ارزیابی ارگونومیکی اعمال گشتاور دودستی هنگام کار با دو نوع ابزاردستی
Ergonomic evaluation of two-handed torque exertion in using two types of hand tools
مجریان: محمودرضا آذغانی , ایمان دیانت
خلاصه روش اجرا: هدف از این مطالعه، ارزیابی ارگونومیکی اعمال گشتاور دودستی در دو موقعیت مختلف الف) استفاده از آچار T شکل و ب) استفاده از انبرقفلی می باشد. بدین ترتیب، متغیرهای مستقل موقعیت اول شامل فاصله ی دست ها از یکدیگر، ارتفاع قطعه ی کار، قطر دسته ی آچار، جهت حرکت و صفحه ی حرکتی و متغیرهای مستقل موقعیت دوم شامل گستره (پهنا)ی چنگش، صفحه ی حرکتی، اندازه ی دست، جهت حرکت و ارتفاع قطعه ی کار می باشد. متغیرهای وابسته نیز شامل مقیاس عینی حداکثر گشتاور اعمال شده ی اندام فوقانی (موقعیت اول)/ انحراف به سمت اولنا و رادیوس (موقعیت دوم) و مقیاس های ذهنی شامل راحتی، ناراحتی و قابلیت استفاده از ابزار می باشند. ابزارهای مورد بررسی در این مطالعه به طور اختصاصی ساخته خواهند شد و به جز متغیرهای مستقل، دیگر ویژگی ها بین سه آچار T شکل و بین سه انبرقفلی کاملاً مشابه خواهد بود. نتایج حاصل از این مطالعه می تواند در ارائه ی راهنما و استاندارد به منظور طراحی بهینه ی ابزاردستی و ایستگاه های کار ارگونومیک مؤثر باشد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61420 |
| عنوان فارسی طرح | ارزیابی ارگونومیکی اعمال گشتاور دودستی هنگام کار با دو نوع ابزاردستی |
| عنوان لاتین طرح | Ergonomic evaluation of two-handed torque exertion in using two types of hand tools |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ایمنی شغلی و ارگونومی |
| نوع مطالعه | مطالعات علوم پایه (Experimental) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری تخصصی PhD |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | بسیاری از وظایف کاری نیاز به اعمال نیرو توسط دست ها دارند. این فعالیت ها اغلب شامل تولید گشتاور زیاد در اندام فوقانی می شوند. هنگامی که گشتاور مورد نیاز برای انجام یک وظیفه از حداکثر توانایی ایجاد قدرت یا گشتاور فزونی یابد، کارگران در معرض خطر آسیب های حرفه ای مرتبط با کار قرار می گیرند. شعار ارگونومی پیشگیری از عدم تطابق بین نیازمندی های وظیفه و ظرفیت عملکردی افراد است. از اینرو بررسی ظرفیت عملکردی افراد در موقعیت های مختلف ضرورت دارد. یکی از این موقعیت ها، کار با ابزار دستی می باشد. اعمال نیروی زیاد، حرکات تکراری، پوسچرهای نامناسب و استرس مکانیکی موضعی می توانند منتهی به اختلالات اسکلتی- عضلانی شوند که کار کردن با ابزاردستی شامل یک یا تعدادی از این عوامل می باشد. ابزاردستی با طراحی ارگونومیک می تواند منتهی به کاهش ناراحتی و استرس های بیومکانیکی و افزایش بهره وری گردد. محدودیت پژوهش های مرتبط با ابزاردستی آن است که ارزیابی های گشتاور اعمال شده، اغلب، به صورت یک دستی در این مطالعات انجام گرفته است، در حالی که در مواقع متعددی، اعمال نیرو بر ابزاردستی به صورت دودستی انجام می گیرد. از اینرو، محققان این مطالعه دریافتند که اندازه گیری اعمال نیرو و ایجاد گشتاور، همزمان توسط دو دست بر روی ابزاردستی جهت شناسایی عوامل تأثیرگذار بر اعمال گشتاور دودستی ضرورت دارد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین تأثیر قطر آچار T شکل، صفحه­ ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه­ ی کار و فاصله­ ی دو دست بر میزان راحتی -تعیین تأثیر قطر آچار T شکل، صفحه ­ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه و فاصله­ ی دو دست بر میزان ناراحتی -تعیین تأثیر قطر آچار T شکل، صفحه­ی اعمال نیرو (عرضی یا تاجی)، جهت اعمال نیرو (ساعتگرد یا پادساعتگرد)، ارتفاع قطعه، فاصله­ ی دو دست و اندازه ­ی دست بر میزان قابلیت استفاده­ -تعیین تأثیر قطر آچار T شکل، صفحه­ ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه و فاصله ­ی دو دست بر گشتاور اعمال شده­ ی اندام فوقانی -تعیین تأثیر پهنای چنگش ابزار، صفحه ­ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه و اندازه­ ی دست بر میزان راحتی ابزاردستی -تعیین تأثیر پهنای چنگش ابزار، صفحه­ ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه و اندازه ­ی دست بر ناراحتی -هدف اختصاصی هفت: تعیین تأثیر پهنای چنگش ابزار، صفحه­ ی اعمال نیرو، جهت اعمال نیرو، ارتفاع قطعه و اندازه­ ی دست بر قابلیت استفاده ­ی ابزارهدف اختصاصی هشت: تعیین تأثیر پهنای چنگش ابزار، صفحه­ ی اعمال نیرو (عرضی یا سهمی)، ارتفاع قطعه ­ی کار، جهت حرکتی و اندازه­ ی دست بر گشتاور دودستی اعمال شده­ ی انحراف به اولنا/ رادیال مچ |
| چکیده انگلیسی طرح | هدف از این مطالعه، ارزیابی ارگونومیکی اعمال گشتاور دودستی در دو موقعیت مختلف الف) استفاده از آچار T شکل و ب) استفاده از انبرقفلی می باشد. بدین ترتیب، متغیرهای مستقل موقعیت اول شامل فاصله ی دست ها از یکدیگر، ارتفاع قطعه ی کار، قطر دسته ی آچار، جهت حرکت و صفحه ی حرکتی و متغیرهای مستقل موقعیت دوم شامل گستره (پهنا)ی چنگش، صفحه ی حرکتی، اندازه ی دست، جهت حرکت و ارتفاع قطعه ی کار می باشد. متغیرهای وابسته نیز شامل مقیاس عینی حداکثر گشتاور اعمال شده ی اندام فوقانی (موقعیت اول)/ انحراف به سمت اولنا و رادیوس (موقعیت دوم) و مقیاس های ذهنی شامل راحتی، ناراحتی و قابلیت استفاده از ابزار می باشند. ابزارهای مورد بررسی در این مطالعه به طور اختصاصی ساخته خواهند شد و به جز متغیرهای مستقل، دیگر ویژگی ها بین سه آچار T شکل و بین سه انبرقفلی کاملاً مشابه خواهد بود. نتایج حاصل از این مطالعه می تواند در ارائه ی راهنما و استاندارد به منظور طراحی بهینه ی ابزاردستی و ایستگاه های کار ارگونومیک مؤثر باشد. cpehdaf az in motaleh, arzyabi orgonomiki emal goshtavar dodasti dar do moqeiat mokhtelf elef) estefadeh az achar T shekl ve be) estefadeh az anbarghfeli mi bashod. badin tartib, moteghirehaye mosteghal moqeiat ol shamel fasleh ye dast cpeha az yekdigar, ertafa ghate ye kar, ghatar dasteh ye achar, johat harkat ve safheh ye harkati ve moteghirehaye mosteghal moqeiat dom shamel gostereh (ppehna)ye changash, safheh ye harkati, andazeh ye dast, johat harkat ve ertafa ghate ye kar mi bashod. moteghirehaye vabasteh niz shamel moghias eyni hadaksar goshtavar emal shodeh ye andam foghani (moqeiat ol)/ enheraf bah samat olna ve radios (moqeiat dom) ve moghias cpehei zeani shamel rahati, narahati ve ghablit estefadeh az abzar mi bashand. abzarehaye moord barresi dar in motaleh bah tur akhtesasi sakhteh khahand shod ve bah jaz moteghirehaye mosteghal, digar vijegi cpeha bin seh achar T shekl ve bin seh anbarghfeli kamelan moshabeh khahod bud. netaij hasl az in motaleh mi tavand dar araeh ye ranpannama ve estandard bah manzur tarahi bacpehineh ye abzardasti ve istgah cpehei kar orgonomik mw̉sar bashod. نمایش بیشتر ۸۸۸ / ۵٬۰۰۰ The aim of this study is to evaluate the ergonomics of applying two-handed torque in two different positions: a) using a T-wrench and b) using a locking pliers. Thus, the independent variables of the first position include the distance between the hands, the height of the workpiece, the diameter of the wrench handle, the direction of movement and the plane of movement, and the independent variables of the second position include the width of the grip, the plane of movement, the size of the hand, the direction of movement and the height of the workpiece. The dependent variables also include the objective measure of the maximum torque applied by the upper limb (first position)/deviation towards the ulna and radius (second position) and the subjective measures of comfort, discomfort and usability of the tool. The tools examined in this study will be custom-made and, except for the independent variables, other characteristics will be completely similar between the three T-wrench and the three locking pliers. The results of this study can be effective in providing guidelines and standards for the optimal design of hand tools and ergonomic workstations. |
| کلمات کلیدی | أ. طرح آزمایش تعریف علمی: روش های طرح آزمایش را می توان در تعیین بهترین محصول یا بهترین طرح فرآیند به کار برد که در آن منظور از «بهترین»، محصول یا فرآیندی است که نیرومند باشد یعنی نسبت به عوامل غیرقابل کنترل که روی محصول یا فرآیند در روند معمول مؤثرند، حساس نباشد. در طرح آزمایش، فاکتور، عامل یا متغیری است که اثر آن بر سیستم بررسی می شود؛ سطوح فاکتور، مقدار یا حالاتی می باشد که برای یک فاکتور تعیین می شود. تعریف عملی: در این مطالعه، از طرح های آزمایشی تاگوچی استفاده می شود. طرح های تاگوچی در قالب دو سطحی، سه سطحی، چهار سطحی و مختلط اجرا می شوند. با توجه به آنکه در هر دو مرحله ی این مطالعه، از پنج فاکتور استفاده می شود که دو فاکتور (صفحه ی حرکتی و جهت اعمال نیرو)، دو سطحی و سه فاکتور (فاصله ی دو دست، ارتفاع و قطر دسته در مرحله ی اول و گستره ی چنگش، اندازه ی دست و ارتفاع در مرحله ی دوم)، سه سطحی می باشند، از آرایه ی متعامد L36 در طرح های آزمایشی تاگوچی در این مطالعه استفاده می شود. ب. پوسچر تعریف علمی: موقعیت اندام ها در فضا را پوسچر گویند. تعریف عملی: با توجه به پوسچرهای متفاوت کار با ابزارهای دستی مورد بررسی، سه ارتفاع آرنج، شانه و بند انگشت در هر دو مرحله ی اول و دوم مطالعه مورد بررسی قرار خواهند گرفت. علاوه بر سه ارتفاع متفاوت، سه قطر و سه فاصله ی دست مختلف در مرحله ی اول و سه گستره ی چنگش در مرحله ی دوم باعث ایجاد پوسچرهای مختلف شده که در نهایت بهینه ترین پوسچر طی آزمایش انتخاب خواهد شد. ج. قدرت (گشتاور اعمال شده) تعریف علمی: قدرت عضله اصطلاح گسترده ای می باشد چرا که می تواند به نیروی استاتیک یا ایزومتریک اشاره کند که حرکت اندام را منجر نمی شود یا به انرژی دینامیک اشاره کند که اندام را حول مفصل در یک یا چند جهت با سرعت های زاویه ای مختلف چرخش می دهد. این نیرو می تواند طی مدت زمان کوتاه یا طولانی اعمال شود؛ طی گذشت زمان تغییر کند یا ثابت بماند و برای یک بار یا به صورت تکراری اعمال شود. قدرت کمیتی برداری بوده، با بزرگی و جهت تعیین می شود و از اساسی ترین ابعاد عملکرد انسان است. قدرت عضله به صورت کاربردی به حداکثر گشتاور ایجاد شده اطراف یک مفصل برای یک انقباض ایزومتریک، کانسنتریک و اکسنتریک گفته می شود. در صورتی که نیازمندی های وظیفه شناخته شده باشد، می توان از میزان حداکثر ظرفیت ایجاد گشتاور جهت تخمین شدت وظیفه ی حول مفصل استفاده کرد. تعریف عملی: در این مطالعه، منظور از قدرت، ظرفیت ایجاد حداکثر گشتاور با اعمال حداکثر نیروی عضلانی داوطلبانه ی ایزومتریک می باشد که توسط دستگاه گشتاورسنج اندازه گیری می شود. د. نیروی چنگش تعریف علمی: حرکات چنگش به دو نوع اصلی چنگش قدرتی و چنگش ظریف تقسیم می شوند. در چنگش قدرتی، شی در کف دست گرفته شده طوری که نیروی انگشت شست در مقابل نیروهای دیگر انگشتان قرار می گیرد و نیروی عضلانی حداکثر است در حالی که در چنگش ظریف، شی بین فلکسورهای انگشتان و شست مقابل قرار می گیرد و نیروی عضلانی اعمال شده محدود است. تعریف عملی: در این مطالعه، چنگش قدرتی استفاده خواهد شد و شدت آن توسط سنسورهای فشاری در مرحله ی اول (آچار Tشکل) مورد سنجش قرار خواهد گرفت. با توجه به مشکلات فنی استفاده از سنسورهای فشاری در انبرقفلی، این متغیر در مرحله ی دوم سنجش نمی شود. ه. آنتروپومتری تعریف علمی: آنتروپومتری یکی از اجزاء مهم علم ارگونومی است که به ابعاد و اندازه های مرتبط با بدن مخصوصاً اندازه، شکل، قدرت و ظرفیت کاری مربوط است و به حصول تطابق فیزیکی و ابعادی بین کاربر و محصول کمک می کند. تعریف عملی: علاوه بر سنجش میزان گشتاور اعمال شده و نیروی چنگش که خود جزئی از آنتروپومتری محسوب می شوند، در این مطالعه، قد، طول بازو، طول ساعد، محیط ساعد، پهنا و عمق مچ، پهنا و طول دست غالب به روش آنتروپومتری سنتی و توسط متر و کالیپر مورد سنجش قرار می گیرند. و. قابلیت استفاده تعریف علمی: سازمان بین المللی استاندارد ، کاربردپذیری را به معنای میزانی که یک محصول می تواند توسط کاربران مشخص جهت دستیابی به اهداف مشخص با اثربخشی، کارایی و رضایت استفاده شود، معرفی کرده است. تعریف عملی: در این مطالعه، جهت سنجش کاربردپذیری از مقیاس قابلیت استفاده ی سیستم که یکی از روش های ارزیابی قابلیت استفاده ی انواع سیستم ها و محصولات است، استفاده می شود. ز. ناراحتی تعریف علمی: احساس ناراحتی عموماً با درد، خستگی و کرختی تظاهر می کند. جهت ارزیابی راحتی و ناراحتی ابزاردستی، ارزیابی های ذهنی اغلب ترجیح داده می شوند چرا که راحتی و ناراحتی احساس های ذهنی هستند. تعریف عملی: در این مطالعه، ارزیابی ناراحتی اندام فوقانی توسط مقیاس ناراحتی ادراک شده ی موضعی سنجیده می شود. ح. راحتی تعریف علمی: به احساس عمومی رفاه گویند. نه تنها کاهش ناراحتی در ارتباط با ابزاردستی، بلکه فراهم کردن راحتی نیز مهم است. تعریف عملی: راحتی در این مطالعه با استفاده از نسخه ی فارسی پرسشنامه ی راحتی ابزاردستی سنجیده می شود. ترجمه و روانسنجی این پرسشنامه به زبان فارسی نیز انجام خواهد پذیرفت. |
| ذینفعان نتایج طرح | • صنعتگران به ویژه کاربران ابزاردستی: روشن است که اولین ذینفعان این طرح، کاربران ابزاردستی و صنایع مربوطه می باشند که از مزایای ابزار و ایستگاه های کاری ارگونومیک بهره مند می شوند. • طراحان ابزاردستی و ایستگاه های کاری: یافته های این دسته از مطالعات می توانند در توسعه ی دستورالعمل ها و راهنماهای ارگونومیکی برای طراحی ایستگاه های کاری برای مثال در تعیین ارتفاع های بهینه ی کاری، طراحی و توسعه ی ابزارآلات با طراحی ارگونومیک و همچنین پیشنهاد حداکثر حدود گشتاور برای سیستم های نیازمند اعمال نیروی دودستی کمک کننده باشند. • پژوهشگران حوزه ی ارگونومی و بیومکانیک شغلی: همان طور که در بیان مسئله قید گردید، با توجه به آنکه مطالعات در حوزه ی بررسی اعمال گشتاور دودستی محدود می باشند، ایده ی اجرای این کار، نقطه ی شروعی می تواند بر بررسی گشتاور اعمال شده و عوامل تأثیرگذار بر آن در تمام ابزاردستی هایی باشد که تا کنون به صورت یک دستی بررسی شده اند در حالی که در بسیاری از مواقع به صورت دودستی از آنها استفاده می شود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| محمودرضا آذغانی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| ایمان دیانت | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| محمد اصغری جعفرآبادی | مشاور |
| اعظم ملکی قهفرخی | دانشجوی مالک پایان نامه |
| محمد پرنیان پور | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر از نظر راحتی و قابلیت استفاده، قطر و طول دسته آچار T شکل بایستی به ترتیب برابر با 3 سانتیمتر و پهنای شانه باشد.متن خبر امروزه بسیاری از مشاغل و فعالیتها نیازمند کار با ابزار دستی می باشند. کار با ابزار دستی با طراحی نامناسب می تواند باعث بروز ناراحتی و انواع عوارض اسکلتی-عضلانی برای کاربران شود. آچارهای T شکل نیز یکی از ابزار رایج مورد استفاده در مشاغل خدماتی، مونتاژ، تعمیرات و نگهداری محسوب می شوند که طراحی آنها بایستی مورد توجه قرار گیرد. در این مطالعه، ویژگیهای مختلف آچار T شکل و ایستگاه کار جهت اعمال نیروی گشتاور دو دستی با آچار T شکل مورد بررسی قرار گرفت و نتایج مطالعه نشان داد که میزان راحتی و قابلیت استفاده با دسته¬ی آچار با قطر 3 سانتی¬متر و طول دسته برابر با پهنای شانه بیشتر از بقیه حالات است. مقادیر گشتاور بیشتری نیز هنگام استفاده از آچار T شکل با طول 1 تا یک و نیم برابر پهنای شانه و همچنین در صفحه¬ی آناتومیکی تاجی، در ارتفاع¬های شانه و بند انگشت و در جهت پادساعتگرد ثبت گردید، که می توان از این یافته¬ها در در طراحی آچار T شکل و ایستگاه¬های کاری مرتبط بهره برد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
