسشنامه¬های مشخصات فردی-اجتماعی، مشخصات مامایی و پزشکی، تکمیل خواهد شد. برای افراد حایز شرایط 3 سی¬سی نمونه خون برای انجام آزمایشات بیوشیمیایی سرمی (شاملCa, P, 25 (OH) D, TSH, ALP,BUN, Cr, CBC/diff, FBS,) برای رد علل ثانویه اخذ و به مرکز تحقیقات تغذیه رسال خواهد شد. سپس زن یائسه برای انجام DEXA(Dual-energy X-ray absorptiometry) بعد از انجام هماهنگی¬های لازم به مرکز تراکم استخوان مرکز آموزشی-درمانی سینا ارجاع داده خواهد شد. تفسیر و تشخیص نهایی استئوپروز توسط متخصص غدد و داخلی انجام خواهد شد. بعد از جمع¬آوری اطلاعات داده¬ها با استفاده از نرم¬افزار spss نسخه 23 و آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد، شاخصهای مرکزی و پراکندگی و آمار تحلیلی شامل آزمون¬های مجذور کای، تی مستقل، آنالیز واریانس یکطرفه ، رگرسیون لجستیک تک متغیره و چندمتغیره برای تعیین عوامل مرتبط استئوپروزیس (مشخصات فردی-اجتماعی، مشخصات مامایی و پزشکی، شاخص¬های بیوشیمیایی سرمی تجزیه و تحلیل خواهد شد،
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62807 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی و تشخیص استئوپروزیس اولیه در زنان یائسه 65-50 ساله شهر تبریز |
| عنوان لاتین طرح | Assessment and diagnosis of primary osteoporosis in postmenopausal women aged 50-65 in Tabriz. |
| نوع طرح | گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | مراقبت و مدیریت در اختلالات جسمی (با تاکید بر استئوپروز) و روانی شایع در سالمندی |
| نوع مطالعه | |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | استئوپروز یکی از شایعترین بیمارهای متابولیک استخوان است. استئوپروز اولیه ناشی از علل یائسگی و پیری است.بیش از 200 میلیون نفر در سراسرجهان مبتلا به استئوپروز هستند که انتظار می¬رود تا سال 2050، در زنان 240 درصد افزایش یابد. توده استخوانی در زنان در تمام گروههای سنی بهطور قابل ملاحظهای کمتر از مــردان هم سن و همنژادشان است. میزان کاهش توده استخوانی پس از 40 سالگی کمتر از 1 درصد در سال و پس از یائسگی حدود2درصد (در افراد افورکتومی شده حدود 5%) میباشد. میزان پوکی استخوان با افزایش سن به علت کاهش بافت استخوانی بیشتر میشود. در خانم ها به علت کاهش عملکرد تخمدا نها در سن یائسگی )غالباً در حدود 50 سالگی(، افت توده استخوانی تسریع شده و به همین علت بیشتر آنها در سن 80 – 70 سالگی معیارهای تشخیص پوکی استخوان را دارند. شکستگی¬های استئوپورتیک یک علت عمده موربیدیتی در جمعیت می¬باشد و با افزایش مورتالیتی ارتباط دارد. استئوپروز به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می¬شود. نوع اولیه در واقع یک فرآیند ناشی از کمبود هورمونهای جنسی و روند طبیعی سالخوردگی است. نوع ثانویه کمتر از %20 علل استئوپروز (علل اندوکرین، مشکلات تغذیه ای، داروها، اختلالات متابولیسم، کلاژن، ...) را شامل می¬شود. زنان سالخورده بخشی پرارزش و مهم از منابع انسانی جامعه هستند و سلامتی آنان در سالهای پس از یائسگی همانند قبل آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. با افزایش امید به زندگی و در نتیجه افزایش تعداد افراد سالخورده، انتظارمی¬رود شیوع استئوپروز و شکستگی ناشی از آن طی دهه¬ های آتی افزایش یابد. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی و تشخیص استئوپروزیس اولیه در زنان یائسه 65-50 ساله شهر تبریز انجام خواهد شد. |
| اهداف اختصاصی | |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | استئوپورز (Osteoporosis) تعریف نظری: بنــا بــه تعریــف کنفــرانس Consensns در ســال 1993 استئوپروز یک بیماری سیستمیک اسکلتال همـراه بـا کـاهش توده استخوانی و تغییرات میکروسـکوپی در بافـت اسـتخوانی همـراه با افزایشFragility و خطر شکستگیمیباشد. ایـن تعـریف در کنفـرانس انستیتوی ملی بهداشـت آمریکـا بـدین صورت تغییـر کرده است: یک بیماری اسکلتال با اختلال در قـدرت اسـتخوان، کـه منجر بـه استعداد فرد در افزایش خطـر شکسـتگی اسـتخوان همراه میشود میباشد. قدرت استخوان انعکاس دو خصوصـیت عمـده دانسیته و کیفیت استخوان میباشد. تعریف عملی: در مطالعه حاضر برای بررسی استئوپروزیس در زنان یائسه از دانسیتومتری با روش DXA (Dual-energy X-ray absorptiometry) استفاده خواهدشد. این کار توسط متخصص سونوگرافی و رادیولوژی در کلینیک بیمارستان سینا انجام خواهدشد.تمامی اندازه¬گیریها توسط یک کارشناس مشخص انجام می¬شود. در سنجش تراکم استخوان، معیارهای شاخص T(تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و حد متوسط توده استخوان در بزرگسالان جوان) و شاخص Z (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و میزان متوسط توده استخوان در همان سال و همان وزن) و BMD تراکم معدنی استخوان بر حسب g/cm3سنجیده می¬شود.برطبق ضوابط سازمان بهداشت جهانی معیار T بیشتر از ۱- حالت طبیعی محسوب میشود و بین ۱- و 5/2- دلیل استئوپنی و کمتر از 5/2- دلیل پوکی استخوان است (در این حالت تراکم استخوان برابر با 5/2 انحراف معیار زیر میانگین یک جوان ۳۰ ساله مرد یا زن است). یائسگی(Menopause) تعریف نظری: منوپوز یایائسگی به قطع دائمی تخمکگذاری به علت فقدان عملکرد تخمدان اطلاق میگردد. سن فیزیولوژیک یائسگی، بین 55-45 سال با متوسط 5/52 میباشد. تعریف عملی: در این مطالعه، زنان یائسه با سن 65-50 که حداقل به مدت 12 ماه دچار آمنوره باشند، وارد مطالعه خواهند شد. کلسیم تعریف نظری: یک نوع ماده معدنی موجود در خون می باشد حدود نیمی از کلسیم موجود در خون به پروتئینمانند آلبومینباند میشود ولی کلسیم غیر باند شده به پروتئین (کلسیم یونی) همانی است که بدن آنرا باید درحد تعادل نگاه دارد. مقدار نرمال کلسیم آزاد در بدن بین 9 تا 10 ونیم میلی گرم بر میلی لیتر می¬باشد . تعریف عملی: در این مطالعه سطح سرمیCa در ابتدا و انتهای مطالعه به روش اسپکتوفتومتری با دستگاه با مدل Alcyon 300 توسط مسئول آزمایشگاه سنجیده خواهد شد. ویتامین د تعریف نظری: این ویتامین را که کلسیفرول مینامند، یکی از ویتامینهای لازم برای بدن و از ویتامینهای محلول در چربی است، که به رشد و استحکام استخوانهااز طریق کنترل تعادل کلسیمو فسفرکمک میکند. این ویتامینبا ایجاد افزایش جذب فسفر و کلسیم از رودهها و کاهش دفع از کلیه به متابولیسم استخوانها کمک میکند و همچنین از طریق ترجمه ژنهای هسته سلول به رشد سلول کمک میکند. نیاز روزانه برای این ویتامین برای هر فرد بالغ ۱۰ میکروگرم یا حداکثر ۲۰۰۰ واحد در روز میباشد. تعریف عملی: در این مطالعه سطح سرمی25-(OH) vitamin D در ابتدا و انتهای مطالعه به روش الایزا توسط مسئول آزمایشگاه سنجیده خواهد شدو میزان نرمال ویتامین دی در خون 30 تا 100 نانوگرم در میلی لیتر می باشد. قند خون ناشتا (FBS: Fasting Blood Suger) تعریف نظری: قند خون بین 70-99 میلی¬گرم در دسی¬لیتر نرمال می¬باشد، اگر بین 100-125 میلی¬گرم در دسی¬لیتر باشد مرحله پیش دیابت است و مساوی و یا بیشتر از 126میلی¬گرم در دسی لیتر اختلال گلوکز ناشتا است. تعریف عملی: در این مطالعه سطح سرمی FBS به روش اسپکتوفتومتری با دستگاه با مدل Alcyon 300 با استفاده از کیت پارس آزمون توسط مسئول آزمایشگاه سنجیده خواهد شد. کراتینین (Cr) تعریف نظری: کراتینین یک ترکیب نیتروژنی (C4H7N3O) است که بعنوان محصول نهایی متابولیسم کراتین تشکیل می¬شود. کراتینین در مقدار نسبتا کم در عضلات تشکیل می¬شود سپس به خون منتقل شده و نهایتا در ادرار ترشح می¬شود. آزمایش کراتینین به عنوان شاخص تشخیصی عملکرد کلیه استفاده می شود. تعریف عملی: در این مطالعه سطح سرمی Cr در ابتدا و انتهای مطالعه به روش الایزا توسط مسئول آزمایشگاه سنجیده خواهد شد. میزان نرمال Cr در زنان بزرگسالان 0.5–1.1 mg/dL است. |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح کلیه زنان یائسه، افراد مبتلا به استئوپروزیس، ارائه دهندگان مراقبت¬های بهداشتی-درمانی، سیاستگزاران و برنامه¬ریزان می-باشد و نتایج این تحقیق می¬تواند در راستای ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه مورد استفاده تمامی گروههای هدف ذکر شده باشد. نتایج این تحقیق تصویری جامع از وضعیت استئوپروزیس و عوامل مرتبط با آن در جامعه پژوهش را در اختیار سیاستگزاران و برنامه¬ریزان سلامت قرار خواهد داد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عزیزه فرشباف خلیلی | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| مجید مبصری | همکار اصلی |
| شیرین اصولی تبریزی | همکار اصلی |
| نفیسه قصاب عبدالهی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر الگوهای غذایی که بار اسید غذایی بالایی تولید میکنند، میتوانند تأثیر مضری بر سلامت استخوان داشته باشند.متن خبر در این مطالعه مقطعی، از بین 850 زن یائسه 50 تا 65 ساله که به طور تصادفی انتخاب شدند، 232 زن شامل 124 زن با تراکم معدنی استخوان طبیعی و 108 زن مبتلا به پوکی استخوان پس از بررسی معیارهای واجد شرایط بودن انتخاب شدند. مشخصات دموگرافیک، شاخص های تن سنجی و فعالیت بدنی از طریق پرسشنامه جمع آوری شد. پوکی استخوان با استفاده از روش جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه تشخیص داده شد. بار اسیدی غذایی طی سال گذشته با استفاده از پرسشنامه نیمه کمی بسامد مواد غذایی روا و پایا مورد ارزیابی قرار گرفت.
بین دو گروه مبتلا به پوکی استخوان و گروه با تراکم معدنی استخوان طبیعی از نظر سن، شاخص توده بدنی، تعداد زایمان و سالهای پس از یائسگی تفاوت معناداری وجود داشت. میانگین بار اسیدی بالقوه کلیوی و تولید خالص اسید درون زا در زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان بیشتر از زنان با تراکم استخوان طبیعی بود میانگین مصرف پتاسیم، منیزیم و کلسیم در گروه مبتلا به پوکی استخوان به طور معنی داری کمتر از گروه دیگر بود. ارتباط معنی داری بین پوکی استخوان با بار اسیدی بالقوه کلیوی و تولید خالص اسید درون زا وجود داشت. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر بار اسیدی رژیم غذایی بالا با پوکی استخوان اولیه در زنان یائسه 50 تا 65 ساله در ارتباط بود.متن خبر در این مطالعه مقطعی، از بین 850 نفر زنان یائسه 50 تا 65 ساله، 232 زن شامل 124 زن با تراکم استخوان طبیعی (BMD) و 108 با پوکی استخوان اولیه پس از بررسی معیارهای واجد شرایط بودن به طور تصادفی انتخاب شدند. مشخصات دموگرافیک، شاخص های آنتروپومتریک و فعالیت بدنی از طریق پرسشنامه جمع آوری شد. پوکی استخوان با استفاده از روش dual- energy X- ray absorptiometry تشخیص داده شد. بار اسیدی غذایی (DAL) طی سال گذشته با استفاده از پرسشنامه نیمه کمی بسامد غذایی روا و پایا مورد ارزیابی قرار گرفت. بین دو گروه از نظر سن، شاخص توده بدنی (BMI)، تعداد زایمانها و سالهای پس از یائسگی تفاوت معنیداری وجود داشت. میانگین بار اسیدی بالقوه کلیوی (PRAL) و تولید خالص اسید درون زا (NEAP) در زنان یائسه مبتلا به پوکی استخوان بیشتر از زنان با BMD طبیعی بود. میانگین مصرف پتاسیم، منیزیم و کلسیم در گروه مبتلا به پوکی استخوان به طور معنی داری کمتر از گروه دیگر بود. ارتباط معنی داری بین پوکی استخوان با PRAL و نمرات NEAP وجود داشت. شانس پوکی استخوان به دنبال یک واحد افزایش نمره PRAL سه درصد افزایش یافت. به طور مشابه، با افزایش امتیاز NEAP تا یک واحد، 4 درصد افزایش یافت. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
