بررسی سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت و وضعیت روانشناختی ، سالمندان ساکن شهرستان تبریز در سال 1398
Comparing health promoting lifestyle and psychological well-Being among the elderly living in Tabriz city and its rural areas. 2019
مجریان: فاطمه باختری اقدم
خلاصه روش اجرا: این مطالعه از نوع مطالعات مقطعی خواهد بود که جامعه آماری آن کلیه سالمندان ساکن شهر تبریز و سالمندان ساکن مناطق روستایی شهر تبریز در نظر گرفته خواهد شد. به منظور انتخاب نمونه مورد نظر با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج و نیز حجم نمونه(تعداد 400 نفر از سالمندان) از روش تصادفی استفاده خواهد شد. به منظور انتخاب مناطق و مراکز مورد نظر از روش نمونه گیری خوشه ای و به منظور انتخاب افراد سالمند از جدول اعداد تصادفی جهت انتخاب شماره پرونده خانوار موجود در مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی و پایگاه های سلامت و خانه های بهداشت استفاده خواهد شد. پس از اخذ رضایت کتبی از سالمندان، داده ها از طریق پرسشنامه های معتبر سبک زندگی سالم و اختلال شناختی، بهزیستی روانی و افسردگی جمع آوری خواهد شد. اطلاعات گردآوری شده با استفاده از روش های آمار توصیفی و تحلیلی در نرم افزار spss22 تجزیه و تحلیل خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62468 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت و وضعیت روانشناختی ، سالمندان ساکن شهرستان تبریز در سال 1398 |
| عنوان لاتین طرح | Comparing health promoting lifestyle and psychological well-Being among the elderly living in Tabriz city and its rural areas. 2019 |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | سبک زندگی،کیفیت زندگی و سلامت روان سالمندان |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 8 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، جمعیت سالمندان در جهان از 5/10% در سال 2007 به 5/21% در سال 2050 افزایش پیدا خواهد کرد. در ایران افزایش امید زندگی در طی پنج دهه اخیر سبب افزایش مداوم نسبت سالمندان شده است. ولی این آمار زمانی خرسند کننده است که 36% از سالمندان دچار مشکلات قلبی عروقی، 24% دچار مشکلات عضلانی اسکلتی، 13% زنان و 30% سالمندان مرد دچار سوءمصرف دخانیات و دیگر مشکلات گوارشی، افسردگی و اختلالات دهان و دندان و شنوایی و بینایی نباشند(1) افزایش تعداد سالمندان از یک سو و تغییر در فرهنگ ها، عادات و شیوه زندگی از سوی دیگر ضرورت مداخله جامعه و خانواده ها را نشان می دهد. لذا اگر امروز برنامه ریزی صحیح جهت مراقبت و تامین سلامت جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان پیش بینی و اجرا نگردد، جامعه آتی با مشکلات زیادی در خصوص سالمندان روبرو خواهد شد.از طرفی بسیاری از مشکلاتی که با افزایش سن اتفاق می افتد و امروزه شناخته شده است، بالقوه قابل پیشگیری و حتی قابل بازگشت تلقی می شود و به این ترتیب سالمندی می تواند با حداقل ناتوانی همراه باشد(1)، که این حداقل ناتوانی می تواند ما را به اهداف سالمندی موفق که شامل: داشتن سالمندانی سالم با حفظ کارایی، استقلال، جایگاه و مشارکت اجتماعی و مولد همراه با حفظ منزلت، کرامت و عزت نفس در جامعه می باشد، برساند؛ ماحصل چنین مواردی می تواند با کاهش هزینه های مراقبت های پزشکی سالمندان که در حال حاضر قریب 60 درصد کل هزینه های مراقبت پزشکی را به خود اختصاص داده است، نیز همراه باشد(1)، دستیابی به این مهم مستلزم داشتن یک سبک زندگی مناسب می باشد .از طرف دیگر با توجه به تفاوت زبانی و فرهنگی در آذربایجان و عدم انجام مطالعه ای در ارتباط با سبک زندگی و وضعیت روانشناختی سالمندان تبریز و روستاهای اطراف آن و از آنجا که کمتر مطالعه ای به مقایسه وضعیت های سلامت روان، سبک زندگی و وضعیت شناختی سالمندان ساکن شهر و روستا پرداخته است؛انجام مطالعه پیش رو می تواند در برنامه ریزی های بهداشتی و مداخله ای، موثر و مفید واقع گردد. همچنین از آنجا که سالمندانی که در شهرهای بزرگ زندگی می کنند چالش های زیادی نسبت به ساکنین روستا دارند(2)، این مطالعه با هدف مقایسه تحلیلی سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت ، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی در سالمندان ساکن شهر تبریز و روستاهای آن در سال 1398انجام خواهد پذیرفت. |
| اهداف اختصاصی |
توضیح کامل روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها: برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانگین (انحراف معیار) و در صورت غیر نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانه (دامنه میان چارکی) برای خلاصه سازی استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. دامنه تغییرات (ماکزیمم و مینیمم)، تعداد آیتم­های ابعاد و میانگین نمرات نرمال شده هر یک از ابعاد سبک زندگی و همچنین نمره کل سبک زندگی نیز گزارش خواهد شد. از جداول پیشایندی نیز در صورت وجود نقاط برش مناسب برای تعیین فراوانی (درصد) سطوح مختلف وضعیت سبک زندگی استفاده خواهد شد. همچنین با استفاده از برآوردهای فاصله­ای مربوط به میانگین نمرات برآورد شده و همپوشانی میان آن­ها، مقایسه­ای میان ابعاد مختلف وضعیت سبک زندگی سالمندان ساکن شهرستان تبریز انجام خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. -تعیین و مقایسه وضعیت اختلال شناختی در میان سالمندان ساکن شهرستان تبریز توضیح کامل روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها: برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانگین (انحراف معیار) و در صورت غیر نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانه (دامنه میان چارکی) برای خلاصه سازی استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. دامنه تغییرات (ماکزیمم و مینیمم) نیز گزارش خواهد شد. از جداول پیشایندی نیز در صورت وجود نقاط برش مناسب برای تعیین فراوانی (درصد) سطوح مختلف وضعیت اختلال شناختی استفاده خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. -تعیین وضعیت افسردگی در میان سالمندان ساکن شهرستان تبریز توضیح کامل روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها: برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانگین (انحراف معیار) و در صورت غیر نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانه (دامنه میان چارکی) برای خلاصه سازی استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. دامنه تغییرات (ماکزیمم و مینیمم)، تعداد آیتم­های ابعاد و میانگین نمرات نرمال شده هر یک از ابعاد وضعیت افسردگی و همچنین نمره کل وضعیت افسردگی نیز گزارش خواهد شد. از جداول پیشایندی نیز در صورت وجود نقاط برش مناسب برای تعیین فراوانی (درصد) سطوح مختلف وضعیت افسردگی استفاده خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. -تعیین وضعیت بهزیستی روانی در میان سالمندان ساکن شهرستان تبریز توضیح کامل روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها: برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانگین (انحراف معیار) و در صورت غیر نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانه (دامنه میان چارکی) برای خلاصه سازی استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. دامنه تغییرات (ماکزیمم و مینیمم) نیز گزارش خواهد شد. از جداول پیشایندی نیز در صورت وجود نقاط برش مناسب برای تعیین فراوانی (درصد) سطوح مختلف وضعیت بهزیستی روانی استفاده خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. -تعیین وضعیت سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی بر اساس مشخصات جمعیت شناسی سالمندان ساکن شهرستان تبریز برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانگین (انحراف معیار) و در صورت غیر نرمال بودن توزیع متغیر کمی از میانه (دامنه میان چارکی) به منظور خلاصه سازی وضعیت سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی بر اساس مشخصات جمعیت شناسی در میان سالمندان ساکن شهرستان تبریز استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. برای مقایسه میان وضعیت سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی در سطوح مختلف مشخصات جمعیت شناسی از مدلسازی خطی عمومی به منظور کنترل اثر مخدوشگرها استفاده خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. -تعیین ارتباط بین سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت ، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی سالمندان ساکن شهرستان تبریز برای دستیابی به هدف فوق در صورت نرمال بودن توزیع متغیرها از آزمون همبستگی پیرسون و در صورت غیر نرمال بودن آنها از آزمون ضریب همبستگی اسپرمن به منظور بررسی ارتباط استفاده خواهد شد. برای سنجش نرمال بودن توزیع داده­ها آزمون کلموگروف اسمیرنوف با تصحیح لی لی فورس به همراه ضرایب چولگی و کشیدگی بکار گرفته خواهد شد. از آزمون همبستگی جزیی نیز به منظور بررسی ارتباط ناب دو-دویی میان متغیرها با کنترل اثر سایر متغیرهای موجود استفاده خواهد شد. داده­ها با استفاده از نرم افزار IBM SPSS Statistics (Version 24) تجزیه و تحلیل و سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته خواهد شد. |
| چکیده انگلیسی طرح | Comparing health promoting lifestyle and psychological well-Being among the elderly living in Tabriz city and its rural areas. 2019 |
| کلمات کلیدی | سبک زندگی: تعریف نظری: سبک زندگی شیوه مختص هر فرد جهت دستیابی به اهداف غایی خود در زندگی، مواجه شدن با امور مهم زندگی و یا اجتناب نمودن از آنهاست(42). سبک زندگی سالم کلیه رفتارهایی است که سبب پیشگیری از بیماری و صدمه، حفظ سلامتی و ارتقاء آن می شود مثل رژیم غذایی مناسب، ورزش، کنترل استرس، فعالیت های اجتماعی و مولد، اوقات فراغت، فعالیت های روزمره زندگی، خودداری از رفتارهای پرخطر (مصرف دخانیات، الکل، سوءمصرف دارو، رفتارهای جنسی ناسالم ) و پیشگیری از حوادث(43). تعریف عملی: در این مطالعه منظور از سبک زندگی اندازه گیری ابعاد (فعالیت فیزیکی، تغذیه، کنترل استرس، استعمال دخانیات، رعایت اصول ایمنی ) سالمندان می باشدکه با پاسخگویی به سوالات مطرح شده در پرسشنامه سبک زندگی پندر و نمره کسب شده در این پرسشنامه خواهد بود. سالمند تعریف نظری: سالمند را از دیدگاه های مختلف تقویمی، بیولوژیک، روانی، اجتماعی، عملکردی و......تعریف میکنند. به طور کلی فرد سالمند فردی است که در اثر گذشت زمان و فرآیند فیزیولوژیک سالمندی دچار افت عملکردی و تغییرات وابسته به سن شده است(44). تعریف عملی: در این پژوهش منظور افراد 60 سال و بالاتر است. که این مورد با استفاده از تاریخ تولد ذکر شده در کارت ملی یا شناسنامه فرد سالمند تعیین خواهد گردید. نقائص شناختی تعریف نظری: اشکال در دانستن، فهم و تفسیر واقعیت شامل اختلال در بازشناخت و شناسایی اشیا و افراد، نقص در قضاوت و استدلال، ناتوانی در تفکر انتزاعی و به یاد آوردن و درک، به اضافه مشکلاتی در به کار بردن زبان و انجام محاسبه(45). تعریف عملی: ابعاد مختلف عملکرد شناختی توسط پرسشنامه معاینه مختصر شناختی یا MMSE مورد بررسی قرار خواهد گرفت و ملاک پاسخ های فرد سالمند به این پرسشنامه و نمره کسب شده خواهد بود. افسردگی تعریف نظری: اختلال افسردگی شامل دوره زمانی دوهفته ای است که همزمان با آن رفتاری افسرده یا تمایل نداشتن یا فقدان احساس لذت تقریباً در همه کارها وجود دارد. همچنین فرد باید حداقل چند نشانه دیگر از جمله تغییر در اشتها یا وزن، خواب و کارهای روانی حرکتی، کاهش نیرو، احساس بی ارزشی یا گناه، مشکل در تفکر، عدم تمرکز در تصمیم گیری، افکار عودکننده درباره مرگ و خودکشی، طرح نقشه یا اقدام به خودکشی را داشته باشد(46). تعریف عملی: پاسخ های فرد به پرسشنامه ده سوالی CES-D و نمره کسب شده در این پرسشنامه. بهزیستی روانشناختی تعریف نظری: بهزیستی روانشناختی جزو روانشناختی کیفیت زندگی است که به عنوان درک افراد از زندگی در حیطه رفتارهای هیجانی، عملکردهای روانی و ابعاد سلامت روان تعریف شده است(47). تعریف عملی: مجموعه پاسخ های فرد سالمند به پرسشنامه بهزیستی روانی whoo و نمره کسب شده در این پرسشنامه خواهد داد. |
| ذینفعان نتایج طرح | الف) سالمندان از ذینفعان مطالعه پیش رو خواهند بود با توجه به اینکه ارائه خدمات روانشناختی به سالمندان می تواند عامل موثری در اتخاذ تصمیمات بالینی و اداره مشکلات این افراد به منظور ارتقاء کیفیت زندگی آنان باشد؛ نتایج پژوهش می تواند در بکارگیری خدمات مورد نظر جهت ارتقاء کیفیت زندگی سالمندان مفید واقع شود. ب) برنامه ریزان و ساستگزاران بهداشتی در حوزه سالمندی از دیگر ذینفعان این مطالعه بشمار می آیند. زیرا انجام مطالعات بنیادی که زمینه ساز شناخت عوامل موثر بر سلامت و کیفیت زندگی می باشند می توانند در ارائه خدمات با توجه به نیازها و مسائل گروه هدف به صورتی مطلوب مورد استفاده قرار گیرد و در ارتقا شاخص های سلامت در سطح وسیع موثر واقع گردد. ج) جوانان و افرادی که در سنین کمتر از سن سالمندی قرار دارند نیز را می توان به عنوان دیگر ذینفعان مطالعه قلمداد کرد. این گروه با نتایج حاصل از مطالعه و بهره گیری از سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های بهداشتی در جامعه بر اساس مطالعات، زمینه لازم برای برنامه ریزی در جهت نیل به سالمندی موفق را کسب خواهند نمود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فاطمه باختری اقدم | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| زینب کریمی | همکار اصلی |
| شهاب پاپی | مجری دانشجویی(کمیته تحقیقات دانشجویی) |
| ندا گیلانی | همکار اصلی |
| سمیرا عبدالعلی زاده ایل | همکار اصلی |
| سمانه نوروزی | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر تغییر شیوه زندگی به سوی سبک زندگی سالم بر سلامت جسمی و روانی سالمندان موثر است.متن خبر سبک زندگی سالمندان بر میزان سلامت روحی و جسمی آنها تاثیر داشته و سبب تغییر الگوی ارتباطی یا حضور آنان در فعالیت های اجتماعی می شود در نتیجه با توجه به ویژگی خاص دوره سالمندی و نیاز های این دوران توجه به بهزیستی ، سلامت روان و روش زندگی سالمندان اهمیت بسزایی دارد. این مطالعه برروی 428 نفر از سالمندان ساکن شهر تبریز و ساکن روستاهای تبریز در مورد سبک زندگی ارتقاء دهنده سلامت ، اختلال شناختی، افسردگی و بهزیستی روانی انجام شده است. سالمندان به روش تصادفی و با رضایت آگاهانه وارد مطالعه شدند. جمع آوری اطلاعات از طریق تکمیل پرسشنامه ها به روش مصاحبه توسط پرسشگر صورت پذیرفت. یافته های مطالعه نشان داد سبک زندگی سالم با وضعیت شناختی سالمندان ساکن روستا و میزان افسردگی در آنان مرتبط است و سبک زندگی سالم با افسردگی رابطه معکوس دارد. همچنین نتایج مطالعه نشان داد سبک زندگی ارتقا دهنده سلامت بر بهزیستی روانشناختی سالمندان ساکن شهر موثر می باشد. با توجه به نتایج مطالعه پیشنهاد می شود که مداخلات در خصوص ارتقا سبک زندگی سالم در میان ساکنین سالمند شهر و روستا برنامه ریزی گردد و مطالعات بیشتری در این خصوص انجام پذیرد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
