عنوان طرح: تاثیرکمک تصمیم (Decision Aid) بر رفتارهای غربالگری سرطان پستان در زنان: یک مطالعه تجربی
Title:Effect of Decision Aid on Breast Cancer Screening Behaviors among Women:َA quasi-experimental
مجریان: عصمت مهرابی
خلاصه روش اجرا: هدف از این مطالعه نیمه تجربی، تعیین تاثیر کمک تصمیم بر رفتارهای غربالگری سرطان پستان در زنان 40 تا 69 سال می باشد که پس از کسب مجوز از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دریافت معرفینامه از معاونت محترم پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی تبریز نمونه گیری آغاز خواهد شد. نمونه گیری به روش تصادفی ساده در مراکز سلامت شهر تبریز اجرا خواهد شد. شهر تبریز دارای 88 مرکز سلامت است که مشخصات تمامی زنان 40 ساله و بالاتر شامل شماره تلفن و آدرس در این مراکز موجود می باشد. نخست یک سوم از مراکز سلامت به صورت تصادفی ساده با استفاده از وب سایتwww. random.org انتخاب خواهد شد. پژوهشگر به مراکز منتخب مراجعه کرده و لیست کلیه زنان 40 تا 69 سال همرا با شماره تلفن و آدرس آنها را استخراج خواهد کرد و سپس به صورت تصادفی نسبتی (به نسبت تعداد زنان 40 ساله و بالاتر تحت پوشش هر مرکز) زنان 40 ساله و بالاتر را انتخاب خواهد نمود. سپس با این زنان منتخب تماس تلفنی گرفته و مختصری از اهداف و روش اجرای پژوهش توضیح داده شده و معیارهای ورود و خروج بررسی خواهد شد و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه در خواست خواهد شد که در زمان معین در مرکز سلامت حضور داشته باشند. در جلسه حضوری اهداف پژوهش کاملا توضیح داده شده و معیارهای ورود به مطالعه بررسی خواهند شد. در صورت حائز شرایط بودن زنان، اهداف و روش مطالعه برای شرکت کنندگان توضیح و رضایت نامه آگاهانه وکتبی جهت شرکت در پژوهش اخذ خواهد شد. ابتدا پرسشنامه مشخصات فردی اجتماعی و مامایی تکمیل خواهد شدو سپس پرسشنامه های پیش آزمون تغییر رفتار و ابزار آگاهی نسبت به سرطان پستان(Breast Cancer Awareness Measure, B-CAM) و ابزار باور غربالگری سرطان پستان (Breast Cancer Screening Blieve Questionnaire,BCSBQ) به روش مصاحبه تکمیل خواهند شد. در مطالعه حاضر، یک جلسه مشاوره انفرادی مبتنی بر کمک تصمیم به صورت حضوری برای گروه مداخله توسط محقق برگزار خواهد شد، در این جلسه کتابچه کمک تصمیم به افراد ارائه و در رابطه با کتابچه مذکور و محتویات آن بحث خواهد شد. محتوای ارائه شده شامل مباحث مرتبط با بروز سرطان پستان در زنان ایرانی و خطر ابتلا به تفکیک سن، عوامل خطر بیماری، پیش آگهی بیماری، راهکارهای تشخیص زودرس، شیوه های معاینه،کنترل و ماموگرافی پستان، مزایا و معایب انجام غربالگری بود. از زنان گروه مداخله خواسته خواسته خواهد شد تا کتابچه را به دقت مطالعه نمایند و در صورت نیاز برای اطلاعات بیشتر در زمینه سرطان پستان و تصمیم گیری برای انجام غربالگری با محقق تماس بگیرند. در نهایت 8 هفته بعد از اتمام مداخله، محقق طی تماس تلفنی و هماهنگی با زنان جهت مراجعه به مراکز سلامت، پرسشنامه های پس آزمون تکمیل شد. پرسشنامه مشخصات دموگرافیک ومامایی برای بررسی از نظر اعتبار صوری و اعتبار محتوای کیفی در اختیار 10 تن از اساتید محترم هیات علمی دانشکده پرستاری ومامایی قرار خواهد گرفت وبعد از جمع آوری نظرات،اصلاحات وتغییرات لازم در آن اعمال خواهد شد. پایایی ابزارهای استاندارد مورد استفاده در این پژوهش از دو بعد انسجام درونی (ضریب الفای کرونباخ) وتکرارپذیری (ICC=Intra Class Correleration ) سنجیده خواهد شد.ضریب همبستگی درون رده ای با انجام آزمون وپس آزمون بر روی20 زن با فاصله دو هفته تعیین خواهد شد. داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار SPSS23تجزیه و تحلیل خواهند شد. از آزمون های مجذور کای، رگرسیون لوجستیک ، آزمون هموژنیسیتی و تی مستقل و ANCOVA با کنترل اثر نمره پایه انجام خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61221 |
| عنوان فارسی طرح | عنوان طرح: تاثیرکمک تصمیم (Decision Aid) بر رفتارهای غربالگری سرطان پستان در زنان: یک مطالعه تجربی |
| عنوان لاتین طرح | Title:Effect of Decision Aid on Breast Cancer Screening Behaviors among Women:َA quasi-experimental |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اپیدمیولوژی، پیشگیری، تشخیص زودهنگام، درمان و بازتوانی در سرطانهای شایع |
| نوع مطالعه | مطالعه مورد/شاهد ( Case - Control ) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | علی رغم دردسترس بودن روش های غربالگری سرطان پستان، اسـتقبال عمـومی بـرای اسـتفاده از ایـن امکانات کم است. واقعیت این است که انسانها به هنگام احساس عافیت، تمایلی به اتخاذ رفتارهای غربالگری ندارند، لذا اتخاذ رفتارهای غربالگری تا حد زیادی به عوامل انگیزشی به ویژه درک فرد از خطر بیماری و تاثیر رفتار بهداشتی در کاهش این خطر بستگی دارد. از طرفی کمک های تصمیم گیری اطلاعات مبتنی برشواهد را فراهم نموده و با بیان سود و زیان مراقبتهای بهداشتی به مردم برای تصمیم گیریهای آگاهانه کمک می کنند. بنابراین به نظر می رسد میتوان از بسته های کمک تصمیم جهت تغییر رفتار در موارد عدم اتخاذ رفتارهای غربالگری سرطان پستان استفاده کرد.در نهایت با توجه به اینکه سرطان پستان، شایع ترین سرطان زنان بوده و بدلیل مسن شدن جمعیت و نزدیک شدن به محدوده سنی رایج بروز سرطان پستان در کشور و وجود آمارهای مبتنی بر فراوانی بسیار کم انجام غربالگری سرطان پستان در میان زنان ایرانی همچنین با در نظر گرفتن خلاء مطالعاتی موجود در زمینه بررسی تاثیر بسته های کمک تصمیم در اتخاذ رفتارهای غربالگری سرطان پستان و با توجه به اهمیت نقش ماما در توانمندی وی در ارائه توصیه ها و مراقبت های لازم به زنان در تمام مقاطع زندگی و به ویژه خدمات آموزشی و مشاوره ای در راستای ارتقاء آگاهی و نگرش و عملکرد زنان و مادران این مرز و بوم در رابطه با ارزش سلامتی خود و بهره گیری از روش های غربالگری برای شناسایی سریع تر سرطان، پژوهشگر بر آن شد تا مطالعه حاضر را طراحی نماید. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه فراوانی انجام کنترل پستان به دنبال مداخله در دو گروه دریافت کننده کمک تصمیم و گروه کنترل، 2 ماه بعد از اتمام مداخله -مقایسه فراوانی انجام معاینه بالینی پستان به دنبال مداخله در دو گروه دریافت کننده کمک تصمیم و گروه کنترل، 2 ماه بعد از اتمام مداخله -هدف فرعی اول :
|
| چکیده انگلیسی طرح | a |
| کلمات کلیدی | کمک تصمیم تعریف نظری کمک تصمیم، ابزار مبتنی بر شواهد و طراحی شده بر اساس مدل های مفهومی و چهارچوب نظری می باشد که به منظور افزایش آگاهی و مشارکت افراد در تصمیم گیری در رابطه با مراقبت های درمانی و بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرند.این ابزارها تصمیم گیری را تسهیل می کنند و مکمل مشاوره در هنگام ارائه مشاوره برای انتخاب یک روش از میان چند روش درمانی یا بهداشتی در یک موقعیت خاص سلامتی می باشند. هدف نهایی این ابزارها کمک به اتخاذ بهترین تصمیم و در واقع تصمیم گیری آگاهانه از طریق شفاف سازی انتخاب های موجود از طریق تامین اطلاعات مبتنی بر شواهد می باشد ودرواقع ابزارهای طراحی شده، برای ارائه اطلاعات کافی به بیماران در زمینه تصمیم گیریهای درمانی و یا غربالگری اند. تعرف عملی:در مطالعه حاضر از بسته کمک تصمیم که بر اساس چها چوب معیارهای Otawaومروری بر متون در رابطه با غربالگری سرطان پستان تهیه شده توسط تیم تحقیق استفاده خواهد شد،که به طور خلاصه شامل ارائه تعریفی از بسته کمک تصمیم، ارائه اطلاعات دقیق از شیوع سرطان پستان در جهان و ایران، عوامل خطر ابتلا، عوامل محافظت کننده از ابتلا، تعریف غربالگری سرطان پستان، تعریف ماموگرافی و نحوه انجام آن، اطلاعاتی در رابطه با ایمن بودن ماموگرافی، فواید و مضرات انجام غربالگری سرطان پستان و فواصل منظم ماموگرافی خواهد بود. علاوه بر کتابچه کمک تصمیم، یک جلسه مشاوره در رابطه با محتوای کتابجه و CD آموزشی غربالگری سرطان پستان به همراه معرفی سایت های آموزشی معتبر قابل استفاده در رابطه با غربالگری سرطان پستان خواهد بود. رفتارهای غربالگری سرطان پستان تعریف نظری غربالگری برای جمعیت بدون علامت اما در معرض خطر بیماری به کار گرفته می¬شود تا بیماری، قبل از بروز علایم بالینی تشخیص داده شود. در حال حاضر ماموگرافی مهمترین روش غربالگری سرطان پستان می باشد و به دلیل اینکه درصد کمی از سرطان ها توسط ماموگرافی شناسایی نمی شوند، معاینه بالینی پستان می تواند مکمل مهمی برای ماموگرافی باشد.رفتار بهداشتی و رفتارهای غربالگری پستان در واقع فعالیت هایی است که افرادی که بر سلامتی خود معتقدند، با هدف پیشگیری از بیماری ها و تشخیص زودرس در مرحله قبل از بروز علائم، بکار می گیرند. تعریف عملی در این مطالعه، تغییرات رفتاری مرتبط با غربالگری سرطان پستان (ماموگرافی ، کنترل پستان و معاینه بالینی پستان) از طریق چک لیست مراحل تغییرکه بر اساس مدل فرانظری تغییر رفتار طراحی شده، سنجیده خواهد شد که برای بسیاری از رفتارهای مرتبط با سلامت کاربرد دارد. پاسخ ها بر اساس لیکرت 5 درجه ای به شرح ذیل می باشد: مرحله پیش قصد: خیر و در6 ماه آینده نیز قصد ندارم انجام دهم (نمره 1) مرحله قصد:خیر اما در 6 ماه آینده قصد دارم انجام دهم (نمره 2) مرحله آمادگی: خیر اما در 30 روز آینده قصد دارم انجام دهم( نمره 3) مرحله عمل:بله کمتر از 6 ماه است که در حال انجام هستم (نمره 4) مرحله نگهداری:بله بیش از 6 ماه است که در حال انجام هستم (نمره5) در این مطالعه صرفاً تا مرحله عمل اندازه گیری شده و سنجش مرحله حفظ و نگهداری رفتارهای غربالگری بدلیل محدودیت زمانی پژوهشگر مد نظر نمی باشد. کنترل پستان (Breast check) تعریف نظری امروزه از کنترل پستان بجای روش غربالگری بعنوان روشی برای ارتقاء هوشیاری نسبت به (بافت) پستان، کشف زودرس سرطان پستان و بعنوان استراتژی سلامت پستان حمایت می شود؛ بطوریکه کنترل پستان یک استراتژی مهم بکار گرفته شده در راستای هوشیاری نسبت به پستان می باشد که با ارتقاء اعتماد به نفس و خودکارآمدی زنان در مشاهده و لمس بافت پستان و زیربغل در افتراق موارد طبیعی از غیرطبیعی و کشف زودرس توده، تشخیص و درمان به موقع و در نهایت افزایش میزان بقاء بیماران کمک کننده است. در کنترل پستان بر خلاف خودآزمایی پستان تاکید بر زمان خاص و یا فاصله خاصی برای لمس بافت پستان نشده و توصیه می شود که زنان به هنگام تعویض لباس یا دوش گرفتن به تغییرات پستان های خود دقت نمایند. تعریف عملی در این مطالعه برای تعیین فراوانی و نحوه کنترل پستان از ابزار B-CAM استفاده می گردد که شرح آن قبلا ً بطور کامل آمده است. آگاهی نسبت به پستان و سرطان پستان تعریف نظری آگاهی نسبت به پستان و سرطان پستان بعنوان یک جزء کلیدی از اقدامات تشخیص زود هنگام سرطان پستان می باشد که شامل آگاهی از علایم، عوامل خطر و روش های غربالگری سرطان پستان، کنترل پستان و برخورداری از مهارت های تشخیصی آن، ارتقاء اعتماد به نفس و خودکارآمدی زنان در تشخیص تغییرات پستان و ... می باشد. تعریف عملی در این مطالعه از ابزار breast cancer awareness Measure: B-CAMاستفاده گردید که توسط موسسه تحقیقات سرطان و کالج گینگ لندن در سال 2010 طراحی و ارائه گردید و شامل 7 حیطه آگاهی از علایم سرطان پستان (11 سئوال)، روش های غربالگری (5 سئوال)، خطر مرتبط با سن و خطر طول زندگی(2 سئوال)، عوامل خطر (9 سئوال)، رفتار کنترل پستان، اعتماد به نفس تشخیص تغییرات پستان و مراجعه نزد پزشک (3 سئوال)، پیشگویی تاخیر در مراجعه به پزشک (1 سئوال)، موانع جستجوی کمک و مراجعه به پزشک (10 سئوال) می باشد.. نمره¬دهی سوالات آگاهی از علایم بصورت درست (2)، نادرست (0) و نمی دانم (1) بوده و نمره دهی سوال فراوانی کنترل پستان بصورت لیکرت 5 گزینه¬ای نمی دانم(0)، اصلاً یا بندرت (1)، یکبار در 6 ماه (2)، یکبار در ماه (3) و یکبار در هفته (4) می¬باشد. نمره دهی سئوال اعتماد به نفس تشخیص تغییرات پستان بصورت لیکرت 5گزینه ای نمی دانم(0) مطمئن نیستم(1)، کمی مطمئن (2)، نسبتاً مطمئن (3) و بسیار مطمئن (4) ونمره¬دهی سازه موانع درک شده بصورت بله اغلب (3)، بله گاهاً (2) و خیر (1) و نمی دانم (0) می-باشد. طراح ابزار نقطه برشی را تعیین نکرده است. پایایی ابزار با استفاده از ضریب کاپا در دوبار اندازه گیری، متوسط تا خوب (7/0- 42/0) گزارش شده است باور به غربالگری سرطان پستان تعریف نظری اعتقادات بهداشتی نقش مهمی در ایجاد تمایل در افراد برای بروز رفتارهای محافظتی و پیشگیری کننده دارند و در نهایت منجر به انجام غربالگری در کشورها و فرهنگ های متفاوت می گردد و به همین منوال انجام خودآزمایی پستان، معاینات دوره ای پستان و ماموگرافی تحت تاثیر اعتقادات زنان می باشد(37). تعریف عملی در مطالعه حاضر به منظور بررسی نگرش و درک و عقاید زنان در رابطه با انجام غربالگری سرطان پستان از ابزار سنجش اعتقاد غربالگری سرطان پستان (Breast Cancer Screening Questionnaire, BSCBQ) استفاده خواهد شد. این ابزار توسط KWOK و همکاران در سال 2010 طراحی و ارائه گردید و دارای 3 حیطه شامل نگرش در رابطه با انجام معاینات دوره ای بررسی سلامت عمومی(4سوال)، دانش و درک از سرطان پستان(4سوال) و موانع انجام ماموگرافی(5سوال) بوده و در کل دارای 13 سوال می باشد. در حیطه نگرش سوالات با هدف بررسی و اطمینان از انجام معاینات دوره ای جهت بررسی سلامت عمومی در غیاب علائم و نشانه ها، در حیطه آگاهی و درک سوالات با هدف بررسی اعتقادات فرهنگی زنان در رابطه با سرطان پستان و در حیطه موانع، سوالات با هدف موانع شخصی و عملی درک شده برای انجام غربالگری با ماموگرافی طراحی شده اند. نمره دهی سوالات بصورت لیکرت 5 دامنه از کاملا موافقم (0) تا کاملا مخالفم (4) می باشد(38). میانگین نمره افراد در هر حیطه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. |
| ذینفعان نتایج طرح | مهمترین و اصلی ترین ذینفعان طرح حاضر در درجه اول زنان 40 ساله و بالاتر خواهند بود. در صورتی که نتایج مطالعه، نشانگر تاثیر مثبت بسته های کمک تصمیم بر رفتارهای غربالگری سرطان پستان باشد، می توان توصیه نمود که از این رویکرد مشاوره برای پیشبرد اهداف غربالگری سرطان پستان استفاده گردد. در نهایت تسریع در روند تشخیص به هنگام سرطان پستان موجب بهبودی با دوره های درمانی کمتر و افزایش احتمال پاسخ به درمان و لذا بقاء طولانی مدت و عدم تحمیل هزینه های گزاف درمان مراحل پیشرفته بیماری به بیمار و بخش درمان منجر خواهد شد و بدین ترتیب می توان گفت مراقبین سلامت زنان و سیاستگذاران و برنامه ریزان این حیطه از جمله ذینفعان این طرح محسوب می گردند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عصمت مهرابی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رقیه نوری زاده | مشاور |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| زیور اکبری | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر کمک تصمیم بر افزایش آگاهی زنان از بیماریهای دارای عوارض و مرگ و میر بالا مانند سرطان پستان و لزوم غربالگری سرطان تاثیر مثبت داشت.متن خبر یافته های تحقیق حاضر حاکی از تاثیر مثبت کمک تصمیم بر افزایش آگاهی زنان از بیماریهای دارای عوارض و مرگ و میر بالا مانند سرطان پستان (که میتوان از انها پیشگیری نمود یا در مراحل اولیه شناسایی و درمان نمود) بود. همچنین یافته های مطالعه حاضر نشان داد برخی زنان که تمایلی به انجام غربالگری و ماموگرافی نداشتند و بعد از دریافت کتابچه کمک تصمیم گیری، تغییررفتار مثبتی در راستای افزایش تمایل و حتی انجام معاینات دوره ای پستان و ماموگرافی داشتند. لذا با توجه به یافته های مطالعه حاضر بنظر میرسد مراقبین سلامت می تواند از طریق آماده سازی و بکار گیری کتابچه های راهنمای تصمیم گیری نقش مهمی در تغییر رفتارهای مرتبط با سلامت بالاخص غربالگری سرطان پستان داشته باشد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
