| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 61497 |
| عنوان فارسی طرح | ارتباط وضعیت تغذیه ای و شاخصهای تن سنجی با پارامترهای متابولیکی و کم خونی های تغذیه ای و عملکرد شناختی و حرکتی در بین سالمندان ساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز: مطالعه مورد ـ شاهدی |
| عنوان لاتین طرح | Association of nutritional status and anthropometric indices with metabolic parameters and nutritional anemia and cognitive and physical function in the elderly residing in Tabriz nursing homes and the Welfare center: a case-control study |
| نوع طرح | طرح تحقیقاتی |
| اولویت طرح | سبک زندگی،کیفیت زندگی و سلامت روان سالمندان |
| نوع مطالعه | مطالعه مورد/شاهد ( Case - Control ) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | خير |
| مقطع پایان نامه | |
| مدت اجرا - ماه | 14 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | سالمندی پدیده ای جهانی است که در آینده نزدیک به عنوان یکی از مهم ترین چالش های اجتماعی و رفاهی کشورهای در حال توسعه مطرح خواهد گردید. در حال حاضر سالمندان، بیشترین نرخ رشد جمعیتی را در دنیا در مقایسه با سایر گروه ها دارند. انتظار می رود بر اساس روند حاضر، جمعیت سالمندان دنیا تا سال 2050 به سه برابر سال 2000 افزایش یابد و به دو میلیارد سالمند برسد. ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه به واسطه انفجار جمعیتی مربوط به دهه 1360 با جمعیت بیش از حد انتظار سالمندان در آینده روبرو است و جمعیت سالمندان ایران از 8% کنونی به 22 % در سال 1425 افزایش پیدا خواهد کرد. این بحران جمعیتی، پدیده سونامی سالمندان ایران را ایجاد خواهد نمود. وضعیت تغذیه ای در سالمندان ساکن خانه های سالمندان درکشورهای مختلف جهان به خوبی شناخته شده است. مطالعات ایران نشان داده است که سوء تغذیه به میزان 3/68%، بیماری های عضلانی اسکلتی و قلبی عروقی 7/41% و افسردگی شدید 2/34%، شایع ترین اختلالات را در جمعیت سالمند ایرانی به خود اختصاص می دهند عادات غذایی، دریافت مواد مغذی و فرایندهای پیری مرتبط با هم بوده و از اهمیت خاصی در سالمندان برخوردارند. وضعیت تغذیه ای ضعیف یا مارژینال با افزایش میزان ابتلا و میرایی توام است. نمایه توده بدنی پایین و دریافت انرژی ناکافی مرتبط با کاهش قدرت عملکردی می باشند. کمبود انرژی و تک تک مواد مغذی با کاهش قدرت شناختی در اثر کمبود ویتامین B12 در سالمندان توام است. شیوع بالای کمبود ویتامین B12 و سایر اندیکاتورهای مربوطه در بین سالمندان مبتلا به آلزایمر گزارش شده است. کمبود دریافت انرژی، اسید فولیک، ویتامینD ، کلسیم و روی در سالمندان بالای 60 سال جامعه گزارش شده است. با توجه به افزایش شیوع سوء تغذیه در جمعیت سالمندان و به دنبال آن بروز اختلالات مربوطه و افزایش طول مدت بستری در بیمارستان و افزایش میزان مرگ و میر و با در نظر گرفتن این مسئله که کاهش مصرف انرژی در این افراد همراه با کاهش عملکرد فیزیولوژیکی و بیولوژیکی آنها می باشد، غربالگری های تغذیه ای برای شناسایی سالمندان در معرض خطر سوءتغذیه مفید به نظر می رسد. در کل، ارزیابی های تغذیه ای هم جهت کشف علل و هم جهت برنامه ریزی درمان مورد نیاز است. در یک مطالعه مروری مشخص شد سوء تغذیه در سالمندان جامعه و سالمندان خانه های سالمندان مساله قابل توجهی بوده و اقدامات سریع جهت پیشگیری یا درمان آن باید صورت گیرد. هر چند شیوع سوء تغذیه در سالمندان مستقل جامعه (free-living) در مقایسه با سالمندان بستری در بیمارستان یا خانه های سالمندان به میزان پایین ترگزارش شده است، با این حال، غربالگری سوء تغذیه در مراحل اولیه می تواند مداخلات تغذیه ای را موفقیت آمیزتر کند. چرا که تعداد بیشتری از بیماریهای مزمن قابل پیشگیری یا بهبود قابل توجه با بهبود وضعیت تغذیه می باشند. بر طبق بررسی متون، اکثر مطالعات در مورد سالمندان ساکن خانه های سالمندان یا بستری در بیمارستان بوده است و توجه کمی به بررسی وضعیت تغذیه و پارامترهای بیوشیمیایی سالمندان جامعه بخصوص در کشور ایران شده است. همچنین، مطالعات انجام یافته به صورت مقطعی بوده و هیچ مقایسه ای بین سالمندان ساکن و غیر ساکن خانه های سالمندان صورت نگرفته است. از سویی دیگر، به علت نبود یک استاندارد برای ارزیابی وضعیت تغذیه ای سالمندان در ایران، ارزیابی بیوشیمیایی، اندازه گیری شاخص های آنتروپومتری و دریافت مواد غذایی به طور جداگانه مورد استفاده قرار می گیرند. مطالعه حاضر بر روی سالمندان دو خانه سالمندان و یک مرکز بهزیستی تبریز انجام خواهد گرفت که تا کنون هیچ نوع بررسی تغذیه ای در بین آنها انجام نپذیرفته است. از این رو، با در نظر گرفتن اهمیت و آسیب پذیری جمعیت سالمندان و نامعلوم بودن وضعیت تغذیه ای جمعیت انتخاب شده سالمندان تبریز، این مطالعه با هدف ارزیابی ارتباط وضعیت تغذیه ای و شاخصهای تن سنجی با پارامترهای متابولیکی و کم خونی های تغذیه ای و عملکرد شناختی و فیزیکی در بین سالمندان ساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز و مقایسه آن با سالمندان غیر ساکن در این مراکز در قالب یک مطالعه مورد ـ شاهدی انجام خواهد یافت. امید است بتوان با این ارزیابی نسبتا جامع، توصیه های تغذیه ای لازم جهت بهبود وضعیت تغذیه ای و عوامل مرتبط با آن را به سالمندان مورد مطالعه و مراکز ذیربط ارائه داد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین و مقایسه وضعیت تغذیه ای (دریافت انرژی و درشت مغذی ها) و وضعیت شاخصهای تن سنجی (BMI،WHR، دور کمر، دور ساق پا و دور بازو) بین سالمندان ساکن و غیرساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز -تعیین و مقایسه پارامترهای متابولیکی (FBS،کلسترول، تری گلیسیرید، HDL-C، Uric Acid ، Creatinine، BUN) و کم خونی های تغذیه ای (فقر آهن، اسیدفولیک و ویتامین (B12بین سالمندان ساکن و غیرساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز -تعیین و مقایسه عملکرد شناختی و حرکتی و فشار خون بین سالمندان ساکن و غیرساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز -تعیین ارتباط وضعیت تغذیه ای با پارامترهای متابولیکی و کم خونی، عملکرد شناختی و حرکتی و پرفشاری خون در سالمندان ساکن و غیرساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز. -تعیین ارتباط شاخص های تن سنجی با پارامترهای متابولیکی و کم خونی، عملکرد شناختی و حرکتی و پرفشاری خون در سالمندان ساکن و غیرساکن خانه های سالمندان و بهزیستی شهر تبریز |
| چکیده انگلیسی طرح | بنا به موافقت و اعلام تمایل به همکاری از سه آسایشگاه موجود در شهر تبریز، دو مورد به نامهای مهر و آنا و نیز مرکز بهزیستی فیاض بخش (جمعا: 77=n) پس از اخذ رضایت نامه و دارا بودن شرایط لازم برای ورود به مطالعه بررسی خواهند شد. لذا نمونه گیری مد نظر نمی باشد. گروه شاهد از سالمندان جامعه (free-living) و غیرساکن در خانه های سالمندان (80=n) که از لحاظ سنی با گروه سالمندان ساکن خانه های سالمندان یا بهزیستی همسان باشند، گرفته خواهد شد. در ابتدا، با استفاده از پرسشنامه عمومی، اطلاعات فردی شامل نام، جنس، سن، وضعیت تأهل،{محل سکونت قبلی، وضعیت زندگی قبل از پذیرش، مدت زمان سکونت در آسایشگاه، امکان ملاقات با خانواده، نوع پذیرش (برای سالمندان ساکن خانه های سالمندان یا بهزیستی)}، طبقه اجتماعی و وضعیت حرکتی و اطلاعاتی در خصوص مشکلات تغذیه ای از جمله کاهش وزن در 6 ماه اخیر، اشتها، مشکلات مربوط به جویدن، نیاز به کمک برای خوردن و مصرف مکمل غذایی یا تغذیه انترال یا پارنترال نیز از طریق مصاحبه چهره به چهره و سوال از سالمند و در صورت عدم توان پاسخگویی از طریق سوال از پرستار یا خویشاوند بیمار و یا مطالعه پرونده پزشکی تکمیل خواهد شد. وضعیت پزشکی بیمار از نظر ابتلا به بیماری خاص در حال حاضر، شدت بیماری، سابقه بیماریهای قبلی و داروهای مصرفی نیز بررسی خواهد شد. 5 سی سی خون پس از 12ـ10ساعت ناشتایی در حالت خوابیده (درازکش) در فاصله ساعت 8-7 صبح اخذ خواهد شد. کلیه نمونه ها پس از سانتریوفوژ در فریزر -70°c جهت انجام آزمایشات مربوطه (CBC، FBS، TG، کلسترول، HDL ، فریتین، BUN، کراتینین، اسید اوریک،TSH ، ویتامین B12 و اسید فولیک) ذخیره خواهد شد. منظور از کم خونی های تغذیه ای در طرح حاضر کم خونی ناشی از فقر آهن، اسیدفولیک و یا ویتامین B12 می باشد. برای ارزیابی عملکرد شناختی ترجمه فارسی اعتبارسنجی شده پرسشنامه (MMSE) مورد استفاده قرار می گیرد. آزمون کوتاه وضعیت ذهنی فارسی قابلیت و پایایی مناسبی داشته و با نمره 22 در جهت افتراق افراد مبتلا به دمانس کارایی دارد که آزمون در این نمره حساسیت90% و ویژگی 84% دارد. برای ارزیابی عملکرد حرکتی از ترجمه فارسی اعتبارسنجی شده پرسشنامهBARTHEL INDEX (BI)استفاده خواهد شد. شامل 10 آیتم از جمله توانایی غذا خوردن، لباس پوشیدن، استحمام کردن و غیره می باشد. برای ارزیابی وضعیت تغذیه ای از پرسشنامه ثبت غذایی (از طریق مشاهده مستقیم و روش توزین غذای مصرفی) استفاده خواهد شد. اندازه گیری های تن سنجی )شامل وزن، قد، دور کمر، دور باسن، دور ساق پا و دور بازو( و فشار خون نیز در ابتدای مطالعه از تک تک بیماران به عمل خواهد آمد. بعد از اتمام عملیات میدانی، کلیه پرسشنامه ها مورد بازبینی قرار خواهند گرفت. مقادیر غذایی خانگی گزارش شده، توسط کارشناسان تبدیل به گرم و کدگذاری خواهد شد. سپس اطلاعات تغذیه ای حاصل از پرسشنامه ها با استفاده از نرم افزار Nutritionist IV آنالیز خواهد شد. پس از اتمام تکمیل پرسشنامه ها اطلاعات مربوطه توسط نرم افزار آماری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. |
| کلمات کلیدی | قابل ملاحظه¬ای رو به نقصان می¬گذارد، به عبارتی دیگر سالمندی به تغییرات بیولوژیک که در طول زمان در نحوه زندگی موجود زنده ظاهرمی¬شود، اطلاق می¬گردد [55]. براساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، با توجه به اینکه این سازمان نگاه کلی به همه کشورهای جهان بخصوص کشورهای توسعه نیافته دارد، به افرادیکه سن آنان بالای 65 سال باشد سالمند اطلاق می¬شود ]1[. سالمند در این پژوهش فردی است که در یکی از مراکز شبانه روزی سالمندان خصوصی «مهر»و «آنا» و مرکز بهزیستی «فیاض بخش » شهر تبریز بستری باشد. پرفشاری خون (hypertension): پرفشاری خون به وضعیتی گفته می شود که در آن، فشارخون سیستولیک بیش از 140 میلیمترجیوه و فشارخون دیاستولیک بیش از 90 میلیمترجیوه ¬باشد یا داروی کاهنده فشار خون استفاده شود[56]. وضعیت تغذیه ای (Nutritional Status): وضعیت تغذیه به دریافت یک رژیم غذایی کافی جهت مرتفع کردن نیازهای یک فرد که باعث حفظ ترکیب و عملکرد افراد سالم در محدوده طبیعی شود، اطلاق می شود. سه عامل مهم باعث مختل کردن این تعادل بدنی می شوند: 1- کاهش دریافت، 2- افزایش احتیاجات، 3- تغییر متابولیسم مواد غذایی مصرف شده [57]. پس در واقع، وضعیت تغذیه معیاری برای تعیین مقدار تأمین نیازهای فیزیولوژیک فرد به مواد مغذی می¬باشد [58]. در طرح حاضر برای ارزیابی وضعیت تغذیه ای از پرسشنامه ثبت غذایی (از طریق مشاهده مستقیم و روش توزین) استفاده خواهد شد. ارزیابی تغذیه¬ای (Nutritional Assessment): ارزیابی تغذیه¬ای علم تعیین وضعیت تغذیه¬ای توسط آنالیز پیشینه پزشکی، غذایی و اجتماعی، اطلاعات تن سنجی، اطلاعات بیوشیمیایی، اطلاعات بالینی و تداخلات دارو- غذا می¬باشد. ارزیابی تغذیه¬ای اولین قدم در فرایند مراقبت تغذیه است [58]. ثبت غذایی (Food Record): ثبت غذایی نوشتن مقادیر همه غذاها و مایعات مصرف شده طی یک دوره زمانی است که طول مدت این دوره معمولا 3 تا 7 روز بوده و اغلب شامل اطلاعاتی در مورد زمان، مکان و وضعیت غذا خوردن می¬باشد [58]. تن¬سنجی(Anthropometry): تن سنجی علم اندازه گیری اندازه، وزن و تناسب بدن انسان و ارتباط آنها با استانداردهایی است که رشد و نمو فرد را نشان میدهد [58] که در این مطالعه منظور اندازه گیری قد، وزن، BMI، دور کمر، دور بازو،دور باسن، نسبت دور کمر به دور باسن می باشد. عملکرد شناختی (cognitive function): عملکرد شناختی، عملکردهای مختلف از جمله حساب، حافظه و جهت یابی را با استفاده از پرسشنامه Mini Mental State (MMS) فولشتین و همکاران [59] که قبلا نصرت ا.. پورافکاری ترجمه شده و روایی و پایایی آن مورد بررسی قرار گرفته [60]، بررسی می کند. امتیاز 22< نشان دهنده نبود اختلال شناختی و 21-0 احتمال داشتن اختلال شناختی است. لازم به ذکر است این آزمون از روایی رضایتبخش برخوردار بوده (78/0=α) و در نقطه برش 21 حساسیت90% و ویژگی 84% دارد [60]. عملکرد حرکتی (physical function): برای ارزیابی عملکرد حرکتی از ترجمه فارسی [61] شاخص بارتل (INDEX BARTHEL) (BI) [62] استفاده خواهد شد. امتیاز 100 نشان دهنده خودکفایی کامل در انجام فعالیتها و امتیاز صفر حاکی از وابستگی کامل است. ضریب کاپا 96/0 و ضریب آلفاکرونباخ ترجمه این پرسشنامه 827/0 محاسبه شده است [61]. کم خونی های تغذیه ای (nutritional anemia): منظور از کم خونی های تغذیه ای در این طرح، کم خونی های ناشی از فقر آهن، اسیدفولیک و یا ویتامین B12 می باشد. پارامترهای متابولیکی: منظور از پارامترهای متابولیکی در طرح حاضر FBS،کلسترول، تری گلیسیرید، HDL-C، Uric Acid ، Creatinine و BUN می باشد. |
| ذینفعان نتایج طرح |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مریم ثقفی اصل | مجری اول (اصلی-هیات علمی) |
| مهرانگیز ابراهیمی ممقانی | همکار اصلی |
| ناهید کرم زاد | همکار اصلی |
| سمیرا امیری | همکار اصلی |
| پری ناز کله جاهی | همکار اصلی |
| حسین مهرعلیزاده | همکار اصلی |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر وضعیت سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در سالمندان خانه های سالمندان به طور قابل ملاحظه ای بالاتر از سالمندان جامعه است.متن خبر مطالعه حاضر با هدف بررسی وضعیت تغذیه ای و عوامل مرتبط در بین سالمندان خانه های سالمندان و سالمندان جامعه انجام گرفت. نتایج حاکی از این بود که سالمندان خانه های سالمندان نمایه توده بدنی، دور ساق پا، نسبت دور کمر به دور باسن و فشار خون پایین تری نسبت به سالمندان جامعه داشتند. دریافت انرژی و پروتئین بین دو گروه مشابه بود، ولی سالمندان خانه های سالمندان دریافت پایین تر ویتامین ها و املاح معدنی و چربی های اشباع و دریافت بالاتر چربی های غیراشباع داشتند. ساکنین خانه های سالمندان وزن کمتری داشتند، از کمبودهای تغذیه ای رنج می بردند و در معرض سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در مقایسه با سالمندان جامعه بودند. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر وضعیت سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در سالمندان خانه های سالمندان به طور قابل ملاحظه ای بالاتر از سالمندان جامعه است.متن خبر مطالعه حاضر با هدف بررسی وضعیت تغذیه ای و عوامل مرتبط در بین سالمندان خانه های سالمندان (76 نفر) و سالمندان جامعه (88 نفر) به صورت مطالعه مورد ـ شاهدی انجام گرفت. نتایج حاکی از این بود که سالمندان خانه های سالمندان نمایه توده بدنی، دور ساق پا، نسبت دور کمر به باسن و فشار خون دیاستولی پایین تری نسبت به سالمندان جامعه داشتند. دریافت انرژی و پروتئین بین دو گروه مشابه بود، ولی سالمندان خانه های سالمندان دریافت پایین تر ریز مغذی ها و چربی های اشباع و دریافت بالاتر چربی های غیراشباع داشتند. امتیاز پرسشنامه های MNA، MMSE و بارتل به طور معنی داری در بین سالمندان ساکن خانه های سالمندان پایین تر بود. سطوح هوگلوبین، فولات، قند خون، انسولین، البومین، پره البومین، کراتی نین و اسید اوره در بین ساکنین خانه های سالمندان پایین تر و سطوح MCV و HDL-C در این گروه بالاتر بود. درکل، ساکنین خانه های سالمندان در معرض بیشتر سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در مقایسه با سالمندان جامعه بودند. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر وضعیت سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در سالمندان خانه های سالمندان به طور قابل ملاحظه ای بالاتر از سالمندان جامعه است.متن خبر مطالعه حاضر با هدف بررسی وضعیت تغذیه ای و عوامل مرتبط در بین سالمندان خانه های سالمندان و سالمندان جامعه انجام گرفت. نتایج حاکی از این بود که سالمندان خانه های سالمندان نمایه توده بدنی، دور ساق پا، نسبت دور کمر به دور باسن و فشار خون پایین تری نسبت به سالمندان جامعه داشتند. دریافت انرژی و پروتئین بین دو گروه مشابه بود، ولی سالمندان خانه های سالمندان دریافت پایین تر ویتامین ها و املاح معدنی و چربی های اشباع و دریافت بالاتر چربی های غیراشباع داشتند. ساکنین خانه های سالمندان وزن کمتری داشتند، از کمبودهای تغذیه ای رنج می بردند و در معرض سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در مقایسه با سالمندان جامعه بودند. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر وضعیت سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در سالمندان خانه های سالمندان به طور قابل ملاحظه ای بالاتر از سالمندان جامعه است.متن خبر مطالعه حاضر با هدف بررسی وضعیت تغذیه ای و عوامل مرتبط در بین سالمندان خانه های سالمندان و سالمندان جامعه انجام گرفت. نتایج حاکی از این بود که سالمندان خانه های سالمندان نمایه توده بدنی، دور ساق پا، نسبت دور کمر به دور باسن و فشار خون پایین تری نسبت به سالمندان جامعه داشتند. دریافت انرژی و پروتئین بین دو گروه مشابه بود، ولی سالمندان خانه های سالمندان دریافت پایین تر ویتامین ها و املاح معدنی و چربی های اشباع و دریافت بالاتر چربی های غیراشباع داشتند. ساکنین خانه های سالمندان وزن کمتری داشتند، از کمبودهای تغذیه ای رنج می بردند و در معرض سوء تغذیه، اختلال شناختی و اختلال حرکتی در مقایسه با سالمندان جامعه بودند. |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |