بررسی شیوع کمبود ویتامینD سرم و ارتباط آن با الگوی سبک زندگی و الگوی مواد مغذی دریافتی در بزرگسالان شهر تبریز.
The Survey of the prevalence of vitamin D deficiency and its association with lifestyle patterns and nutrient pattern in adults in Tabriz.
مجریان: مهدیه عباسعلیزاد فرهنگی , لیلا نیک نیاز
خلاصه روش اجرا: این مطالعه، بخشی از فاز دوم" پروژه ارتقای سبک زندگی(LPP: Life style Promotion Project) " خواهد بود. مطالعه حاضر از نوع مقطعی و به منظور تعیین شیوع کمبود ویتامینD سرم و ارتباط آن با الگوی سبک زندگی و الگوی دریافت مواد مغذی در بزرگسالان شهر تبریز، انجام خواهد شد. 530 فرد بزرگسال، ساکن تبریز وارد مطالعه خواهند شد. روش نمونه گیری با رویکرد سیستماتیک و با شیوه نمونه گیری خوشه ای متناسب با اندازه خواهد بودو اعضای واجد شرایط خانوارها که بالای 18 سال داشته باشند به طور تصادفی انتخاب و مورد بررسی قرار خواهند گرفت. در این مطالعه 250 خانوار ساکن در شهر تبریز، (25 خوشه 10 خانواری) مورد بررسی قرار خواهند گرفت. خوشهها و سرخوشهها ترجیحا با استفاده از چهارچوب های قابل اعتماد موجود مانند کدگذاری پستی شرکت پست جمهوری اسلامی ایران، سرشماری کشوری، مخابرات، اطلاعات قابل اعتماد سازمان های مرتبط مانند سرشماری خانه های بهداشت و استانداری و با رویکرد سیستماتیک و با شیوه نمونه گیری خوشه ای متناسب با اندازه (PPs) از کل استان انتخاب خواهند شد. معیارهای ورود به طرح شامل تبعه ایران بودن، تمایل و توانایی به همکاری در مطالعه، سن 64-18 سال ، حداقل 6 ماه اقامت در آن خانوار می باشد. شرکت کنندگان در ابتدای مطالعه پرسشنامه ویژگی¬های عمومی را تکمیل نموده و ارزیابی¬های تن سنجی برای آن¬ها صورت خواهد گرفت. برای انجام آزمایشات بیوشیمیایی، از افراد با رعایت اصول ایمنی و سلامتی در حالت نشسته، با استفاده از سرنگ یکبار مصرف cc5 خون وریدی در نیمه اول سال توسط کارشناس علوم ازمایشگاهی مجرب با نظارت محقق اخذ خواهد شد. برای بررسی و شناسایی دریافت مواد غذایی افرد، از FFQ(پرسشنامه بسامد خوراک) 80 آیتمی اعتبار سنجی شده استفاده خواهد شد. مصرف دخانیات با استفاده از پرسشنامهGTSS سنجیده خواهد شد. میزان فعالیت بدنی با استفاده از پرسشنامه کوتاه 7 سوالی IPAQ که روایی و پایایی آن قبلا سنجیده شده است تعیین خواهد شد. اضطراب منتشر از طریق پرسشنامه GAD-7 (روایی و پایایی آن قبلا سنجیده شده است) برآورد خواهد شد. بعد از جمع آوری اطلاعات الگوی دریافت مواد مغذی افراد با روش تحلیل عاملی و الگوی سبک زندگی با روش تحلیل کلاس پنهان به دست خواهدآمد. در روش تحلیل عاملی جهت ایجاد یک ماتریکس ساده و تمایز گذار، از روش چرخش واریماکس استفاده خواهد شد و تعیین تعداد عامل ها(الگوی مواد مغذی) با استفاده از روش تغییر در نقطه کردار انجام خواهد شد.الگو های مواد مغذی بر اساس قرار گیری مواد مغذی صرف شده و مقدار بار عاملی آنها در هریک از عامل های استخراجی به دست خواهند آمد. در روش تحلیل کلاس پنهان افراد را از نظر متغیر نهفته، با استفاده از متغیرهای آشکار (Indicator variables) که بصورت مستقیم قابل اندازه گیری می باشند، به زیر گروهها و طبقات مشخص و مجزایی تقسیم بندی خواهیم کرد. .این روش به بررسی الگوی روابط، میان مجموعه ای از متغییر های طبقه بندی شده و مشاهده شده می پردازد و افراد مشابه را داخل کلاس هاس پنهان را شناسایی و طبقه بندی می کند. توضیحات لازم در مورد هدف و روش اجرای مطالعه برای مراجعه کنندگان شرح داده شده و رضایتنامه کتبی از افراد اخذ خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62474 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی شیوع کمبود ویتامینD سرم و ارتباط آن با الگوی سبک زندگی و الگوی مواد مغذی دریافتی در بزرگسالان شهر تبریز. |
| عنوان لاتین طرح | The Survey of the prevalence of vitamin D deficiency and its association with lifestyle patterns and nutrient pattern in adults in Tabriz. |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | روشهـای تـرویج الگوها، استانداردها و آموزش رفتارهای تغذیهای مناسب و حفظ الصحه |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | ویتامین D از جمله ویتامین هایی است که هم از طریق غذا و مکمل های غذایی و نیز از طریق سنتز پوستی به وسیله نور آفتاب برای بدن تامین میشود و از دوران کودکی تا سالمندی برای تداوم سلامت ضروری است. کمبود ویتامین D یکی از مشکلات شایع در جهان و ایران است. حدود یک میلیارد نفر در جهان سطوح پایینی از این ویتامین را دارند که شامل همه گروههای سنی و نژادها می باشد.کمبود این ویتامین علاوه بر استئوپروز، در بروز بیماری های دیگری هم چون بیماری های قلبی عروقی، فشار خون، بیماری های کبدی، سرطان، اختلالات سیستم ایمنی و دیابت 1و 2 نقش دارد. با توجه به نقش حیاتی ویتامینD در حفظ و ارتقای سلامتی و افزایش شیوع کمبود آن در جوامع مختلف لزوم پیشگیری و اصلاح وضعیت موجود دارای اهمیت فراوان میباشد، که این امر نیازمند ترسیم دقیق وضعیت موجود، شناسایی عوامل خطر و تعیین کننده بر اساس جمعیت خاص هر منطقه میباشد. با عنایت به اینکه اکثر مطالعات، ارتباط اجزای سبک زندگی با ویتامینD را به صورت جداگانه بررسی کرده اند و تاکنون مطالعه ای به بررسی ارتباط عوامل سبک زندگی به صورت یکجا و الگوی دریافت مواد مغذی با ویتامینD نپرداخته است ، بررسی همبستگی عوامل مختلف سبک زندگی ، الگوی دریافت مواد مغذی و خطرکمبود ویتامین D ضروری به نظر می رسد. یکی از روش های آماری که با آن می توان سبک زندگی را کلاس بندی کرد تحلیل کلاس پنهان است که افراد را از نظر متغیر نهفته، با استفاده از متغیرهای آشکار (Indicator variables) که بصورت مستقیم اندازه گیری می شوند، به زیر گروهها و طبقات مشخص و مجزایی تقسیم بندی می کند. شناسایی چنین ارتباطی جهت تشخیص کمبود ویتامینD و ارائه راهکارهای موثر براساس شیوه زندگی و مواد مغذی دریافتی افراد میتواند مفید بوده و از شیوع کمبود و عوارض این ویتامین جلوگیری کند. |
| اهداف اختصاصی | تعیین شیوع کمبود ویتامین D در بزرگسالان شهر تبریز. -تعیین زیرگروه های سبک زندگی در بزرگسالان شهر تبریز با روش تحلیل کلاس پنهان. -تعیین فراوانی زیرگروه سبک زندگی در بزرگسالان شهرتبریز با روش تحلیل کلاس پنهان. -تعیین الگوی دریافت مواد مغذی در بزرگسالان شهر تبریز. -تعیین ارتباط بین سطوح سرمی ویتامینD با الگوی سبک زندگی و الگوی دریافت مواد مغذی در بزرگسالان شهر تبریز. -تعیین ارتباط وضعیت اضطراب ،فعالیت بدنی، دریافت مواد غذایی و مصرف دخانیات با سطح سرمی ویتامینD در بزرگسالان شهر تبریز. |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | ویتامین D3: جزء ویتامین های محلول در چربی که از دو منبع رژیم غذایی و سنتز در اثر تابش اشعه UV در زیر پوست بدن تامین شده و طی دو مرحله هیدروکسیلاسیون در کبد و کلیه به شکل فعال خود یعنی 1و 25 دی هیدروکسی ویتامین D3 تبدیل می شود(42). 25 هیدروکسی ویتامین D : شکل اصلی ویتامین D در خون است که پیش ساز غیر فعال هورمون فعال ویتامین D بوده و به دلیل نیمه عمر طولانی و غلظت بالاتر در خون جهت ارزیابی سطح ویتامین D خون مورد استفاده قرار می گیرد. تحلیل عاملی: در این تحلیل ، جهت ایجاد یک ماتریکس ساده و تمایزگذار، از روش چرخش واریماکس استفاده می شود و تعیین تعداد عامل ها(الگوهای مواد مغذی) با استفاده از روش تغییر در نقطه کردار انجام می شود(38). تحلیل کلاس پنهان: LCA مدل متغیر نهفته است که افراد را از نظر متغیر نهفته، با استفاده از متغیرهای آشکار (Indicator variables) که بصورت مستقیم اندازه گیری می شوند، به زیر گروهها و طبقات مشخص و مجزایی تقسیم بندی می کند. متغیر ها در این مدل گسسته می باشند. سوالی که LCA به آن پاسخ می دهد این است که آیا زیر گروههای مشخص و جداگانه ای از افراد با توجه به الگوهای پاسخ به سوالات متغیر پنهان وجود دارد؟ ، فراوانی زیر گروهها در این سوال چقدر است ؟ و آیا متغیرهایی وجود دارد که قرار گیری در کلاس ها را پیش بینی کند؟ (40). کمبود ویتامین D : پایین تر بودن میزان 25 هیدروکسی ویتامین D از 20 نانو گرم در میلی لیتر به عنوان کمبود ویتامین D، 20 - 30 نانوگرم در میلی لیتر به عنوان عدم کفایت و مقدار کافی آن به صورت 30 تا 50 نانوگرم در میلی لیتر تعریف می شود(43). الگوی سبک زندگی: الگوی سبک زندگی مفهوم بسیار مهمی است که اغلب برای بیان روش زندگی مردم بکار رفته و منعکس کننده طیف وسیعی از ارزش ها ، عقاید و فعالیت های اجتماعی بوده و یکی از عوامل موثر بر سلامتی به شمار می رود(44). الگوی دریافت مواد مغذی: الگوهای مواد مغذی بر اساس قرار گیری مواد مغذی مصرف شده و بار عاملی آنها در هر یک از عامل های استخراجی با استفاد از داده های مصرف روزانه مواد مغذی که شامل کربوهیدرات پیچیده، پروتئین حیوانی، قندها، پروتئین گیاهی ، فیبر، اسید چرب اشباع، MUFA, PUFA ، کلسترول ، ویتامین های A,D,E,K و تیامین، ریبوفلاوینف نیاسین، پانتوتنیک اسید، پیریدوکسین، فولات، ویتامین ث ، B12 و عناصر معدنی کلسیم، فسفر، اهن، روی ، مس، منیزیم، منگنز، کروم، سلنیوم، سدیم، پتاسیم و کافئین به دست میآیند(37). |
| ذینفعان نتایج طرح | از آنجایی که شیوع کمبود ویتامینDدر کشور رو به افزایش است و عدم درمان آن علاوه بر سلامت عمومی جامعه می تواند پیامدهای جبران ناپذیری برای افراد جامعه مانند ابتلا به سایر بیماری های را به دنبال داشته و هزینه های گزافی برای بیماران و دولت به همراه داشته باشد ذینفعان این طرح جامعه ، بیمار و سیاستگذاران حوزه سلامت میباشند. شناسایی عوامل خطر مربوط به کمبود ویتامینD همچون الگوی غذایی، سبک زندگی و دریافت غذایی میتواند پیش آگهی در زمینه ابتلای افراد جامعه در آینده دربر داشته باشد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مهدیه عباسعلیزاد فرهنگی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| مهدی وجدی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| لیلا نیک نیاز | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| اصغر محمدپوراصل | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر الگوهای غالب سبک زندگی و مواد مغذی دریافتی با سطح ویتامین D سرمی ارتباطی ندارد.متن خبر کمبود ویتامینD در ایران و جهان رو به افزایش است و سبک زندگی افراد که شامل رژیم غذایی، فعالیت بدنی و مصرف دخانیات میباشد هم در ایجاد و گسترش آن نقش مهمی دارد. مطالعه حاضر از نوع مقطعی و به منظور تعیین شیوع کمبود ویتامینD سرم و ارتباط آن با الگوی سبک زندگی و الگوی مواد مغذی در بزرگسالان شهر تبریز، انجام شد. 530 فرد بزرگسال، ساکن تبریز وارد مطالعه شدند. الگوهای موادغذایی و مواد مغذی افراد با استفاده از روش تحلیل عاملی دادههای مربوط به بسامد خوراک 80 قلم غذایی استخراج شد.مطابق نتایج مطالعه حاضر، سه نوع الگوهای غالب سبک زندگی براساس سه عامل فعالیت بدنی، الگوهای غذایی و مصرف سیگار با استفاده از تحلیل کلاس پنهان شناسایی شد. همچنین سه نوع الگوی غالب غذایی مبتنی بر مواد مغذی نیز شامل گیاهی، حیوانی و مختلط شناخته شد. اختلاف معنی داری بین سطوح ویتامین D و چارکهای الگوهای غالب مواد غذایی مشاهده نشد، در حالیکه الگوی غذایی حیوانی با افزایش تری گلیسیرید، وزن و کاهش HDL همراه بود. بنابراین توصیه به اصلاح روش زندگی و دریافت کمتر منابع غذایی حیوانی توصیه می شود. در مورد ویتامین D و ارتباط آن با مواد غذایی دریافتی و سبک زندگی، توصیه به انجام مطالعات بیشتر است. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
