مطالعۀ مورد شاهدی ارتباط عدم امنیت غذایی با ابتلا به دیابت نوع 2 و فشارخون بالا
Case-Control study of the association of food insecurity with type 2 diabetes and hypertension
مجریان: فریبا حیدری , ژیلا خامنیان
خلاصه روش اجرا: نقش تغذیه و جایگاه آن در سلامت فرد و خانوار روز به روز بیشتر معلوم می شود ، از طرفی امروزه جایگاه بیماری های غیرواگیر و مزمن با توجه به سبک زندگی در جوامع بشری نمود پیدا کرده است . نا امنی غذایی به عنوان فقدان دسترسی به رژیم غذایی با کیفیت و کمیت کافی برای هدایت یک زندگی سالمِ فعال تعریف شده است. تامین امنیت غذایی جامعه یکی از اهداف کلان برنامه ریزی های توسعه اقتصادی-اجتماعی است .نا امنی غذایی بر ابعاد مختلف سلامتی(جسمی،روانی،اجتماعی) تاثیر گذار است . مطالعات انجام گرفته در این خصوص نشانگر آن است که ناامنی غذایی در اکثر جوامع بعنوان مشکل مهم بهداشتی مطرح بوده وبا عوامل اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی ارتباط نزدیکی دارد. شمار افراد دچار نا امنی غذایی روز به روز افزوده می شود به قسمی که تعداد آن در 70 کشور فقیر جهان در طی سال 2006 الی 2007 از 489 میلیون به 982 میلیون نفر افزایش یافته است. مطالعات دیگری نشان داده شده اند که نا امنی غذایی و بیماری های مزمن با هم مرتبط هستند. هرچند که درآمد خانوار یکی از عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوار محسوب می شود ولی سایر موارد از جمله عوامل فرهنگی واجتماعی نیز مؤثر بوده و درتعیین بو دجه تغذیه والگوی غذا خوردن نقش مهمی ایفامیکنند. بنابراین بسیاری از مرد م در حالیکه توان مالی و قابلیت دسترسی به مواد غذایی مناسب را دارند اما رفتار تغذیه ای قابل قبولی از خود نشان نمی دهند. با در نظر گرفتن فاکتورهای متعدد موثر در آن، لزوم شناسایی گروههای در معرض خطر وانجام حمایتهای ا قتصادی-اجتماعی،برنامه های آموزش تغذیه، برای عموم مردم ومسولین تغذیه خانوار ها(مخصوصا مادران)،از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است، از این رو به منظور بررسی و تعیین رابطۀ ناامنی غذایی با بیماری های دیابت نوع 2 و فشار خون بالا بر آن شدیم تا مطالعه ای در این زمینه انجام دهیم. مطالعه به صورت مورد _ شاهدی در بین خانوارهای شهری تحت پوشش مراکز مراکز خدمات جامع سلامت شهرخوی خواهد بود که پس از تصویب پروپوزال تعداد 220 نفر به عنوان گروه مورد و تعداد 220 نفر به عنوان گروه شاهد وارد مطالعه خواهند شد که با استفاده از پرشنامه شش سؤالی در مورد ناامنی غذایی و وجود یا عدم وجود بیماری دیابت نوع2 و فشارخون بالا در خانوار جمع آوری خواهد شد.به منظور تعیین عوامل مؤثر در ناامنی غذایی و وجود بیماری، برای کسب داده های مورد نیاز از روش مصاحبه استفاده خواهد شد.و اطلاعات بدست آمده توسط خود پرسشگر وارد پرسشنامه خواهد شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS وآزمونهای آماری مجذور کای و logistic regression استفاده میشود.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61413 |
| عنوان فارسی طرح | مطالعۀ مورد شاهدی ارتباط عدم امنیت غذایی با ابتلا به دیابت نوع 2 و فشارخون بالا |
| عنوان لاتین طرح | Case-Control study of the association of food insecurity with type 2 diabetes and hypertension |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | پیشگیری و اپیدمیولوژی و مراقبت در بیماریهای شایع متابولیک و غدد ( دیابت، چاقی و کبد چرب) |
| نوع مطالعه | مطالعه مورد/شاهد ( Case - Control ) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دستیار تخصصی بالینی (رزیدنتی) |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | پدیده هایی از قبیل صنعتی شدن ، شهر نشینی که با تغییرات گسترده در سبک زندگی از قبیل تغییر ذائقه های غذایی و روی آوردن به غذاهای آماده ، کاهش فعالیت و کم تحرکی و ... همراه است. بیماری های غیر واگیر ، مسؤل بیش از 53% از بار بیماری ها در سراسر جهان هستند و بیش از 76% کل بار بیماری ها در ایران به بیماری های غیر واگیر اختصاص دارد . پایه پیشگری از بیماری های غیرواگیر ، شناسایی عوامل خطر اولیه و پیشگیری و کنترل این عوامل است.(دستورالعمل ایراپن) چهار بیماری دیابت ، فشارخون بالا ، سرطان و بیماری های مزمن تنفسی به همراه چهار عامل خطر : کم تحرکی، تغذیۀ ناسالم، مصرف الکل و دخانیات مهم ترین علل مرگ و میر ناشی از بیماری های غیرواگیر هستند که احتمال مرگ ناشی از بیماری هلی غیرواگیر را افزایش میدهند. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت کنترل این بیماری ها و عوامل زمینه ساز آن ها را به عنوان هدف اصلی برای کاهش 25% مرگ و میر ناشی از بیماری های غیرواگیر تا سال 2025 تعیین کرده است (دستورالعمل ایراپن). با توجه به مطالعات انجام شده شیوع مشکل ناامنی غذایی در جمعیت ایران به نسبت بالا می باشد که با توجه به اینکه این موضوع تحت تاثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی متعددی قرار دارد بنابراین پایش روند تغییر آن در طی زمان بسیار اهمیت دارد تا پس از مشخص شدن سیر افزایشی یا کاهشی یا ثابت آن برنامه های مداخله ای خرد و کلان بازطراحی شوند. از طرف دیگر مطالعات قبلی ، ارتباط ناامنی غذایی با مشکلاتی مثل سوء تغذیه و چاقی را بررسی نموده اند ولی در ایران مطالعه ای برای بررسی ارتباط آن با بیماری های مزمن انجام نشده است. با توجه به شیوع و اهمیت بالای بیماری های دیابت تیپ 2 و فشارخون بالا به همراه ناامنی غذایی بررسی ارتباط احتمالی بین آنها می تواند در برنامه ریزی ها ، پیشگیری و درمان جایگاه خاصی ارائه کند. |
| اهداف اختصاصی | تعیین فراوانی ناامنی غذایی در افراد مبتلا به فشار خون بالا -تعیین فراوانی ناامنی غذایی در افراد مبتلا به دیابت تیپ2 -تعیین فراوانی ناامنی غذایی در افراد بدون بیماری مزمن -تعیین ارتباط بین وجود ناامنی غذایی خانوار با ابتلا به بیماری فشارخون -تعیین ارتباط بین وجود ناامنی غذایی خانوار با ابتلا به بیماری دیابت. |
| چکیده انگلیسی طرح | نقش تغذیه و جایگاه آن در سلامت فرد و خانوار روز به روز بیشتر معلوم می شود ، از طرفی امروزه جایگاه بیماری های غیرواگیر و مزمن با توجه به سبک زندگی در جوامع بشری نمود پیدا کرده است . نا امنی غذایی به عنوان فقدان دسترسی به رژیم غذایی با کیفیت و کمیت کافی برای هدایت یک زندگی سالمِ فعال تعریف شده است. تامین امنیت غذایی جامعه یکی از اهداف کلان برنامه ریزی های توسعه اقتصادی-اجتماعی است .نا امنی غذایی بر ابعاد مختلف سلامتی(جسمی،روانی،اجتماعی) تاثیر گذار است . مطالعات انجام گرفته در این خصوص نشانگر آن است که ناامنی غذایی در اکثر جوامع بعنوان مشکل مهم بهداشتی مطرح بوده وبا عوامل اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی ارتباط نزدیکی دارد. شمار افراد دچار نا امنی غذایی روز به روز افزوده می شود به قسمی که تعداد آن در 70 کشور فقیر جهان در طی سال 2006 الی 2007 از 489 میلیون به 982 میلیون نفر افزایش یافته است. مطالعات دیگری نشان داده شده اند که نا امنی غذایی و بیماری های مزمن با هم مرتبط هستند. هرچند که درآمد خانوار یکی از عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوار محسوب می شود ولی سایر موارد از جمله عوامل فرهنگی واجتماعی نیز مؤثر بوده و درتعیین بو دجه تغذیه والگوی غذا خوردن نقش مهمی ایفامیکنند. بنابراین بسیاری از مرد م در حالیکه توان مالی و قابلیت دسترسی به مواد غذایی مناسب را دارند اما رفتار تغذیه ای قابل قبولی از خود نشان نمی دهند. با در نظر گرفتن فاکتورهای متعدد موثر در آن، لزوم شناسایی گروههای در معرض خطر وانجام حمایتهای ا قتصادی-اجتماعی،برنامه های آموزش تغذیه، برای عموم مردم ومسولین تغذیه خانوار ها(مخصوصا مادران)،از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است، از این رو به منظور بررسی و تعیین رابطۀ ناامنی غذایی با بیماری های دیابت نوع 2 و فشار خون بالا بر آن شدیم تا مطالعه ای در این زمینه انجام دهیم. مطالعه به صورت مورد _ شاهدی در بین خانوارهای شهری تحت پوشش مراکز مراکز خدمات جامع سلامت شهرخوی خواهد بود که پس از تصویب پروپوزال تعداد 220 نفر به عنوان گروه مورد و تعداد 220 نفر به عنوان گروه شاهد وارد مطالعه خواهند شد که با استفاده از پرشنامه شش سؤالی در مورد ناامنی غذایی و وجود یا عدم وجود بیماری دیابت نوع2 و فشارخون بالا در خانوار جمع آوری خواهد شد.به منظور تعیین عوامل مؤثر در ناامنی غذایی و وجود بیماری، برای کسب داده های مورد نیاز از روش مصاحبه استفاده خواهد شد.و اطلاعات بدست آمده توسط خود پرسشگر وارد پرسشنامه خواهد شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS وآزمونهای آماری مجذور کای و logistic regression استفاده میشود. |
| کلمات کلیدی | ناامنی غذایی: تعاریف متعددی برای ناامنی غذایی شده است از جمله : نا امنی غذایی به عنوان فقدان دسترسی به رژیم غذایی با کیفیت و کمیت کافی برای هدایت یک زندگی سالمِ فعال تعریف شده است.(3) غذا وتغذیه ازجمله نیازهای اساسی بشری بوده وتامین غذای سالم وکافی برای همه در مقوله امنیت غذایی نهفته است(4). امنیت غذایی یعنی دسترسی فیزیکی واقتصادی به مواد غذایی سالم وکافی بمنظور تامین نیازهای تغذیه ای.( FAO), نا امنی غذایی یعنی محدودیت یا فراهم بودن غیر معلوم (uncertain) مواد غذایی سالم وکافی. تعریف دیگر نا امنی غذایی عبارت است محدودیت یا توانایی غیرمعلوم (uncertain) در کسب موادغذایی قابل قبول در اجتماع (5) ، دیابت نوع 2 : افرادی که قند خون ناشتای 126 میلی گرم در دسی لیتر و یا بیشتر دارند ، دو باره آزمایش قند خون ناشتا انجام می شود و در صورتیکه باز هم 126 میلی گرم در دسی لیتر و یا بیشتر بود تشخیص دیابت داده می شود.(دستورالعمل ایراپن) فشارخون بالا: افرادی که دارای فشار خون 90/140 و بیشتر می باشند ، که بر اساس دستورالعمل ایراپن به مراحل زیر تقسیم می شود. دیاستولیک (میلی متر جیوه) سیستولیک ( میلی متر جیوه) طبقه بندی 99-90 و یا 159-140 فشارخون بالا مرحله 1 100یا بیشتر و یا 160 یا بیشتر فشارخون بالا مرحله 2 کمتز از 90 و 140 یا بیشتر فشارخون سیستولی ایزوله (تنها) 90 یا بیشتر و کمتر از 140 فشارخون دیاستولی ایزوله (تنها) |
| ذینفعان نتایج طرح | از آنجایی که هدف از این مطالعه بالا بردن سطح سلامتی و پیشگری از عواقب بیماری ها می باشد لذا بیماران ازجمله ذینفعان مؤثر در این مطاله میباشند . جامعه نیز به تبع از سلامت افراد و پیشگری و درمان بیماری ها از نتایج آن بهره مند خواهد شد . سیاست گذاران برنامه های سلامت از جمله گروه های تخصصی پیشگیری از بیماری ها (غیر واگیر) ، تغذیه و آموزش سلامت وابسته به وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی و مراکز مراکز خدمات جامع سلامت. نهادهایی از جمله سازمان بهزیستی و کمیتۀ امداد و آموزش و پرورش. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فریبا حیدری | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| ژیلا خامنیان | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| رحیم شرفخانی | مشاور |
| حسین سرشار | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر ارتقاء امنیت غذایی برای پیشگیری از بیماری های مزمن مخصوصا فشار خون بالا ضروری به نظر میرسد.متن خبر این مطالعه در جمعیت شهری نشان داد که از کل جمعیت تحت مطالعه 52.3 درصد امنیت غذایی نداشتند. بین ناامنی غذایی و فشار خون بالا که یکی از بیماری های مزمن شایع می باشد ارتباط وجود داشت. یکی از اولویتهای سیاستگزاری در مناطق شهری باید ارتقاء وضعیت امنیت غذایی خانوارها باشد. پیشنهاد می شود از طریق سازمان های دولتی و غیردولتی مختلف در جهت رفع نیازهای تغذیه ای و ارایه مواد غذایی سالم به افراد نیازمند اقدام گردد. وضع قوانین و نظارت مستمر بر اجرای قوانین برای کنترل فروش مواد غذایی ناسالم در سطح جامعه توصیه می شود. مداخلات کاهش ناامنی غذایی به عنوان یک مؤلفه اصلی کنترل و پیشگیری از هیپرتانسیون می تواند مدنظر قرار گیرد. مداخلات کاهش وزن برای جمعیت مبتلا به ناامنی غذایی و هیپرتانسیون باید با اولویت بیشتر مورد پیگیری قرار گیرد. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
