| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61192 |
| عنوان فارسی طرح | مقایسه ی فاکتورهای التهابی، استرس اکسیداتیو و آنالیز اجزای بدنی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس اولیه:یک مطالعه موردی شاهدی |
| عنوان لاتین طرح | Comparison of factors associated with inflammation and oxidative stress, and body composition analysis in menopausal with and without primary osteoporosis: a case control study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه, مگا پروژه, گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | مراقبت و مدیریت در اختلالات جسمی (با تاکید بر استئوپروز) و روانی شایع در سالمندی |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | یائسگی بعلت قطع قاعدگی و باروری در زنان رخ¬ می¬دهد. زنان در این دوره علائم جسمانی مانند گرگرفتگی، اختلال خواب، اضطراب، کاهش انرژی و تغییرات هورمونی که ممکن است تأثیر منفی بر روی ترکیبات و متابولیسم داشته باشد، تجربه می-کنند. یکی از این ترکیبات هورمون استروژن می¬باشد که به عنوان یک آنتی¬اکسیدان از استخوان در برابر رادیکال¬های آزاد محافظت می¬کند و مانع از آسیب به پروتئین¬ها و غشای سلولی و DNA می¬شود. کاهش ناگهانی استروژن بعد از یائسگی باعث عدم تعادل بین جذب و ساخت استخوانی می¬شود در نتیجه توده استخوان در زنان کاهش می¬یابد. بعد از یائسگی، افزایش بافت چربی و کاهش بافت غیرچربی (بافت عضلانی) در اثر کاهش فعالیت فیزیکی مرتبط با سن، اختلالات متابولیک و اختلالات هورمونی مرتبط با منوپوز در زنان دیده می¬شود. در دوران قبل از یائسگی استروژن باعث تجمع چربی در ناحیه پاها و باسن می¬شود و نوعی چربی زنانه یا ژنیکوئید در بدن تجمع می¬یابد و این باعث ابتلا به بیماری نمی-شود، ولی وقتی که یائسگی اتفاق می¬افتد و سطح استروژن کاهش می¬یابد یک تغییری از تجمع چربی از حالت ژنیکوئید به حالت آندروئید (مردانه) اتفاق می¬افتد که باعث تجمع چربی در ناحیه¬ی شکم می¬شود و همچنین افزایشی در فاکتورهای التهابی به وجود می¬آید که احتمال دارد در اثر تجمع چربی شکم در اثر کاهش استروژن باشد.TNF-α ,IL-6, hs-CRP پروتئین¬های التهابی هستند که توسط ماکروفاژهای بافت چربی تولید می¬شوند و باعث التهاب سیستمیک می شوند. TNF-α کاتابولیسم بدن را تشدید می¬کند، باعث افزایش لیپولیز و آزاد شدن اسیدهای چرب آزاد می¬شود. IL-6 سطح چربی را افزایش می¬دهد و CRP یک بیومارکر التهابی دیگری است که با چاقی مرتبط است و در افراد چاق سطح CRP افزایش می¬یابد. استرس اکسیداتیو در اثر عدم تعادل بین غلظت آنتی¬اکسیدان¬ها با مواد اکسیداتیو رخ می¬دهد. ROS (Reactive Oxygen Species) رادیکال¬های آزادی هستند که یک یا چند الکترون ناپیوندی دارند که در اثر کاهش عملکرد دستگاه ایمنی و متابولیک و هضم دارو و غذا ایجاد می¬شوند. غذاهای سرخ شده، تنباکو، الکل و آفت¬کش¬ها مواد دیگری هستند که می¬توانند باعث افزایش رادیکالهای آزاد در بدن شوند. ROS ها به لیپیدها می¬توانند آسیب بزنند و لیپیدهای اکسید شده در عروق خونی می¬تواند بر روی استئوبلاست¬ها اثر کرده و مانع از فعالیت آنها شود، لذا به نظر می¬رسد که در دوران یائسگی که سطح استروژن (به عنوان یک آنتی¬اکسیدان عمل می¬کند) کاهش می¬یابد، سیتوکین¬های ¬التهابی و عوامل اکسیداتیو مثل IL-6 و TNF-α و MDA فعال شده و زمینه برای پوکی استخوان فراهم ¬شود. یکی دیگر از عوامل بسیار مهم برای از دست دادن استخوان ترکیب اجزای بدن می¬باشد. افزایش سن، فاکتورهای متابولیکی و سطوح هورمون¬ها بعد از یائسگی به همراه کاهش فعالیت فیزیکی ممکن است شرایط را برای افزایش وزن بخصوص توده چربی آماده کنند و گزارش شده¬است که بین تراکم املاح استخوانی و توده چربی رابطه منفی وجود دارد، در نتیجه به نظر می¬رسد که شناخت عواملی که بر توده استخوانی موثر است بسیار ضروری است، زیرا کنترل این عوامل می تواند در پیشگیری و درمان بیماری پوکی استخوان نقش اصلی داشته باشد، لذا با توجه به اینکه استئوپروزیس یکی از مشکلات اولویت¬دار در سیستم بهداشتی کشور است که با توجه به تغییر الگوی جمعیتی کشوردر آینده، ابعاد وسیعتری به خود خواهد گرفت که نیازمند توجه و برنامه¬ریزی برای غربالگری، درمان و پیشگیری در این زمینه میباشد و از آنجا که بر اساس بررسی¬های انجام گرفته توسط پژوهشگر، تاکنون فاکتورهای التهابی و استرس اکسیداتیو و نوع ترکیب بدنی دخیل در پوکی استخوان در زنان یائسه بررسی نشده¬است، لذا مطالعه حاضر با هدف تعیین و مقایسه¬ی فاکتورهای التهابی و اکسیداتیو و آنالیز اجزای بدنی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس انجام خواهد گرفت تا عوامل خطر استئوپروزیس شناسایی شده و بتوان این مشکل را در مراحل اولیه و قبل از وقوع عوارض ناتوان کننده تشخیص داد و درمانهای مناسب و به موقع انجام داد و همچنین تفاوت فاکتورهای التهابی و اکسیداتیو ترکیبات بدنی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به پوکی استخوان مشخص نیست لازم به ذکر است که ماماها بعنوان عضوی از خانواده بزرگ بهداشت و درمان در ارائه راهکارها و توصیه¬های پیشگیرانه، آسان، کم هزینه و در دسترس در زمینه حفظ و ارتقای سلامت زنان بالاخص زنان یائسه نقش محوری دارند. |
| اهداف اختصاصی | تعیین سطح سرمی برخی فاکتورهای التهابی (IL-6، hs-CRP و TNF-α) در زنان یائسه شهر تبریز -مقایسه سطح سرمی فاکتورهای التهابی (IL-6،hs-CRP و TNF-α) در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس اولیه -تعیین سطح سرمی برخی فاکتورهای استرس اکسیداتیو (MDA، TAC و SOD) در زنان یائسه شهر تبریز -مقایسه سطح سرمی برخی فاکتورهای استرس اکسیداتیو (MDA، TAC و SOD) در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس اولیه -تعیین آنالیز اجزای بدنی با استئوپروزیس اولیه در زنان یائسه شهر تبریز -مقایسه آنالیز اجزای بدنی در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس اولیه |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | پوکی استخوان (Osteoporosis) تعریف نظری: پوکی استخوان یک بیماری بدون علامت است که با کاهش تراکم استخوان (BMD) مشخص می شود که با افزایش خطر شکستگی همراه است (42). تعریف عملی: در مطالعه حاضر برای بررسی استئوپروزیس در زنان یائسه از دانسیتومتری با روش DEXA (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) استفاده خواهدشد. این کار در کلینیک سونوگرافی و رادیولوژی بیمارستان سینا انجام خواهدشد. تمامی اندازه¬گیری¬ها توسط یک کارشناس مشخص انجام می¬شود. در سنجش تراکم استخوان، معیارهای شاخص T (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و حد متوسط توده استخوان در بزرگسالان جوان) و شاخص Z (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و میزان متوسط توده استخوان در همان سال و همان وزن) و BMD تراکم معدنی استخوان بر حسب g/cm3 سنجیده خواهدشد. یائسگی (Menopause) تعریف نظری: قطع دائمی قاعدگی، بعلت از دست دادن عملکرد طبیعی فولیکول تخمدان است به طور بالینی پس از 12 ماه آمنوره یائسگی تشخیص داده می¬شود. سن متوسط آن حدود 5/52 سال است (2). تعریف عملی: در این مطالعه، زنان یائسه¬ای که در طی یک¬سال اخیر قاعدگی نداشته و دارای معیارهای حائز شرایط باشند وارد مطالعه خواهند شد. آنالیز اجزای بدنی (Body Composition Analysis) تعریف نظری: به مقادیر نسبی ترکیبات گوناگون موجود در بدن گفته می¬شود که بیشتر شامل آب، پروتئین، مواد معدنی و چربی است و به طور کلی بدن به دو بخش توده چربی و توده بدون چربی تقسیم می¬شود (43). تعریف عملی: اطلاعات مربوط به ترکیب بدن آزمودنی¬ها شامل توده بافت چربی،توده بافت غیرچربی نرم،توده بافت غیرچربی،توده چربی احشایی،آب کل¬بدن،چربی بدن و مواد معدنی، توسط دستگاه سنجش ترکیب بدنی ساخت کشور کره (بادی کومپوزیشن) در مرکز تحقیقات طب سالمندی بیمارستان امام رضا اندازه¬گیری میشود. این دستگاه قابلیت اندازه¬گیری توده پروتئینی، مواد معدنی، بافت چربی، توده بدون چربی، وزن کل آب بدن، سوخت و ساز پایه، نسبت دور کمر به دور باسن و سطح چربی زیرپوستی را دارد. استرس اکسیداتیو (Oxidative Stress) تعریف نظری: وقتی تعادل بین رادیکال¬های آزاد با آنتی¬اکسیدان¬ها بهم بخورد یا به¬عبارتی رادیکال¬های آزاد و دیگر گونه¬های واکنشی، آنتی-اکسیدان¬ها را در اثر آسیب mtDNA و کاهش تنفس میتوکندریایی و افزایش جبرانی گلیکولیز در 24 ساعت، از بین ببرند استرس اکسیداتیو رخ می¬دهد (19). تعریف عملی: در این مطالعه سطوح سرمی SOD، MDA، TAC، طبق پروتکل استاندارد (کالری¬متری و الایزا) توسط کارشناس آزمایشگاه در آزمایشگاه مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهدشد. سوپراکسید دیسموتاز (SOD= Superoxide Dismutase) تعریف نظری: یک آنزیم آنتی¬اکسیدانی می¬باشد که دیسموتاسیون آنیون بسیار فعال سوپراکسید به اکسیژن و گونه¬های غیرفعال H2O2 را کاتالیز می¬کند و پراکسید تولیدی در اثر کاتالاز با گلوتاتیون پراکسیداز خنثی می¬شود (44). تعریف عملی: فعالیت آنزیم SOD با روش اسپکتروفتومتری و با استفاده از کیت PANSOD ساخت کشور PANDOX انگلستان و با کمک دستگاه اتوآنالیزور Abbott Model Alycon 300, USA توسط کارشناس آزمایشگاه در مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. مالون دی آلدهید (MDA=Malondialdehyde) تعریف نظری: یکی از شاخص¬های استرس اکسیداتیو می¬باشد. هنگامی که لیپیدها در معرض اکسیژن قرار بگیرند واکنش¬های پراکسیداسیون با اکسیداسیون انجام می¬گیرد که در جریان این واکنش¬های پراکسیدی، اندوکسید و سپس مالون دی آلدهید تولید می¬گردد که با اندازه¬گیری آن می¬توان به میزان وسعت پراکسیداسیون چربی¬ها پی برد (45). تعریف عملی: اساس روش اندازگیری MDA سرمی بر پایه¬ی واکنش با تیوباربیتوریک اسید (TBA)، استخراج با بوتانل نرمال، اندازه¬گیری جذب با روش اسپکتروفتومتری و مقایسه¬ی جذب با منحنی استاندارد با استفاده از کیت Eastbiopharm است که توسط کارشناس آزمایشگاه در مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. ظرفیت آنتی¬اکسیدانی تام (TAC= Total Antioxidant Capacity) تعریف نظری: نشانگر ظرفیت آنتی¬اکسیدانی خون بوده و میزان پایین آن نشان¬دهنده استرس اکسیداتیو است (46). تعریف عملی: ABTS (2,2-Azino-di-3-ethylbenzthiazoline sulphanate) با پراکسیداز (مت میوگلوبین و H2O2) انکوبه می¬شود تا کاتیون رادیکال ABTS را تولید کند که نسبتاً رنگ آبی و سبز پایدار دارد و در طول موج 600 نانومتر اندازگیری می¬شود. آنتی-اکسیدان¬های نمونه اضافه شده منجر به سرکوب این محصول رنگی به نسبت غلظتشان می¬شود که با کیت Biorex توسط کارشناس آزمایشگاه مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. فاکتورهای التهابی (Inflammatory Factors) تعریف نظری: یک واکنش موضعی اولیه سیستم دفاعی بدن به برخی از عوامل حساسیت¬زا و میکروبی و پرتوهای فرابنفش می¬باشد. عوامل التهابی (سیتوکین¬ها) تنظیم¬کننده¬های مهم سلول¬های استخوانی هستند (24). تعریف عملی: در این مطالعه سطوح سرمی TNF-α، hs-CRP و IL-6 طبق پروتکل استاندارد (کالری متری و الایزا) توسط کارشناس آزمایشگاه در آزمایشگاه مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهدشد. فاکتور نکروز تومور α (TNF-α= Tumor Necrosis Factor-Alpha) تعریف نظری: یک سیتوکین پیش¬التهابی بسیار مهم در سیستم ایمنی ذاتی می¬باشد. منابع اصلی این سیتوکین¬ها، ماکروفاژهای بافتی و ماست¬سل¬ها می باشد. TNF-α برای اولین بار از سرم موش¬ها و خرگوش¬هایی که با سویه BCG مایکوباکتریوم بوویس یا آندوتوکسین باکتری¬ها بیمار شده بودند جداسازی شد. این پلی¬پپتید 17 کیلودالتونی دارای عملکردهای متعدد نظیر دخالت در آپوپتوزیس، زنده ماندن سلول، التهاب، تنظیم خواب و رشد رویان می¬باشد. این فاکتور غالباً توسط ماکروفاژهای فعال، لنفوسیت¬های Tی CD4+، لنفوسیت¬های TیCD8+، سلول¬های NK و ماست¬سل¬ها بیان می¬شوند. بیان آن درسلول¬های دیگر مانند فیبروبلاست¬ها، سلول¬های عضلات صاف و سلول-های توموری پایین است (47). تعریف عملی: سطح سرمی TNF-α توسط کیت الایزای کریستال ویبیوتک توسط کارشناس آزمایشگاه در مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. پروتئین واکنشی C با حساسیت بالا (hs-CRP=High Sensitivity C-Reactive Protein) تعریف نظری: پروتئین واکنش¬دهنده (hs-CRP) یک پروتئین فاز حاد است که به عنوان نشانگر اولیه التهاب یا عفونت عمل می¬کند. این پروتئین در کبد سنتز می¬شود و معمولاً در غلظت¬های بالای 10 میلی¬گرم در لیتر در خون یافت می¬شود. در طی بیماری¬های عفونی یا التهابی، در طول 6 تا 8 ساعت اولیه ابتلا، hs-CRP به سرعت افزایش می¬یابد و پس از 48 ساعت تا سطوح 400-350 میلی¬گرم در لیتر افزایش می¬یابد. hs-CRP به فسفوکولین بیان شده بر روی سطح سلول¬های آسیب دیده و همچنین به پلی¬ساکاریدها و پپتوساکاریدهای موجود در باکتری¬ها، انگل¬ها و قارچ¬ها، متصل می¬شود. این اتصال باعث فعال شدن آبشار کمکی کلاسیک سیستم ایمنی شده و فعالیت سلول-های فاگوسیت را تقویت می¬کند. هنگامی که التهاب یا تخریب بافت برطرف می¬شود، سطوح hs-CRP کاهش می¬یابد و این فاکتور نشانگر مفید برای نظارت بر بیماری التهابی است (48). تعریف عملی: سنجش hs-CRP براساس روش توربیدومتری مبتنی بر تشکیل کمپلکس حاصل از واکنش بین hs-CRP و آنتی سرم اختصاصی آن می¬باشد که توسط کارشناس آزمایشگاه در مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. اینترلوکین 6 (IL-6= Interleukin 6) تعریف نظری: یکی از سیتوکین¬های مهم در پاسخ التهابی حاد بوده و دارای اثرات موضعی و سیستمیک می¬باشد. این اثرات شامل القای سنتز انواع واسطه¬های التهابی در کبد و تحریک تولید نوتروفیل¬ها در مغز استخوان و تمایز سلول¬های T کمکی تولیدکننده IL-17 می باشد. IL-6 توسط فاگوسیت¬های تک هسته¬ای، سلول¬های اندوتلیال عروق، فیبروبلاست¬ها و دیگر سلول¬ها در پاسخ به TNF و IL-6 تولید می¬شود (47). تعریف عملی: جهت اندازگیری IL-6 از کیت¬های الایزای اختصاصی خود (کریستال ویبیوتک) استفاده می¬شود که توسط کارشناس آزمایشگاه در مرکز تحقیقات کاربرد دارویی سنجیده خواهد شد. |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح کلیه زنان یائسه، بیماران مبتلا به استئوپروزیس، ارائه¬دهندگان مراقبت¬های بهداشتی-درمانی، سیاستگزاران و برنامه¬ریزان می¬باشد و نتایج این تحقیق می¬تواند در راستای ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه مورد استفاده تمامی گروه¬های هدف ذکر شده باشد. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| ساناز ملکیان | دانشجوی مالک پایان نامه |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| عزیزه فرشباف خلیلی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر سطوح سرمی بالاتر مارکرهای التهابی و استرس اکسیداتیو با خطر افزایش پوکی استخوان همراه بود..متن خبر مطالعه حاضر یک پژوهش مشاهده ای موردی-شاهدی است که از شهریور ماه 97 تا تیرماه 98 در مراکز بهداشتی-درمانی شهر تبریز انجام گرفت. از بین 850 زن یائسه واجد شرایط که به طور تصادفی انتخاب شده بود، 120 زن با دانسیته استخوانی نرمال و 120 زن با کاهش تراکم استخوانی (استئوپروز و استئوپنی) بر اساس داده های حاصل از روش جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه پس از رد علل ثانویه وارد مطالعه شدند. تفاوت معنی داری بین دو گروه از نظر سن، سن یائسگی و سطح تحصیلات وجود داشت. نتایج آزمون آماری با کنترل عوامل مخدوشگر نشان داد که سطح سرمی بالاتر مالون دی آلدهید (شاخص استرس اکسیداتیو) و تست پروتئین واکنشی C با حساسیت بالا (شاخص التهابی) به طور معنی داری با شانس بیشتر ابتلا به تراکم استخوانی پایین همراه بود. در مقابل، بیشتر بودن توده بافت چربی، توده بافت غیرچربی نرم، توده بافت غیرچربی،توده چربی احشایی، شاخص توده بدنی، و مواد معدنی با خطر پایین تر برای کاهش تراکم استخوانی همراه بود. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |