| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62744 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر کمک تصمیم بر مراحل تغییر رفتار غربالگری سرطان سرویکس در زنان: مطالعه مداخله ای-تجربی |
| عنوان لاتین طرح | The impact of decision aid on the stages of change in the behavior of cervical cancer screening in women: Interventional-experimental study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | بهبود کیفیت مراقبت های سلامت (با اخذ تائید برای موضوع ارائه شده از معاونت های درمان و بهداشت، حسب موضوع) |
| نوع مطالعه | |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 14 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | علی¬رغم در دسترس بودن روش¬های غربالگری سرطان سرویکس، اسـتقبال عمـومی بـرای اسـتفاده از ایـن امکانات کم است. واقعیت این است که انسان¬ها به هنگام احساس عافیت، تمایلی به اتخاذ رفتارهای غربالگری ندارند؛ لذا اتخاذ رفتارهای غربالگری تا حد زیادی به عوامل انگیزشی به ویژه درک فرد از خطر بیماری و تاثیر رفتار بهداشتی در کاهش این خطر بستگی دارد. از طرفی کمک تصمیم ها، اطلاعات مبتنی بر شواهد را فراهم می کنند و با بیان سود و زیان مراقبتهای بهداشتی، به مردم برای تصمیم گیریهای آگاهانه کمک می کنند. بنابراین جهت تغییر رفتار در موارد عدم اتخاذ رفتارهای غربالگری سرطان سرویکس استفاده میشوند. با توجه به شیوع بالای سرطان سرویکس در جهان و ایران و بدلیل مسن شدن جمعیت و نزدیک شدن به محدوده سنی رایج بروز سرطان سرویکس در کشور و همچنین با در نظر گرفتن معدود مداخلات مبتنی بر کمک تصمیم و نتایج ضد و نقیض در اتخاذ رفتارهای غربالگری سرطان سرویکس پژوهشگر بر آن شد تا مطالعه حاضر را طراحی نماید. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه فراوانی انجام پاپ اسمیر به دنبال مداخله در دو گروه دریافت کننده کمک تصمیم و گروه کنترل، 4 هفته بعد از اتمام مداخله -مقایسه مراحل تغییر رفتار به دنبال مداخله در دو گروه دریافت کننده کمک تصمیم و گروه کنترل، 4 هفته بعد از اتمام مداخله --اهداف فرعی طرح :
|
| چکیده انگلیسی طرح | a |
| کلمات کلیدی | کمک تصمیم تعریف نظری: ابزارهای کمک تصمیم، ابزارهای مبتنی بر شواهد و طراحی شده بر اساس مدل های مفهومی و چهارچوب نظری هستند که به منظور افزایش آگاهی و مشارکت افراد در تصمیم گیری در رابطه با مراقبت های درمانی و بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرند. این ابزارها تصمیم گیری را تسهیل می کنند و مکمل مشاوره در هنگام ارائه مشاوره برای انتخاب یک روش از میان چند روش درمانی یا بهداشتی در یک موقعیت خاص سلامتی می باشند. هدف نهایی این ابزارها کمک به اتخاذ بهترین تصمیم و در واقع تصمیم گیری آگاهانه از طریق شفاف سازی انتخاب های موجود از طریق تامین اطلاعات مبتنی بر شواهد می باشد و در واقع ابزارهای طراحی شده، برای ارائه اطلاعات کافی به بیماران در زمینه تصمیم گیریهای درمانی و یا غربالگری اند(16). تعریف عملی: در مطالعه حاضر از کمک تصمیم که بر اساس چهار چوب معیارهای Ottwa (این معیارها به انتهای پروپوزال ضمیمه شده است) و از طریق سایت https://decisionaid.ohri.ca/ و مروری بر متون در رابطه با غربالگری سرطان سرویکس تهیه شده، توسط تیم تحقیق استفاده خواهد شد، که به طور خلاصه شامل ارائه تعریفی از کمک تصمیم، ارائه اطلاعات دقیق از شیوع سرطان سرویکس در جهان و ایران، عوامل خطر ابتلا، عوامل محافظت کننده از ابتلا، تعریف غربالگری سرطان سرویکس ، تعریف پاپ اسمیر و نحوه انجام آن، اطلاعاتی در رابطه با ایمن بودن پاپ اسمیر ، فواید انجام غربالگری سرطان سرویکس ، فواصل منظم پاپ اسمیر ،تعریف HPV، واکسن HPV، روشهای جراحی و غیر جراحی در درمان سرطان سرویکس خواهد بود. غربالگری سرطان سرویکس تعریف نظری: غربالگری برای جمعیت بدون علامت اما در معرض خطر بیماری به کار گرفته می¬شود تا بیماری، قبل از بروز علایم بالینی تشخیص داده شود(29). در حال حاضر در ایران پاپ اسمیر مهم¬ترین روش غربالگری سرطان سرویکس می-باشد. تعریف عملی: در این مطالعه، غربالگری سرطان سرویکس از طریق چک لیست مراحل تغییر (Stage of Change) که بر اساس مدل فرانظریه تغییر رفتار توسط دو محقق به نامهای J.O. Prochaska. و Carlo DiClemente ایجاد شده است استفاده خواهد شد. مدل مراحل تغییر شامل چهار سازه به نامهای: مراحل تغییر (Stages of Change)، خودکارآمدی (Efficacy-Self)، توازن تصمیم گیری (Decisional Balance) و فرایند تغییر (Process of Change) می باشد. پاسخ¬ها بر اساس لیکرت 5 درجه¬ای به شرح ذیل می¬باشد که در این مطالعه صرفا تا مرحله عمل مدنظر بوده و سنجش مرحله نگهداری بعلت فرصت محدود پایان¬نامه، عملاً مقدور نیست. مراحل تغییر در این مطالعه به شرح ذیل می¬باشند: 1-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام و قصدی هم برای انجام آن در سال پیش رو ندارم (پیش قصد) (نمره 1) ۲-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام، ولی قصد دارم حداکثر طی ۶ ماه آینده آن را انجام دهم (قصد) (نمره 2) 3-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام، ولی قصد دارم حداکثر طی یک ماه آینده، این کار را انجام دهم (آمادگی)(نمره 3) ۴-تاکنون یک بار آزمایش پاپ اسمیر انجام دادهام و قصد دارم در سال پیش رو دوباره این کار را انجام دهم (عمل) (نمره 4) ۵-تاکنون ۲ بار و یا بیشتر، آزمایش پاپ اسمیر را انجام داده ام و قصد دارم طبق برنامه، دوباره این کار را انجام دهم (نگهداری) (نمره 5)(30). مراحل تغییر رفتار تعریف نظری: مراحل تغییر رفتار به این میپردازند که این تصمیمات آگاهانه چگونه گرفته شدهاند، و تأکید میکند که ایجاد تغییر اصلا آسان نیست. ممکن است افراد مدتزمان زیادی در یک مرحله باقی بمانند و برخی نیز ممکن است هرگز به هدفشان دست پیدا نکند(30). تعریف عملی: در این مطالعه، غربالگری سرطان سرویکس از طریق چک لیست مراحل تغییر (Stage of Change) که بر اساس مدل فرانظریه تغییر رفتار توسط دو محقق به نامهای J.O. Prochaska. و Carlo DiClemente ایجاد شده است استفاده خواهد شد. مدل مراحل تغییر شامل چهار سازه به نامهای: مراحل تغییر (Stages of Change)، خودکارآمدی (Efficacy-Self)، توازن تصمیم گیری (Decisional Balance) و فرایند تغییر (Process of Change) می باشد. پاسخ¬ها بر اساس لیکرت 5 درجه¬ای به شرح ذیل می¬باشد که در این مطالعه صرفا تا مرحله عمل مدنظر بوده و سنجش مرحله نگهداری بعلت فرصت محدود پایان¬نامه، عملاً مقدور نیست. مراحل تغییر در این مطالعه به شرح ذیل می¬باشند: 1-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام و قصدی هم برای انجام آن در سال پیش رو ندارم (پیش قصد) (نمره 1) ۲-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام، ولی قصد دارم حداکثر طی ۶ ماه آینده آن را انجام دهم (قصد) (نمره 2) 3-تاکنون آزمایش پاپ اسمیر انجام نداده ام، ولی قصد دارم حداکثر طی یک ماه آینده، این کار را انجام دهم (آمادگی)(نمره 3) ۴-تاکنون یک بار آزمایش پاپ اسمیر انجام دادهام و قصد دارم در سال پیش رو دوباره این کار را انجام دهم (عمل) (نمره 4) ۵-تاکنون ۲ بار و یا بیشتر، آزمایش پاپ اسمیر را انجام داده ام و قصد دارم طبق برنامه، دوباره این کار را انجام دهم (نگهداری) (نمره 5)(30). تصمیم گیری مشارکتی تعریف نظری: تصمیم گیری مشارکتی، تصمیم گیری است که بین پزشک و مراجعه کننده گرفته می شود، درشرایطی که دارای یک راهبرد مداخله ای یا مدیریت بالینی مناسب است. همچنین این نوع تصمیم گیری برای کمک به مراجعه کننده در میان گزینه های قابل قبول مراقبت های بهداشتی بر اساس ترجیحات و ارزش های مراجعه کننده استفاده میشود . تصمیم گیری مشارکتی به عنوان فرآیندی تعریف میشود که از طریق آن پزشکان و بیماران انتخاب های مراقبت های بهداشتی را با هم در میان میگذارند (16). تعریف عملی: در این مطالعه از پرسشنامه Decision Making (SDM) Shared جهت بررسی تصمیم گیری مشارکتی در بین شرکت کنندگان استفاده خواهیم کرد. پرسشنامه اولیه که در سال 2001 تا 2005 توسط یک گروه از محققین آلمانی ایجاد شده و دارای 15 سوال بوده که در روایی اولیه که در سال2006 انجام گرفته به 11 سوال تقلیل یافته است (31) نسخه نهایی مورد استفاده دارای 9 سوال است که شرکت کنندگان به هر مورد با استفاده از مقیاس 6 نقطه Likert اعم از 0 (کاملا مخالف) تا 5 (کاملا موافق) پاسخ خواهند داد و در آخر نمرات کل برای هر پرسشنامه محاسبه شده و نمرات (حداقل0 تا حداکثر 45) کل پرسشنامه برای تعیین سطح درک شده تصمیم گیری مشارکتی تعیین خواهد شد.در مطالعه ای که توسط حاج ابراهیمی و همکاران در سال 2014 انجام گرفته نسخه فارسی پرسشنامه روایی شده و سطح قابل قبولی از قابلیت اطمینان را نشان داده (آلفای کرونباخ 0.901) و ضریب همبستگی پیرسون برابر با 0.70 بوده که نشان دهنده رابطه خطی بزرگ و مثبت بین دو متغیر است. ضریب پیرسون در سوالات 1، 2، 4 و 5، (0.5-0.7) بود که نشان دهنده ارتباط زیاد بین سوالات است (32). تضاد تصمیم گیری تعریف نظری : بعنوان عدم قطعیت فردی در تصمیم گیری هنگام مواجهه با تصمیماتی که پیامد آن ممکن است خطر، پشیمانی و یا چالشی بر ارزشهای زندگی فردی باشد؛ تعریف میشود(33). تعریف عملی : در این مطالعه از مقیاس Decisional Conflict (DC) O'Conner's که یک پرسشنامه 16گویه ای است استفاده خواهد شد، این مقیاس جهت اندازه گیری عدم قطعیت در انتخاب گزینه ها، عوامل موثر در عدم قطعیت (به عنوان مثال، احساس ناآگاهی، عدم آگاهی در مورد ارزش های شخصی و عدم پشتیبانی در تصمیم گیری) و تاثیر درک شده تصمیم گیری (به عنوان مثال، احساس انتخاب آگاهانه، بر اساس ارزش و احتمالا پیاده سازی و بیان رضایت از انتخاب است) استفاده خواهد شد (21). شرکت کنندگان به هر مورد با استفاده از مقیاس 5 نقطه ای Likert اعم از 0 (کاملا موافق) تا 4 (کاملا مخالف) پاسخ خواهند داد. تمام نمرات آیتم ها جمع بندی شده، تقسیم بر 16 و ضرب در 25خواهد شد و نمره کل بین 0 تا 100بدست می آید.. گفته شده که "نمرات پایین تر از 25 با تصمیم گیری مرتبط است، در حالیکه امتیازات بیش از 37.5 با تاخیر در تصمیم گیری یا عدم اطمینان در مورد گرفتن تصمیم مرتبط هستند". علاوه بر این، این مقیاس دارای پنج خرده مقیاس (عدم اطمینان، آگاهی، وضوح ارزش، پشتیبانی و تاثیر) است. نمرات بالاتر در مقیاس یا خرده مقیاس ها نشان می دهد DC بالاتر، عدم قطعیت و انتخاب موثر کمتر است(34). در مطالعه ای که توسط غیاثوندیان و همکاران در سال 1392 انجام گرفته، نسخه فارسی این پرسشنامه روایی شده که برای روایی مقیاس اندازه گیری تضاد تصمیم گیری ، با استفاده از روش ترجمه باز ترجمه، تطبیق، نسخه فارسی پرسشنامه مذکور تهیه گردیده. جهت روایی صوری ابزار در اختیار ۱۰ بیمار مبتلا به سرطان پستان قرار گرفته و تغییرات لازم صورت گرفته است. برای پایایی از «روش بازآزمایی» استفاده شده و ابزار در اختیار ۱۰ بیمار قرار گرفت و مجددا دو هفته بعد به آنان داده شده و ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید که برای پرسشنامه تضاد و تردید در تصمیم گیری معادل 0.94 به دست آمده است(35). پشیمانی از تصمیم تعریف نظری: وضعیتی احساسی و شناختی و احساس تاسف، بدبختی، محدودیت، ضرر و زیان، گناه، کاستی و اشتباه در گرفتن یک تصمیم و یا انجام یک رفتار است(36). تعریف عملی : در این مطالعه از پرسشنامه پشیمانی یا رضایت از تصمیمDecisional Regret Scale O'Conner's(DR) اوکانر استفاده شده است. این پرسشنامه برای اولین بار توسط دانشگاه ottawa در سال1996 طراحی شد تا پشیمانی بعد از تصمیمات سلامتی را در نقاط زمانی خاص اندازه گیری کند و شامل5 سوال در مقیاس لیکرت5 درجه ای که از عدد 1 به معنی کاملا موافق تا عدد 5 به معنی کاملا مخالف نمره گذاری شده است و سوال 2 و 4 بصورت معکوس نمره بندی میشوند، میانگین نمره ۵ سوال رو محاسبه کرده و میانگین نمره ها رو از طرق کسر یک و ضرب در عدد ۲۵ به عددی که در حدود ۰ تا ۱۰۰ قرار میگیره تبدیل میکنیم، (در واقع منظورش اینه که میانگین نمرات پرسشنامه رو با کم کردن از عدد یک و ضرب در ۵ به رنج ۰ تا ۱۰۰ تبدیل کنیم و بر اساس این که از ۱۰۰ چند گرفته تفسیرش کنیم). نمره صفر به معنای این است که بیمار از تصمیم خود پشیمان نشده است و نمره صد به معنای بیشترین پشیمانی است. بیشترین نمره نشان دهنده بیشترین پشیمانی خواهد بود(37). در مطالعه ای که توسط غیاثوندیان و همکاران در سال 1392 انجام گرفته، نسخه فارسی این پرسشنامه روایی شده که برای روایی مقیاس اندازه گیری تضاد تصمیم گیری ، با استفاده از روش ترجمه باز ترجمه، تطبیق، نسخه فارسی پرسشنامه مذکور تهیه گردیده. جهت روایی صوری ابزار در اختیار ۱۰ بیمار مبتلا به سرطان پستان قرار گرفته و تغییرات لازم صورت گرفته است. برای پایایی از «روش بازآزمایی» استفاده شده و ابزار در اختیار ۱۰ بیمار قرار گرفت و مجددا دو هفته بعد به آنان داده شده و ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید که برای پرسشنامه پشیمانی از تصمیم گیری معادل 0.9 به دست آمده است (35). خودکارآمدی در غربالگری سرطان سرویکس تعریف نظری: توانایی درک شده در تعامل با رفتارهای سلامتی هنگام مواجهه با چالشهای سلامتی (موانع و موقعیت ها) خودکارآمدی خوانده میشود. بصورت ساده تر میتوان گفت، خودکارآمدی اطمینانی است که شخص از توانایی خودش برای انجام یک رفتار دارد(38). روانسنجی ابزار فوق در مطالعه حاضر بررسی خواهد گردید. تعریف عملی : در این مطالعه از مقیاس خودکارآمدی سرطان سرویکس Cervical Cancer Self-Efficacy Scale (CCSE) برای اندازه گیری اعتماد به نفس یک زن در انجام هر عملی در ارتباط با آزمایش پاپ اسمیر مورد استفاده قرار خواهد گرفت. مقیاس CCSE شامل هشت گویه در مقیاس لیکرت 4 امتیازی است. مطالعه فوق اعتبار بسیار بالا را با آلفای کرونباخ 0.95 نشان دادند (39). |
| ذینفعان نتایج طرح | مهمترین و اصلی ترین ذینفعان طرح حاضر در درجه اول زنان متاهل 21 تا 59 سال خواهند بود. در صورتی که نتایج مطالعه، نشانگر تاثیر مثبت کمک تصمیم بر رفتارهای غربالگری سرطان سرویکس باشد، می¬توان توصیه نمود که از این رویکرد مشاوره برای پیشبرد اهداف غربالگری سرطان سرویکس استفاده گردد. در نهایت تسریع در روند تشخیص به هنگام سرطان سرویکس موجب بهبودی با دوره های درمانی کمتر و افزایش احتمال پاسخ به درمان و لذا بقاء طولانی مدت و عدم تحمیل هزینه های گزاف درمان مراحل پیشرفته بیماری به بیمار و بخش درمان منجر خواهد شد و بدین ترتیب می توان گفت مراقبین سلامت زنان و سیاستگذاران و برنامه¬ریزان این حیطه از جمله ذینفعان این طرح محسوب می گردند. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عصمت مهرابی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رقیه نوری زاده | مشاور |
| عزیزه فرشباف خلیلی | مشاور |
| الناز ملک زاده | دانشجوی مالک پایان نامه |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر کتابچه کمک تصمیم بر آگاهی زنان از بیماریهای دارای عوارض و مرگ و میر بالا مانند سرطان دهانه رحم تاثیر مثبت داشت.متن خبر یافته های تحقیق حاضر حاکی از تاثیر مثبت کتابچه کمک تصمیم بر افزایش آگاهی زنان از بیماریهای دارای عوارض و مرگ و میر بالا مانند سرطان دهانه رحم (که میتوان از انها پیشگیری نمود یا در مراحل اولیه شناسایی و درمان نمود) بود. همچنین یافته های مطالعه حاضر نشان داد برخی زنان که تمایلی به انجام غربالگری و پاپ اسمیر نداشتند و گاهی دچار تعارض در تصمیم به انجام غربالگری سرطان دهانه رحم بودند که بعد از دریافت مشاوره توام با کتابچه کمک تصمی در رابطه با مزایای و معایب غربالگری سرطان دهانه رحم، تعارض انها در تصمیم به انجام غربالگری کاهش یافت و تمایل بیشتری به انجام غربالگری داشتند. لذا با توجه به یافته های مطالعه حاضر بنظر میرسد آشنایی مراقبین سلامت با مشاوره مبتنی بر کمک تصمیم می تواند نقش مهمی در تغییر رفتارهای مرتبط با سلامت بالاخص در مورد بالاخص غربالگری سرطان سرویکس داشته باشد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |