فراوانی پلی¬مورفیسم¬های ژنتیکی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروز اولیه: یک مطالعه¬ی مورد-شاهدی
Frequency of genetic polymorphism in postmenopausal women with and without primary osteoporosis:a case-control study.
مجریان: عزیزه فرشباف خلیلی
خلاصه روش اجرا: پژوهش حاضر یک مطالعه مورد-شاهدی است که با هدف مقایسه فراوانی پلی¬مورفیسم¬های ژنتیکی و Micro-RNA های التهابی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به پوکی استخوان اولیه در شهر تبریز اجرا خواهد شد. افراد گروه مورد 120 زن یائسه مبتلا به پوکی استخوان اولیه در گروه سنی 65-50 سال است و افراد گروه کنترل 120 زن یائسه غیرمبتلا به پوکی استخوان در همان گروه سنی دارای پرونده در مراکز سلامت شهر تبریز که پس از همسان سازی انتخاب خواهند شد. پس از تایید مطالعه توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز، شرکت کنندگان حائز شرایط با رعایت معیارهای ورود و عدم ورود به مطالعه انتخاب و پس از همسان¬سازی از نظر سن(55-50)، (60-56)، (65-61) و شاخص توده بدنی (BMI= Body Mass Index) (نرمال، اضافه وزن، چاق)، وارد مطالعه خواهند شد شهر تبریز دارای 87 مرکز سلامت است که مشخصات تمامی زنان یائسه تحت پوشش در این مراکز موجود می¬باشند. امکان دسترسی به مشخصات زنان یائسه تحت پوشش 87 مرکز شهر تبریز به صورت یکجا در سامانه سیب از طریق مرکز بهداشت شهرستان تبریز وجود دارد که پژوهشگر بعد از معرفی خود، لیست کلیه زنان یائسه در سنین 50 تا 65 سال را همراه با نام مرکز تحت پوشش، شماره تلفن و آدرس آنها از شماره 1 تا فرد آخر از مرکز بهداشت شهرستان تبریزخواهد گرفت و به صورت تصادفی ساده از بین این افراد با استفاده از وب سایت www.random.org به تعداد 500 نفر انتخاب خواهد کرد تا از بین آنها 120 نفر فرد مبتلا و 120 نفر فرد غیر مبتلا به استئوپروز شناسایی و بررسی¬های لازم انجام شود. در صورت عدم دسترسی به حجم مورد نظر نمونه¬گیری مجدد بر اساس نیاز انجام خواهد شد.. سپس با زنان یائسه منتخب تماس تلفنی گرفته، مختصری از اهداف و روش اجرای پژوهش توضیح داده خواهدشد و معیارهای مطالعه بررسی خواهند شد در صورت حایز شرایط بودن و تمایل به شرکت در مطالعه از آنها درخواست خواهد شد که در زمان معین در مرکز تحقیقات طب فیزیکی و توانبخشی حضور داشته باشند، در جلسه حضوری اهداف پژوهش کاملاً توضیح داده خواهدشد و معیارهای مطالعه مجدد بررسی خواهند شد. در صورت حایز شرایط بودن، رضایت نامه اگاهانه کتبی اخذ خواهدشد و پرسشنامه¬های مشخصات فردی-اجتماعی، توسط خود مشارکت کننده و یا در صورت بیسواد بودن با کمک یکی از افراد خانواده تکمیل خواهد شد. 10 سی¬سی نمونه خون برای انجام آزمایشات ژنتیکی شامل پلی¬مورفیسم های ژنتیکی ژنهای مطرح در استئوپروز گرفته خواهد شد و به آزمایشگاه¬های مربوطه ارسال خواهد شد. سپس زن یائسه برای انجام DEXA(Dual-energy X-ray absorptiometry) بعد از انجام هماهنگی¬های لازم به کلینیک تراکم استخوان مرکز آموزشی-درمانی سینا ارجاع داده خواهد شد. تفسیر و تشخیص نهایی استئوپروز توسط متخصص غدد و داخلی انجام خواهد شد. بعد از جمع¬آوری اطلاعات داده¬ها با استفاده از نرم¬افزار spss نسخه 21 و آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد و شاخص¬های مرکزی و پراکندگی و آمار تحلیلی شامل آزمون¬های مجذور کای، آزمون دقیق فیشر، رگرسیون لجستیک تک متغیره و چندمتغیره برای مقایسه مشخصات فردی-اجتماعی، مشخصات مامایی و پزشکی، و پلی¬مورفیسم های ژنتیکی استفاده خواهد شد. در این مطالعه مقدار Pکمتر از 05/0 معنیدار در نظر گرفته خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 62125 |
| عنوان فارسی طرح | فراوانی پلی¬مورفیسم¬های ژنتیکی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروز اولیه: یک مطالعه¬ی مورد-شاهدی |
| عنوان لاتین طرح | Frequency of genetic polymorphism in postmenopausal women with and without primary osteoporosis:a case-control study. |
| نوع طرح | گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | مراقبت و مدیریت در اختلالات جسمی (با تاکید بر استئوپروز) و روانی شایع در سالمندی |
| نوع مطالعه | مطالعه مورد/شاهد ( Case - Control ) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | استئوپروز یکی از شایعترین بیمارهای متابولیک استخوان است. استئوپروز اولیه ناشی از علل یائسگی و پیری است. بیش از 200 میلیون نفر در سراسرجهان مبتلا به استئوپروز هستند که انتظار می¬رود تا سال 2050، در زنان 240 درصد افزایش یابد. توده استخوانی در زنان در تمام گروههای سنی بهطور قابل ملاحظهای کمتر از مــردان هم سن و همنژادشان است. میزان کاهش توده استخوانی پس از 40 سالگی کمتر از 1 درصد در سال و پس از یائسگی حدود2درصد (در افراد افورکتومی شده حدود 5%) میباشد. یکی از اهداف «بهـداشت بـرای همه در قـرن 21، «ارتقاء کیفیت زندگـی میباشد. زنان سالخورده بخشی پرارزش و مهم از منابع انسانی جامعه هستند و سلامتی آنان در سالهای پس از یائسگی همانند قبل آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. با توجه به اینکه پاتوژنز استئوپروز پیچیده و حاصل تعامل عوامل ژنتیکی و فاکتورهای محیطی است، تاکنون مطالعات متعددی برای یافتن ژن¬های موثر در استئوپروز و شکستگی های استخوانی انجام گرفته است. بر اساس یافته¬های مطالعات(Genome-Wide Association Studies) GWAS، پنج ژن اصلی مرتبط با استئوپروز شامل OPG، RANKL، LRP5، ESR1 و ZBTB40 معرفی شده¬اند. با توجه به این که بر اساس جستجوی پژوهشگر مطالعه¬ای در منطقه ما در مورد ارتباط بین پلی¬مورفیسم¬های ژن های اصلی دخیل در استئوپورز در زنان یائسه مبتلا و غیر مبتلا به استئوپروز انجام نشده است، لذا مطالعه حاضر با هدف مقایسه فراوانی پلی¬مورفیسم¬های ژنتیکی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به پوکی استخوان اولیه انجام خواهد شد تا بتوان اطلاعات مفیدی جهت اقدامات پیشگیری کننده به موقع استئوپروز اولیه در این زنان فراهم نمود. |
| اهداف اختصاصی | |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | استئوپورز (Osteoporosis) تعریف نظری: بنــا بــه تعریــف کنفــرانس Consensus در ســال 1993 استئوپروز یک بیماری سیستمیک اسکلتال همـراه بـا کـاهش توده استخوانی و تغییرات میکروسـکوپی در بافـت اسـتخوانی همـراه با افزایشFragility و خطر شکستگی میباشد (46). ایـن تعـریف در کنفـرانس انستیتوی ملی بهداشـت آمریکـا بـدین صورت تغییـر کرده است: یک بیماری اسکلتال با اختلال در قـدرت اسـتخوان، کـه منجر بـه استعداد فرد در افزایش خطـر شکسـتگی اسـتخوان همراه میشود میباشد. قدرت استخوان انعکاس دو خصوصـیت عمـده دانسیته و کیفیت استخوان میباشد (47). تعریف عملی: در مطالعه حاضر برای بررسی استئوپروزیس در زنان یائسه از دانسیتومتری با روش DXA (Dual-energy X-ray absorptiometry) استفاده خواهدشد. این کار توسط متخصص سونوگرافی و رادیولوژی در کلینیک بیمارستان سینا انجام خواهدشد. تمامی اندازه¬گیریها توسط یک کارشناس مشخص انجام می¬شود. در سنجش تراکم استخوان، معیارهای شاخص T(تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و حد متوسط توده استخوان در بزرگسالان جوان) و شاخص Z (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و میزان متوسط توده استخوان در همان سال و همان وزن) و BMD تراکم معدنی استخوان بر حسب g/cm3سنجیده می¬شود.برطبق ضوابط سازمان بهداشت جهانی معیار T بیشتر از ۱- حالت طبیعی محسوب میشود و بین ۱- و 5/2- دلیل استئوپنی و کمتر از 5/2- دلیل پوکی استخوان است (در این حالت تراکم استخوان برابر با 5/2 انحراف معیار زیر میانگین یک جوان ۳۰ ساله مرد یا زن است). یائسگی(Menopause) تعریف نظری: منوپوز یایائسگی به قطع دائمی تخمکگذاری به علت فقدان عملکرد تخمدان اطلاق میگردد. سن فیزیولوژیک یائسگی، بین 55-45 سال با متوسط 5/52 میباشد (7). تعریف عملی: در این مطالعه، زنان یائسه با سن 65-50 که حداقل به مدت 12 ماه دچار آمنوره باشند، وارد مطالعه خواهند شد. SNP: پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی را گویند (15). Polymorphism: واریانت¬های ژنتیکی هستند که آلل نادر آنها در یک جمعیت، با فراوانی حداقل ۱% رخ می¬دهد، بدون اینکه اهمیت عملکردییا پاتوژنتیک آنها مد نظر باشد (48). Polymerase Chain Reaction (PCR): واکنش زنجیره ای پلیمراز را گویند که به منظور کلونسازی قطعه¬ای از DNA مورد نظر بکار می¬رود (49). ژن LRP5: ژن LRP5 انسانی روی کروموزوم 11q13.4قرار گرفته و شامل 22 اینترون و 23 اگزون بوده و تقریباkb 160 است. پروتئین LRP5(Lipoprotein receptor-related protein 5) که توسط این ژن کد گذاری می¬شود، عضوی از گیرنده¬های لیپوپروتئینی با دانسیته پایین می باشد و در بسیاری از بافت ها از جمله بافت استخوان ترشح می¬شود. LRP5 تاثیر زیادی بر مسیر سیگنالینگ Wntداشته که ارتباط نزدیکی با تنظیم رشد و تمایز استئوبلاست¬ها، از طریق کنترل توده استخوانی به همراه متابولیسم استخوان دارد (21). ژن ESR1 : این ژن روی کروموزوم 6q25.1 قرار دارد و مسئول کدگذاری گیرنده استروژن α (ERα) می¬باشد. این گیرنده در استئوبلاست ها و استئوکلاست¬ها بیان می¬شود. نقش احتمالی این گیرنده در هموستاز استخوان تحت بررسی می¬باشد. این گیرنده یکی از واسطه¬های اصلی پاسخ هورمونی در بافت¬های حساس به استروژن می¬باشد. مجموعه استروژن و ESR1 مسئول اولیه تنظیم مسیرهای سیگنالینگ سلولی به همراه توده استخوانی در سیستم اسکلتی می¬باشد (50، 51). ژن OPG : روی کروموزوم 8q24 واقع شده است. این ژن دارای 5 اگزون می باشد و kb29 از ژنوم انسانی را به خود اختصاص می¬دهد. محصول این ژن یک گلیکوپروتئین ترشحی از خانواده رسپتور فاکتور نکروز کننده تومور است. OPG مهار کننده رقابتی تمایز و فعالیت استئوکلاستها است و موجب مهار مراحل پایانی تشکیل استئوکلاست ها و القای آپوپتوز آن ها می¬شود و نقش کلیدی در بازسازی استخوان دارد (15). ژن RANKL : موقعیت ژن RANKL روی کروموزوم 13q14.11 قرار دارد و محصول این ژن، پروتئین RANKL (Receptor activator of nuclear factor kB ligand) می باشد. پروتئین RANKL عضو خانواده فاکتور نکروز توموری است و نقش مهمی در تشکیل استئوکلاست و جذب استخوانی دارد. اتصال این پروتئین به گیرنده خود(RANK) در غشای استئوکلاست ها باعث تسریع تمایز و فعال شدن استئوکلاست ها می¬شود. ولی پروتئین OPG ترشح شده توسط استئوبلاست ها، مانع اتصال پروتئین RANKL به گیرنده RANK شده و باعث محدود شدن تشکیل استئوکلاست می¬شود (13). ژن ZBTB40 : این ژن روی کروموزوم 1q36.12 قرار گرفته و حاوی 20 اگزون است. پروتئین ZBTB40 (the zinc finger and BTB domain containing 40 gene, ZBTB40) محصول این ژن می باشد. تا به امروز نقش بیولوژیکیZBTB40 در سلامتی انسان ناشناخته است و طبق نتایج مطالعات قبلی پلی مورفیسم ژن ZBTB40 با افزایشBMD مرتبط است (27). تعریف عملی: جهت استخراج DNA و انجام آنالیزهای مولکولی، در ابتدای مطالعه 10 سی سی (مقدار لازم برای انجام همه ازمایشات) نمونه خون وریدی در حالت ناشتا گرفته خواهد شد. 2 سی سی نمونه خون تام هر فرد در لوله¬های درب¬دار حاوب EDTA (CBC تیوب) جمع-آوری و تا زمان انجام آزمایش در دمای 70- درجه سانتی¬گراد نگهداری خواهد شد. پلی مورفیسم ژن¬های مورد بررسی به روش PCR-RFLP بررسی خواهد شد. روش PCR-RFLP روشی برای شناسایی یک ردیف اختصاصی از بازها در مولکول DNA با استفاده از آنزیم¬های آندونوکلئاز می¬باشد و شامل استخراج DNA، تکثیر قطعات ژن¬های مورد نظر با روش PCR، شناسایی پلی¬مورفیسم¬های تک نوکلئوتیدی به وسیله RFLP و تعیین ژنوتیپ است. |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح کلیه زنان یائسه، افراد مبتلا به استئوپروزیس، ارائه دهندگان مراقبت¬های بهداشتی-درمانی، سیاستگزاران و برنامه¬ریزان می¬باشد و نتایج این تحقیق می¬تواند در راستای ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه مورد استفاده تمامی گروههای هدف ذکر شده باشد. نتایج این تحقیق تصویری جامع از وضعیت استئوپروزیس و عوامل مرتبط با آن در جامعه پژوهش را در اختیار سیاستگزاران و برنامه¬ریزان سلامت قرار خواهد داد. همچنین در صورت تاثیر مداخلات درمانی بر استئوپروزیس می¬توان اقدامات و توصیه¬های درمانی و پیشگیرانه برای گروه¬های آسیب-پذیر انجام داد. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عزیزه فرشباف خلیلی | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| سید کاظم شکوری بیلانکوهی | همکار اصلی |
| علیرضا استاد رحیمی | همکار اصلی |
| صفر فرج نیا | همکار اصلی |
| مژگان میرغفوروند | همکار اصلی |
| هانیه صالحی پورمهر | همکار اصلی |
| ندا دولت خواه | همکار اصلی |
| فاطمه تمجید | همکار اصلی |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر مکمل روغن سیاهدانه و زردچوبه می توانند سطوح پلاسمایی ژن های مرتبط در استخوان سازی را در زنان یائسه با تراکم استخوان پایین افزایش می دهند..متن خبر این مطالعه با هدف بررسی اثر مکمل زردچوبه، و روغن سیاهدانه بر سطوح پلاسمایی ژن های مرتبط در استخوان سازی در زنان یائسه با توده استخوانی پایین انجام شد. این کارآزمایی بالینی بر روی 120 زن یائسه در سیستم بهداشت و درمان تبریز-ایران انجام شد. زنان به طور تصادفی به چهار گروه 30 نفره تقسیم شدند: (الف) مکمل زردچوبه و دارونمای روغن سیاهدانه، (ب) روغن سیاهدانه (1000 میلی گرم) و دارونمای زردچوبه، (ج) مکمل زردچوبه (80 میلی گرم) و روغن سیاهدانه (1000 میلی گرم) و (د) هر دو دارونما. در پایان مداخله، سطح بیان یکی از ژن های مرتبط در استخوان سازی (miRNA-21) به طور معنیداری بین چهار گروه و بین گروههای روغن سیاهدانه و دارونما تغییر کرد. همچنین بیان آن در دو گروه دریافت کننده روغن سیاهدانه و زردچوبه به طور معنی داری افزایش یافت. این یک یافته امیدبخش برای استفاده از روغن سیاه دانه و زردچوبه برای پیشگیری و مدیریت پوکی استخوان محسوب می گردد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر روغن سیاهدانه و نانو میسل کورکومین می توانند سطح بیان miRNA-21 را در زنان یائسه با تراکم استخوان پایین افزایش دهند.متن خبر این مطالعه با هدف بررسی اثر نانو میسل کورکومین، و روغن سیاهدانه بر سطوح پلاسمایی miR-21، miR-422a و miR-503 در زنان یائسه با توده استخوانی پایین انجام شد. این کارآزمایی بالینی تصادفی سه سو کور کنترل شده با دارونما بر روی 120 زن یائسه از سیستم بهداشت و درمان تبریز-ایران انجام شد. زنان به طور تصادفی به چهار گروه 30 نفره تقسیم شدند: (الف) نانو میسل کورکومین (80 میلی گرم) و دارونمای روغن سیاهدانه، (ب) روغن سیاهدانه (1000 میلی گرم) و دارونمای کورکومین، (ج) نانو میسل کورکومین (80 میلی گرم) و روغن سیاهدانه (1000 میلی گرم) و (د) هر دو دارونما (حاوی سلولز میکروکریستالی). در پایان مداخله، سطح بیان miRNA-21 به طور معنیداری بین چهار گروه و بین گروههای روغن سیاهدانه و دارونما تغییر کرد. همچنین بیان آن در دو گروه دریافت کننده روغن سیاهدانه و نانو میسل کورکومین به طور معنی داری افزایش یافت. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
