بررسی میزان رضایت بیماران سرپایی از مهارت های ارتباطی پزشک و بیمار دستیاران در درمانگاههای مرکز آموزشی درمانی امام رضا(ع) -تبریز
Evaluate Out-Patients' Satisfaction with Residents' Doctor-Patient Communication skills in Clinics of Imam Reza Academic Medical Center
مجریان: سعیده غفاری فر
خلاصه روش اجرا: این مطالعه مقطعی در نیمه دوم سال 1394 در درمانگاه های مرکز آموزشی و درمانی امام رضا (ع) تبریز انجام خواهد شد. جامعه پژوهش دستیاران رشته های داخلی جنرال ، داخلی اعصاب، گوارش،نفرولوژی، ریه، غدد، روماتولوژی ، جراحی، جراحی اعصاب، ارولوژی، توراکس، جراحی قلب، زنان، ارتوپدی، طب فیزیکی، عفونی، روماتولوژی، ریه و رادیو تراپی خواهد بود. با درنظرگرفتن تعداد کل دستیاران هر یک از بخشهای درمانی ، روش نمونه گیری احتمالی و طبقه ای خواهد بود تا نسبت دستیاران در جامعه پژوهش متناسب با تعداد کل آنها در هر بخش باشد. جهت جلوگیری از تورش در نمونه گیری نمونه های هر دستیار رشته مربوطه به صورت غیر متمرکز در روزهای مختلف صورت خواهد پذیرفت. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه ترجمه شده کالج سلطنتی پزشکان انگلستان خواهد بود که قبلا توسط تیم پژوهش جهت ارزیابی میزان رضایت بیماران از مهارت های ارتباطی پزشکان به زبان فارسی ترجمه و باز ترجمه و روا شده است. پایایی پرسشنامه مذکور نیز با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ در نرم افزار Spss نسخه 20 ، 84 % تعیین شد. ابتدا پژوهشگر ضمن اخذ رضایت کتبی از دستیار رشته مربوطه و هم چنین اخذ رضایت از مدیر گروه رشته مربوطه رضایت آنان را جهت شرکت در مطالعه و همکاری با پژوهشگر اخذ خواهد نمود و بعد از معرفی مطالعه به شکل نا محسوس بعد از ویزیت بیماران توسط دستیاران ، بعد از توضیح اهداف انجام پژوهش به بیماران و جلب مشارکت داوطلبانه آنها با رعایت اصل محرمانه ماندن اطلاعات کسب شده از بیماران توسط پژوهشگر اصلی طرح، از بیماران خواسته خواهد شد تا میزان رضایت خویش در خصوص هر یک از مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار 10 گانه دستیار معالج خویش ( طبق گویه های پرسشنامه طرح) را بر اساس یک طیف لیکرت 7 قسمتی مشخص نمایند. پزوهشگر بعد از نظرسنجی از 20 بیمار هر دستیار ، سراغ دستیار بعدی رفته و پژوهش را ادامه خواهد داد. داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS نسخه 21 تجزیه و تحلیل خواهد شد، از آمار توصیفی برای توصیف شرایط موجود و محاسیه ضریب همبستگی پیرسون یا اسپیرمن بسته به نرمال بودن توزیع داده های طرح برای بررسی روابط آماری و آنالیز رگرسیون استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 62522 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی میزان رضایت بیماران سرپایی از مهارت های ارتباطی پزشک و بیمار دستیاران در درمانگاههای مرکز آموزشی درمانی امام رضا(ع) -تبریز |
| عنوان لاتین طرح | Evaluate Out-Patients' Satisfaction with Residents' Doctor-Patient Communication skills in Clinics of Imam Reza Academic Medical Center |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | روشهای توسعه و ارتقاء آموزش در علوم پزشکی، مدیریت آموزشی و برنامهریزی درسی |
| نوع مطالعه | مطالعات غیر مداخله ای (همبستگی - توصیفی) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | برقراری ارتباط موثر بین پزشک و بیمار یکی از مهارتهای کلیدی بالینی است که لزوم تدریس آن، با اهمیتی مشابه سایر دروس پایه برنامه آموزشی پزشکی عمومی، بطور روز افزون در سطح ملی و بین المللی مورد تاکید قرارگرفته است [14-16]. علیرغم وجود چنین تاکیدی مبنی بر گنجاندن آموزش مهارتهای ارتباطی در برنامه اصلی آموزش پزشکی، فراگیران و مدرسین برنامههای مربوط به آموزش مهارتهای ارتباطی همچنان در ادغام مهارتهای ارتباطی با سایر مهارتهای بالینی منجمله اخذ شرح حال، انجام معاینه فیزیکی و حل مسئله، تداوم آموزش مهارتهای ارتباطی در سطحی فراتر از یک واحد درسی، حمایت علمی و تکنیکی دانشجویان پزشکی بصورت تدریس کاربردی مهارتهای ارتباطی در دوره کارآموزی، کارورزی و دستیاری وحتی بعد از فارغ التحصیلی با مشکل مواجه میشوند و در نتیجه مهارتهای ارتباطی در قالب یک رفتار حرفهای در جامعه نمود پیدا نمیکند[16, 17-19]. در ایران، در خصوص روشهای مختلف آموزش مهارتهای ارتباطی تحقیقات زیادی انجام نشده است. در مطالعه ای که در سال 1384 بر روی کارورزان دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده، میانگین نمره دانش کارورزان در خصوص برقراری ارتباط با بیماران در حد متوسط( 30/51 در طیف 10 تا 100) گزارش شده و بر لزوم ادغام دوره مهارتهای ارتباطی در کوریکولوم آموزشی برنامه پزشکی عمومی به عنوان یک نیاز واقعی تاکید شده است [20]. محققین دانشگاه کلگری کانادا و دانشگاه کمبریج انگلستان دو راهنمای عملی برای تدریس مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار تدوین نمودهاند که در طول بیش از 30 سال گذشته درکوریکولوم آموزشی دانشکدههای پزشکی کانادا مورد استفاده قرار گرفته شده و به دفعات بازبینی شده اند. این محققان که مشاورهها و ویزیتهای پزشکان در بسیاری از کشورها و فرهنگها را مشاهده کردهاند معتقدند علیرغم اینکه اختلافات بسیار مهمی در فرهنگ، انتظارات بیمار، برنامههای آموزش پزشکی، سازماندهی بالینی و سیستم مراقبت پزشکی بین کشورهای مختلف دنیا وجود دارد، شباهتها خیلی بیشتر از تفاوتهای موجود میباشند. لذا در آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار در هر جهات آتلانتیک و ورای آن میتوان از رویکرد یکسانی استفاده نمود. این پژوهشگران اظهار میکنند که به طرز عجیبی تحقیقات و تئوریها بخوبی از ورای اقیانوسها در هر جهتی عبور نمیکنند و طراحان برنامههای آموزشی تمایلی ندارند که پیشرفتهای حاصله در سایر نقاط جهان را در برنامههای آموزشی خویش لحاظ نمایند[1]. گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال 1994 یکی از مشکلات اصلی رودرروی نظام سلامت در جهان را کیفیت نامناسب ارتباط پزشکان با بیماران عنوان میکند.در این گزارش لزوم بازنگری در برنامههای سنتی آموزش پزشکی، بخصوص در کشورهای در حال توسعه، با توجه به مشکلات موجود، مورد تاکید قرار گرفته و تدوین برنامههای آموزش پزشکی مبتنی بر تربیت «پزشک پنج ستاره»، برگرفته از این مشکل و نیاز اساسی نظام سلامت ذکر شده است[21]. دراین گزارش مهارتهای اساسی یک پزشک پنج ستاره عبارتند از[22]: 1. ارائه کننده خدمات 2. تصمیم گیرنده 3. برقرار کننده ارتباط موثر با بیماران و همکاران 4. رهبر جامعه 5. مدیر گزارش بانک جهانی، ایفای این نقشها را مستلزم ایجاد قابلیتها و توانائیهای جدید در پزشکان بر اساس بازنگری برنامه آموزشی دوره پزشکی عمومی و انجام اصلاحات عمیق در نظام آموزش پزشکی در ابعاد اهداف، محتوا و فرایند آموزشی میداند تا دانشجویان توانمند فارغ التحصیل شده از این برنامهها بتوانند در آینده در تعامل مداوم با الزامات نظام سلامت عملکرد مناسبی داشته باشند[23-24]. از اینرو امروزه، مبحث برقراری ارتباط پزشک و بیمار جزو سرفصلهای کلیدی بسیاری از دانشکدههای پزشکی معتبر دنیا بشمار میرود[13].در ایران هم در راستای تدریس مبحث مهارتهای ارتباطی پزشک وبیمار و توانمندسازی دانشجویان پزشکی در این خصوص تلاشهای ارزشمندی درمعدودی از دانشکدههای پزشکی در طول سالیان اخیر شکل گرفته و تدریس مبحث مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار بطور رسمی در قالب برگزاری کارگاهها، سمینارها و کلاسهای واحدی وارد برنامه آموزشی پزشکی عمومی معدودی از دانشگاههای علوم پزشکی کشور شده است[25]. بنابراین اگرچه برقراری ارتباط موثر با بیماران مورد تاکید بسیاری از انجمن های مربوط به فعالیت حرفه ای پزشکان می باشد ولی متاسفانه مهارتهای ارتباطی پزشکان در قالب یک رفتار حرفهای در جامعه نمود پیدا نمیکند. بنابراین با تعیین مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار که بیماران بیشترین میزان نارضایتی از آنها را دارند ، می توان اولویت های آموزش مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار را مشخص و برای آموزش آنها برنامه ریزی کرد تا با آموزش مهارتهای ارتباطی به پزشکان موجبات ارتقاء مهارتهای ارتباطی آنها و متعاقبا موجبات کاهش میزان شکایات بیماران از مهارتهای ارتباطی پزشکان فراهم گردد . جهت تعیین مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار که بیماران بیشترین میزان نارضایتی از آنها را دارند، می توان از شیوه تکمیل پرسشنامه های رضایت سنجی روا وپایا توسط بیماران استفاده نمود. از اینرو این پژوهش درصدد بررسی میزان رضایت بیماران مراجعه کننده به درمانگاههای مرکز آموزشی درمانی امام رضا(ع) تبریز از مهارت های ارتباطی پزشک و بیمار دستیاران در سال 1394 می باشد. |
| اهداف اختصاصی |
|
| چکیده انگلیسی طرح | aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa |
| کلمات کلیدی | تعریف نظری دستیار پزشکی دستیار به فردی اطلاق میشود که با داشتن مدرک دکترای پزشکی عمومی و پذیرش در امتحان ورودی دستیاری، جهت آموزشهای نظری و کسب مهارتهای عملی در یکی از رشتههای تخصصی پزشکی، طی مدت زمان مشخصی که برای آن دوره از طریق شورای آموزش پزشکی و تخصصی تصویب شده است، به امر تحصیل، آموزش، پژوهش و انجام فعالیتهای کارورزی تخصصی اشتغال میورزد. تعریف عملی دستیار پزشکی دستیاران رشته های داخلی جنرال ، داخلی اعصاب، گوارش،نفرولوژی، ریه، غدد، روماتولوژی ، جراحی، جراحی اعصاب، ارولوژی که در طول انجام این پژوهش در بخشهای مرکز آموزشی درمانی امام رضا(ع) وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز در حال آموزش ، پژوهش و ارائه خدمت باشند . تعریف نظری رضایت بیمار رضایت بیمار تجربهای انسانی است که به صورت ذهنی توسط بیمار بر اساس میزان تطابق مراقبت دریافت شده با انتظارات آن فرد سنجیده میشود[10] این تعریف بر دو پایه استوار است، یک پایه این که یکی از حقوق اولیه بیمار مشارکت در تصمیم گیری بالینی برای وی است و دیگری قبول بیماران به عنوان یک منبع اطلاعاتی در خصوص ارزشها و تمایلات شان رضایت بیمار در اصل قضاوتی انسانی است[11]. این مفاهیم پس از آنچه که "سومین انقلاب در خدمات پزشکی " خوانده شد وارد بحث ارائه خدمات بهداشتی درمانی گردید، در حالی که در ابتدا برآیندها به طور سنتی بر بیماری و نتایج جدی تر آن، یعنی مرگ و معلولیت تأکید داشتند. رضایت از خدمات بر تصمیم گیری بیمار بر این که خدمات درمانی درخواست کند، با فرآیند تشخیص و درمان همکاری نماید و بیشتر در مراقبتهای مربوط به خود درگیر شود تأثیر میگذارد[12]. یکی از تئوریهای اصلی که برای تعریف رضایت بیمار مورد استفاده قرار میگیرد؛ تئوری برآورد انتظار است. موضوع مهم در بحث رضایت بیمار این است که هر چند رضایت بیمار با مفهوم رضایت مصرف کننده نقاط مشترک بسیاری دارند، ولی لزوماً یکی نیستند. زیرا مشخصاً خدمات بهداشتی درمانی مفهومی یک دست نمیباشند. این مفهوم مخلوط منحصر به فردی از احساسات ملموس و غیر ملموس بیمار میباشد که مصرف آن را نمیتوان دقیقاً چیزی مشابه مصرف یک محصول معمولی مانند تلویزیون یا ماشین لباسشویی دانست. لذا به نظر میرسد که تعاریف تئوریک رضایت بیماران در حال حاضر ناکامل میباشند و بنابراین سنجههای ما ممکن است نتوانند عواملی را که بیماران در نظر میگیرند تا خود را راضی ارزیابی نمایند بطور کامل بسنجند. تعریف عملی رضایت بیمار از مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار دستیار بیماری از مهارتهای ارتباطی پزشک و بیمار دستیار راضی در نظر گرفته خواهد شد که: 1. رفتار دستیار با وی گرم، دوستانه و توام با احترام باشد و باعث شود احساس راحتی کند. 2. دستیار به وی وقت کافی برای توضیح مشکلاتش و صحبت درباره بیماری اش بدهد و صحبتهای وی را قطع نکند. 3. دستیار به صحبتهای وی با دقت گوش کند و به یادداشتهای خود و کامپیوتر در حین مصاحبه با وی نگاه نکند. 4. دستیار با وی بعنوان یک انسان( نه به عنوان یک شی) رفتار کند و به درک اوضاع و احوال وجزئیات زندگی اش در رابطه با بیماری اش علاقه مند باشد. 5. دستیار دغدغهها و نگرانی هایش را به طور کامل بفهمد و هیچکدام از نگرانیهای وی را نادیده در نظر نگیرد. 6. دستیار نسبت به دغدغههای وی بعنوان یک انسان بی توجه نباشد و در مورد نگرانیهای وی دلسوزی نشان دهد. 7. دستیار در مورد مشکلات وی نگرش و عملکرد خوب و مثبتی داشته باشد و با وی صادق باشد. 8. دستیار در مورد مشکلات و سوالات وی همه چیز را بطور شفاف و روشن توضیح دهد و به وی در مورد آنها اطلاعات کافی بدهد. 9. دستیار به وی کمک کند دریابد چگونه خودش برای افزایش میزان سلامتی اش میتواند تلاش کند و به جای سخنرانی در این مورد، وی را برای انجام اینکار تشویق کند. 10. دستیار وی را در تصمیم گیری برای تشخیص و درمان مشکلاتش به میزان دلخواه وی شرکت دهد و نظرات وی در این زمینه را نادیده نگیرد. |
| ذینفعان نتایج طرح |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| سعیده غفاری فر | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رضا غفاری | مشاور |
| همایون صادقی بازرگانی | مشاور |
| مهدی نوری | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر بیماران می توانند میزان رضایت خود از مهارتهای ارتباطی پزشکان معالج خویش را با تکمیل پرسشنامه های معتبر ارزیابی نمایند.متن خبر وقتی پزشک ارتباط موثر با بیمارش برقرار میکند، مشکل بیمار را به طور دقیق و کاملتری تری شناسایی کند. بیمار نیز رضایت بیشتری از مراقبت های خود داشته ، مشکل خود و انتخاب های درمانی ممکن را بهتر درک میکند. متابعت از دستورات درمانی ارائه شده توسط پزشک را بهتر انجام داده و از تغییرات پیشنهادی در شیوه زندگی اش بیشتر پیروی میکند و از استرس و نگرانی وی در خصوص بیماری اش کاسته می شود. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر میزان رضایت بیماران از مهارت های ارتباطی دستیاران درمانگاه های مرکز آموزشی و درمانی امام رضا در حد متوسط می باشد.متن خبر بیماران از رفتار گرم، دوستانه و توام با احترام دستیاران راضی هستند.
بیماران از عدم درک دغدغه ها و نگرانی های اشان توسط دستیاران ناراضی هستند.
نسخه فارسی پرسشنامه سنجش میزان رضایت بیماران از مهارتهای ارتباطی پزشکان ، پرسشنامه خوب و قابل استفاده در همه موقعیت ها هست. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مهارتهای ارتباطی برای دستیاران باید تدریس و ارزیابی شود.متن خبر برقراری ارتباط موثر مهمترین عامل موفقیت شغلی انسانها در هر شغلی می باشد. ارتباط بین بیمار و پزشک نیز در قلب طبابت جای دارد. از اینرو مبحث آموزش مهارتهای ارتباطی باید مکررا برای دستیاران تدریس شود و مهارت های دستیاران در برقراری ارتباط موثر با بیماران باید بصورت مستمر ارزیابی توسط اساتید و بیماران ارزیابی شود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
