طراحی ، اجرا و ارزشیابی مداخلات آموزشی به منظور ارتقاء رفتار استفاده از کمربند ایمنی در بین دانش آموزان دوره اول متوسطه
Designing, implementing and evaluating the educational interventions, in order to promote seat belt use among junior high school students
مجریان: فروزان رضاپور شاه کلائی
خلاصه روش اجرا: مرحله اول: تحلیل اولیه و شناسایی مشکلات و تعیین کننده های رفتاری مرتبط با بستن کمربند ایمنی این مرحله یک مطالعه توصیفی- تحلیلی است که اطلاعات آن از نمونه تعیین شده دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر تبریز به دست خواهد آمد. در این مرحله عوامل زمینه ای موثر بر بستن کمربند ایمنی مورد بررسی قرار خواهند گرفت. این عوامل از بررسی مطالعات انجام شده به دست آمده و یا از پرسشنامه های موجود در ایران که روایی و پایایی آن انجام شده است، استفاده خواهد شد و در صورت نیاز تغییرات لازم را داده و دوباره روایی و پایایی آن بررسی خواهد شد، که پرسشنامه اولیه در پیش نویس اولیه ضمیمه می باشد. براساس مرحله قبل و اهداف تعیین شده مهمترین تعیین کننده های بستن کمربند ایمنی شناسایی و ارتباط سازه های مدل رفتار برنامه ریزی شده و انجام رفتار بستن کمربند ایمنی در بین دانش آموزان دوره اول متوسطه تبریز بر اساس مدل معادلات ساختاری (SEM) تعیین خواهد شد. مرحله دوم : مطالعه مداخله ای شامل طراحی ، اجرا و ارزشیابی تاثیر مداخله الف) در این مرحله با استناد به نتایج به دست آمده از مرحله توصیفی– تحلیلی، گروه هدف که دارای اهمیت بیشتر جهت انجام مداخله ارتقاء رفتار استفاده از کمربند ایمنی می باشند شناسایی خواهند شد و برای تغییر در هر کدام از عوامل ، استراتژی های مناسب در نظر گرفته خواهد شد. ب) با توجه به مطالعات گذشته و نتایج مرحله اول و دوم استراتژی های و مداخلات مناسب طراحی می گردد که احتمالا شامل موارد ذیل می باشد: پوستر، روشهای درگیر کردن دانش آموزان در امر آموزش مثل تهیه روزنامه دیواری، کلیپ آموزشی، کتابچه، پمفلت، استفاده جا کلیدی جهت یادآورکننده بستن کمربند ایمنی در ماشین. در این مطالعه ما یک گروه مداخله و یک گروه کنترل خواهیم داشت، مداخلات آموزشی گروه مداخله توسط متخصص آموزش بهداشت و ارتقا سلامت اجرا خواهد شد. ارزشیابی شامل ارزشیابی فرآیند و ارزشیابی اثر خواهد بود. به منظور ارزشیابی اثر، دانش آموزان گروه های مداخله و کنترل در یک نوبت یعنی سه ماه پس از انجام مداخله آموزشی، از نظر وضعیت سازه های تئوری رفتار برنامه ریزی شده ارتقاء یافته بررسی خواهد شد. در خصوص رفتار بستن کمربند ایمنی آنان نیز از دانش آموزان و در صورت امکان با مشارکت والدین، پرسشگری خواهد شد. لازم به ذکر است در فاصله زمانی بین انجام آخرین جلسه مداخله و نوبت آخر پرسشگری، یک برنامه یادآور آموزشی نیز برای دانش آموزان خواهیم داشت.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62722 |
| عنوان فارسی طرح | طراحی ، اجرا و ارزشیابی مداخلات آموزشی به منظور ارتقاء رفتار استفاده از کمربند ایمنی در بین دانش آموزان دوره اول متوسطه |
| عنوان لاتین طرح | Designing, implementing and evaluating the educational interventions, in order to promote seat belt use among junior high school students |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اپیدمیولوژی و پیشگیری از سوانح ترافیکی |
| نوع مطالعه | مطالعه توصیفی مداخله ای (پیش تجربی- تجربی- شبه تجربی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | مصدومیت های ترافیکی جاده ای به عنوان همه گیری جهانی و به عنوان یک اولویت سلامت عمومی به علت وسعت ابتلا و مرگ و میر بین المللی باقی مانده است. سازمان بهداشت جهانی آسیب های ناشی از حوادث ترافیکی را به عنوان یک مشکل سلامت عمومی مطرح نموده است، به طوری که سالانه این حوادث منجر به مرگ و میر 2/1 میلیون نفر و مصدومیت 50 میلیون نفر در سر تا سر دنیا می گردد. این حوادث به عنوان به طور چشمگیری باعث افزایش هزینه های سلامتی در امر درمان و توانبخشی مجروحان شده است. حوادث ترافیکی به صورت نابهنگام زندگی هزاران نفر را مختل می کنند، به ویژه در دهه های اول زندگی در محدوده سنی فعال اقتصادی ( افراد 15 تا 44 ساله)، که یک مشکل جدی اجتماعی و اقتصادی و سلامت عمومی را نشان می دهند. عدم استفاده از کمر بند ایمنی یکی از دلایل اصلی مرگ و میر و جراحت های شدید ناشی از رانندگی در رانندگان و سرنشینان نوجوان می باشد. نوجوانان (که هم به عنوان سرنشین در حال حاضر و هم به عنوان راننده در آینده می باشند) نسبت به گروهای سنی دیگر، بیشترین نرخ حوادث ترافیکی نسبت به مسافت رانندگی را دارند و این در حالیست که میزان استفاده از کمر بند ایمنی در بین نوجوانان نسبت به سایر گروهها کمتر می باشد. لذا با توجه به اهمیت بستن کمربند ایمنی در نوجوانان و محدود بودن دانش موجود در مورد تحلیل این رفتار در دانش آموزان با استفاده از تئوریهای آموزش و ارتقاء سلامت و نیز با توجه محدود بودن مطالعات مداخله ای مرتبط و ارزشیابی این مداخلات، این مطالعه تئوری محور با هدف اولیه شناسایی تعیین کننده ها و عوامل مرتبط با بستن کمربند ایمنی در نوجوانان و سپس با هدف طراحی، انجام و نهایتا ارزشیابی مداخلات مبتنی بر شناخت این عوامل در دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر تبریز انجام خواهد شد. |
| اهداف اختصاصی | مرحله اول: مطالعه توصیفی- تحلیلی
مرحله دوم : مطالعه مداخله ای الف: طراحی مداخله:
ب: ارزشیابی فرایند اجرای مداخله تعیین نحوه ی اجرای برنامه طبق پروتکل تعیین شده در گروه هدف
ج: ارزشیابی تاثیر مداخله
|
| چکیده انگلیسی طرح | Stage One: Initial analysis, identification of problems and behavioral determinants associated with seat belts use: This stage is a descriptive-analytical study that will be derived from a sample of first grade high school students in Tabriz. At this stage, the demographic factors affecting seat belt use will be examined. These factors will be obtained from the literature review or from the existing questionnaire in Iran whose validity and reliability was done, the required changes will be implemented, and its validity and reliability will be assessed. The initial questionnaire is attached in the initial draft. Based on the previous stage and aims, the most important determinants of seat belt use will be identified and the relationship between planned behavior model constructs and the performance of seat belt use behavior among first grade high school students in Tabriz city will be determined based on Structural Equation Modeling (SEM). Stage Two: The intervention study involves designing, implementing, and evaluating the impact of the intervention: A) At this stage, based on the results of the descriptive-analytical phase, the target group that is most important for intervention to improve the safety belt use behavior will be identified and appropriate strategies for changing each of the factors will be considered. B) Appropriate strategies and interventions are designed based on previous studies and results of the first and second stages, which probably include: Poster, methods of engaging students in education such as wallpapers, educational clips, pamphlets, booklets, and using the key holder for reminder to fasten seat belt in car. In this study we will have an intervention group and a control group.The educational intervention will be performed in intervention group by a health education and health promotion specialist. Evaluation will also include process evaluation and impact evaluation. In order to evaluate the effect, the students in the intervention and control groups, three months after the educational intervention will be examined , in the term of the status of the The safety seat belt use behavior of students and if If possible with parental involvement will be questioned. Between the last intervention session and the last turn of the questionnaire, we will also have an educational reminder program for students. |
| کلمات کلیدی | تعریف مفاهیم تئوری رفتار برنامه ریزی شده و تئوری انگیزش محافظت(سازه ارزیابی تهدید) 1-رفتار : رفتارعمل منفرد و قابل مشاهده ی انجام گرفته توسط یک شخص یا دسته ای از اعمال با مشخصات هدف، عمل، بافت و زمان(95). یعنی روشی که فرد عمل می کند، سلوک و شیوه برخورد و واکنش نشان دادن تحت شرایط مختلف(96). عاملی است که ناشی از قصد و یا کنترل رفتاری درک شده است. در تئوری هایی که بر پایه تئوری انتظار ارزش تنظیم شده اند، وقایع به صورت زنجیروار مرتبط بوده و نقطه پایان این وقایع روانشناختی، رفتاراست(89). تعریف عملی: در مطالعه حاضر مقصود از رفتار در واقع رفتار گزارش شده در مورد بستن کمربند ایمنی می باشد که در پاسخ به سوالات ثبت می شود. 2 – نگرش نسبت به رفتار : نگرش یعنی سازماندهی نسبتأ دائمی باورها در مورد یک شیء یا موقعیتی که فرد را آماده واکنش در یک جهت خاص می نماید(97). نگرش نسبت به رفتار به معنی احساس کلی تمایل یا تنفر نسبت به یک رفتار مشخص است که شامل دو عامل باورهای رفتاری و ارزیابی از نتایج رفتار است(95). تعریف عملی: در مطالعه حاضر هدف از نگرش در واقع نمره کسب شده حاصل از سوالات مربوط به نگرش نسبت به رفتار بستن کمربند ایمنی موجود در پرسشنامه می باشد .3- هنجارهای انتزاعی : باور شخص در مورد اینکه بیشتر افراد مهم در زندگی وی فکر می کنند او باید یا نباید به انجام رفتار مورد نظر بپردازد(95). برداشت شخصی افراد از فشارهای اجتماعی. این فاکتور بعنوان یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر قصد افراد در انجام رفتارها است(86, 95) این سازه تحت تاثیر فشار اجتماعی درک شده یعنی اعتقادات نرمی می باشد و شدت آن به انگیزه فرد برای برآوردن انتظارات دیگران بستگی دارد(95). تعریف عملی: در مطالعه حاضر هدف از هنجارهای انتزاعی در واقع نمره کسب شده حاصل از سوالات مربوط به هنجارهای انتزاعی نسبت به رفتار بستن کمربند ایمنی موجود در پرسشنامه می باشد. 4-کنترل رفتاری درک شده : میزان احساسی که یک فرد در کنترل یا عدم کنترل یک رفتار در خود احساس می کند. یعنی در واقع رفتارها در طول یک پیوستار" از کنترل کامل تا عدم کنترل" قرار گرفته اند(88). درواقع اگر مردم انتظار نداشته باشندکه قادر به انجام رفتاری باشند، آنها احتمالأ برای تلاش جهت انجام آن رفتار برانگیخته نخواهد شد(88, 98). تعریف عملی: در مطالعه حاضر هدف از کنترل رفتاری درک شده، در واقع نمره کسب شده حاصل از سوالات مربوط به کنترل رفتاری درک شده نسبت به رفتار بستن کمربند ایمنی موجود در پرسشنامه می باشد. 5-قصدرفتاری: اندیشه انجام رفتار که عامل تعیین کننده ی بلافصل رفتار مشخص می باشد(95). قصد رفتاری منعکس کننده مقدار یا وسعت انگیزه شخص جهت انجام رفتار است، به عبارت دیگر شخص تمایل لازم را به انجام رفتار خاصی از خود نشان می دهد(72). تعریف عملی: در مطالعه حاضر مقصود از قصدرفتاری ، در واقع نمره کسب شده حاصل از سوالات مربوط به قصدرفتاری نسبت به رفتار بستن کمربند ایمنی موجود در پرسشنامه می باشد. 6- ارزیابی تهدید: Treat Appraisal تعریف نظری : رفتارهای ناسازگارانه و عوامل موثر بر احتمال درگیر شدن در رفتارهایی که به طور بالقوه ناسالم هستند را بررسی می کند(92). تعریف عملی: نمره ای که دانش آموزان از قسمت ارزیابی تهدید پرسشنامه کسب می کنند. حساسیت درک شده: Vulnerability تعریف نظری : اعتقاد شخص به اینکه در برابر تهدید بهداشتی آسیب پذیر است(93) . تعریف عملی: نمره ای که دانش آموزان از قسمت حساسیت درک شده پرسشنامه کسب می کنند. شدت درک شده: Severity تعریف نظری : اعتقاد شخص به اینکه تهدید بهداشتی جدی است(93) . تعریف عملی: نمره ای که دانش آموزان از قسمت شدت درک شده پرسشنامه کسب می کنند. پاداش درک شده: Reward تعریف نظری : پاداشی که فرد از انجام رفتار نادرست یا از انجام ندادن رفتار توصیه شده می گیرد(94) . تعریف عملی: نمره ای که دانش آموزان از قسمت پاداش درک شده پرسشنامه کسب می کنند. 7- کمربند ایمنی: کمربند صندلی خودرو که به عنوان کمربند ایمنی شناخته شده است. تسمه ایمنی است که سرنشینان خودرو را در مقابل حرکتهای شدید ناشی از تصادف یا توقف ناگهانی اتومبیل محافظت میکند. کمربند ایمنی یک وسیله ایمنی ثانویه شناخته می شود و نقش بسیار مهمی در کاهش جراحات ناشی از سوانح ترافیکی دارد(99). تعریف عملی: در مطالعه حاضر منظور رفتار گزارش شده بستن کمربند ایمنی است که در پاسخ به سوالات مرتبط داده می شود. 8- نو جوان: بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، محدوده سنی نو جوانی و جوانی بین 10 الی 24 سال می باشد(100). نو جوانی در طبقه بندی گروه سنی پیش -راننده( یعنی زیر 18 سال) در تعدادی از مرگ و میر ها و مصدومیت های ترافیکی بیش از حد گزارش شده است(101). تعریف عملی: در مطالعه حاضر منظور از نوجوان، دانش آموز دوره اول متوسطه می باشد. 9- دوره اول متوسطه: در ایران، دانش آموزان پس از گذراندن مقاطع دبستان وارد دوره جدیدی به نام متوسطه دوره اول یا دبیرستان دوره اول میشوند. متوسطه دوره اول در نظام آموزشی جدید به وجود آمدهاست. هرچند در گذشته هم به همین صورت بودهاست. متوسطه دوره اول شامل سهپایه تحصیلی هست: هفتم، هشتم، نهم می باشد (102). تعریف عملی: دانش آموزان در حال تحصیل در مقاطع هفتم، هشتم، نهم می باشد. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فروزان رضاپور شاه کلائی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| همایون صادقی بازرگانی | مشاور |
| فاطمه ملک پور | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر رفتار استفاده از کمربند ایمنی در بین دانش آموزان دوره اول متوسطه بعد از مداخله آموزشی ارتقاء یافت.متن خبر این مطالعه در بین دانش آموزان پسر و دختر دوره اول متوسطه شهر تبریز انجام گرفت. مداخلات آموزشی جهت بهبود رفتار استفاده از کمربند ایمنی در بین دانشآموزان نوجوان استفاده گردید. روشهای آموزشی مورد استفاده شامل کتابچه، پمفلت برای دانشآموزان و والدین، پوستر، کلیپ آموزشی، جاکلیدی (طراحیشده بهصورت کمربند ایمنی و همچنین دارای پیام مرتبط آموزشی) بهعنوان یادآور، پرسش و پاسخ و بحث گروهی، استفاده از فایلهای سخنرانی کوتاه مرتبط توسط پلیس راهنمایی و رانندگی شهر و استفاده از پتانسیل آموزشی آنها، طراحی روزنامه دیواری، داستان کوتاه، طراحی کاریکاتور توسط دانشآموز و برگزاری جلسات آموزشی بود.نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین نمره بستن کمربند ایمنی در دانش آموزان، هم به عنوان سرنشین صندلی جلو و هم به عنوان سرنشین صندلی عقب خودرو در خارج از شهر به صورت معناداری بیشتر از داخل شهر بود. همچنین نتایج نشان داد که میزان درصد رفتار بستن کمربند ایمنی در گروه آزمون نسبت به گروه کنترل در بعد از آموزش در 4 بعد رفتار بستن کمربند ایمنی در صندلی جلو و صندلی عقب در خارج از شهر و رفتار بستن کمربند ایمنی در صندلی جلو و صندلی عقب در داخل شهر روند افزایشی داشته است. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
