بررسی روایی پرسشنامه بسامد خوراک مورد استفاده در طرح کوهورت کشوری جهت ارزیابی وضعیت دریافت غذایی فولات و ویتامین B12 بر پایه فولات و ویتامین B12 سرم و فولات گلبول قرمز در افراد بزرگسال به ظاهر سالم
Validation of a food frequency questionnaire used in national cohort study to assess dietary intake of folate and vitamine B12 against serum folat , vitamine B12 and red blood cell folate in healthy adults
مجریان: علیرضا استاد رحیمی
خلاصه روش اجرا: ظهور بیماری های مزمن به عنوان چالش بزرگ بهداشت جهانی بلا منازع است. در گزارش سال 2010 سازمان بهداشت جهانی، بیماری های مزمن شامل بیماری های قلبی عروقی، دیابت، انواع سرطان ها و بیماری های مزمن تنفسی، مسئول حدود دو سوم از مرگ و میرهای جهانی بود. بار این بیماری ها به طور نامتناسبی در میان کشورها و جمعیت های با درآمد پایین در حال افزایش است. به طوری که پیش بینی شده است در بین سال های 2010 و 2020، مرگ و میرهای ناشی از بیماری های مزمن تا 15 درصد افزایش خواهد یافت. تقریباٌ نصف مرگ و میرهای ناشی از بیماری های مزمن در کشورهای با درآمد پایین و متوسط در افراد زیر 30 سال و 30 درصد در افراد زیر 60 سال رخ می دهد که عواقب بالقوه ی جدی روی بهره وری و توسعه اجتماعی اقتصادی دارد. در کشور ما ایران نیز در سال 2012، 76 درصد از کل مرگ و میرها ناشی از بیماری های مزمن بود که 46 درصد آن ها ناشی از بیماری های قلبی عروقی، 13 درصد ناشی از سرطان ها، 11 درصد ناشی از سایر بیماری های مزمن، 4 درصد ناشی از بیماری های مزمن تنفسی و 2 درصد ناشی از دیابت بود. بسیاری از بیماری های مزمن نتیجه چهار عامل خطر رفتاری شامل روش زندگی نادرست ، عدم فعالیت بدنی، رژیم غذایی ناسالم و استفاده نادرست از الکل می باشند که منجر به چهار تغییر متابولیک یا فیزیولوژیک اساسی شامل فشار خون بالا، اضافه وزن/چاقی، افزایش گلوکز خون و افزایش کلسترول می شوند. از بین عوامل ذکر شده رژیم غذایی یکی از مهمترین عوامل موثر در افزایش بروز بیماریهای مزمن می باشد از این رو در مطالعات زیادی عوامل رژیم غذایی بررسی می شود. اما از سوی دیگر یکی ازبزرگترین چالشهایی که مطالعات اپیدمیولوژیکی در ارتباط بین رژیم غذایی و بیماری های مزمن با آن مواجه می شوند، عدم صحت اطلاعات جمع آوری شده از پرسشنامه های بسامد خوراک، 24 ساعت یادآمد و ثبت غذایی می باشد. در مطالعات اپیدمیولوژیک، پرسشنامه بسامد خوراک( Food Frequency Questionnare ) معمولا مناسبترین روش ارزیابی برنامه غذایی در طولانی مدت می باشد. کاربرد آسان، هزینه نسبتا کم و تخمین نسبتا سریع از دریافت های معمول افراد، FFQ را به یک ابزار کاملا کاربردی مبدل کرده است. علاوه بر این، FFQ قادر به رتبه بندی افراد بر اساس توزیع دریافت می باشد. به طوری که افراد با دریافت های پایین می توانند از افراد با دریافت های بالا جدا شوند. بنابراین در ارزیابی وضعیت دریافت مواد مغذی و گروه های غذایی مصرفی در جوامع مطالعاتی، FFQ می تواند در ارائه داده های مفید در یک دوره طولانی مدت کاربرد فراوانی داشته باشد. همانند سایر روش های ارزیابی برنامه غذایی، FFQ نیز تحت تأثیر خطاهای تصادفی و سیستماتیک می باشد که منجر به عدم ارائه مقادیر واقعی دریافت می گردد. از آن جایی که تخمین غیر واقعی دریافت برنامه غذایی منجر به درک نادرست از ارتباط بین عوامل تغذیه ای و بیماری ها می گردد، ارزیابی اعتبار FFQ برای تعیین رابطه صحیح بین رژیم غذایی با بیماری ها و در نتیجه ارائه توصیه های صحیح تغذیه ای امری ضروری می باشد. در سال های اخیر فاکتورهای بیوشیمیایی به دلیل ارزیابی بی طرفانه موادمغذی دریافتی و به دلیل اینکه خطای اندازه گیری آن ها مستقل از خطاهای روش آزمون می باشد، به طور گسترده ای در مطالعات اعتبارسنجی مورد استفاده قرار گرفته اند. فولات و ویتامین B12 ازجمله ویتامین های محلول در آب می باشند. دریافت کافی این دو ویتامین نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از بیماریهای مزمن و پیش رونده مانند بیماری های قلبی عروقی و انواع سرطان ها دارد و به عنوان یکی از موضوعات مهم سلامت عمومی در نظر گرفته می شود. بررسی روایی FFQ از طریق همسویی مقادیر فولات و ویتامین B12 دریافتی با نشانگرهای زیستی مرتبط مانند سطح سرمی یا پلاسمایی فولات و ویتامین B12و فولات گلبول های قرمز خون از اهمیت ویژه ای در مطالعات متعدد برخوردار بوده است. از آن جمله می توان به نتایج مطالعات دکتر پیروز پناه و همکاران(1390)، Fayet و همکاران(2010)، Baric و همکاران(2008) و (2009)، Owen و همکاران(2007)، Verkeijli-Hagoort و همکاران(2007)، Yen و همکاران(2003)، Shuibi و همکاران(2008)، Sauvageot و همکاران(2013)، Chiu و همکاران(2012)، اشاره کرد که همگی همبستگی معنی داری بین دریافت غذایی فولات و ویتامین B12 با سطوح سرمی این دو ویتامین و سطح فولات گلبول های قرمز خون نشان دادند. بنابراین با توجه به اهمیت فولات و ویتامین B12 در پیشگیری از بسیاری از بیماری های مزمن و پیش رونده از جمله بیماری های قلبی و عروقی و برخی سرطان ها و با توجه به اینکه FFQ که روایی آن در جمعیت ایرانی برای بررسی وضعیت دریافت متوسط روزانه فولات و ویتامین B12 در افراد به ظاهر سالم وجود نداشته است، مطالعه حاضر با هدف بررسی روایی FFQ برای فولات و ویتامین B12 دریافتی با استناد به سطوح سرمی فولات و ویتامین B12 و سطح فولات گلبول های قرمز خون در یک جامعه نمونه از افراد به ظاهر سالم خامنه از توابع شهرستان شبستر طراحی شده است.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 62040 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی روایی پرسشنامه بسامد خوراک مورد استفاده در طرح کوهورت کشوری جهت ارزیابی وضعیت دریافت غذایی فولات و ویتامین B12 بر پایه فولات و ویتامین B12 سرم و فولات گلبول قرمز در افراد بزرگسال به ظاهر سالم |
| عنوان لاتین طرح | Validation of a food frequency questionnaire used in national cohort study to assess dietary intake of folate and vitamine B12 against serum folat , vitamine B12 and red blood cell folate in healthy adults |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | پیشگیری، اپیــدمیولوژی، درمان و بازتوانی بیماریهای قلبی- عروقی |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 24 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | با توجه به اهمیت فولات و ویتامین B12 در پیشگیری از بسیاری از بیماری های مزمن و پیش رونده از جمله بیماری های قلبی و عروقی و برخی سرطان ها و با توجه به اینکه FFQ که روایی آن در جمعیت ایرانی برای بررسی وضعیت دریافت متوسط روزانه فولات و ویتامین B12 در افراد به ظاهر سالم وجود نداشته است، مطالعه حاضر با هدف بررسی روایی FFQ برای فولات و ویتامین B12 دریافتی با استناد به سطوح سرمی فولات و ویتامین B12 و سطح فولات گلبول های قرمز خون در یک جامعه نمونه از افراد به ظاهر سالم خامنه از توابع شهرستان شبستر طراحی شده است. |
| اهداف اختصاصی | تعیین ارتباط بین مقادیر فولات غذایی دریافتی بر اساس پرسشنامه بسامد خوراک با سطوح سرمی فولات و فولات گلبول قرمز خون -تعیین ارتباط بین مقادیر ویتامین B12 غذایی دریافتی بر اساس پرسشنامه بسامد خوراک با سطوح سرمی ویتامین B12 -تعیین روایی پرسشنامه بسامد خوراک مورد استفاده در این مطالعه جهت ارزیابی وضعیت دریافت غذایی فولات بر پایه فولات سرم و گلبول قرمز -تعیین روایی پرسشنامه بسامد خوراک مورد استفاده در این مطالعه جهت ارزیابی وضعیت دریافت غذایی ویتامین B12 بر پایه مقادیر سرمی B12 |
| چکیده انگلیسی طرح | ظهور بیماری های مزمن به عنوان چالش بزرگ بهداشت جهانی بلا منازع است. در گزارش سال 2010 سازمان بهداشت جهانی، بیماری های مزمن شامل بیماری های قلبی عروقی، دیابت، انواع سرطان ها و بیماری های مزمن تنفسی، مسئول حدود دو سوم از مرگ و میرهای جهانی بود. بار این بیماری ها به طور نامتناسبی در میان کشورها و جمعیت های با درآمد پایین در حال افزایش است. به طوری که پیش بینی شده است در بین سال های 2010 و 2020، مرگ و میرهای ناشی از بیماری های مزمن تا 15 درصد افزایش خواهد یافت. تقریباٌ نصف مرگ و میرهای ناشی از بیماری های مزمن در کشورهای با درآمد پایین و متوسط در افراد زیر 30 سال و 30 درصد در افراد زیر 60 سال رخ می دهد که عواقب بالقوه ی جدی روی بهره وری و توسعه اجتماعی اقتصادی دارد. در کشور ما ایران نیز در سال 2012، 76 درصد از کل مرگ و میرها ناشی از بیماری های مزمن بود که 46 درصد آن ها ناشی از بیماری های قلبی عروقی، 13 درصد ناشی از سرطان ها، 11 درصد ناشی از سایر بیماری های مزمن، 4 درصد ناشی از بیماری های مزمن تنفسی و 2 درصد ناشی از دیابت بود. بسیاری از بیماری های مزمن نتیجه چهار عامل خطر رفتاری شامل روش زندگی نادرست ، عدم فعالیت بدنی، رژیم غذایی ناسالم و استفاده نادرست از الکل می باشند که منجر به چهار تغییر متابولیک یا فیزیولوژیک اساسی شامل فشار خون بالا، اضافه وزن/چاقی، افزایش گلوکز خون و افزایش کلسترول می شوند. از بین عوامل ذکر شده رژیم غذایی یکی از مهمترین عوامل موثر در افزایش بروز بیماریهای مزمن می باشد از این رو در مطالعات زیادی عوامل رژیم غذایی بررسی می شود. اما از سوی دیگر یکی ازبزرگترین چالشهایی که مطالعات اپیدمیولوژیکی در ارتباط بین رژیم غذایی و بیماری های مزمن با آن مواجه می شوند، عدم صحت اطلاعات جمع آوری شده از پرسشنامه های بسامد خوراک، 24 ساعت یادآمد و ثبت غذایی می باشد. در مطالعات اپیدمیولوژیک، پرسشنامه بسامد خوراک( Food Frequency Questionnare ) معمولا مناسبترین روش ارزیابی برنامه غذایی در طولانی مدت می باشد. کاربرد آسان، هزینه نسبتا کم و تخمین نسبتا سریع از دریافت های معمول افراد، FFQ را به یک ابزار کاملا کاربردی مبدل کرده است. علاوه بر این، FFQ قادر به رتبه بندی افراد بر اساس توزیع دریافت می باشد. به طوری که افراد با دریافت های پایین می توانند از افراد با دریافت های بالا جدا شوند. بنابراین در ارزیابی وضعیت دریافت مواد مغذی و گروه های غذایی مصرفی در جوامع مطالعاتی، FFQ می تواند در ارائه داده های مفید در یک دوره طولانی مدت کاربرد فراوانی داشته باشد. همانند سایر روش های ارزیابی برنامه غذایی، FFQ نیز تحت تأثیر خطاهای تصادفی و سیستماتیک می باشد که منجر به عدم ارائه مقادیر واقعی دریافت می گردد. از آن جایی که تخمین غیر واقعی دریافت برنامه غذایی منجر به درک نادرست از ارتباط بین عوامل تغذیه ای و بیماری ها می گردد، ارزیابی اعتبار FFQ برای تعیین رابطه صحیح بین رژیم غذایی با بیماری ها و در نتیجه ارائه توصیه های صحیح تغذیه ای امری ضروری می باشد. در سال های اخیر فاکتورهای بیوشیمیایی به دلیل ارزیابی بی طرفانه موادمغذی دریافتی و به دلیل اینکه خطای اندازه گیری آن ها مستقل از خطاهای روش آزمون می باشد، به طور گسترده ای در مطالعات اعتبارسنجی مورد استفاده قرار گرفته اند. فولات و ویتامین B12 ازجمله ویتامین های محلول در آب می باشند. دریافت کافی این دو ویتامین نقش مهمی در پیشگیری از بسیاری از بیماریهای مزمن و پیش رونده مانند بیماری های قلبی عروقی و انواع سرطان ها دارد و به عنوان یکی از موضوعات مهم سلامت عمومی در نظر گرفته می شود. بررسی روایی FFQ از طریق همسویی مقادیر فولات و ویتامین B12 دریافتی با نشانگرهای زیستی مرتبط مانند سطح سرمی یا پلاسمایی فولات و ویتامین B12و فولات گلبول های قرمز خون از اهمیت ویژه ای در مطالعات متعدد برخوردار بوده است. از آن جمله می توان به نتایج مطالعات دکتر پیروز پناه و همکاران(1390)، Fayet و همکاران(2010)، Baric و همکاران(2008) و (2009)، Owen و همکاران(2007)، Verkeijli-Hagoort و همکاران(2007)، Yen و همکاران(2003)، Shuibi و همکاران(2008)، Sauvageot و همکاران(2013)، Chiu و همکاران(2012)، اشاره کرد که همگی همبستگی معنی داری بین دریافت غذایی فولات و ویتامین B12 با سطوح سرمی این دو ویتامین و سطح فولات گلبول های قرمز خون نشان دادند. بنابراین با توجه به اهمیت فولات و ویتامین B12 در پیشگیری از بسیاری از بیماری های مزمن و پیش رونده از جمله بیماری های قلبی و عروقی و برخی سرطان ها و با توجه به اینکه FFQ که روایی آن در جمعیت ایرانی برای بررسی وضعیت دریافت متوسط روزانه فولات و ویتامین B12 در افراد به ظاهر سالم وجود نداشته است، مطالعه حاضر با هدف بررسی روایی FFQ برای فولات و ویتامین B12 دریافتی با استناد به سطوح سرمی فولات و ویتامین B12 و سطح فولات گلبول های قرمز خون در یک جامعه نمونه از افراد به ظاهر سالم خامنه از توابع شهرستان شبستر طراحی شده است. |
| کلمات کلیدی | فولات: اسید فولیک یا فولات( ویتامین B9 ) یکی از ویتامین های گروه B و محلول در آب به شمار می رود که برای بسیاری از اعمال بدن از جمله سیستم عصبی، خون و یاخته ها، حیاتی و اساسی است. این ویتامین، بدن را در مقابل بیماری های قلبی، نقص های مادرزادی، پوکی استخوان و سرطان های مشخصی حفظ می کند. ویتامین B12 : ویتامین B12 یا کوبالامین یکی از انواع ویتامین های گروه B و محلول در آب به شمار می رود که در منابع حیوانی از جمله ماهی، گوشت، تخم مرغ و محصولات لبنی یافت می شود. این ویتامین به درمان بیماری ها و مشکلاتی همچون کم خونی وابسته به کمبود ویتامین B12 ، خستگی، آلزایمر، بیماری های قلبی، سرطان سینه، کلسترول بالای خون و بیماری سلول داسی شکل کمک می کند. پرسشنامه بسامد غذایی: پرسشنامه بسامد غذایی(FFQ ) رایج ترین ابزار ارزیابی رژیم غذایی است که در مطالعات بزرگ اپیدمیولوژیکی استفاده می شود. این پرسشنامه چک لیست محدودی از غذاها و نوشیدنی ها است که با سؤال کردن در مورد تکرر مصرف اقلام غذایی در طول یک دوره زمانی مشخص( برای مثال 6 ماه یا یک سال) به بررسی رژیم غذایی معمول افراد می پردازد. غذاهای فهرست شده باید منابع اصلی مواد مغذی مورد نظر باشند و به طور معمول در جامعه مورد مطالعه مصرف شوند. طول لیست اقلام غذایی می تواند از حدود 20 تا 200 آیتم باشد. اعتبارسنجی: اعتبارسنجی بیان میزان درستی و دقت یک روش اندازه گیری از آنچه که در آن مدعی برای اندازه گیری است، می باشد. این به معنی این است که باید یک روش استاندارد مطلق وجود داشته باشد تا بتوان روش اندازه گیری مورد نظر را با آن مقایسه کرد که چنین روش استانداردی در علم تغذیه وجود ندارد. زیرا هر روش اندازه گیری دریافت غذایی شامل درجه ای از تورش می باشد. بنابراین فقط می توان اعتبار نسبی روش اندازه گیری را بر اساس یک پرسشنامه و مقایسه نتایج به دست آمده با آنچه که تصور می شود روشی دقیق تر از ارزیابی دریافت غذایی می باشد را انجام داد. |
| ذینفعان نتایج طرح |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| علیرضا استاد رحیمی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| الناز فرامرزی | مشاور |
| صونا عظیمی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر کمبود فولات و ویتامین B12 در افراد بزرگسال به ظاهر سالم شیوع نسبتاً بالایی دارد.متن خبر : شیوع بالای کمبود فولات و ویتامین B12 در مطالعه ما، می تواند ناشی از دریافت ناکافی غذایی این دو ویتامین، روش های پخت نادرست سبزیجات و عدم غنی سازی آرد با اسید فولیک باشد. همچنین با در نظر گرفتن سن تقریباً بالای افراد مورد مطالعه، سطوح سرمی پایین ویتامین B12 می تواند با گاستریت آتروفیک مزمن مرتبط باشد که با افزایش سن و کاهش ترشح فاکتور داخلی معده، می تواند منجر به سوء جذب ویتامین B12 شود. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر شیوع کمبود فولات و ویتامین B12 در مردان نسبت به زنان بیشتر می باشد.متن خبر همسو با نتایج مطالعات قبلی، نتایج این مطالعه نیز نشان داد که شیوع کمبود فولات و ویتامین B12 در مردان نسبت به زنان بیشتر می باشد. این نتیجه می تواند ناشی از تفاوت در هورمون های جنسی باشد. استروژن که در طول بارداری افزایش و در دوران یائسگی زنان کاهش می یابد، تأثیر قابل توجهی روی سطوح سرمی هموسیستئین کل پلاسما دارد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
