روان¬سنجی پرسشنامه کیفیت زندگی زنان پس از زایمان (PQOL)

مجریان: سکینه محمد علیزاده چرندابی , محمد اصغری جعفرآبادی

خلاصه روش اجرا: خلاصه و روش اجرا: پژوهش حاضر یک پژوهش متدولوژیکال (روش¬شناسی) است که در آن اعتبارسنجی و تعیین پایایی پرسشنامه کیفیت زندگی پس از زایمان به عنوان ابزار اندازه گیری مد نظر است. بعد از کسب اجازه ترجمه این پرسشنامه از طراحان آن، ترجمه نسخه originalبا استفاده ار روش Forward-backward انجام شده و نسخه فارسی تهیه می¬شود. حجم نمونه مورد نیاز جهت انجام تحلیل عاملی 5 نمونه به ازای هر سوال ابزار می¬¬باشد، که با توجه به تعداد 40 آیتم، تعداد 200 نمونه نیاز است، اما با توجه به طرح نمونه¬گیری خوشه¬ای و با اعمال اثر طرح (Design effect) برابر با 2، حجم نمونه به 400 مورد افزایش یافت. همچنین با توجه به این¬که تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی در زیر نمونه¬های مجزا انجام خواهد شد، حجم نمونه به 500 مورد افزایش یافت. نحوه نمونه¬گیری به صورت تصادفی چند مرحله¬ای (Multistage Random Sampling) می¬باشد، بدین-صورت که در مرحله اول با استفاده از کامپیوتر (www.Random.org) ترتیب توالی (Sequence) 39 مرکز و 42 پایگاه بهداشتی درمانی شهر تبریز به تفکیک مرکز و پایگاه تعیین می¬شود (انتخاب خوشه¬ای)، سپس به ترتیب از 1/2 واحدهایی که به¬طور تصادفی انتخاب شده¬اند، مادرانی¬که 60 تا 67 روز پس از زایمان را سپری می¬کنند و شیرخواران آنها واکسن ماه دوم را دریافت کرده¬اند و اسامی آنها در دفتر واکسیناسیون ثبت شده است، انتخاب می¬شوند. سپس پژوهشگر با استفاده از شماره تلفن افراد با آنان تماس گرفته و توضیحات مختصری درباره علل، چگونگی و نحوه انجام پژوهش به آنها داده و شرکت در پژوهش پیشنهاد می-شود، در صورت تمایل از مادر درخواست می¬شود که در تاریخ و در ساعتی معین جهت توضیحات بیشتر و پر کردن پرسشنامه¬ها به مرکز یا پایگاه بهداشتی تحت پوشش و یا واحد نزدیک منزل¬شان مراجعه نماید. پس از مراجعه ابتدا شرکت کننده از نظر اطلاعات پایه و معیارهای ورود و خروج پژوهش بررسی خواهد شد و در صورتی¬که حائز شرایط ورود به پژوهش باشد، اطلاعاتی جامع ازعلل انجام پژوهش، فواید، نتایج و محرمانه بودن اطلاعات و نحوه انجام پژوهش در اختیارشان قرار خواهد گرفت و در صورت موافقت برای شرکت در پژوهش، فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش توسط شرکت کننده تکمیل و پر شده و پرسشنامه¬ها در اختیارشان گذارده خواهد شد. در صورتی¬که در این مرحله تعداد نمونه کافی به دلایلی مانند نداشتن معیارهای ورود و در دسترس نبودن به دست نیاید، مجددا از توالی تصادفی تعیین شده مراکز و پایگاه¬ها به ترتیب، نمونه¬ها از واحدها طبق روال قبل انتخاب می¬شوند و تا زمانی¬که تعداد نمونه مورد نیاز حاصل شود این روند ادامه خواهد داشت. همچنین پرسشنامه مشخصات دموگرافیک برای افرادی که تمایل به شرکت در پژوهش را ندارند، جهت مقایسه با افراد شرکت کننده در مطالعه تکمیل خواهد شد. پرسشنامه¬هایی که در اختیار مادران گذاشته خواهد شد شامل پرسشنامه¬های ثبت اطلاعات جمعیت شناختی، Edingburgh Postnatal Depression Scale (EPDS)، Short Form Health Survey (SF-12) و Postparum women Quality of Life (PQOL) می¬باشد. پرسشنامه¬ها به¬صورت Self-administered توسط شرکت¬کنندگان در واحدها پر خواهد شد. به¬منظور تعیین روایی محتوا از نظرات متخصصان با تجربه در زمینه طراحی ابزار و کیفیت زندگی و دوران پس از زایمان بر اساس شاخص روایی محتوا (Content Validity Index (CVI و نسبت اعتبار محتوا Content Validity Rate (CVR) و سپس از نظرات مادران درباره محتوا، وضوح و سادگی سوالات پرسشنامه استفاده می¬شود. روایی صوری نیز به عنوان قسمتی از روایی محتوا همین جا و به همین روش با کمی تفاوت و با محاسبه Impact Score توسط پژوهشگر و با استفاده از نظرات مادران درباره محتوا، وضوح و سادگی سوالات بررسی می¬شود. به منظور روایی سازه از روش تحلیل عاملی اکتشافی Exploratory Factor Analysis (EFA) و تحلیل عاملی تاییدی Confirmatory Factor Analysis (CFA)استفاده ¬می¬شود. برای تحلیل عاملی اکتشافی، پس از محاسبه ماتریس همبستگی بین متغییرها، استخراج عوامل صورت می¬گیرد و سپس از دوران عاملی به منظور بررسی رابطه بین عوامل استفاده می¬شود. بعد از استخراج عوامل، هر کدام از آنها بر اساس متغییرهای (سوالات) هر عامل نامگذاری می¬شود و میزان هم¬خوانی این عوامل با مفهوم و ابعاد کیفیت زندگی بررسی می¬-شود. روایی تمایز (Discriminant Validity) با استفاده از آزمون¬های آماری آنالیز واریانس یک طرفه و تی مستقل (بررسی تفاوت¬های بین گروهی در نمره کیفیت زندگی مطابق با روش زایمان، وضعیت اقتصادی و افسردگی) بررسی می¬شود. به منظور روایی ملاکی از پرسشنامه Short Form Health Survey (SF-12)استفاده خواهد شد، به طوری¬که همبستگی بین نمرات ابعاد پرسشنامه کیفیت زندگی زنان پس از زایمان و این پرسشنامه محاسبه خواهدشد. به¬منظور تعیین پایایی، ثبات بازآزمایی، پرسشنامه دو بار با فاصله دو هفته توسط 30 نفر از مادران¬که به صورت تصادفی انتخاب شده¬اند، پر می¬شود و شاخص همبستگی درون رده¬ایInteraclass Correlation Coefficient (ICC) و فاصله اطمینان آن، بین نمرات به¬دست آمده از دو بار پاسخ¬دهی ابزار برای هر عامل و کل پرسشنامه محاسبه می¬شود. به منظور تعیین همسانی درونی (Internal consistency) از محاسبه ضریب الفای کرونباخ(Cronbach Coefficient alpha) برای هر عامل و کل ابزار استفاده می¬شود.