بررسی تطابق نتایج دو روش ارزیابی ریسک مواجهه با آلاینده های شیمیایی با پایش و بدون پایش هوا در صنایع شیمیایی

مجریان: سید شمس الدین علیزاده , یحیی رسول زاده

خلاصه روش اجرا: این پژوهش یک مطالعه توصیفی-تحلیلی و از نوع مقایسه ای بوده که جهت بررسی تطابق در ارزیابی ریسک مواجهه شیمیایی با پایش و بدون پایش هوا در صنایع شیمیایی انجام می شود. پس از تصویب طرح و کسب مجوزهای لازم ابتدا مطالعه مقدماتی به صورت پایلوت جهت تعیین حجم نمونه پژوهش انتخاب و موارد لازم جهت محاسبه حجم نمونه، مورد اندازه گیری قرار خواهد گرفت. با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای، تعدادی از صنایع بزرگ استان شامل پتروشیمی و یا پالایشگاه (در صورت موافقت کارفرما ) تعیین و تعداد نمونه ماده شیمیایی لازم جمع اوری می گردد در صورت تامین تعداد نمونه لازم به همین صنایع بسنده می گردد در غیر اینصورت از سایر صنایع تولیدی استان شامل؛ تولید چسب، رنگ و رزین، چاپ، تزریق پلاستیک، پلیمر-نساجی، صنایع دارویی، آبکاری تعداد نمونه های تصادفی پس از هماهنگی های لازم از طریق مکاتبات اداری و تلفنی و انجام توافق با آن صنعت اخذ خواهد شد. از طریق بازرسی و فرایند ارزیابی ریسک، استخراج اطلاعات مورد نیاز و نمونه ها انجام خواهد شد. در خصوص معیارهای ارزیابی کیفی مانند بررسی سیستم کنترلی به طور همزمان توسط سه نفر از متخصصین این امر انجام خواهد شد. لازم به ذکر است که از محدودیت های این مطالعه این است که به علت هزینه بالای انجام نمونه برداری و آنالیز نمونه ها، مقادیر اندازه گیری شده آلاینده ها از نتایج آلاینده سنجی سال 96 و 97 خود کارخانجات که توسط شرکت های مورد تایید دانشگاه علوم پزشکی و با نظارت کارشناسان مرکز بهداشت استان انجام می شود، استفاده می شود. مراحل روش اجرایی به شرح ذیل می باشد: 1- لیست مواد شیمیایی به تفکیک هر وظیفه از طریق مشاهده و یا بازرسی شناسایی می گردد . 2- ضریب مخاطره از طریق جداول میزان سمیت و سرطانزایی مواد و در صورت عدم وجود این اطلاعات از طریق دوز کشنده (LD50) و غلظت کشنده (LC50)مواد شیمیایی تعیین می گردد( اولویت برای تعیین ضریب مخاطره، استفاده از جدول 1می باشد). 3- در صورتیکه سطح مواجهه واقعی در دسترس نباشد شاخص مواجهه از طریق فاکتورهای مواجهه (فشار بخار،نسبت OT/OEL،اقدامات کنترلی،میزان مورد استفاده در هفته و مدت زمان کار در هفته )تعیین می گردد و سپس از طریق محاسبه E/OEL ضریب مواجهه براورد می گردد. 4- در صورتیکه سطح مواجهه واقعی مشخص باشد از طریق تعیین پارامترهای (طول مدت مواجهه،تکرار مواجهه در هفته و شدت مواجهه)میزان مواجهه (E) از طریق فرمول تعیین می گردد و از طریق رابطه E/OEL ضریب مواجهه (ER) محاسبه می گردد. 5- از طریق رابطه ضریب ریسک و رتبه ریسک محاسبه می گردد. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 24استفاده خواهد شد. آمار توصیفی مربوط به داده ها برای متغیرهای کمی با پیش فرض نرمالیتی به صورت میانگین (انحراف معیار) و در صورت نرمال نبودن، میانه (دامنه میان چارکی) به همراه min-max و برای متغیرهای کیفی فراوانی (درصد) ارایه خواهد شد. برای ارزیابی تطابق میان اندازه گیری با پایش و بدون پایش هوا بسته به نوع متغیرهای مطالعه، از شاخص کاپای وزنی(Weighted Kappa) و ICC (Intraclass Correlation Coefficient) به همراه فاصله اطمینان 95 درصدی استفاده خواهد شد. همچنین سطح تطابق بین داده ها بر اساس دسته بندی Cohen مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت که بر اساس این دسته بندی، ضریب کاپا زیر 4/0 تطابق ضعیف، بین 4/0 تا 75/0 تطابق متوسط و بیشتر از 75/0 تطابق قوی را نشان می دهد. همچنین برای بدست آوردن فرم تابعی مناسب اندازه گیری با پایش هوا از روی اندازه گیری بدون پایش هوا، از مدلسازی رگرسیونی استفاده خواهد شد. P-value کمتر از 05/0 به عنوان سطح معنی داری آزمون ها در نظر گرفته خواهد شد.